2102/2017 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 2102 / 2017 (Β1, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 2102/2017

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Β1 Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους δικαστές, Χριστόφορο Κοσμίδη, προεδρεύοντα αρεοπαγίτη, Μαρία Νικολακέα, Αρετή Παπαδιά, Αντιγόνη Καραΐσκου - Παλόγου και Σοφία Τζουμερκιώτη, αρεοπαγίτες.

Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο κατάστημά του, την 10ην Οκτωβρίου 2017, με την παρουσία και της γραμματέως Ελένης Τσιουρή, για να δικάσει την υπόθεση, μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: Πρωτοβάθμιου οργανισμού τοπικής αυτοδιοίκησης με την επωνυμία "...", όπως εκπροσωπείται νόμιμα, που εδρεύει στους ... και παραστάθηκε δια του πληρεξουσίου δικηγόρου Κωνσταντίνου Μαυροειδή, ο οποίος κατάθεσε προτάσεις.

Των αναιρεσιβλήτων: 1) Φ. Δ. του Α., 2) Π. Κ. του Κ., 3) Μ. Κ. του Π., 4) Ι. Κ. του Κ., 5α) Α. Υ. του Θ., κατοίκου ..., 5β) Α. Υ. του Θ., κατοίκου ..., ως μοναδικών εξ αδιαθέτου κληρονόμων του αποβιώσαντος -αρχικώς αναιρεσίβλητου - Θ. Υ., οι οποίοι δηλώνουν τη συνέχιση της δίκης, 6) Π. Λ. του Ν., 7) Γ. Γ. του Α., 8) Θ. Κ. του Κ., 9) Φ. Μ. του Ε., 10) Α. Π. του Ζ., 11) Π. Π. του Δ., 12) Ν. Μ. του Α., 13) Γ. Κ. του Θ., 14) Γ. Α. του Ι., 15) Π. Ν. του Μ., 16) Γ. Κ. του Θ., 17) Ε. Σ. του Ε., 18) Β. Π. του Α., 19) Δ. Μ. του Ν., 20) Γ. Π. του Α., 21α) Β. Κ., κατοίκου ..., 21β) Θ. Κ. του Δ., κατοίκου ... και 21γ) Σ. Κ. του Δ., κατοίκου ..., ως νομίμων κληρονόμων του αποβιώσαντος Κ. Κ., οι οποίοι δηλώνουν τη συνέχιση της δίκης της για λογαριασμό τους, 22) Ν. Γ. του Ε. και 23) Ι. Τ. του Ε., κατοίκων ..., που παραστάθηκαν δια της πληρεξουσίας δικηγόρου Ευμορφίας Ρήγα, η οποία κατέθεσε προτάσεις.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 30-6-2010 αγωγή των ήδη αναιρεσιβλήτων, που κατατέθηκε στο Ειρηνοδικείο Αχαρνών.

Επί της αγωγής εκδόθηκε η 504/2010 απόφαση του πρωτοβαθμίου Δικαστηρίου και, κατόπιν ασκήσεως εφέσεως, η 1939/2016 απόφαση του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Αθηνών.

Την αναίρεση της τελευταίας ζητεί ο αναιρεσείων με την από 17-11-2016 αίτησή του.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε με τη σειρά της από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω.

Εισηγήτρια ορίστηκε η αρεοπαγίτης Αντιγόνη Καραΐσκου-Παλόγου.

Ο πληρεξούσιος του αναιρεσείοντος ζήτησε την παραδοχή της αίτησης, η πληρεξούσια των αναιρεσιβλήτων την απόρριψή της, καθένας δε την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στα δικαστικά έξοδα.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

1. Από τις συνδυασμένες διατάξεις των άρθρων 552, 553 παρ.1 στοιχ. β’ , 309 εδ. α’ , 321, 577 παρ.1 και 2 και 495 παρ.1 ΚΠολΔ συνάγεται ότι σε αναίρεση υπόκεινται οι αποφάσεις των ειρηνοδικείων, των μονομελών και πολυμελών πρωτοδικείων, καθώς και των εφετείων, που έχουν καταστεί τελεσίδικες, εκείνες δηλαδή οι οποίες, απεκδύοντας το δικαστήριο από κάθε περαιτέρω εξουσία, περατώνουν τη δίκη επί της αγωγής και δεν μπορούν να προσβληθούν με ανακοπή ερημοδικίας και έφεση.

