Supreme Court dismisses appeal against labor court decision regarding unpaid vacation pay and overtime compensation claims.

Απόφαση 2102 / 2022 (Β1, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 2102/2022

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

B1' Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους δικαστές, Λουκά Μόρφη, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Δήμητρα Ζώη, Ιωάννα Μαργέλλου-Μπουλταδάκη, Ιωάννη Δουρουκλάκη και Τριανταφυλλιά Πατρώνα, Αρεοπαγίτες.

Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο κατάστημά του, την 1η Φεβρουαρίου 2022, με την παρουσία και της Γραμματέως Ελένης Τσιουρή, για να δικάσει την υπόθεση, μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: Π. Π. του Γ., κατοίκου ... που παραστάθηκε δια δηλώσεως (ΚΠολΔ 242 παρ.2) του πληρεξουσίου δικηγόρου Απόστολου-Κωνσταντίνου Κωνσταντινίδη, ο οποίος δεν κατέθεσε προτάσεις.

Της αναιρεσίβλητης: ανώνυμης εταιρείας με την επωνυμία "...", όπως εκπροσωπείται νόμιμα, που εδρεύει στη ….. και παραστάθηκε δια δηλώσεως (ΚΠολΔ 242 παρ.2) των πληρεξουσίων δικηγόρων Γεωργίου Λεβέντη και Ιωάννη Πίκουλα, οι οποίοι κατέθεσαν προτάσεις.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 30-6-2017 αγωγή του ήδη αναιρεσείοντος, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Καλαμάτας. Εκδόθηκαν η 34/2019 οριστική απόφαση του πρωτοβαθμίου δικαστηρίου και, κατόπιν ασκήσεως εφέσεως, η 70/2020 απόφαση του Μονομελούς Εφετείου Καλαμάτας. Την αναίρεση της τελευταίας, ζητά ο αναιρεσείων με την από 28-10-2020 αίτησή του.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε με τη σειρά της από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω. Εισηγήτρια ορίσθηκε η Αρεοπαγίτης Τριανταφυλλιά Πατρώνα.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Mε την από 29.10.2020 αίτηση αναιρέσεως προσβάλλεται η εκδοθείσα αντιμωλία των διαδίκων υπ' αριθ. 70/28.5.2020 απόφαση του Μονομελούς Εφετείου Καλαμάτας, η οποία, καθ'ό μέρος ενδιαφέρει τον αναιρετικό έλεγχο, απέρριψε την έφεση του ενάγοντος κατά της υπ' αριθ. 34/2019 αποφάσεως του Μονομελούς Πρωτοδικείου Καλαμάτας, που είχε απορρίψει κατ' ουσίαν την αγωγή του, δια της οποίας αιτείτο καταβολή αποδοχών αδείας, αμοιβής υπερεργασίας και κατ' εξαίρεση υπερωριών. Η αίτηση ασκήθηκε νομότυπα και εμπρόθεσμα στις 19.4.2021 [άρθρ. 552, 553, 556, 558, 564 παρ.3, 566 παρ.1 ΚΠολΔ] και πρέπει να ερευνηθεί περαιτέρω ως προς το παραδεκτό και βάσιμο των λόγων της [άρθρ. 577 παρ.3 ΚΠολΔ].

Κατά τη διάταξη του άρθρου 559 αριθ. 19 του ΚΠολΔ αναίρεση επιτρέπεται αν η απόφαση δεν έχει νόμιμη βάση και ιδίως αν δεν έχει καθόλου αιτιολογίες ή έχει αιτιολογίες αντιφατικές ή ανεπαρκείς σε ζήτημα που ασκεί ουσιώδη επιρροή στην έκβαση της δίκης. Για να είναι ορισμένος ο λόγος αναίρεσης, με τον οποίο αποδίδεται ότι η προσβαλλομένη απόφαση δεν έχει νόμιμη βάση εξαιτίας ανεπαρκών ή αντιφατικών αιτιολογιών, πρέπει στο αναιρετήριο, πλην της αναφοράς στη διάταξη του ουσιαστικού δικαίου που παραβιάσθηκε, του προταθέντος ουσιώδους αυτοτελούς ισχυρισμού και των θεμελιούντων αυτόν πραγματικών περιστατικών, το μεν να αναφέρονται οι ουσιαστικές παραδοχές της προσβαλλομένης απόφασης, το δε να εξειδικεύονται οι ανεπάρκειες ή οι αντιφάσεις που προσάπτονται στις ως άνω παραδοχές, δηλαδή να διαλαμβάνεται ποίες επιπλέον αιτιολογίες έπρεπε να περιλαμβάνει η απόφαση του δικαστηρίου της ουσίας ή που εντοπίζονται οι αντιφάσεις (ΟλΑΠ 20/2005, ΑΠ 1184/2015).

