2114/2018 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 2114 / 2018 (ΣΤ, ΠΟΙΝΙΚΕΣ)

Αριθμός 2114/2018

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

ΣΤ' ΠΟΙΝΙΚΟ ΤΜΗΜΑ

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Δήμητρα Κοκοτίνη, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Αρτεμισία Παναγιώτου - Εισηγήτρια, Μαρία Γεωργίου και Ευφροσύνη Καλογεράτου - Ευαγγέλου, Αρεοπαγίτες.

Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του στις 20 Νοεμβρίου 2018, με την παρουσία του Αντεισαγγελέα του Αρείου Πάγου Ιωάννη Κωνσταντινόπουλου (γιατί κωλύεται η Εισαγγελέας) και του Γραμματέα Χαράλαμπου Αθανασίου, για να δικάσει την αίτηση του αναιρεσείοντος - κατηγορουμένου Β. Κ. του Ι., κατοίκου ..., που εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Ηλία Αργυροηλιόπουλο, για αναίρεση της υπ'αριθ. ΗΤ1917/2018 αποφάσεως του Τριμελούς Πλημμελειοδικείου Αθηνών.

Το Τριμελές Πλημμελειοδικείο Αθηνών, με την ως άνω απόφασή του διέταξε όσα λεπτομερώς αναφέρονται σ' αυτή, και o αναιρεσείων - κατηγορούμενος ζητεί την αναίρεση αυτής, για τους λόγους που αναφέρονται στην υπ'αριθ.πρωτ. 10330/20-9-2018 αίτησή του αναιρέσεως, η οποία καταχωρίστηκε στο οικείο πινάκιο με τον αριθμό 1203/2018.

Αφού άκουσε Τον πληρεξούσιο δικηγόρο του αναιρεσείοντος, που ζήτησε όσα αναφέρονται στα σχετικά πρακτικά και τον Αντεισαγγελέα, που πρότεινε να απορριφθεί η προκείμενη αίτηση αναίρεσης.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Η κρινόμενη από 19-9-2018 και με αριθμό γενικού πρωτ. 10330/20-9-2018 αίτηση-δήλωση του Β. Κ. του Ι. για αναίρεση της υπ'αριθμ. ΗΤ 1917/2018 καταδικαστικής απόφασης του Τριμελούς Πλημμελειοδικείου Αθηνών, έχει ασκηθεί νομότυπα και εμπρόθεσμα και πρέπει να ερευνηθεί περαιτέρω.

Κατά τη διάταξη του άρθρου 358 ΠΚ, "όποιος κακόβουλα παραβιάζει την υποχρέωση διατροφής, που του την έχει επιβάλει ο νόμος και έχει αναγνωρίσει, έστω και προσωρινά, το δικαστήριο, με τρόπο τέτοιο, ώστε ο δικαιούχος να υποστεί στερήσεις ή να αναγκαστεί να δεχθεί βοήθεια άλλων, τιμωρείται με φυλάκιση μέχρι ενός έτους".

Από τη διάταξη αυτή προκύπτει ότι για τη στοιχειοθέτηση του ανωτέρω εγκλήματος απαιτείται: α) υποχρέωση διατροφής από το νόμο, που ιδρύεται με βάση το δεσμό του γάμου μεταξύ των συζύγων, διαζευγμένων συζύγων, συγγενών εξ αίματος κατ' ευθείαν γραμμή ή αδελφών και θετών τέκνων, β) η υποχρέωση για διατροφή να έχει αναγνωριστεί, έστω και προσωρινά, με δικαστική απόφαση και, επί πλέον, η απόφαση αυτή να ισχύει καθόλο το χρονικό διάστημα της παραβίασης της υποχρέωσης, δηλαδή να μην έχει καταστεί εκ των υστέρων ανίσχυρη, όπως συμβαίνει στην περίπτωση κατά την οποία επιδικάζεται προσωρινά διατροφή, κατά τη διαδικασία των ασφαλιστικών μέτρων, η απόφαση όμως καθίσταται ανίσχυρη, διότι εκείνος υπέρ του οποίου έγινε η επιδίκαση δεν άσκησε την κύρια αγωγή για την απαίτηση διατροφής μέσα σε τριάντα (30) ημέρες από τη δημοσίευσή της σύμφωνα με το άρθρο 729 παρ. 5 του ΚΠολΔικ, γ) δόλος, ήτοι δεδηλωμένη παράλειψη του φερόμενου ως υπόχρεου προς διατροφή από κακοβουλία, δηλαδή ενδιάθετη βούληση μη συμμορφώσεως του δράστη προς την υποχρέωση, οφειλόμενη σε κακεντρέχεια και κακή θέληση να στερηθεί ο δικαιούχος τα αναγκαία προς το ζην, παρότι είχε την οικονομική δυνατότητα να καταβάλει το χρηματικό ποσό που επιδικάσθηκε για την κάλυψη των αναγκών επιβιώσεως του δικαιουμένου προσώπου για το προσδιορισμένο χρονικό διάστημα και δεν αρκεί λησμοσύνη ή οικονομική αδυναμία, η δε οικονομική δυνατότητα του υπόχρεου κρίνεται σε σχέση με την οικονομική του κατάσταση και την επαγγελματική του δραστηριότητα, αρκεί δε και ενδεχόμενος δόλος.

