209/2008 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 209 / 2008 (Γ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 209/2008

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Γ' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Γεώργιο Φώσκολο, Αντιπρόεδρο, Ελισάβετ Μουγάκου - Μπρίλλη, Μίμη Γραμματικούδη, Λεωνίδα Ζερβομπεάκο και Χαράλαμπο Παπαηλιού, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 5 Δεκεμβρίου 2007, με την παρουσία και της γραμματέως Φωτεινής Σαμέλη, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Των αναιρεσειόντων: 1. Χ1 και 2. Χ2. Ο 1ος εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Νικόλαο Γασπαράκη και ο 2ος παραστάθηκε με τον ίδιο ως άνω πληρεξούσιο δικηγόρο.

Των αναιρεσίβλητων: 1. Ψ1, 2. Ψ2 και 3. Ψ3, οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από την πληρεξούσια δικηγόρο τους Φωτεινή Γεωργακοπούλου με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 του Κ.Πολ.Δ.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 24-9-1987 αγωγή του αρχικού διαδίκου Ψ, που δεν είναι διάδικος στην παρούσα δίκη, που κατατέθηκε στο Πολυμελές Πρωτοδικείο Λασιθίου. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 368/1999 του ίδιου Δικαστηρίου και 239/2003 του Εφετείου Κρήτης. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητούν οι αναιρεσείοντες με την από 30-9-2003 αίτησή τους. Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Λεωνίδας Ζερβομπεάκος ανέγνωσε την από 26-11-2007 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της κρινόμενης αίτησης αναίρεσης. Ο πληρεξούσιος των αναιρεσειόντων ζήτησε την παραδοχή της αίτησης και την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Από τη διάταξη του άρθρου 599 αριθ. 19 ΚΠολΔ προκύπτει ότι, λογικώς, η έλλειψη νόμιμης βάσης της απόφασης σημαίνει την αδυναμία αναιρετικού ελέγχου της ύπαρξης ακολουθίας της δικαστικής κρίσης ως προς την εφαρμογή διάταξης ουσιαστικού νόμου, βάσει της διαπιστωμένης εμπειρικής πραγματικότητας, ιδίως λόγω έλλειψης ή ανεπάρκειας ή αντιφατικότητας των αιτιολογιών για ζήτημα που ασκεί ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης Κατά την έννοια της διάταξης αυτής η απόφαση του δικαστηρίου αναιρείται για αντιφατικές αιτιολογίες, όταν εξαιτίας της αντιφατικότητας αυτών, ως τοιούτων νοουμένων μόνο των ουσιαστικών παραδοχών του δικαστηρίου, δεν προκύπτει ποιά πραγματικά περιστατικά δέχθηκε το δικαστήριο για να στηρίξει το διατακτικό της απόφασης του, ώστε να μπορεί να ελεγχθεί να σωστά εφάρμοσε το νόμο Εξάλλου, όπως σαφώς συνάγεται από το άρθρο 214 ΑΚ, προκειμένου για δικαιοπραξία που επιχειρήθηκε από άμεσο αντιπρόσωπο, τα ελαττώματα της βουλήσεως, όπως είναι και η εικονικότητα, καθώς και η επίδραση αυτών επί της δικαιοπραξίας κρίνονται από το πρόσωπο του αντιπροσώπου, δηλονότι προκειμένου περί εικονικότητας, για να θεωρηθεί η δικαιοπραξία εικονική και στη συνέχεια άκυρη, πρέπει να συνήφθη εικονικώς μεταξύ του συμβληθέντος αντιπροσώπου και του αντισυμβληθέντος, χωρίς καθόλου να ερευνάται η βούληση του αντιπροσωπευθέντος.