Εξ άλλου, κατά το άρθρο 559 αριθ. 12 Κ.Πολ.Δ.: "Αναίρεση επιτρέπεται, αν το δικαστήριο παραβίασε τους ορισμούς του νόμου σχετικά με την δύναμη των αποδεικτικών μέσων", δηλαδή όταν το δικαστήριο αποδίδει σε ορισμένο αποδεικτικό μέσο μεγαλύτερη ή μικρότερη αποδεικτική δύναμη από εκείνη την οποία προσδίδει ο νόμος.

Aκόμη, κατά το άρθρο 340 ΚΠολΔ το δικαστήριο λαμβάνει υπόψη τα αποδεικτικά μέσα που πληρούν τους όρους του νόμου, σύμφωνα με την προβλεπόμενη αποδεικτική δύναμη του καθενός. Λαμβάνει επίσης υπόψη και εκτιμά ελεύθερα και αποδεικτικά μέσα που δεν πληρούν τους όρους του νόμου, με την επιφύλαξη των άρθρων 393 και 394.Εκτός από τις περιπτώσεις που ορίζει ρητά ο νόμος, το δικαστήριο κρίνει ελεύθερα τα αποδεικτικά μέσα και αποφασίζει κατά συνείδηση αν οι ισχυρισμοί είναι αληθινοί.

O αναιρεσείων υποστηρίζει ότι η προσβαλλομένη απόφαση δέχθηκε ότι <<ο ισχυρισμός ότι η εργοδότριά του παρέλειψε να του χορηγήσει 7 μέρες αναψυχής για το έτος 2012, 17 ημέρες αναψυχής για το έτος 2013, 9 ημέρες αναψυχής για το έτος 2014, 8 ημέρες αναψυχής για το έτος 15 και 19 ημέρες αναψυχής για το έτος 2016 δεν ενισχύεται από κανένα αποδεικτικό στοιχείο....Από τις προσκομιζόμενες αποδείξεις πληρωμής των ετών 2012 - 2016, τις οποίες ο ενάγων δεν αμφισβητεί, προκύπτει ότι έχουν καταβληθεί στον ενάγοντα αποδοχές αδείας και συγκεκριμένα ....για το έτος 2012 έχει λάβει αποδοχές αδείας 20 ημερών και ζητεί επί πλέον 7 ημέρες, ...για το έτος 2013 έχει λάβει αποδοχές αδείας 10 ημερών και ζητεί για τις επί πλέον 17 ημέρες, για το έτος 2015 έχει λάβει αποδοχές αδείας 19 ημερών και ζητεί για τις επί πλέον 8 ημέρες, για το έτος 2016 έχει λάβει αποδοχές αδείας 8 ημερών και ζητεί επί πλέον 19 ημέρες ..., ενώ για το έτος 2014 ζητεί αποδοχές αδείας 9 ημερών και δεδομένου ότι δεν προκύπτει ότι του έχουν καταβληθεί και έτερες τέτοιες ο ενάγων έχει λάβει αυτούσια την άδεια αναψυχής για το έτος αυτό.

Κατά την κρίση του Δικαστηρίου , ο ενάγων και για τα λοιπά έτη έχει λάβει αυτούσια την άδεια αναψυχής του για τις ημέρες που αιτείται αποδοχές αδείας, καθώς, εκτός του ότι προκύπτει σαφώς για το έτος 2014, σε διαφορετική περίπτωση δεν μπορεί να εννοηθεί, κατά τα διδάγματα της κοινής πείρας και λογικής, ένας εργαζόμενος, εν προκειμένω ο ενάγων, να απασχολείται για πέντε συναπτά έτη χωρίς να λάβει ούτε μία ημέρα αναψυχής προκειμένου για τη σωματική του ξεκούραση και τη διατήρηση της ψυχικής του υγείας, και τούτο σε συνδυασμό με το ότι ουδέποτε διαμαρτυρήθηκε στην εργοδότριά του εταιρεία, για την οποία προκύπτει ότι έχει καταβάλει στον ενάγοντα τις αποδοχές αδείας για όσες μέρες έκαστο έτος δεν του χορήγησε αυτούσια την άδεια αναψυχής.

