210/2011 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 210 / 2011 (Γ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)ΑΡΙΘΜΟΣ 210/2011

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Γ' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Ελισάβετ Μουγάκου -Μπρίλλη, Αντιπρόεδρο, Χαράλαμπο Δημάδη, Σπυρίδωνα Μιτσιάλη, Δημήτριο Μαζαράκη και Χαράλαμπο Αθανασίου, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του την 1η Δεκεμβρίου 2010, με την παρουσία και της γραμματέως Φωτεινής Σαμέλη, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: Δήμου Σιάτιστας, νομίμως εκπροσωπουμένου από τον Δήμαρχό του, ο οποίος εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Γεώργιο Κακαλή.

Του αναιρεσίβλητου: Ι. Μ. του Σ., κατοίκου ..., ο οποίος εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Γεώργιο Νούλα, με δήλωση του άρθρου 242 παρ.2 του ΚΠολΔ.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 21-1-2004 αγωγή του ήδη αναιρεσιβλήτου, που κατατέθηκε στο Ειρηνοδικείο Γρεβενών. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 137/2004 του ίδιου Δικαστηρίου και 16/2006 μη οριστική, 26/2007 οριστική του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Γρεβενών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί ο αναιρεσείων με την από 25-9-2007 αίτησή του.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Χαράλαμπος Αθανασίου ανέγνωσε την από 16-10-2009 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της κρινόμενης αίτησης αναίρεσης. Ο πληρεξούσιος του αναιρεσείοντος ζήτησε την παραδοχή της αίτησης και την καταδίκη του αντιδίκου του στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΤΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Από τις διατάξεις των άρθρων 974, 976, 1045 και 1051 του ΑΚ, προκύπτει, ότι, για την κτήση της κυριότητας ακινήτου με έκτακτη χρησικτησία, απαιτείται άσκηση της φυσικής εξουσίας πάνω στο πράγμα, με διάνοια κυρίου, επί συνεχή εικοσαετία, με δικαίωμα εκείνου, που απέκτησε τη νομή του πράγματος με καθολική ή ειδική διαδοχή να συνυπολογίσει στο δικό του χρόνο χρησικτησίας και το χρόνο χρησικτησίας του δικαιοπάροχου του. Η ειδική διαδοχή στη νομή επέρχεται με άτυπη αναιτιώδη σύμβαση, η οποία έχει την έννοια ότι στον αποκτώντα μεταβιβάζεται η ίδια η νομή που είχε εκείνος, ο οποίος μεταβιβάζει και παραδίδει το ακίνητο. Αποτελούν δε πράξεις νομής, όταν πρόκειται για ακίνητα, οι υλικές και εμφανείς πάνω σ' αυτό πράξεις που προσιδιάζουν στη φύση και τον προορισμό του, με τις οποίες φανερώνεται η βούληση του νομέα να έχει το πράγμα για δικό του. Τέτοιες δε πράξεις είναι και η επίσκεψη και εποπτεία του ακινήτου, το όργωμα, καθώς και η παραχώρηση αυτού σε τρίτον για τη βόσκηση των ζώων του με ή χωρίς αντάλλαγμα. Περαιτέρω, κατά τη διάταξη του άρθρου 1033 ΑΚ, για τη μεταβίβαση της κυριότητας ακινήτου απαιτείται συμφωνία μεταξύ του κυρίου και εκείνου που την αποκτά ότι μετατίθεται σ' αυτόν η κυριότητα για κάποια νόμιμη αιτία. Η συμφωνία γίνεται με συμβολαιογραφικό έγγραφο που υποβάλλεται σε μεταγραφή. Εξάλλου, κατά το άρθρο 560 αριθ. 1 του ΚΠολΔ, ιδρύεται λόγος αναίρεσης, αν παραβιάσθηκε κανόνας ουσιαστικού δικαίου, εφόσον για την εφαρμογή κανόνα ουσιαστικού δικαίου, το δικαστήριο απαίτησε