Supreme Court dismisses appeal against conviction for issuing unpaid cheques, rejecting vague mitigation claims.

Απόφαση 2089 / 2018 (Ε, ΠΟΙΝΙΚΕΣ)Αριθμός 2089/2018

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Ε'ΠΟΙΝΙΚΟ ΤΜΗΜΑ

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Μαρία Χυτήρογλου, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Διονυσία Μπιτζούνη, Βασιλική Ηλιοπούλου, Βασιλική Μπαζάκη - Δρακούλη και Πηνελόπη Παρτσαλίδου - Κομνηνού Εισηγήτρια, Αρεοπαγίτες.

Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του στις 21 Σεπτεμβρίου 2018, με την παρουσία της Αντεισαγγελέως του Αρείου Πάγου Βασιλικής Θεοδώρου (γιατί κωλύεται η Εισαγγελέας) και του Γραμματέως Γεράσιμου Βάλσαμου, για να δικάσει τις αιτήσεις των αναιρεσειόντων - κατηγορουμένων: 1)Ε. Α. του Φ., κατοίκου ... και 2)Γ. Τ. του Α., κατοίκου ..., που εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Ηλία Τομπαϊδη, για αναίρεση της υπ'αριθ. 2566/2018 αποφάσεως του Τριμελούς Πλημμελειοδικείου Θεσσαλονίκης. Με πολιτικώς ενάγουσα την εταιρεία με την επωνυμία "...", η οποία εκπροσωπήθηκε νόμιμα και η οποία εκπροσωπήθηκε στο ακροατήριο από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Νικόλαο Μανιάτη. Το Τριμελές Πλημμελειοδικείο Θεσσαλονίκης με την ως άνω απόφασή του διέταξε όσα λεπτομερώς αναφέρονται σ' αυτή, και oι αναιρεσείοντες - κατηγορούμενοι ζητούν την αναίρεση αυτής, για τους λόγους που αναφέρονται στις από 16-4-2018 δύο αιτήσεις τους αναιρέσεως, οι οποίες καταχωρίστηκαν στο οικείο πινάκιο με τον αριθμό 603/18.

Αφού άκουσε Τους πληρεξούσιους δικηγόρους των διαδίκων, που ζήτησαν όσα αναφέρονται στα σχετικά πρακτικά και την Αντεισαγγελέα, που πρότεινε να απορριφθούν οι προκείμενες αιτήσεις αναιρέσεως.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Οι υπό κρίση δύο από 16-4-2018 αιτήσεις των κατηγορουμένων Ε. Α. του Φ. και Γ. Τ. του Α. για αναίρεση της υπ' αριθμ.2566/2018 τελεσίδικης απόφασης του Τριμελούς Πλημμελειοδικείου Θεσ/νίκης, με την οποία αυτοί καταδικάσθηκαν σε ποινή φυλάκισης δέκα (10) μηνών ο καθένας, ανασταλείσα, για την πράξη της από κοινού έκδοσης ακάλυπτης επιταγής κατ' εξακολούθηση, ασκήθηκαν νομότυπα και εμπρόθεσμα (άρθρα 465 παρ.1, 473 παρ.1,3 και 474 παρ.1, 2 Κ.Π.Δ.). Επομένως, είναι παραδεκτές και πρέπει, να εξεταστούν περαιτέρω, συνεκδικαζόμενες λόγω της προφανούς συνάφειάς τους.

Ι. Κατά το άρθρο 79 παρ.1 του ν. 5960/1933 "περί επιταγής", όπως αντικαταστάθηκε με το άρθρο 1 του ν.δ. 1325/1972, εκείνος που εκδίδει επιταγή που δεν πληρώθηκε από τον πληρωτή, γιατί δεν είχε σ' αυτόν αντίστοιχα διαθέσιμα κεφάλαια κατά το χρόνο της έκδοσης της επιταγής ή της πληρωμής της, τιμωρείται με φυλάκιση τουλάχιστον τριών μηνών και χρηματική ποινή τουλάχιστον 10.000 δραχμών.

Από τη διάταξη αυτή προκύπτει ότι το έγκλημα της εκδόσεως ακάλυπτης επιταγής είναι τυπικό και για τη στοιχειοθέτηση του απαιτείται, αντικειμενικά μεν: 1) έκδοση τυπικά έγκυρης επιταγής, δηλαδή συμπλήρωση επί του εντύπου της επιταγής των στοιχείων που προβλέπονται στο νόμο, 2) υπογραφή του εκδότη, αδιάφορα αν η επιταγή εκδίδεται για ατομικό του χρέος και σύρεται επί προσωπικού του λογαριασμού ή για χρέος άλλου ή εταιρίας που εκπροσωπείται από αυτόν και σύρεται επί λογαριασμού του άλλου ή της εταιρίας, 3) εμπρόθεσμη εμφάνιση της επιταγής προς πληρωμή και 4) έλλειψη αντίστοιχων διαθέσιμων κεφαλαίων στον πληρωτή, οπωσδήποτε κατά το χρόνο εμφανίσεως της επιταγής προς πληρωμή, υποκειμενικά δε γνώση και θέληση των στοιχείων της πράξεως, δηλαδή της εκδόσεως επιταγής που είναι ακάλυπτη.