Στο δόλο του δράστη περιλαμβάνεται και η γνώση της περί διατροφής υποχρεώσεως, βάσει όμως ήδη εκδοθείσας σε βάρος του δικαστικής αποφάσεως, χωρίς να απαιτείται και τυπική επίδοση σε αυτόν της αποφάσεως με δικαστικό επιμελητή και γνώση ότι ο δικαιούχος θα περιέλθει σε στερήσεις ή θα αναγκασθεί να δεχθεί τη βοήθεια άλλων για τη διατροφή του και δ) ο δικαιούχος να υποστεί πράγματι στερήσεις ή να αναγκασθεί να ζητήσει ή να δεχθεί βοήθεια άλλων.

Περαιτέρω, η παραβίαση της υποχρεώσεως προς διατροφή τελείται κατ' εξακολούθηση για απέχοντα χρονικώς διαστήματα (μηνών). Εξάλλου, η απαιτούμενη από τις διατάξεις των άρθρων 93 παρ. 3 του Συντάγματος και 139 ΚΠΔ ειδική και εμπεριστατωμένη αιτιολογία της δικαστικής αποφάσεως, η έλλειψη της οποίας ιδρύει λόγο αναίρεσης κατά το άρθρο 510 παρ. 1 στοιχ.

Δ' του ίδιου Κώδικα υπάρχει, όταν, προκειμένου για καταδικαστική απόφαση, περιέχονται σ'αυτή τα πραγματικά περιστατικά, που προέκυψαν από την ακροαματική διαδικασία, στα οποία στηρίχθηκε η κρίση του δικαστηρίου για τη συνδρομή των αντικειμενικών και υποκειμενικών στοιχείων του εγκλήματος, οι αποδείξεις οι οποίες τα θεμελίωσαν και οι σκέψεις με τις οποίες έχουν υπαχθεί τα περιστατικά, που αποδείχτηκαν, στην ουσιαστική ποινική διάταξη, που στη συγκεκριμένη περίπτωση εφαρμόστηκε.

Για την ύπαρξη τέτοιας αιτιολογίας είναι παραδεκτή η αλληλοσυμπλήρωση του αιτιολογικού με το διατακτικό που αποτελούν ενιαίο σύνολο. Επί παραβιάσεως της υποχρέωσης προς διατροφή πρέπει, για την πληρότητα της αιτιολογίας, να αναφέρονται στην καταδικαστική απόφαση τα πραγματικά περιστατικά, από τα οποία συνάγεται ότι ο υπόχρεος είχε την οικονομική δυνατότητα να εκπληρώσει την υποχρέωσή του.

Στην προκειμένη περίπτωση, όπως προκύπτει από το σκεπτικό της προσβαλλομένης απόφασης, το Τριμελές Πλημμελειοδικείο Αθηνών, που την εξέδωσε σε δεύτερο βαθμό, δέχτηκε κατά την αναιρετικώς ανέλεγκτη περί τα πράγματα κρίση του, ότι από τα αποδεικτικά μέσα, που κατ'είδος αναφέρει (καταθέσεις εξετασθέντων μαρτύρων και έγγραφα), αποδείχτηκαν τα ακόλουθα πραγματικά περιστατικά : " Ο κατηγορούμενος ..., κατά το χρονικό διάστημα μεταξύ της 17-3-2Θ14 και της 7-4-2015, αν και, δυνάμει της με αριθμό 2411/2014 απόφασης του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αθηνών, ήταν υπόχρεος σε καταβολή διατροφής σε χρήμα στην εγκαλούσα, για λογαριασμό του ανηλίκου τέκνου τους ..., ύψους 400 ευρώ μηνιαίως, με κακοβουλία παρέβη την υποχρέωση αυτή. Πρέπει συνεπώς να κηρυχθεί ένοχος".

Στη συνέχεια, το Δικαστήριο κήρυξε ένοχο τον αναιρεσείοντα του ότι: "Στον …, κατά το χρονικό διάστημα από την 17-3-2014 έως την 7-4-2015: Κακόβουλα παραβίασε την υποχρέωση διατροφής, που του την έχει επιβάλει ο νόμος και έχει αναγνωρίσει το δικαστήριο, με τρόπο ώστε ο δικαιούχος αυτής να υποστεί στερήσεις και να αναγκαστεί να δεχθεί βοήθεια άλλων.