Τέλος, η κρίση του Δικαστηρίου περί του ουσία αβασίμου των αγωγικών κονδυλίων ενισχύεται από το προσκομιζόμενο με ημερομηνία 6 Φεβρουαρίου 2017 έγγραφο που φέρει τον τίτλο ''ΔΗΛΩΣΗ ΟΙΚΕΙΟΘΕΛΟΥΣ ΑΠΟΧΩΡΗΣΕΩΣ'', με το οποίο ο ενάγων γνωστοποίησε στην εργοδότριά του - εναγομένη ότι αποχωρεί οικειοθελώς από την εργασία του λόγω συνταξιοδότησης>> το οποίο περιέχει υπεύθυνη δήλωση του ιδίου ότι ουδεμία απαίτηση διατηρεί κατά της εταιρείας.

Με τις παραδοχές αυτές, υποστηρίζει ο αναιρεσείων η αναιρεσιβαλλομένη κατέληξε στο αποδεικτικό πόρισμα με αντιφατικές, ελλιπέστατες για το έτος 2014, άλλως ανύπαρκτες αιτιολογίες με συνέπεια να καθίσταται ανέφικτος ο έλεγχος αυτής, είναι δε αναιρετέα για το λόγο εκ του αριθ. 19 του άρθρου 559 ΚΠολΔ. Ο λόγος αυτός είναι απαράδεκτος, γιατί δεν αναφέρεται ποια διάταξη ουσιαστικού δικαίου παραβιάσθηκε, σε τί συνίστανται οι αντιφάσεις και οι ανεπάρκειες που προσάπτονται στις ως άνω παραδοχές της απόφασης και ποιες επί πλέον αιτιολογίες έπρεπε να περιλαμβάνει.

Υποστηρίζει ακόμη με τον τέταρτο λόγο ότι με τις παραδοχές <<Από το σύνολο του αποδεικτικού υλικού δεν αποδείχθηκε ότι ο ενάγων κατά έτη 2012 έως 2016 απασχολείτο καθημερινά [Δευτέρα έως Παρασκευή] τουλάχιστον επί 10 ώρες ημερησίως....Αντιθέτως από τα αποσπασματικά προσκομιζόμενα από τον ίδιο προγράμματα εργασίας ...προκύπτει το ωράριο εργασίας του από ώραν 08.00 έως 16.00...Μόνη η κατάθεση του μάρτυρά του ουδόλως κρίνεται πειστική ενόψει της έλλειψης άλλων αποδεικτικών στοιχείων...

Τα δε προσκομιζόμενα από τον ενάγοντα μηνύματα ηλεκτρονικού ταχυδρομείου, τα οποία επισκοπούνται ως προς την ημερομηνία και την ώρα αποστολής του μηνύματος από τον ενάγοντα ...και συγκεκριμένα τα μηνύματα με ημερομηνίες 7.2.2012, 4.4.2012, 25.4.2012,, 3.9.2012, 2.10.2012, 7.2.2013, 27.3.2013, 8.4.2013, 8.7.2013, 9.8.2013, 22.8.2013, 26.8.2013, 9.1.2014, 19.2.2014, 8.4.2014, 11.7.2014, 18.11.2014, 13.1.2015, 6.3.2015, 18.3.2015, 14.5.2015, 21.5.2015, 1.9.2015, 10.12.2015, τα οποία έχουν σταλεί μετά την 4ην απογευματινή, λόγω του μικρού αριθμού τους δεν είναι ικανά να οδηγήσουν σε ασφαλή δικανική πεποίθηση περί εργασίας του ενάγοντα μέχρι 6 το απόγευμα όλες τις καθημερινές ημέρες των ετών 2012 έως 2016.

Μάλιστα το γεγονός ότι ο ενάγων αναγράφει στις πρωτοδίκως κατατεθείσες προτάσεις του ότι "...ώρα προσέλευσης το πρωί ήταν το αργότερο η 9η πρωινή ..." υποδεικνύει ότι επειδή ο ενάγων προσερχόταν στην εργασία του μετά την 8η πρωινή παρέμενε και μετά την 4η απογευματινή ...για τη συμπλήρωση του νομίμου ωραρίου του >>, έσφαλε για τον ίδιο ως άνω εκ του αριθ. 19 λόγο, γιατί με αντιφατικές και ελλιπείς αιτιολογίες δέχθηκε αφενός μη πειστική την ένορκη βεβαίωση του μάρτυρά του και αφετέρου θεώρησε μικρό αριθμό 24 μηνύματα ηλεκτρονικού ταχυδρομείου που αποδείκνυαν την υπεραπασχόλησή του μετά την 4η απογευματινή, ενώ όφειλε σε περίπτωση αμφιβολίας να διατάξει αποδείξεις.