Ο χαρακτήρας των αποφάσεων ως τελεσίδικων ή μη κρίνεται κατά το χρόνο της άσκησης του ενδίκου μέσου της αναίρεσης, ήτοι της κατάθεσης του δικογράφου αυτής στη γραμματεία του δικαστηρίου που έχει εκδώσει την προσβαλλόμενη απόφαση. Κατά της απόφασης που εκδόθηκε με την απουσία, πραγματική ή πλασματική, ενός των διαδίκων, έστω και αν δεν στηρίχθηκε στη συναγωγή δυσμενών συνεπειών από την ερημοδικία του, ενεργοποιείται αμέσως με την έκδοσή της η δυνατότητα άσκησης απ’ αυτόν ανακοπής ερημοδικίας κατά της ερήμην απόφασης (ΚΠολΔ 502), με συνέπεια όσο διαρκεί η προθεσμία της ανακοπής ερημοδικίας να αποκλείεται η άσκηση κατά της ερήμην απόφασης αίτησης αναίρεσης, η οποία, αν παρόλα αυτά ασκηθεί, είναι απορριπτέα ως απαράδεκτη (ΚΠολΔ 577 παρ.1), με αυτεπάγγελτη έρευνα του δικαστηρίου (ΑΠ 12/2011, ΑΠ 430/2009), αφού σε σχέση με την αναίρεση δεν υπάρχει διάταξη όμοια με τη διάταξη του άρθρου 513 παρ.1 εδ.

β’ περ. β’ ΚΠολΔ, που ορίζει ότι κατά των ερήμην αποφάσεων επιτρέπεται έφεση ήδη από τη δημοσίευσή τους. Αντίθετα, δηλαδή, με τη συμπόρευση των προθεσμιών της έφεσης και της ανακοπής ερημοδικίας, η αναίρεση κατά ερήμην απόφασης είναι επιτρεπτή μόνον εφόσον δεν συγχωρείται κατ’ αυτής ανακοπή ερημοδικίας ή, αναλόγως, έφεση (Ολ ΑΠ 15/2001, Ολ ΑΠ 11/1998, ΑΠ 737/2017, ΑΠ 31/2016), ήτοι καθιερώνεται η αρχή της διαδοχικής άσκησης των προβλεπόμενων ένδικων μέσων.

Συνεπώς και στην περίπτωση αυτή αποκλείεται η άσκηση αναίρεσης όσο διαρκεί η προθεσμία της ανακοπής ερημοδικίας, έστω και αν πιθανολογείται η απόρριψή της. Αν, μάλιστα, παραλειφθεί η επίδοση της ερήμην απόφασης, δεν αρχίζει καν η προθεσμία άσκησης ανακοπής ερημοδικίας κατ’ αυτής, οπότε αντίστοιχα δεν υπάρχει χρονικό όριο για την άσκησή της, αφού σε σχέση μ’ αυτή δεν είναι θεσπισμένη - και ούτε θα όφειλε να είναι - καταχρηστική προθεσμία αντίστοιχη με την καταχρηστική προθεσμία των άρθρων 518 παρ.2 και 564 παρ.3 ΚΠολΔ, που ισχύει για την έφεση και την αναίρεση. Έτσι, όμως, η παράλειψη επίδοσης της ερήμην απόφασης εμποδίζει εξακολουθητικά την άσκηση κατ’ αυτής αίτησης αναίρεσης, με απότοκη συνέπεια την αναστολή και της καταχρηστικής προθεσμίας των δύο ετών που ισχύει για την αναίρεση και έχει ως αφετηρία τη δημοσίευση της προσβαλλόμενης απόφασης, αφού προϋπόθεση αυτονόητη της προθεσμίας αυτής είναι η ύπαρξη απόφασης υποκείμενης οπωσδήποτε σε αναίρεση.