περισσότερα στοιχεία ή αρκέσθηκε σε λιγότερα στοιχεία από εκείνα που απαιτεί ο νόμος, καθώς και αν το δικαστήριο προσέδωσε στον εφαρμοστέο κανόνα έννοια διαφορετική από την αληθινή. Στην περίπτωση που το δικαστήριο έκρινε κατ' ουσίαν την υπόθεση, η παραβίαση κανόνα ουσιαστικού δικαίου κρίνεται ενόψει των πραγματικών περιστατικών που ανελέγκτως δέχτηκε ότι αποδείχθηκαν το δικαστήριο της ουσίας και της υπαγωγής αυτών στο νόμο, ιδρύεται δε ο λόγος αυτός όταν το δικαστήριο εφάρμοσε το νόμο, παρότι τα πραγματικά περιστατικά που δέχτηκε ότι αποδείχτηκαν δεν ήταν αρκετά για την εφαρμογή του ή δεν εφάρμοσε το νόμο, παρότι τα πραγματικά περιστατικά που δέχτηκε αρκούσαν για την εφαρμογή του, καθώς και όταν προέβη σε εσφαλμένη υπαγωγή των πραγματικών περιστατικών σε διάταξη στο πραγματικό της οποίας αυτά δεν υπάγονται. Στην υπόθεση που κρίνεται, το Πολυμελές Πρωτοδικείο, που δίκασε ως Εφετείο, όπως προκύπτει από την προσβαλλομένη απόφασή του, δέχθηκε, κατά την αναιρετικώς ανέλεγκτη κρίση του, τα εξής ουσιώδη αναφορικώς με την ένδικη αναγνωριστική της κυριότητας αγωγή του ήδη αναιρεσιβλήτου κατά του αναιρεσείοντος: "Δυνάμει του υπ' αριθ. …/12-10-2001 συμβολαίου δωρεάς της Συμβολαιογράφου Πενταλόφου Κοζάνης Ελισάβετ Παγκαρλιώτα, που μεταγράφηκε νόμιμα, ο ενάγων κατέστη αποκλειστικός κύριος, νομέας και κάτοχος ενός αγροτεμαχίου, συνολικής έκτασης 1997,53 τ.μ., ευρισκομένου στη θέση "...", της κτηματικής περιοχής Παλαιοκάστρου-Δαφνερού του Δημοτικού Διαμερίσματος Παλαιοκάστρου, του Δήμου Σιάτιστας, του Νομού Κοζάνης, όπως αυτό λεπτομερώς απεικονίζεται στο τοπογραφικό διάγραμμα του τοπογράφου μηχανικού Αθανασίου Μπούρτζου, που επικαλείται και προσκομίζει ο ενάγων, το οποίο συνορεύει βορειοανατολικά, νοτιοανατολικά και νοτιοδυτικά με χέρσες εκτάσεις και βορειοδυτικά με χωματόδρομο. Στη δωρήτρια-δικαιοπάροχο του ενάγοντος Α. χήρα Γ. Κ., το γένος Ε. και Σ. Β., περιήλθε από κληρονομιά του κατά το έτος 1960 αποβιώσαντος πατέρα της Ευαγγέλου Βουδούρη, δυνάμει της υπ' αριθμ. …/1958 δημόσιας διαθήκης του Συμβολαιογράφου Σιάτιστας Ναούμ Ρούζιου, που δημοσιεύθηκε με το υπ' αριθμ. 170/1960 πρακτικό δημοσίευσης του Πρωτοδικείου Κοζάνης, την οποία κληρονομιά αυτή αποδέχθηκε με την υπ' αριθμ. …/2001 πράξη της Συμβολαιογράφου Πενταλόφου Κοζάνης Ελισάβετ Παγκαρλιώτα, που μεταγράφηκε νόμιμα στον Τόμο … και με αριθμό 12 των βιβλίων μεταγραφών του Υποθηκοφυλακείου Γρεβενών. Περαιτέρω αποδείχτηκε, ότι η δικαιοπάροχος γιαγιά του αιτούντος από το έτος 1960 και ο ίδιος από την ημέρα (12-10-2001) που έλαβε χώρα η ανωτέρω δωρεά, νέμονταν και κατείχαν συνεχώς ολόκληρο το προαναφερόμενο ακίνητο με διάνοια αποκλειστικού κυρίου, ήτοι για χρονικό διάστημα μεγαλύτερο των είκοσι ετών, ασκώντας τις αρμόζουσες στη φύση και τον προορισμό του ακινήτου διακατοχικές πράξεις και συγκεκριμένα εποπτεύοντας αυτό, οργώνοντάς το κατά τα έτη 1983, 1984 και 1995, παραχωρώντας το για εγκατάσταση της στρούγκας του Ι. Δ. και για βόσκηση των ζώων του, έχοντας έτσι ο ενάγων καταστεί κύριος αυτού και με τα προσόντα της έκτακτης χρησικτησίας (άρθρ. 1051 ΑΚ), χωρίς ποτέ να οχληθεί ή να αμφισβητηθεί το δικαίωμά του αυτό και της δικαιοπαρόχου του σε ολόκληρο το ως άνω ακίνητο από οποιονδήποτε, μέχρι που ο εναγόμενος Δήμος εκμίσθωσε τμήμα έκτασης 500 τ.