Και τούτο, διότι η καταρτιζόμενη δι' αντιπροσώπου δικαιοπραξία θεωρείται ότι επιχειρείται από μόνο τον αντιπρόσωπο με τη δική του βούληση και μόνο τα αποτελέσματα αυτής επέρχονται, κατ' άρθρο 211 ΑΚ, απ' ευθείας υπέρ ή κατά του αντιπροσωπευόμενου. Στην προκειμένη περίπτωση, το Εφετείο με την προσβαλλόμενη απόφαση του δέχθηκε κατά την ανέλεγκτη αναιρετικώς κρίση του τα εξής : "Η Γ1 που πέθανε την 18-3-1983 σε ηλικία 89 ετών, χωρίς διαθήκη, άφησε πλησιέστερους συγγενείς της, οι οποίοι καλούνται ως εξ αδιαθέτου κληρονόμοι της, τον αρχικό ενάγοντα Ψ, σύζυγό της από νόμιμο γάμο, τα τέκνα του προαποβιώσαντος αδελφού της Χ, Χ1 και Χ2, δεύτερο και τρίτο εκ των εναγομένων, καθώς και τα τέκνα της επίσης προαποβιώσασας αδελφής της Γ2, Γ3, Γ4 και Γ5.

Η Γ1 κατά τα τελευταία χρόνια της ζωής της είχε μειωμένη όραση και δεν είχε καλή ακοή και δεν μπορούσε να περιποιηθεί τον εαυτό της, είχε δε αναλάβει την περιποίηση και την φροντίδα της η αρχικά πρώτη εναγομένη Χ3, σύζυγος του προαποβιώσαντος αδελφού της Χ, καθώς και η τέταρτη εναγομένη Γ3, οι οποίες εκ περιτροπής την φιλοξενούσαν στην οικία τους στις ......

από τις αρχές του 1979. Η Χ3 εκμεταλλευόμενη την κατάσταση της Γ1, την έπεισε να μεταβιβάσει λόγω πωλήσεως τα παρακάτω ακίνητα της στους λοιπούς εναγομένους (συγκληρονόμους του ενάγοντος ο δεύτερος, τρίτος, τέταρτη, πέμπτος και έκτη, η εβδόμη και η ενάτη τέκνα της τέταρτης, ο όγδοος γαμβρός από θυγατέρα της, ο δέκατος και ο ενδέκατος τέκνα του πέμπτου).

Έτσι με το υπ' αριθμ. ........ πληρεξούσιο του συμβολαιογράφου Νεαπόλεως Λασιθίου Νικολάου Λεμπιδάκη, που συντάχθηκε λίγο χρόνο μετά την ανάληψη της περιποιήσεως της Γ1 από την Χ3, χορήγησε σ' αυτήν την εντολή και την πληρεξουσιότητα να μεταβιβάζει ακίνητα με οποιουσδήποτε όρους και συμφωνίες και οποιοδήποτε τίμημα.

Με βάση δε το πληρεξούσιο αυτό η Χ3 μεταβίβασε 1) με το υπ' αριθμ. ......... συμβόλαιο του συμβολαιογράφου Αγίου Νικολάου Δημητρίου Καραβελάκη, στο δεύτερο εναγόμενο Χ1 τα 2/12 εξ αδιαιρέτου ενός ισογείου οικήματος (καφενείου) εκτάσεως 36,30 τ.μ. που βρίσκεται στην κεντρική πλατεία του ........, 2) με το υπ' αριθμ. .........

συμβόλαιο του ίδιου συμβολαιογράφου στον αυτόν εναγόμενο Χ1 το 1/2 εξ αδιαιρέτου παλαιού ισογείου οικήματος (καφενείου) μετ' ανωγείου συνολικής εκτάσεως 36,30 τ.μ. που βρίσκεται στην κεντρική πλατεία του ........ Λασιθίου και 3) με το υπ' αριθμ......... συμβόλαιο του συμβολαιογράφου Νεαπόλεως Εμμανουήλ Κοντογιάννη, στον ίδιο εναγόμενο Χ1 και στον αδελφό του Χ2 κατά το μισό εξ αδιαιρέτου στον καθένα τα παρακάτω ακίνητα, που βρίσκονται στην κτηματική περιφέρεια της Κοινότητας Αιμνών Μεραμπέλου :