Ειδικότερα, ενώ όφειλε, σύμφωνα με το νσμονα καταβάλλει διατροφή στην εγκαλούσα πρώην σύζυγο του Β. Σ..., για λογαριασμός του ανήλικου τέκνου τους ... (γεννηθέντος την …), του οποίου αυτή ασκεί την επιμέλεια, την οποία (διατροφή) είχε αναγνωρίσει και το Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών (Τμήμα Ασφαλιστικών Μέτρων) με την υπ' αριθμ. 2411/2014 απόφαση του, ποσού [400,00] € μηνιαίως, αυτός (κατηγ/νος) εκ δυστροπίας δεν κατέβαλε στην εγκαλούσα το συνολικό ποσό των [3.370,00] €, που αφορά υπόλοιπο οφειλόμενης διατροφής για το χρονικό διάστημα από την 17-3-2014 έως την 7-4-2015 [και δη το ποσό των (400) ευρώ για έκαστο των μηνών Απριλίου, Μαίου και Ιουνίου του έτους 2014, το ποσό των (200) ευρώ για έκαστο των μηνών Ιουλίου, Αυγούστου, Σεπτεμβρίου, Οκτωβρίου, Νοεμβρίου και Δεκεμβρίου του έτους 2014, το ποσό των (200) ευρώ για έκαστο των μηνών Ιανουαρίου και Νοτίου του έτους 2015, το ποσό των (170) ευρώ για το μήνα Φεβρουάριο του έτους 2015 και το ποσό των (400) ευρώ για το μήνα Απρίλιο του έτους 2015 [ήτοι 400+400+400+200+200+200+200+200+200+200+170+200+400=3.370 ευρώ], με αποτέλεσμα το ανωτέρω ανήλικο τέκνο του που δικαιούται τη διατροφή, να στερηθεί των απαραιτήτων προς το ζειν και να αναγκασθεί να δεχθεί βοήθεια από τρίτους".

Με τις ανωτέρω όμως παραδοχές, η αιτιολογία της προσβαλλομένης απόφασης είναι ελλιπής, δεδομένου ότι, ούτε στο σκεπτικό ούτε στο διατακτικό αυτής γίνεται δεκτό με την αναφορά συγκεκριμένων πραγματικών περιστατικών ότι ο αναιρεσείων είχε, σε σχέση με την οικονομική του κατάσταση και την επαγγελματική του δραστηριότητα, την οικονομική δυνατότητα να καταβάλει το ποσό, που επιδικάσθηκε με την ως άνω απόφαση, λόγω διατροφής για το ανήλικο τέκνο του, ούτε διαλαμβάνονται σ" αυτά περιστατικά, από τα οποία να προκύπτει η ενδιάθετη βούλησή του να μη συμμορφωθεί στην απόφαση αυτή έτσι ώστε να δικαιολογείται η κακοβουλία αυτού, η οποία αποτελεί πρόσθετο στοιχείο προς θεμελίωση της υποκειμενικής υποστάσεως του ερευνώμενου εγκλήματος, χωρίς η έλλειψη αυτή να συμπληρώνεται επιτρεπτά από την όλως γενική αναφορά στο μεν σκεπτικό ότι "με κακοβουλία παρέβη την υποχρέωση αυτή", στο δε διατακτικό ότι "εκ δυστροπίας δεν κατέβαλε στην εγκαλούσα το συνολικό ποσό των 3.370,00 ευρώ", εν όψει μάλιστα των παραδοχών της απόφασης ότι τα οφειλόμενα για τους μήνες Ιούλιο έως και Δεκέμβριο του 2014 και Ιανουάριο έως και Μάρτιο του 2015 ποσά αφορούν υπόλοιπο διατροφής εξ ου συνάγεται ότι είχαν γίνει καταβολές έναντι, ενώ, περαιτέρω, από το σύνολο του παραπάνω σκεπτικού δεν συνάγεται με βεβαιότητα ότι το Δικαστήριο έλαβε υπόψη του και συναξιολόγησε και τις καταθέσεις των μαρτύρων υπεράσπισης ...

Κ. (ενηλίκου ήδη δικαιούχου της διατροφής) και Ν. Φ., οι οποίοι κατέθεσαν συγκεκριμένα περιστατικά αναφορικά με την κατά το ένδικο χρονικό διάστημα οικονομική κατάσταση του κατηγορουμένου και ήδη αναιρεσείοντα. Επομένως ο σχετικός, από το άρθρο 510 παρ. 1 στοιχ. Δ' ΚΠΔ, λόγος αναίρεσης, με τον οποίο πλήττεται η προσβαλλόμενη απόφαση για έλλειψη της απαιτούμενης ειδικής και εμπεριστατωμένης αιτιολογίας ως προς την καταδικαστική για τον αναιρεσείοντα κρίση της, είναι βάσιμος και πρέπει να γίνει δεκτός.

Μετά ταύτα, παρελκούσης της έρευνας των λοιπών λόγων αναίρεσης, πρέπει να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση και να παραπεμφθεί η υπόθεση για νέα συζήτηση στο ίδιο Δικαστήριο, συγκροτούμενο από άλλους δικαστές, εκτός από εκείνους που δίκασαν προηγουμένως (άρθρο 519 ΚΠΔ).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την υπ'αριθμ. ΗΤ 1917/2018 απόφαση του Τριμελούς Πλημμελειοδικείου Αθηνών.

Παραπέμπει την υπόθεση για νέα συζήτηση στο ίδιο δικαστήριο, που θα συγκροτηθεί από άλλους δικαστές εκτός από εκείνους που δίκασαν προηγουμένως.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 4 Δεκεμβρίου 2018.

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 7 Δεκεμβρίου 2018.

Η ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ

Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