Οι πλημμέλειες εκ του λόγου με αριθ. 19 του άρθρου 559, που επικαλείται ο ενάγων είναι απαράδεκτες, γιατί οι ως άνω παραδοχές δεν ενέχουν αντίφαση ούτε ανεπάρκεια από το γεγονός ότι το Δικαστήριο δεν αρκέσθηκε σε 24 μηνύματα ηλεκτρονικού ταχυδρομείου σε διάρκεια πέντε και πλέον ετών εργασίας για να καταλήξει σε αποδεικτικό πόρισμα για όλα τα έτη εργασίας αλλά η εκτίμησή του ανάγεται στην αναιρετικά ανέλεγκτη κρίση και αξιολόγηση των αποδείξεων, που του επιτρέπει την ελεύθερη εκτίμηση και την απόδοση μεγαλύτερης βαρύτητας σε κάποια αποδεικτικά στοιχεία.

Γι αυτό πρέπει ν' απορριφθούν. Με τον δεύτερο λόγο εκ του αριθ. 12 του άρθρου 559 ο αναιρεσείων υποστηρίζει ότι με τις ίδιες ως άνω παραδοχές παραβιάσθηκαν διατάξεις του νόμου σχετικές με τη δύναμη των αποδεικτικών μέσων και ειδικότερα ότι το Μονομελές Εφετείο δεν έλαβε υπόψη επαγγελματικά έγγραφα με πλήρη αποδεικτική δύναμη αλλά προσέφυγε στα διδάγματα της κοινής πείρας για ν' αποφανθεί για την ουσιαστική βασιμότητα των αξιώσεών του. 'Ετσι, παρότι δέχθηκε ότι δεν του είχαν καταβληθεί αποδοχές αδείας 7 ημερών, 17 ημερών, 8 ημερών και 19 ημερών αντίστοιχα για τα έτη 2012, 2013, 2015 και 2016 εν τέλει δέχθηκε ότι με βάση τα διδάγματα της κοινής πείρας δεν του οφείλονται αποδοχές αδείας για τις υπόλοιπες ημέρες εκάστου έτους.

Ο λόγος αυτός είναι αβάσιμος, αφού από τις ως άνω παραδοχές αλλά και την προσβαλλομένη απόφαση, που επισκοπείται κατ'άρθρο 561 παρ.2 ΚΠολΔ, συνάγεται ότι ελήφθησαν υπόψη και εκτιμήθηκαν ελεύθερα όλα τα προσκομισθέντα έγγραφα, η υπ'αριθ. 3194/2019 ένορκη βεβαίωση αλλά και οι προσκομιζόμενες από την αναιρεσίβλητη αποδείξεις πληρωμής των ετών 2012 - 2016, τις οποίες, όπως αναφέρεται στην απόφαση, δεν αμφισβήτησε ο ενάγων, ενώ για τις ημέρες αδείας, που δεν προκύπτουν από τις εν λόγω αποδείξεις δέχθηκε ότι ο ενάγων έλαβε αυτούσια την άδειά του.

Αν από τα ως άνω ισοδύναμα αποδεικτικά μέσα το Δικαστήριο δέχθηκε περισσότερο αξιόπιστα κάποια από αυτά, όπως οι αποδείξεις πληρωμής των αποδοχών αδείας και ειδικότερα του έτους 2014, από τις οποίες οδηγήθηκε στην κρίση ότι για τις υπόλοιπές, τις πλέον των 9 ημερών, αποδοχές αδείας, εφόσον δεν τις ζητεί, έλαβε αυτούσια την άδεια και εξ αυτού οδηγήθηκε και για τα άλλα έτη στην κρίση ότι τις αντίστοιχες υπόλοιπες ημέρες αδείας [των ετών αυτών] δεν τις δικαιούται , γιατί τις έλαβε αυτούσιες, δεν ιδρύεται ο εκ του αριθ. 12 λόγος αναίρεσης.