Ειδικότερα, αναφορικά με την υποκειμενική υπόσταση του παραπάνω εγκλήματος, μετά την αντικατάσταση της διατάξεως της παρ. 1 του άνω άρθρου 79 με το άρθρο 1 του ν.δ. 1325/1972, εξέλιπε από αυτό η παλαιότερη πρόβλεψη, η οποία, ενόψει του ότι έκανε λόγο για έκδοση ακάλυπτης επιταγής "εν γνώσει" του δράστη, άφηνε έξω από την περιγραφή της αναγκαίας για την κατάφαση του εγκλήματος υπαιτιότητας του εκδότη τον ενδεχόμενο δόλο.

Έτσι, για την πλήρωση της υποκειμενικής υποστάσεως του εγκλήματος αυτού δεν απαιτείται ο εκδότης να τελεί "εν γνώσει" της ανυπαρξίας διαθεσίμων κεφαλαίων, αλλά αρκεί προς τούτο ότι αυτός θεωρεί την έλλειψη πιθανή και την αποδέχεται. Εξάλλου, η καταδικαστική απόφαση έχει την απαιτούμενη από τις διατάξεις των άρθρων 93 παρ. 3 του Συντάγματος και 139 ΚΠΔ ειδική και εμπεριστατωμένη αιτιολογία, η έλλειψη της οποίας ιδρύει λόγο αναιρέσεως εκ του άρθρου 510 παρ.1 στοιχ.

Δ' ιδίου Κωδικός, όταν αναφέρονται σ' αυτή με σαφήνεια, πληρότητα και χωρίς αντιφάσεις ή λογικά κενά, τα πραγματικά περιστατικά, τα οποία αποδείχτηκαν από την ακροαματική διαδικασία και από τα οποία το δικαστήριο που την εξέδωσε συνήγαγε την ύπαρξη των αντικειμενικών και υποκειμενικών στοιχείων του εγκλήματος για το οποίο καταδικάσθηκε ο κατηγορούμενος, τα αποδεικτικά μέσα από τα οποία προέκυψαν τα περιστατικά αυτά και οι νομικοί συλλογισμοί με βάση τους οποίους έγινε η υπαγωγή των περιστατικών στην εφαρμοσθείσα ουσιαστική ποινική διάταξη.

Για την ύπαρξη τέτοιας αιτιολογίας είναι επιτρεπτή η αλληλοσυμπλήρωση του αιτιολογικού με το διατακτικό που αποτελούν ενιαίο σύνολο και αρκεί να αναφέρονται τα αποδεικτικά μέσα κατ' είδος γενικώς, χωρίς να εκτίθεται τι προέκυψε χωριστά εξ ενός εκάστου αυτών. Περαιτέρω η ύπαρξη του δόλου δεν είναι αναγκαίο κατ' αρχή να αιτιολογείται ιδιαιτέρως αφού ο δόλος ενυπάρχει στη θέληση παραγωγής των περιστατικών που συγκροτούν την αντικειμενική υπόσταση του εγκλήματος και προκύπτει από τις ειδικές συνθήκες τελέσεως του, διαλαμβάνεται δε περί αυτού αιτιολογία στην κύρια αιτιολογία για την ενοχή που προκύπτει από τα περιστατικά που αναφέρονται σ' αυτή, εκτός εάν αξιώνονται από το νόμο πρόσθετα στοιχεία, για την υποκειμενική υπόσταση του εγκλήματος, όπως η εν γνώσει ορισμένου περιστατικού τέλεση της πράξεως (άμεσος δόλος) ή η επιδίωξη ορισμένου σκοπού περαιτέρω (εγκλήματα με υπερχειλή υποκειμενική υπόσταση).

Τοιαύτα στοιχεία όμως, όπως προαναφέρθηκε, δεν αξιώνονται πλέον από το νόμο στην περίπτωση του εγκλήματος της εκδόσεως ακαλύπτου επιταγής. Ήτοι επί καταδίκης για το έγκλημα της έκδοσης ακάλυπτης επιταγής του άρθρου 79 παρ.1 ν.5960/1933 θα πρέπει να προσδιορίζονται : α) ο χρόνος εκδόσεως της επιταγής, β) η ημερομηνία εμφάνισης της επιταγής προς πληρωμή στην Τράπεζα και γ) οι αποδείξεις, σκέψεις και συλλογισμοί με βάση του οποίους το δικαστήριο δέχθηκε ότι δεν υπήρχαν διαθέσιμα κεφάλαια στην πληρώτρια τράπεζα (Α.Π.1179/2017).

Στην προκειμένη περίπτωση, όπως προκύπτει από την προσβαλλόμενη απόφασή του, το Τριμελές Πλημμελειοδικείο Θες/νίκης που δίκασε σε δεύτερο βαθμό, κήρυξε ενόχους τους αναιρεσείοντες για την πράξη της από κοινού έκδοσης ακάλυπτης επιταγής κατ' εξακολούθηση αφού τους αναγνώρισε το ελαφρυντικό του ότι ωθήθηκαν στην πράξη από όχι ταπεινά αίτια (άρθρο 84 παρ.2 β του Π.Κ.) και επέβαλε ποινή φυλακίσεως δέκα (10) μηνών στον καθένα, την εκτέλεση της οποίας ανέστειλε επί τριετία.

