2108/2018 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 2108 / 2018 (ΣΤ, ΠΟΙΝΙΚΕΣ)

Αριθμός 2108/2018

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

ΣΤ'ΠΟΙΝΙΚΟ ΤΜΗΜΑ

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Δήμητρα Κοκοτίνη, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Αρτεμισία Παναγιώτου - Εισηγήτρια, Γεώργιο Αναστασάκο, Μαρία Γεωργίου και Ευφροσύνη Καλογεράτου - Ευαγγέλου, Αρεοπαγίτες.

Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του στις 13 Νοεμβρίου 2018, με την παρουσία του Αντεισαγγελέα του Αρείου Πάγου Βασίλειου Χαλντούπη (γιατί κωλύεται η Εισαγγελέας) και του Γραμματέως Χαράλαμπου Αθανασίου, για να δικάσει την αίτηση του αναιρεσείοντος - κατηγορουμένου Θ. Κ. του Δ., κατοίκου ..., που εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Γεώργιο Λιάπη, για αναίρεση της υπ'αριθ.8439/2017 αποφάσεως του Τριμελούς Πλημμελειοδικείου Θεσσαλονίκης. Το Τριμελές Πλημμελειοδικείο Θεσσαλονίκης με την ως άνω απόφασή του διέταξε όσα λεπτομερώς αναφέρονται σ' αυτή, και o αναιρεσείων - κατηγορούμενος ζητεί την αναίρεση αυτής, για τους λόγους που αναφέρονται στην υπ'αριθ.πρωτ.1308/5-2-2018 αίτησή του αναιρέσεως, η οποία καταχωρίστηκε στο οικείο πινάκιο με τον αριθμό 294/18.

Αφού άκουσε Τον πληρεξούσιο δικηγόρο του αναιρεσείοντος, που ζήτησε όσα αναφέρονται στα σχετικά πρακτικά και τον Αντεισαγγελέα, που πρότεινε να απορριφθεί η προκείμενη αίτηση αναίρεσης.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Η κρινόμενη από 5-2-2018 και με αριθμό γενικού πρωτ. 1308/5-2-2018 αίτηση-δήλωση του Θ. Κ. του Δ. για αναίρεση της υπ'αριθμ. 8439/2017 καταδικαστικής απόφασης του Τριμελούς Πλημμελειοδικείου Θεσσαλονίκης, έχει ασκηθεί νομότυπα και εμπρόθεσμα. Επομένως, είναι παραδεκτή και πρέπει να εξεταστεί περαιτέρω.

Σύμφωνα με το άρθρο 28 Ν. 3996/2011 κάθε εργοδότης, που παραβαίνει τις διατάξεις της εργατικής νομοθεσίας τις σχετικές με τους όρους και τις συνθήκες εργασίας και συγκεκριμένα τα χρονικά όρια εργασίας, υπό την επιφύλαξη των παραγράφων 5 και 6 του άρθρου 31 του Ν. 3904/2010, την καταβολή δεδουλευμένων, την αμοιβή, την ασφάλεια και την υγεία των εργαζομένων ή την καταβολή της νόμιμης αποζημίωσης απόλυσης, τιμωρείται με ποινή φυλάκισης τουλάχιστον έξι μηνών ή με χρηματική ποινή τουλάχιστον εννιακοσίων (900) ευρώ ή και με τις δύο αυτές ποινές.

Ειδικές διατάξεις της εργατικής νομοθεσίας που προβλέπουν βαρύτερη ποινική μεταχείριση εξακολουθούν να ισχύουν. Εξάλλου, κατά τη διάταξη του άρθρου μόνου παράγραφος 1 του ΑΝ 690/1945, όπως αντικαταστάθηκε με το άρθρο 8 παρ. 1 του Ν. 2336/1995, τιμωρείται με τις αναφερόμενες σ' αυτό ποινές κάθε εργοδότης ή διευθυντής ή επιτετραμμένος ή με οποιονδήποτε τίτλο εκπρόσωπος οποιασδήποτε επιχείρησης, εκμετάλλευσης ή εργασίας, ο οποίος δεν καταβάλλει εμπρόθεσμα στους απ...ολούμενους σε αυτόν τις οφειλόμενες συνεπεία της σύμβασης ή της σχέσης εργασίας πάσης φύσεως αποδοχές, που καθορίζονται είτε από τη σύμβαση εργασίας, είτε από συλλογικές συμβάσεις εργασίας, είτε από αποφάσεις διαιτησίας, είτε από το νόμο ή το έθιμο.