μ. περίπου του επιδίκου αγρού στην ανώνυμη εταιρία κινητής τηλεφωνίας με την επωνυμία "COSMOTE ΑΕ", με το από 25-5-2001 ιδιωτικό συμφωνητικό μίσθωσης. Μετά την εγκατάσταση της κεραίας από την ως άνω ανώνυμη εταιρία στο επίδικο αγροτεμάχιο, ο ενάγων κοινοποίησε στην τελευταία (COSMOTE ΑΕ) και στον εναγόμενο Δήμο την από 29-10-2001 εξώδικη δήλωση- διαμαρτυρία, διαμαρτυρόμενος για την αυθαίρετη κατάληψη του ακινήτου του και ζητώντας την εγκατάλειψή του από την εταιρία και την αποζημίωση του ιδίου. Επίσης, κατάθεσε την υπ' αριθμ. 5619/7-11-2001 αίτησή του στο Δήμο Σιάτιστας σχετικά με την εγκατάσταση της κεραίας της COSMOTE ΑΕ στο ακίνητό του, επί της οποίας εκδόθηκε η υπ' αριθμ. 241/2001 απόφαση του ΔΣ του παραπάνω Δήμου, με την οποία ανατέθηκε στην αρμόδια επιτροπή του Δήμου η διενέργεια αυτοψίας στο χώρο εγκατάστασης της κεραίας και η διερεύνηση του θέματος, ώστε να διευκολυνθεί το ΔΣ του Δήμου στη λήψη της σχετικής απόφασής του, αλλά μέχρι σήμερα δεν ελήφθη (απόφαση του ΔΣ). Ο εναγόμενος Δήμος ισχυρίζεται ότι η επίδικη έκταση ανήκε στην κυριότητα της Κοινότητας … από τετρακόσια και πλέον έτη και ήδη στην κυριότητά του μετά τη συνένωσή του με την ανωτέρω Κοινότητα, ότι είναι τμήμα μεγαλύτερης έκτασης αρκετών στρεμμάτων, χρησιμοποιείται δε για τη βόσκηση των ζώων των δημοτών, τον περίπατο και την αναψυχή τους και δεν είναι καλλιεργήσιμη ... Οι μάρτυρες αποδείξεως μετά λόγου γνώσεως κατέθεσαν, ο πρώτος, ο οποίος διετέλεσε επί οκτώ συναπτά έτη αντιπρόεδρος του χωριού (…), ότι το επίδικο δεν είναι του Δήμου, ότι ανήκει στην κυριότητα της Κ. (γιαγιάς του ενάγοντος) που κατέλιπε αυτό στον εγγονό της Μ. (ενάγοντα) και ότι με την άδειά της είχε εγκαταστήσει εκεί τη στρούγκα του, ο δεύτερος δε, ότι το όργωσε κατά τα έτη 1983, 1984 και 1995 και πληρώθηκε την αμοιβή του από την Κ.. Όσα δε κατέθεσαν οι μάρτυρες ανταποδείξεως, Πρόεδρος του Τοπικού Συμβουλίου … του Δήμου Σιάτιστας ο πρώτος και Αντιδήμαρχος του ίδιου Δήμου ο δεύτερος, αναιρούνται από τις καταθέσεις των μαρτύρων αποδείξεως". Με βάση τις παραδοχές αυτές, το Πολυμελές Πρωτοδικείο απέρριψε την έφεση του αναιρεσείοντος κατά της πρωτόδικης απόφασης, με την οποία η αγωγή του αναιρεσίβλητου έγινε δεκτή κατ' ουσίαν, δεχθέν ότι αυτός (αναιρεσίβλητος) κατέστη κύριος του επιδίκου με παράγωγο και πρωτότυπο (έκτακτη χρησικτησία) τρόπο. Κρίνοντας, έτσι, το Πολυμελές Πρωτοδικείο, δεν παραβίασε ευθέως τις προδιαληφθείσες διατάξεις του ουσιαστικού δικαίου, αφού τα ανωτέρω πραγματικά περιστατικά που δέχθηκε αρκούσαν για την εφαρμογή τους. Συγκεκριμένα, δέχθηκε ότι ο ενάγων και η δικαιοπάροχός του Α. χήρα Γ. Κ. ασκούσαν στο επίδικο για χρονικό διάστημα άνω της εικοσαετίας (1960 έως άσκηση αγωγής) εμφανείς υλικές πράξεις νομής, αδιαλείπτως και αδιαταράκτως, με διάνοια κυρίου, όπως επίσκεψη και εποπτεία, όργωμα και παραχώρηση σε τρίτον για βόσκηση των ζώων. Δεν ήταν δε αναγκαίο, για την κτήση της κυριότητας από τον ενάγοντα με έκτακτη χρησικτησία, να δεχθεί το Δικαστήριο πράξεις νομής επί του επιδίκου για το προ του έτους 1960 χρονικό διάστημα και μάλιστα πριν από την ισχύ του ΑΚ, αφού ο προαναφερθείς χρόνος αρκούσε για την κτήση της κυριότητας με έκτακτη χρησικτησία υπό την ισχύ του ΑΚ.