Εξ άλλου τα διδάγματα της κοινής πείρας δε χρησιμοποιούνται ως αποδεικτικό μέσο αλλά ως επιχείρημα στο αποδεικτικό πόρισμα και ως εκ τούτου δεν επιδέχονται μομφή . Γι αυτό και ο λόγος αυτός πρέπει να απορριφθεί. Ακόμη και ο λόγος εκ του αριθ. 13, με τον οποίο ο αναιρεσείων υποστηρίζει ότι παραβιάσθηκαν διατάξεις σχετικές με το βάρος της απόδειξης και ειδικότερα ότι έσφαλε το Μονομελές Εφετείο, γιατί δέχθηκε, εις βάρος του, ότι δεν απέδειξε την μη χορήγηση των ημερών αυτούσιας αδείας, παρότι η εναγομένη εργοδότρια είχε υποχρέωση εκ του νόμου να προσκομίσει το ειδικό βιβλίο αδειών από το οποίο προκύπτουν οι ημέρες αυτούσιας αδείας είναι απαράδεκτος, γιατί ο ενάγων βαρύνεται με την απόδειξη των πραγματικών γεγονότων, στα οποία στηρίζεται το αίτημα της αγωγής [άρθρ. 338 ΚΠολΔ] το σχετικό με την καταβολή υπολοίπου αποδοχών αδείας των ετών 2012, 2013, 2015 και 2016 η δε εναγομένη φέρει το βάρος ανταπόδειξης.

Ως εκ τούτου δεν έχει έδαφος εφαρμογής ο λόγος εκ του αριθ. 13 του άρθρου 559 ΚΠολΔ. Με τον τρίτο λόγο ο αναιρεσείων υποστηρίζει ότι το Μονομελές Εφετείο άφησε αίτημά του αδίκαστο, αφού παρέλειψε να αποφανθεί επί της αιτήσεώς του για επίδειξη εγγράφων και ειδικότερα του βιβλίου αδειών των ετών 2012 έως και 2016, το οποίο υποχρεούται η εργοδότρια να τηρεί εκ του νόμου και το βιβλίο εισερχομένων και εξερχομένων από το οποίο συνάγονται οι ώρες εβδομαδιαίας απασχόλησής του.

Και ο λόγος αυτός είναι απαράδεκτος, αφού από την επισκόπηση της προσβαλλομένης αποφάσεως, κατ'άρθρο 561 παρ.2 ΚΠολΔ, συνάγεται ότι το Μονομελές Εφετείο Καλαμάτας απέρριψε το αίτημα προσκόμισης εκ μέρους της αναιρεσίβλητης του βιβλίου αδειών των ετών 2012 έως και 2016, γιατί κρίθηκαν επαρκή τα αποδεικτικά στοιχεία που προσκομίσθηκαν, ενώ από το δικόγραφο της έφεσης προκύπτει ότι δεν υποβλήθηκε αίτημα επίδειξης του βιβλίου με τις ώρες εισόδου και εξόδου του αναιρεσείοντος προς απόδειξη των ωρών υπερεργασίας και υπερωρίας.

Εξ άλλου και ο λόγος εκ του αριθ. 14 του άρθρου 559 ΚΠολΔ για παρά το νόμο απόρριψη του ιδίου ως άνω αιτήματος [επίδειξης του βιβλίου αδειών], είναι απαράδεκτος, γιατί η σχετική διάταξη αναφέρεται σε ακυρότητες, εκπτώσεις από δικαιώματα και απαράδεκτα από το δικονομικό μόνο δίκαιο, ενώ η ανάγκη επίδειξης εγγράφου εξαρτάται από την κρίση του δικαστηρίου της ουσίας, που δεν υπόκειται σε αναιρετικό έλεγχο [ΑΠ 1372/2018].

Μετά από αυτά η υπό κρίση αίτηση πρέπει ν'απορριφθεί και να καταδικασθεί ο αναιρεσείων στα δικαστικά έξοδα της αναιρεσίβλητης, που κατέθεσε προτάσεις κατά το βάσιμο αίτημα της τελευταίας [άρθρ. 176, 183, 191 παρ.2 ΚΠολΔ].

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 29.10.2020 αίτηση για αναίρεση της υπ'αριθ. 70/2020 αποφάσεως του Μονομελούς Εφετείου Καλαμάτας.

Καταδικάζει τον αναιρεσείοντα στα δικαστικά έξοδα της αναιρεσίβλητης, τα οποία ορίζει στο ποσό των χιλίων οκτακοσίων [1.800] ευρώ.

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 04 Ιουνίου 2022.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 21 Δεκεμβρίου 2022.

Η ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