Όπως προκύπτει από το σκεπτικό της απόφασης αυτής, το δικάσαν δικαστήριο για να στηρίξει την καταδικαστική του κρίση αναφέρει σ' αυτό ως αιτιολογία τα εξής : Από την κύρια αποδεικτική διαδικασία γενικά, τα έγγραφα που διαβάστηκαν στο ακροατήριο, τις καταθέσεις των μαρτύρων, που εξετάσθηκαν ένορκα στο ακροατήριο του, σε συνδυασμό και με την απολογία των κατηγορουμένων και από την υπόλοιπη συζήτηση της υπόθεσης και σύμφωνα με την αρχή της ηθικής απόδειξης, αποδείχθηκε και το Δικαστήριο πείσθηκε ότι οι κατηγορούμενοι στη Θεσσαλονίκη, στους παρακάτω αναφερόμενους χρόνους, από κοινού ενεργούντες, με περισσότερες από μία πράξεις που αποτελούν εξακολούθηση ενός και του ιδίου εγκλήματος, εξέδωσαν επιταγές μη πληρωθείσες από την πληρώτρια τράπεζα, στην οποία δεν είχαν διαθέσιμα κεφάλαια κατά το χρόνο της εκδόσεως των επιταγών και κατά το χρόνο πληρωμής αυτών και συγκεκριμένα, ο πρώτος κατηγορούμενος Τ.

Γ. του Α., ως Πρόεδρος και ο δεύτερος κατηγορούμενος Α. Ε. του Φ. ως Γενικός Γραμματέας του συνεταιρισμού με την επωνυμία ....'' : 1.με ημερομηνία έκδοσης 31-1-2012 εξέδωσαν την υπ' αριθμ.0...71-2 επιταγή, ποσού 50.000 ευρώ, σε διαταγή ''...'' προς την ..., η οποία εμφανίστηκε προς πληρωμή στις 7-2-2012 και δεν πληρώθηκε, γιατί στον υπ' αριθμ. ...2013 λογαριασμό του ανωτέρω συνεταιρισμού δεν υπήρχαν διαθέσιμα κεφάλαια. 2.

με ημερομηνία έκδοσης 10-202012 εξέδωσαν την υπ' αριθμ.0...72-1 επιταγή, ποσού 50.000 ευρώ σε διαταγή ''...'' προς την ..., η οποία εμφανίστηκε προς πληρωμή στις 15-2-2012 και δεν πληρώθηκε, γιατί στο υπ' αριθμ....2013 λογαριασμό του ανωτέρω συνεταιρισμού δεν υπήρχαν διαθέσιμα κεφάλαια. 3.με ημερομηνία έκδοσης 15-2-2012 εξέδωσαν την υπ' αριθμ.0...73-9 επιταγή, ποσού 50.000 ευρώ σε διαταγή ''...'' προς την ..., η οποία εμφανίστηκε προς πληρωμή στις 20-2-2012 και δεν πληρώθηκε, γιατί στο υπ' αριθμ....2013 λογαριασμό του ανωτέρω συνεταιρισμού δεν υπήρχαν διαθέσιμα κεφάλαια. 4.με ημερομηνία έκδοσης 20-2-2012 εξέδωσαν την υπ' αριθμ.0...17-9 επιταγή, ποσού 40.000 ευρώ, σε διαταγή ''...'' προς την ..., η οποία εμφανίστηκε προς πληρωμή στις 21-2-2012 και δεν πληρώθηκε, γιατί στο υπ' αριθμ....2013 λογαριασμό του ανωτέρω συνεταιρισμού δεν υπήρχαν διαθέσιμα κεφάλαια. 5.με ημερομηνία έκδοσης 20-2-2012 εξέδωσαν την υπ' αριθμ.0...74-7 επιταγή, ποσού 50.000 ευρώ, σε διαταγή ''...'' προς την ..., η οποία εμφανίστηκε προς πληρωμή στις 21-2-2012 και δεν πληρώθηκε, γιατί στο υπ' αριθμ....2013 λογαριασμό του ανωτέρω συνεταιρισμού δεν υπήρχαν διαθέσιμα κεφάλαια. 6.με ημερομηνία έκδοσης 25-2-2012 εξέδωσαν την υπ' αριθμ.0...75-5 επιταγή.