Συνεπώς, ο μοναδικός λόγος αναίρεσης, πρώτο μέρος, από το άρθρο 560 αριθ. 1 ΚΠολΔ, με τον οποίο υποστηρίζονται τα αντίθετα, πρέπει να απορριφθεί ως αβάσιμος.

Από το άρθρο 560 ΚΠολΔ προκύπτει, ότι, κατά των αποφάσεων των ειρηνοδικείων και κατά των αποφάσεων των πολυμελών πρωτοδικείων, οι οποίες εκδίδονται σε εφέσεις κατά των αποφάσεων των ειρηνοδικείων, επιτρέπεται αναίρεση για ορισμένους λόγους, που αναφέρονται περιοριστικώς στην εν λόγω διάταξη και συγκεκριμένα: 1) αν παραβιάσθηκε κανόνας του ουσιαστικού δικαίου ... 2) αν το δικαστήριο δεν συγκροτήθηκε όπως ορίζει ο νόμος ή δίκασε Ειρηνοδίκης του οποίου είχε γίνει δεκτή η εξαίρεση, 3) αν το δικαστήριο έχει υπερβεί τη δικαιοδοσία των πολιτικών δικαστηρίων ή δεν είχε καθ' ύλην αρμοδιότητα και 4) αν παράνομα αποκλείστηκε η δημοσιότητα της διαδικασίας. Στην προκειμένη περίπτωση, με τον ίδιο ως άνω λόγο αναιρέσεως, δεύτερο μέρος, αποδίδονται στην πληττόμενη απόφαση του Πολυμελούς Πρωτοδικείου, που δίκασε ως Εφετείο, οι πλημμέλειες, ότι δεν έλαβε υπόψη τους ειδικότερα στο αναιρετήριο διαλαμβανόμενους πραγματικούς ισχυρισμούς του αναιρεσείοντος και τα προσκομισθέντα αποδεικτικά μέσα και έγγραφα αυτού, καθώς και το αίτημά του να διατάξει αυτοψία και πραγματογνωμοσύνη, προκειμένου να διαπιστωθεί το βραχώδες του επίδικου ακινήτου. Οι επικαλούμενες ως άνω πλημμέλειες, δεν στοιχειοθετούν κανένα λόγο αναίρεσης από τους ως άνω περιοριστικώς αναφερόμενους στο άρθρο 560 ΚΠολΔ και, συνεπώς, ο λόγος αυτός είναι απαράδεκτος.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 25 Σεπτεμβρίου 2007 αίτηση του Δήμου Σιάτιστας, για αναίρεση της 26/2007 αποφάσεως του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Γρεβενών, που δίκασε ως Εφετείο.

Καταδικάζει τον αναιρεσείοντα Δήμο Σιάτιστας στα δικαστικά έξοδα του αναιρεσιβλήτου, τα οποία καθορίζει σε εξακόσια (600) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε, στη Αθήνα, στις 11 Ιανουαρίου 2011.

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα σε δημόσια στο ακροατήριο του συνεδρίαση στις 9 Φεβρουαρίου 2011.

Η ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