Από τη διάταξη αυτή προκύπτει ότι το προβλεπόμενο από αυτή ως άνω πλημμέλημα τιμωρείται ως γνήσιο έγκλημα παραλείψεως, το οποίο συντελείται ευθύς ως ο υπόχρεος παραλείψει να καταβάλει στο δικαιούχο μισθωτό τις οφειλόμενες σ' αυτόν αποδοχές ή άλλης φύσεως χορηγίες, μέσα στην προθεσμία που ορίζεται είτε από τη σύμβαση είτε από το νόμο ή το έθιμο, είτε από τις διοικητικές πράξεις.

Περαιτέρω, η καταδικαστική απόφαση δεν έχει την απαιτούμενη από τα άρθρα 93 παρ. 3 του Συντάγματος και 139 του ΚΠΔ ειδική και εμπεριστατωμένη αιτιολογία και ιδρύεται εκ τούτου ο από το άρθρο 510 παρ. 1 στοιχ. Δ' ΚΠΔ λόγος αναιρέσεως, όταν δεν αναφέρονται σ' αυτή, με σαφήνεια, πληρότητα και χωρίς αντιφάσεις, τα πραγματικά περιστατικά που προέκυψαν από την αποδεικτική διαδικασία, στα οποία στηρίχθηκε η κρίση του δικαστηρίου για τη συνδρομή των αντικειμενικών και υποκειμενικών στοιχείων του εγκλήματος, οι αποδείξεις που τα θεμελιώνουν και οι νομικές σκέψεις υπαγωγής των περιστατικών αυτών στην εφαρμοσθείσα ουσιαστική ποινική διάταξη.

Για την ύπαρξη τέτοιας αιτιολογίας είναι παραδεκτή η αλληλοσυμπλήρωση του αιτιολογικού με το διατακτικό της αποφάσεως, τα οποία αποτελούν ενιαίο σύνολο, δεν υπάρχει δε έλλειψη αιτιολογίας και στην περίπτωση που αυτή εξαντλείται σε επανάληψη του διατακτικού της αποφάσεως, το οποίο, όμως, εκτός από τα τυπικά στοιχεία του κατηγορητηρίου, περιέχει και πραγματικά περιστατικά τόσο αναλυτικά και με τόση πληρότητα, ώστε να καθίσταται περιττή η διαφοροποίηση της διατυπώσεως του σκεπτικού της.

Ειδικότερα, η καταδικαστική απόφαση για παράβαση των ως άνω διατάξεων στερείται της απαιτούμενης αιτιολογίας, όταν δεν εκτίθενται σ' αυτήν με πληρότητα και σαφήνεια, ενόψει του περιεχομένου αυτών, τα κρίσιμα για την θεμελίωση του αναφερομένου εγκλήματος περιστατικά, που είναι ο χρόνος κατά τον οποίο διήρκεσε η σύμβαση εργασίας, οι μηνιαίες τακτικές αποδοχές, καθώς και οι έκτακτες, το σύνολο αυτών, το ποσό που καταβλήθηκε στον εργαζόμενο έναντι αυτών και ο χρόνος που έπρεπε να καταβληθούν οι οφειλόμενες από τον κατηγορούμενο αποδοχές στον εργαζόμενο και αν το ύψος των αποδοχών και ο χρόνος καταβολής τους είχε ορισθεί από ατομική σύμβαση εργασίας ή διαιτητική απόφαση ή από το νόμο ή από το έθιμο.