Ποσού 50.000 ευρώ, σε διαταγή ''...'' προς την ..., η οποία εμφανίστηκε προς πληρωμή στις 2-3-2012 και δεν πληρώθηκε, γιατί στον υπ' αριθμ....2013 λογαριασμό του ανωτέρω συνεταιρισμού δεν υπήρχαν διαθέσιμα κεφάλαια. 7.με ημερομηνία έκδοσης 26-2-2012 εξέδωσαν την υπ' αριθμ.0...18-7 επιταγή, ποσού 40.000 ευρώ σε διαταγή ''...'' προς την ..., η οποία εμφανίστηκε προς πληρωμή στις 2-3-2012 και δεν πληρώθηκε γιατί στον υπ' αριθμ....2013 λογαριασμό του ανωτέρω συνεταιρισμού δεν υπήρχαν διαθέσιμα κεφάλαια. 8.με ημερομηνία έκδοσης 5-3-2012 εξέδωσαν την υπ' αριθμ.0...19-5 επιταγή, ποσού 40.000 ευρώ, σε διαταγή ''...'' προς την ..., η οποία εμφανίστηκε προς πληρωμή στις 2-3-2012 και δεν πληρώθηκε γιατί στον υπ' αριθμ....2013 λογαριασμό του ανωτέρω συνεταιρισμού δεν υπήρχαν διαθέσιμα κεφάλαια. 9.με ημερομηνία έκδοσης 10-3-2012 εξέδωσαν την υπ' αριθμ.0...20-9 επιταγή, ποσού 40.000 ευρώ σε διαταγή ''...'' προς την ..., η οποία εμφανίστηκε προς πληρωμή στις 10-3-2012 και δεν πληρώθηκε γιατί στον υπ' αριθμ....2013 λογαριασμό του ανωτέρω συνεταιρισμού δεν υπήρχαν διαθέσιμα κεφάλαια. 10.με ημερομηνία έκδοσης 15-3-2012 εξέδωσαν την υπ' αριθμ.0...21-7 επιταγή, ποσού 40.000 ευρώ σε διαταγή ''...'' προς την ..., η οποία εμφανίστηκε προς πληρωμή στις 16-3-2012 και δεν πληρώθηκε γιατί στον υπ' αριθμ....2013 λογαριασμό του ανωτέρω συνεταιρισμού δεν υπήρχαν διαθέσιμα κεφάλαια. 11.

με ημερομηνία έκδοσης 20-3-2012 εξέδωσαν την υπ' αριθμ.0...22-5 επιταγή, ποσού 40.000 ευρώ σε διαταγή ''...'' προς την ..., η οποία εμφανίστηκε προς πληρωμή στις 21-3-2012 και δεν πληρώθηκε γιατί στον υπ' αριθμ....2013 λογαριασμό του ανωτέρω συνεταιρισμού δεν υπήρχαν διαθέσιμα κεφάλαια. 12.με ημερομηνία έκδοσης 25-3-2012 εξέδωσαν την υπ'αριθμ.0...23-3 επιταγή, ποσού 40.000 ευρώ, σε διαταγή ''...'' προς την ..., η οποία εμφανίστηκε προς πληρωμή στις 27-3-2012 και δεν πληρώθηκε γιατί στο υπ' αριθμ....2013 λογαριασμό του ανωτέρω συνεταιρισμού δεν υπήρχαν διαθέσιμα κεφάλαια. 13.με ημερομηνία έκδοσης 31-3-2012 εξέδωσαν την υπ' αριθμ.0...24-1 επιταγή, ποσού 40.000 ευρώ σε διαταγή ''...'' προς την ..., η οποία εμφανίστηκε προς πληρωμή στις 3-4-2012 και δεν πληρώθηκε, γιατί στον υπ' αριθμ....2013 λογαριασμό του ανωτέρω συνεταιρισμού δεν υπήρχαν διαθέσιμα κεφάλαια.

Περαιτέρω αποδείχθηκε ότι οι κατηγορούμενοι ωθήθηκαν στις ανωτέρω πράξεις από μη ταπεινά αίτια, αλλά λόγω της ραγδαίας επιδεινούμενης γενικότερης οικονομικής κρίσης, η οποία αντανακλαστικά έπληξε και τους ίδιους. Στη συνέχεια το Δικαστήριο κήρυξε ενόχους τους κατηγορούμενους με το ελαφρυντικό του άρθρου 84 παρ.2β' του Π.Κ.

Του ότι στη Θεσσαλονίκη, στους παρακάτω αναφερόμενους χρόνους, από κοινού ενεργούντες, με περισσότερες από μία πράξεις που αποτελούν εξακολούθηση ενός και του ιδίου εγκλήματος, εξέδωσαν επιταγές μη πληρωθείσες από την πληρώτρια τράπεζα, στην οποία δεν είχαν διαθέσιμα κεφάλαια κατά το χρόνο της εκδόσεως των επιταγών και κατά το χρόνο πληρωμής αυτών και συγκεκριμένα, ο πρώτος κατηγορούμενος Τ.

Γ. του Α., ως Πρόεδρος και ο δεύτερος κατηγορούμενος Α. Ε. του Φ. ως Γενικός Γραμματέας του συνεταιρισμού με την επωνυμία ....'' : 1.με ημερομηνία έκδοσης 31-1-2012 εξέδωσαν την υπ' αριθμ.0...71-2 επιταγή, ποσού 50.000 ευρώ, σε διαταγή ''...'' προς την ..., η οποία εμφανίστηκε προς πληρωμή στις 7-2-2012 και δεν πληρώθηκε, γιατί στον υπ' αριθμ. ...2013 λογαριασμό του ανωτέρω συνεταιρισμού δεν υπήρχαν διαθέσιμα κεφάλαια. 2.