2. Στην προκείμενη περίπτωση, από την παραδεκτή κατ’ άρθρο 561 παρ.2 ΚΠολΔ, επισκόπηση της προσβαλλόμενης απόφασης και των διαδικαστικών εγγράφων, προκύπτει ότι στη δίκη που ανοίχθηκε ενώπιον του Ειρηνοδικείου Αχαρνών, με την από 30-6-2009 αγωγή των ήδη αναιρεσιβλήτων κατά του ήδη αναιρεσείοντος, για καταβολή της πρόσθετης μηνιαίας μισθολογικής παροχής του επιδόματος εξομάλυνσης ποσού 176 ευρώ, που προβλέπεται από τις διατάξεις των νόμων 2470/1997 και 3205/2003, εκδόθηκε η 504/2010 απόφαση του πρωτοβάθμιου Δικαστηρίου, με την οποία έγινε δεκτή η αγωγή.

Ο εναγόμενος άσκησε κατά της απόφασης αυτής έφεση, επί της οποίας εκδόθηκε η προσβαλλόμενη 1939/2016 απόφαση του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Αθηνών, που δίκασε ως εφετείο. Στη συζήτηση επί της εφέσεως, ο εκκαλών εναγόμενος δεν εμφανίστηκε και δικάστηκε ερήμην. Με την ως άνω απόφαση, λόγω της ερημοδικίας του, απορρίφθηκε η έφεση και ορίστηκε παράβολο για την περίπτωση ασκήσεως ανακοπής ερημοδικίας εκ μέρους του ερημοδικασθέντος εκκαλούντος.

Κατά της απόφασης αυτής ο εκκαλών - εναγόμενος άσκησε την ένδικη, από 17-11-2016 αίτηση αναίρεσης, την οποία κατέθεσε την 18-11-2016 στο εκδώσαν την προσβαλλόμενη απόφαση δικαστήριο. Η ως άνω, όμως, ερήμην απόφαση του πολυμελούς πρωτοδικείου, σύμφωνα με όσα αναφέρθηκαν (βλ. παραπάνω, αρ.1), υπόκειται από την έκδοσή της σε ανακοπή ερημοδικίας και η προθεσμία για την άσκηση αυτής εμποδίζει την άσκηση αναίρεσης κατά της απόφασης αυτής, ενώ η τυχόν άσκηση ανακοπής ερημοδικίας αναστέλλει την έναρξη της προθεσμίας αναίρεσης κατά της απόφασης αυτής, η οποία επαναρχίζει αφότου επιδοθεί η απόφαση που απορρίπτει την ανακοπή (ΟλΑΠ 11/1998, ΑΠ 14/2014).

Ο αναιρεσείων ρητά στο από 12-10-2017 υπόμνημά του αναφέρει ότι ασκεί την άνω αναίρεσή του προ πάσης κοινοποιήσεως της προσβαλλόμενης απόφασης, γεγονός που επιβεβαιώνουν και οι αναιρεσίβλητοι, καθώς και ότι η άσκηση εκ μέρους του της υπό κρίση αιτήσεως αναιρέσεως και ενόσω διαρκεί η προθεσμία της ανακοπής ερημοδικίας υποδηλώνει σιωπηρή παραίτησή του από το δικαίωμα ασκήσεως ανακοπής.

Και ναι μεν γίνεται δεκτό ότι η απευθείας άσκηση της αναίρεσης από τον ερημοδικασθέντα, δηλαδή κατά παράλειψη της ανακοπής ερημοδικίας και ενώ διαρκεί η προθεσμία της (ΚΠολΔ 503), υποδηλώνει σιωπηρή παραίτηση από το δικαίωμα άσκησης απ’ αυτόν ανακοπής ερημοδικίας (ΚΠολΔ 299), τέτοια παραίτηση, όμως, είναι επιτρεπτή και έγκυρη μόνο εφόσον ο υπογράφων το δικόγραφο της αναίρεσης έχει πληρεξουσιότητα για την παραίτηση, όπως απαιτεί το άρθρο 98 περ.