α) αγρό στη θέση "....." εκτάσεως 250 τ.μ., β) αγρό στη θέση "......", εκτάσεως 200 τ.μ., γ) αγρό στη θέση "...ι" εκτάσεως 100 τ.μ., δ) αγρό στη θέση "...." εκτάσεως 250 τ.μ., ε) αγρό στη θέση "...." εκτάσεως 300 τ.μ. και στ) αγρό στη θέση "....." εκτάσεως 700 τ.μ. Όλα δε τα παραπάνω συμβόλαια έχουν μεταγραφεί νόμιμα στα οικεία βιβλία μεταγραφών.

Οι πωλήσεις αυτές των ακινήτων της Γ1, για τις οποίες δεν καταβλήθηκε τίμημα από τους ως άνω αγοραστές, δεν έγιναν στα σοβαρά, παρά μόνο φαινομενικά και συνεπώς είναι άκυρες. Όλοι δε οι συμβαλλόμενοι σ' αυτές ήταν σε γνώση της εικονικότητας, αφού σκοπό είχαν να διανείμουν μεταξύ τους την περιουσία εκείνης σε βάρος του αρχικού ενάγοντος, προκειμένου αυτός να στερηθεί από το κληρονομικό του μερίδιο σ' αυτήν.

Η ακυρότητα των δικαιοπραξιών αυτών (πωλήσεων) αφορά τόσο την υποσχετική όσο και την εκποιητική δικαιοπραξία, το δε δικαίωμα επικλήσεως της ακυρότητας υφίσταται έναντι παντός, εφόσον πρόκειται για μεταβίβαση κυριότητας ακινήτου και οι μεταβιβάσεις αυτής θεωρούνται σαν να μην έγιναν (άρθρο 180 του ΑΚ).

Συνεπώς, οι παραπάνω εναγόμενοι δεν απόκτησαν την κυριότητα των μεταβιβαστικών σ' αυτούς ακινήτων". Με βάση τις παραπάνω παραδοχές το Εφετείο, κατά παραδοχή της ένδικης αγωγής του δικαιοπαρόχου των αναιρεσιβλήτων, αναγνώρισε την ακυρότητα, ως εικονικών, των γενομένων προς τους αναιρεσείοντες με τα προαναφερόμενα συμβόλαια πωλήσεων, επικυρώνοντας την πρωτόδικη απόφαση. Κρίνοντας έτσι δεν στέρησε την απόφαση του νόμιμης βάσης λόγω αντιφατικών αιτιολογιών ως προς το ζήτημα της εικονικότητας των παραπάνω πωλήσεων, αφού οι τελευταίες καταρτίσθηκαν μεταξύ των αναιρεσειόντων και της Χ3, που συμβλήθηκε ως εκπρόσωπος της πωλήτριας Γ1, από το πρόσωπο της οποίας και μόνο και όχι της αντιπροσωπευθείσας πωλήτριας ερευνάται κατά τα προεκτεθέντα η εικονικότητα των επίδικων συμβάσεων και ως εκ τούτου η παραδοχή του Εφετείου ότι η προαναφερθείσα πωλήτρια "χορήγησε στην Χ3 την εντολή και πληρεξουσιότητα να μεταβιβάζει ακίνητα με οποιουσδήποτε όρους και συμφωνίες" δεν αντιφάσκει με την παραδοχή ότι οι προαναφερθείσες συμβάσεις ήταν εικονικές, απορριπτόμενου του μοναδικού λόγου αναιρέσεως, που υποστηρίζει τ' αντίθετα, ως αβάσιμου.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 30-9-2003 αίτηση αναιρέσεως της 239/2003 απόφασης του Εφετείου Κρήτης.

Καταδικάζει τους αναιρεσείοντες στα δικαστικά έξοδα των αναιρεσίβλητων, τα οποία ορίζει σε χίλια οκτακόσια (1.800) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 22 Ιανουαρίου 2008. Και

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα, σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 6 Φεβρουαρίου 2008.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