με ημερομηνία έκδοσης 10-202012 εξέδωσαν την υπ' αριθμ.0...72-1 επιταγή, ποσού 50.000 ευρώ σε διαταγή ''...'' προς την ..., η οποία εμφανίστηκε προς πληρωμή στις 15-2-2012 και δεν πληρώθηκε, γιατί στο υπ' αριθμ....2013 λογαριασμό του ανωτέρω συνεταιρισμού δεν υπήρχαν διαθέσιμα κεφάλαια. 3.με ημερομηνία έκδοσης 15-2-2012 εξέδωσαν την υπ' αριθμ.0...73-9 επιταγή, ποσού 50.000 ευρώ σε διαταγή ''...'' προς την ..., η οποία εμφανίστηκε προς πληρωμή στις 20-2-2012 και δεν πληρώθηκε, γιατί στο υπ' αριθμ....2013 λογαριασμό του ανωτέρω συνεταιρισμού δεν υπήρχαν διαθέσιμα κεφάλαια. 4.με ημερομηνία έκδοσης 20-2-2012 εξέδωσαν την υπ' αριθμ.0...17-9 επιταγή, ποσού 40.000 ευρώ, σε διαταγή ''...'' προς την ..., η οποία εμφανίστηκε προς πληρωμή στις 21-2-2012 και δεν πληρώθηκε, γιατί στο υπ' αριθμ....2013 λογαριασμό του ανωτέρω συνεταιρισμού δεν υπήρχαν διαθέσιμα κεφάλαια. 5.με ημερομηνία έκδοσης 20-2-2012 εξέδωσαν την υπ' αριθμ.0...74-7 επιταγή, ποσού 50.000 ευρώ, σε διαταγή ''...'' προς την ..., η οποία εμφανίστηκε προς πληρωμή στις 21-2-2012 και δεν πληρώθηκε, γιατί στο υπ' αριθμ....2013 λογαριασμό του ανωτέρω συνεταιρισμού δεν υπήρχαν διαθέσιμα κεφάλαια. 6.με ημερομηνία έκδοσης 25-2-2012 εξέδωσαν την υπ' αριθμ.0...75-5 επιταγή.

Ποσού 50.000 ευρώ, σε διαταγή ''...'' προς την ..., η οποία εμφανίστηκε προς πληρωμή στις 2-3-2012 και δεν πληρώθηκε, γιατί στον υπ' αριθμ....2013 λογαριασμό του ανωτέρω συνεταιρισμού δεν υπήρχαν διαθέσιμα κεφάλαια. 7.με ημερομηνία έκδοσης 26-2-2012 εξέδωσαν την υπ' αριθμ.0...18-7 επιταγή, ποσού 40.000 ευρώ σε διαταγή ''...'' προς την ..., η οποία εμφανίστηκε προς πληρωμή στις 2-3-2012 και δεν πληρώθηκε γιατί στον υπ' αριθμ....2013 λογαριασμό του ανωτέρω συνεταιρισμού δεν υπήρχαν διαθέσιμα κεφάλαια. 8.με ημερομηνία έκδοσης 5-3-2012 εξέδωσαν την υπ' αριθμ.0...19-5 επιταγή, ποσού 40.000 ευρώ, σε διαταγή '' ...'' προς την ..., η οποία εμφανίστηκε προς πληρωμή στις 2-3-2012 και δεν πληρώθηκε γιατί στον υπ' αριθμ....2013 λογαριασμό του ανωτέρω συνεταιρισμού δεν υπήρχαν διαθέσιμα κεφάλαια. 9.με ημερομηνία έκδοσης 10-3-2012 εξέδωσαν την υπ' αριθμ.0...20-9 επιταγή, ποσού 40.000 ευρώ σε διαταγή ''...'' προς την ..., η οποία εμφανίστηκε προς πληρωμή στις 10-3-2012 και δεν πληρώθηκε γιατί στον υπ' αριθμ....2013 λογαριασμό του ανωτέρω συνεταιρισμού δεν υπήρχαν διαθέσιμα κεφάλαια. 10.με ημερομηνία έκδοσης 15-3-2012 εξέδωσαν την υπ' αριθμ.0...21-7 επιταγή, ποσού 40.000 ευρώ σε διαταγή ''...'' προς την ..., η οποία εμφανίστηκε προς πληρωμή στις 16-3-2012 και δεν πληρώθηκε γιατί στον υπ' αριθμ....2013 λογαριασμό του ανωτέρω συνεταιρισμού δεν υπήρχαν διαθέσιμα κεφάλαια. 11.με ημερομηνία έκδοσης 20-3-2012 εξέδωσαν την υπ' αριθμ.0...22-5 επιταγή, ποσού 40.000 ευρώ σε διαταγή ''...'' προς την ..., η οποία εμφανίστηκε προς πληρωμή στις 21-3-2012 και δεν πληρώθηκε γιατί στον υπ' αριθμ....2013 λογαριασμό του ανωτέρω συνεταιρισμού δεν υπήρχαν διαθέσιμα κεφάλαια. 12.με ημερομηνία έκδοσης 25-3-2012 εξέδωσαν την υπ'αριθμ.0...23-3 επιταγή, ποσού 40.000 ευρώ, σε διαταγή ''...'' προς την ..., η οποία εμφανίστηκε προς πληρωμή στις 27-3-2012 και δεν πληρώθηκε γιατί στο υπ' αριθμ....2013 λογαριασμό του ανωτέρω συνεταιρισμού δεν υπήρχαν διαθέσιμα κεφάλαια. 13.με ημερομηνία έκδοσης 31-3-2012 εξέδωσαν την υπ' αριθμ.0...24-1 επιταγή, ποσού 40.000 ευρώ σε διαταγή ''...'' προς την ..., η οποία εμφανίστηκε προς πληρωμή στις 3-4-2012 και δεν πληρώθηκε, γιατί στον υπ' αριθμ....2013 λογαριασμό του ανωτέρω συνεταιρισμού δεν υπήρχαν διαθέσιμα κεφάλαια.