β’ ΚΠολΔ (ΑΠ 243/2017, ΑΠ 180/2014, ΑΠ 1261/2011). Στην ένδικη περίπτωση, όμως, δεν προσκομίζεται ειδικό πληρεξούσιο του αναιρεσείοντος, προς τον πληρεξούσιο δικηγόρο που υπογράφει το δικόγραφο της αναίρεσης, που να παρέχει σ’ αυτόν την εντολή παραιτήσεως από το δικαίωμα άσκησης ανακοπής ερημοδικίας κατά της ερήμην αποφάσεως.

Αντιθέτως, προσκομίζεται το ...-11-2016 πληρεξούσιο της συμ/φου Αχαρνών Ι. Β., με το οποίο δίδεται η εντολή από το νόμιμο εκπρόσωπο του αναιρεσείοντος ΟΤΑ προς τους δικηγόρους Κ. Μ. Θ. Π., να ασκήσουν αίτηση αναίρεσης κατά της προσβαλλόμενης απόφασης, να προσδιορίσουν αυτήν και να παραστούν κατά την εκδίκασή της.

Πουθενά σ’ αυτό, δηλαδή, δεν αναφέρεται εντολή να παραιτηθούν από το δικαίωμα να ασκήσουν ανακοπή ερημοδικίας κατά της ίδιας απόφασης, ούτε άλλωστε ισχυρίστηκε ο αναιρεσείων την ύπαρξη τέτοιας ρητής εντολής, αφού μόνο σιωπηρή παραίτηση από την άσκηση αυτού του ενδίκου μέσου επικαλείται. Αλλά και από το .../2017 πιστοποιητικό του γραμματέα του Πρωτοδικείου Αθηνών προκύπτει ότι από 1-1-2016 έως 11-10-2017 δεν έχει ασκηθεί κατά της προσβαλλομένης, εκτός της υπό κρίση αναίρεσης, άλλο ένδικο μέσο.

Έτσι, κατά το χρόνο άσκησης της υπό κρίση αναίρεσης, ήτοι της κατάθεσης του δικογράφου της, δεν είχε καταστεί τελεσίδικη η προσβαλλόμενη, ερήμην του εκκαλούντος - αναιρεσείοντος εκδοθείσα, απόφαση, με συνέπεια αυτή να υπόκειται σε ανακοπή ερημοδικίας.

Συνεπώς, πρέπει να απορριφθεί ως απαράδεκτη η υπό κρίση αίτηση αναίρεσης και να καταδικαστεί ο αναιρεσείων στα δικαστικά έξοδα των αναιρεσίβλητων, οι οποίοι κατέθεσαν προτάσεις, σύμφωνα με το σχετικό αίτημα των τελευταίων (ΚΠολΔ 176, 183 και 191 παρ. 2), μειωμένα, όμως, σύμφωνα με το άρθρο 307 παρ.2 του π.δ 410/1995 (ήδη άρθρο 281 του ν. 3463/2006 για την κύρωση του Κώδικα Δήμων και Κοινοτήτων, ΑΠ 1684/2012, ΑΠ 1679/2011).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 17-11-2016 αίτηση για αναίρεση της 1939/2016 ερήμην απόφασης του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Αθηνών.

Και

Καταδικάζει τον αναιρεσείοντα να πληρώσει στους αναιρεσίβλητους εννιακόσια (900) ευρώ, για τα δικαστικά τους έξοδα.

Κρίθηκε, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, την 22α Νοεμβρίου 2017.

Και

Δημοσιεύθηκε σε έκτακτη, δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, την 21η Δεκεμβρίου 2017.

Ο ΠΡΟΕΔΡΕΥΩΝ ΑΡΕΟΠΑΓΙΤΗΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