Περαιτέρω, επί νομικού προσώπου, φερόμενου ως εργοδότη, πρέπει να προσδιορίζεται η μορφή του νομικού προσώπου και εάν πρόκειται για εταιρία και η εταιρική αυτής μορφή, καθώς και τα πραγματικά περιστατικά από τα οποία προκύπτει η θέση και η ιδιότητα που είχε ο κατηγορούμενος στην εταιρία αυτή, κατά τον κρίσιμο χρόνο, ώστε να ανακύπτει η υποχρέωσή του για την καταβολή των αποδοχών.

Δεν αρκεί, δηλαδή, ο χαρακτηρισμός του κατηγορουμένου ως εργοδότη ή ως νόμιμου εκπροσώπου του νομικού προσώπου (ΑΠ 337/2018, ΑΠ 1176/2016, ΑΠ 938/2015).

Στην προκειμένη περίπτωση, το Τριμελές Πλημμελειοδικείο Θεσσαλονίκης, που δίκασε σε δεύτερο βαθμό, κήρυξε ένοχο τον αναιρεσείοντα παραβάσεως του άρθρου 28 παρ. 1 Ν. 3996/2011, με τα ελαφρυντικά του άρθρου 84 παρ. 2 β' και δ' ΠΚ και τον καταδίκασε σε συνολική ποινή φυλάκισης δέκα επτά (17) μηνών, ανασταλείσα για τρία (3) έτη.

Στο σκεπτικό της προσβαλλόμενης υπ' αριθμ. 8439/2017 αποφάσεως το δικάσαν Δικαστήριο, μετά από εκτίμηση και αξιολόγηση όλων των μνημονευομένων κατά το είδος τους αποδεικτικών μέσων (καταθέσεις μαρτύρων κατηγορίας, αναγνωσθέντα έγγραφα και απολογία του κατηγορουμένου), δέχθηκε ανελέγκτως, κατά πιστή μεταφορά, ότι: "......πείσθηκε ότι ο κατηγορούμενος, υπό την ιδιότητα του εργοδότη του σωματείου ..., τέλεσε την αξιόποινη πράξη της μη εμπρόθεσμης καταβολής δεδουλευμένων αποδοχών για τους μήνες Μάρτιο, Απρίλιο, Μάιο και Ιούνιο 2014 για κάθε έναν από τους εργαζόμενους που αναφέρονται αμέσως κατωτέρω (προς διευκόλυνση τηρείται η αρίθμηση του πίνακα του κατηγορητηρίου): 4ο) Γ...

Π... (οδηγό - τεχνίτη), 5ο) Γ... Π.... (οδηγό-τεχνίτη), 14ο) Μ... N... (οδηγό-τεχνίτη), 15ο) Μ... Α... (οδηγό-τεχνίτη), 16ο) Μ... Γ... (υπάλληλο γραφείου), 17ο) Μ... Δ... (υπάλληλο γραφείου), 19ο) Μ... Ι... (οδηγό-τεχνίτη), 20ο) Μ... Δ... (οδηγό-τεχνίτη), 22ο) Μ... Δ... (υπάλληλο γραφείου), 24ο) Ν... Ι... (οδηγό-τεχνίτη), 26ος) Π... Δ... του Ν. (υπάλληλο γραφείου) 27ο) Π...