Το Δικαστήριο δέχεται ότι οι κατηγορούμενοι ωθήθηκαν στην τέλεση της παραπάνω πράξεως κινούμενοι από αίτια μη ταπεινά. Με αυτά που δέχθηκε το Δικαστήριο της ουσίας, διέλαβε στην προσβαλλόμενη απόφασή του την, κατά την έννοια των προαναφερθεισών διατάξεων των άρθρων 93 παρ.3 του Συντάγματος και 139 του Κ.Π.Δ., απαιτούμενη ειδική και εμπεριστατωμένη αιτιολογία, αφού εκθέτει σ' αυτή με σαφήνεια, πληρότητα και χωρίς αντιφάσεις ή λογικά κενά τα πραγματικά περιστατικά, τα οποία αποδείχθηκαν από την ακροαματική διαδικασία και συγκροτούν την αντικειμενική και υποκειμενική υπόσταση του εγκλήματος της εκδόσεως ακάλυπτης επιταγής κατ' εξακολούθηση για το οποίο καταδικάστηκαν ως συναυτουργοί οι αναιρεσείοντες, τις αποδείξεις από τις οποίες συνήγαγε τα περιστατικά αυτά, καθώς και τους συλλογισμούς με βάση τους οποίους υπήγαγε τα περιστατικά αυτά στις ουσιαστικές ποινικές διατάξεις του άρθρου 79 παρ.1, 3, 5 ν.5960/1933, όπως αντικαταστάθηκε με το άρθρο 1 ν.δ.1325/1972 και η παρ.5 που είχε προστεθεί με το άρθρο 4 παρ.1 ν.2408/1996, τροποποιήθηκε με το άρθρο 22 ν.2721/1999 και αντικαταστάθηκε με το άρθρο 15 παρ.3 ν.3472/2006, σε συνδυασμό με τις γενικές διατάξεις των άρθρων 12, 14, 26 παρ. 1 α, 27 παρ.1, 45, 51, 53, 79, 84 παρ.2 β και 98 του Π.Κ., τις οποίες δεν παραβίασε ούτε ευθέως, ούτε εκ πλαγίου, με ασαφείς, ελλιπείς ή αντιφατικές αιτιολογίες.

Ειδικότερα, παρατίθεται στην απόφαση ότι οι δύο κατηγορούμενοι και αναιρεσείοντες από κοινού ενεργούντες, με περισσότερες από μια πράξεις που αποτελούν εξακολούθηση ενός και του ιδίου εγκλήματος, εξέδωσαν επιταγές που δεν πληρώθηκαν από την πληρώτρια τράπεζα, στην οποία δεν είχαν διαθέσιμα κεφάλαια κατά το χρόνο της εκδόσεως των επιταγών και κατά το χρόνο πληρωμής αυτών και συγκεκριμένα ο κατηγορούμενος Τ.

Γ. ως Πρόεδρος και ο κατηγορούμενος Α. Ε. ως Γενικός Γραμματέας του συνεταιρισμού με την επωνυμία ....'' εξέδωσαν τις περιγραφόμενες 13 τυπικά έγκυρες τραπεζικές επιταγές και ότι αυτές εμφανίσθηκαν εμπροθέσμως στην πληρώτρια τράπεζα και δεν πληρώθηκαν διότι στον τραπεζικό λογαριασμό (προσδιοριζόμενο) του συνεταιρισμού δεν υπήρχαν διαθέσιμα κεφάλαια.

Δεν ήταν αναγκαία η ιδιαίτερη αιτιολόγηση της γνώσεως αυτών ως προς τη μη ύπαρξη διαθεσίμων κεφαλαίων κατά το χρόνο εκδόσεως ή πληρωμής των επιταγών, καθόσον, σύμφωνα με όσα εκτίθενται στις προπαρατεθείσες σκέψεις, για τη στοιχειοθέτηση του εγκλήματος της εκδόσεως ακάλυπτης επιταγής, αρκεί υποκειμενικά ο απλός (ή ενδεχόμενος) δόλος, ο οποίος ενυπάρχει στην παραγωγή των περιστατικών που δέχθηκε το Δικαστήριο της ουσίας ότι απαρτίζουν την αξιόποινη αυτή πράξη και δεν απαιτείται άμεσος δόλος με την έννοια της εν γνώσει ορισμένου περιστατικού τέλεσης της πράξης.

Εξάλλου, ουδεμία αντίφαση υπάρχει στο σκεπτικό και διατακτικό της προσβαλλόμενης απόφασης από το γεγονός ότι, ενώ κρίθηκαν ένοχοι για έκδοση ακάλυπτων επιταγών κατ' εξακολούθηση, στη συνέχεια αναγνωρίστηκε στο πρόσωπό τους το ελαφρυντικό των μη ταπεινών αιτίων λόγω της από την οικονομική κρίση ταμειακής δυσχέρειας του συνεταιρισμού, τον οποίο εκπροσωπούσαν, όπως αβάσιμα αιτιώνται οι αναιρεσείοντες.

Συνεπώς, ο από το άρθρο 510 παρ.1 στοιχ.Δ Κ.Π.Δ. προβαλλόμενος λόγος αναίρεσης με τον οποίο πλήττεται η προσβαλλόμενη απόφαση, ήτοι για έλλειψη ειδικής και εμπεριστατωμένης αιτιολογίας, είναι αβάσιμος και απορριπτέος.

ΙΙ. Η επιβαλλόμενη κατά τα άνω ειδική και εμπεριστατωμένη αιτιολογία της απόφασης πρέπει να υπάρχει όχι μόνο ως προς την κατηγορία, αλλά να επεκτείνεται και στους αυτοτελείς ισχυρισμούς που προτείνονται από τον κατηγορούμενο ή από τον συνήγορό του. Τέτοιοι ισχυρισμοί είναι εκείνοι που προβάλλονται στο δικαστήριο της ουσίας κατά τις διατάξεις των άρθρων 170 παρ.2 και 333 παρ.2 του Κ.Π.Δ.

και τείνουν στην άρση του άδικου χαρακτήρα της πράξης ή την άρση ή μείωση της ικανότητας προς καταλογισμό ή την εξάλειψη του αξιόποινου της πράξης ή τη μείωση της ποινής, όπως είναι ο ισχυρισμός του κατηγορουμένου για συνδρομή στο πρόσωπό του ελαφρυντικών περιστάσεων, μεταξύ των οποίων και οι υπό στοιχείο δ' και ε' του άρθρου 84 παρ. 2 Π.Κ., που ορίζουν:

εδ. δ') το ότι ο υπαίτιος έδειξε ειλικρινή μεταμέλεια και επεδίωξε να άρει ή να μειώσει τις συνέπειες της πράξης του και εδ. ε') το ότι ο υπαίτιος συμπεριφέρθηκε καλά για σχετικά μεγάλο διάστημα μετά την πράξη του. Η απόρριψη αυτοτελούς ισχυρισμού, όπως είναι και ο προαναφερθείς ισχυρισμός περί συνδρομής ελαφρυντικών περιστάσεων, μεταξύ των οποίων και εκείνων του άρθρου 84 παρ. 2 δ' και ε' Π.Κ., πρέπει να αιτιολογείται ιδιαιτέρως, γιατί σε διαφορετική περίπτωση, ιδρύεται ο από το άρθρο 510 παρ. 1 στοιχείο Δ' λόγος αναίρεσης για έλλειψη ειδικής αιτιολογίας.

Η μη απάντηση στον ισχυρισμό αυτό συνιστά έλλειψη ακρόασης, σύμφωνα με το άρθρο 170 παρ. 2 του Κ.Π.Δ., και ιδρύει ιδιαίτερο λόγο αναίρεσης, που προβλέπεται από τη διάταξη του άρθρου 510 παρ. 1 στοιχείο Β' του ίδιου Κώδικα. Όταν, όμως, ο αυτοτελής ισχυρισμός δεν προβάλλεται παραδεκτώς και κατά τρόπο πλήρη και ορισμένο, με όλα δηλαδή τα πραγματικά περιστατικά, τα οποία είναι αναγκαία κατά την οικεία διάταξη για τη θεμελίωσή του, το δικαστήριο δεν υποχρεούται να απαντήσει και μάλιστα να τον απορρίψει με ειδική αιτιολογία, αφού δεν υπάρχει υποχρέωση ιδιαίτερης απάντησης σε απαράδεκτο ισχυρισμό.

Η ελαφρυντική περίσταση από το άρθρο 84 παρ. 2 δ' Π.Κ. στοιχειοθετείται όταν η μετάνοια του υπαιτίου είναι όχι μόνον ειλικρινής, αλλά συνδυάζεται και με συγκεκριμένα περιστατικά του τρόπου εκδήλωσης αυτής που μαρτυρούν ειλικρινή προσπάθεια άρσεως ή μειώσεως των συνεπειών της πράξεως. Για να συντρέξει η ελαφρυντική περίσταση από το άρθρο 84 παρ. 2 εδ.

ε', πρέπει η συμπεριφορά του κατηγορουμένου να εκτείνεται σε μεγάλο σχετικά χρονικό διάστημα και υπό καθεστώς ελευθερίας αυτού, απαιτείται δε, εκτός από το μεγάλο σχετικά χρονικό διάστημα, η συνδρομή και άλλων περιστατικών δηλωτικών της αρμονικής διαβίωσης του δράστη στην κοινωνία μετά την πράξη. Η καλή όμως συμπεριφορά δεν εννοείται ως παθητικά καλή διαγωγή ή ως μη κακή ή μόνον ως απουσία παραβατικότητας.

Περιλαμβάνει και τη θετική δραστηριότητα του υπαιτίου, η οποία εκδηλώνεται αυτοβούλως και αυτοπροαιρέτως ως αποτέλεσμα της ηθικής και ψυχικής μεταστροφής του δράστη και όχι ως αποτέλεσμα φόβου ή καταναγκασμού ή για να δημιουργήσει τις προϋποθέσεις υποβολής ενός τέτοιου ισχυρισμού, οπωσδήποτε δε πρέπει να υπάρχει συμπεριφορά που να μαρτυρεί την αληθινή ψυχική του μεταβολή προς το καλύτερο.