Δ... του Χ. (οδηγό-τεχνίτη) 31ο) Π... ... (οδηγό-τεχνίτη) 33ο) Π... ... (οδηγό-τεχνίτη) 34ο) Π... ... (οδηγό-τεχνίτη) 36ο) Σ... Γ. (υπάλληλο γραφείου) 40η) Τ... Α... (βοηθό λογιστή) Η όποια καταβολή έγινε εκ μέρους του κατηγορούμενου αποτελεί περιστατικό που στοιχειοθετεί την ελαφρυντική περίσταση του άρθρου 84§2 δ' του ΠΚ και οδηγεί στην μείωση της ποινής, κατ' άρθρο 83 του ΠΚ, αφού σε κάθε περίπτωση αυτή έγινε εκπρόθεσμα και όχι στο τέλος του κάθε επίδικου μήνα, ενώ η μη εμπρόθεσμη πληρωμή των δεδουλευμένων αποδοχών των εργαζόμενων οφείλεται όχι σε ταπεινά αίτια του κατηγορούμενου, αλλά στην οικονομική δυσκολία να αντιμετωπίσει εμπρόθεσμα τις υποχρεώσεις του......." Στη συνέχεια το Δικαστήριο κήρυξε ένοχο τον κατηγορούμενο και ήδη αναιρεσείοντα του ότι: "..., κατά το χρονικό διάστημα από τον Μάρτιο 2014 έως τον Ιούνιο 2014 ως εργοδότης και δη νόμιμος εκπρόσωπος του σωματείου "...", με γραφείο ..., δεν κατέβαλε εμπρόθεσμα, δηλαδή μέχρι και της παραπάνω χρονολογίας, σ' αυτούς που απ...ολήθηκαν απ' αυτόν με μισθό, τις οφειλόμενες από τη σχέση εργασίας αποδοχές και χορηγίες που καθορίσθηκαν από τη μεταξύ τους σύμβαση εργασίας συγκεκριμένα δεν κατέβαλε δεδουλευμένες αποδοχές στους εργαζομένους όπως αναλυτικά αναφέρεται στον κάτωθι πίνακα:

Με αυτά που δέχτηκε το Δικαστήριο της ουσίας, στέρησε την προσβαλλόμενη απόφασή του από την απαιτούμενη από τις ανωτέρω διατάξεις του Συντάγματος και του ΚΠΔ ειδική και εμπεριστατωμένη αιτιολογία, αφού δεν εκθέτει σ'αυτή με σαφήνεια, πληρότητα και χωρίς αντιφάσεις ή λογικά κενά τα πραγματικά περιστατικά, τα οποία αποδείχτηκαν από την ακροαματική διαδικασία και συγκροτούν την αντικειμενική και υποκειμενική υπόσταση του εγκλήματος της παραβάσεως του άρθρου 28 Ν 3926/2011, για το οποίο καταδικάστηκε ο αναιρεσείων. Ειδικότερα, δεν προσδιορίζεται η θέση και η ιδιότητα του κατηγορουμένου- αναιρεσείοντα στο ως άνω σωματείο (...), μη αρκούντος προς τούτο του χαρακτηρισμού του στο μεν σκεπτικό ως "εργοδότη" αυτού στο δε διατακτικό ως "εργοδότη και δη νομίμου εκπροσώπου αυτού", χωρίς περαιτέρω αναφορά της συγκεκριμένης θέσης και ιδιότητάς του σ'αυτό, που να τον καθιστά νόμιμο εκπρόσωπο του.

Επομένως, ο μοναδικός, από το άρθρο 510 παρ. 1 περ. Δ' ΚΠΔ, λόγος αναίρεσης, με τον οποίο πλήττεται η προσβαλλομένη απόφαση για έλλειψη ειδικής και εμπεριστατωμένης αιτιολογίας, είναι βάσιμος και πρέπει να γίνει δεκτός. Μετά ταύτα, πρέπει να αναιρεθεί η προσβαλλομένη απόφαση και να παραπεμφθεί η υπόθεση για νέα συζήτηση στο ίδιο Δικαστήριο συγκροτούμενο από άλλους δικαστές, εκτός από εκείνους που δίκασαν προηγουμένως (αρθ.519 ΚΠΔ)

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την υπ' αριθμό 8439/2017 απόφαση του Τριμελούς Πλημμελειοδικείου Θεσσαλονίκης.

Παραπέμπει την υπόθεση για νέα συζήτηση στο ίδιο Δικαστήριο συγκροτούμενο από άλλους δικαστές εκτός από εκείνους που δίκασαν προηγουμένως.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 27 Νοεμβρίου 2018.

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 7 Δεκεμβρίου 2018.

Η ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ

Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