Στην προκειμένη περίπτωση, όπως προκύπτει από τα παραδεκτώς επισκοπούμενα πρακτικά της προσβαλλόμενης απόφασης, ο συνήγορος των αιτούντων αναιρεσειόντων, μετά την Εισαγγελική πρόταση και την ανάπτυξη της άποψης της πολιτικής αγωγής από την εταιρεία ''...'', αφού έλαβε το λόγο, ανέπτυξε την υπεράσπισή του, ανέφερε ειδικότερα ότι πρόκειται για τυπικό αδίκημα και ζήτησε να αναγνωριστούν στο πρόσωπο των εντολέων του (κατηγορουμένων), πέραν του ελαφρυντικού του άρθρου 84 παρ.2 εδ.β' του Π.Κ. (των μη ταπεινών αιτίων), που πρότεινε η Εισαγγελέας και είχε δεχθεί η πρωτοβάθμια απόφαση και αυτά της παρ. 2 εδ.

δ' και ε' του άρθρου 84 του Π.Κ., διατυπώνοντας και αναπτύσσοντας προφορικά στο ακροατήριο παραδεκτώς το αίτημα της υπεράσπισης ως εξής: 'καθώς έκαναν ό,τι ήταν δυνατό για να άρουν ή έστω να μετριάσουν τις συνέπειες των πράξεων τους. Δεν άφησαν καμία οφειλή προς το Δημόσιο, ΙΚΑ και τους εργαζομένους. Είχαν τεράστιο τζίρο και κατέρρευσαν μέσα σε ένα χρόνο.

Απευθύνθηκαν στους πιστωτές τους, μεταξύ των οποίων και στην …., η τελευταία όμως αρνήθηκε να της εκχωρηθούν απαιτήσεις τρίτων. Δεν μπορούσε να γίνει κάτι καλύτερο''. Με το περιεχόμενο όμως αυτό, οι προταθέντες αυτοτελείς ισχυρισμοί για τη χορήγηση ελαφρυντικών του άρθρου 84 παρ.2 δ' και ε' του Π.Κ., είναι αόριστοι, αφού δεν εκτίθενται επαρκή συγκεκριμένα πραγματικά περιστατικά που να τους θεμελιώνουν και το δικαστήριο δεν είχε υποχρέωση να απαντήσει και να διαλάβει ειδική αιτιολογία για την απόρριψή τους.

Και τούτο διότι οι ισχυρισμοί αυτοί δεν συνοδεύονται από συγκεκριμένα περιστατικά από τα οποία να προκύπτει η επιδίωξη και προσπάθεια εξοφλήσεως των ενδίκων επιταγών, καθώς επίσης δεν υπάρχει και η ειδικότερη αναφορά σε συγκεκριμένη θετική συμπεριφορά των αναιρεσειόντων, δηλωτική της αρμονικής κοινωνικής διαβίωσης επί μακρόν χρόνο μετά την τέλεση της εξακολουθητικής πράξης.

Συνεπώς, το δικαστήριο με τη σιωπηρή συνολική απόρριψη των προηγηθέντων αυτοτελών ισχυρισμών δεν υπέπεσε στην πλημμέλεια από το άρθρο 510 παρ.1 στοιχ. Β' και Δ' του Κ.Π.Δ. Μετά από αυτά, οι κρινόμενες αιτήσεις αναίρεσης, πρέπει να απορριφθούν στο σύνολό τους ως κατ' ουσίαν αβάσιμες, καταδικασθούν δε οι αναιρεσείοντες στα δικαστικά έξοδα (άρθρο 583 παρ.1 Κ.Π.Δ.). Η παρασταθείσα νόμιμα πολιτικώς ενάγουσα εταιρεία ζήτησε με το υπόμνημα που υπέβαλε, να απορριφθούν οι αιτήσεις αναίρεσης και καταδικασθούν οι αναιρεσείοντες στη δικαστική της δαπάνη. Το αίτημα αυτό είναι νόμιμο, στηριζόμενο στις διατάξεις των άρθρων 176 και 183 του Κ.Πολ.Δ. και πρέπει, να επιδικασθεί δικαστική δαπάνη υπέρ της πολιτικώς ενάγουσας για την παράστασή της ενώπιον του Αρείου Πάγου, όπως ειδικότερα διαλαμβάνεται στο διατακτικό.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει τις από 16-4-2018 αιτήσεις αναίρεσης με αρ.εκθέσεως αναίρεσης 14, 15/2018 των Ε. Α. του Φ., κατοίκου Θεσ/νίκης, οδός ... και Γ. Τ. του Α., κατοίκου Θες/νίκης, οδός ... για αναίρεση της υπ' αριθμ.2566/2018 απόφασης του Τριμελούς Πλημμελειοδικείου Θεσσαλονίκης.

Καταδικάζει τους αναιρεσείοντες στα δικαστικά έξοδα της ποινικής διαδικασίας, τα οποία ανέρχονται σε διακόσια πενήντα (250) ευρώ για τον καθένα.

Καταδικάζει τους αναιρεσείοντες και στη δικαστική δαπάνη της πολιτικώς ενάγουσας εταιρείας με την επωνυμία ''...'' και το διακριτικό τίτλο ''....'', την οποία ορίζει σε πεντακόσια (500) ευρώ.-

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 16 Νοεμβρίου 2018.

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 6 Δεκεμβρίου 2018.

Η ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ

Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