Appeal allowed due to insufficient reasoning on whether the deceased's contributory fault was considered for children's compensation.

Απόφαση 2083 / 2009 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Περίληψη:

Αναίρεση για έλλειψη νόμιμης βάσης (άρθρο 559 αριθμ.19 ΚΠολΔ). Ψυχική οδύνη. Για τον προσδιορισμό του ύψους της χρηματικής ικανοποίησης δεν λαμβάνεται υπόψη η συνυπαιτιότητα τρίτου για το ατύχημα, εφόσον συνυπαιτιότητα δεν βαρύνει το θύμα. Αναιρείται η πληττόμενη απόφαση γιατί δεν διευκρινίζεται αν έλαβε ή μη υπόψη, ως προσδιοριστικό παράγοντα για τον καθορισμό του ύψους της χρηματικής ικανοποιήσεως των τέκνων της θανατωθείσας, συντρέχον πταίσμα αυτής ή ότι συνέτρεχε ή μη κατά νόμο περίπτωση, ώστε να δύναται να καταλογιστεί σε αυτήν το συντρέχον πταίσμα του οδηγού του ΙΧΦ στο οποίο επέβαινε.

Αριθμός 2083/2009

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Διονύσιο Γιαννακόπουλο, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Ελευθέριο Μάλλιο, Γεωργία Λαλούση, Ευτύχιο Παλαιοκαστρίτη και Βασιλική Θάνου-Χριστοφίλου, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 25 Σεπτεμβρίου 2009, με την παρουσία και του Γραμματέα Γεωργίου Φιστούρη για να δικάσει μεταξύ:

Των αναιρεσειόντων: 1)Χ1 του Σ1, 2) Χ2 του Σ1, 3) Χ3του Σ1, οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Παναγιώτη Ζέρβα και κατέθεσαν προτάσεις.

Των αναιρεσιβλήτων: 1) Ψ1, 2) Ανώνυμης Εταιρίας Γενικών Ασφαλίσεων με την επωνυμία "ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΠΙΣΤΗ Α.Ε.", που εδρεύει στο Χαλάνδρι Αττικής και εκπροσωπείται νόμιμα, οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Αντώνιο Χρόνη και κατέθεσαν προτάσεις.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με τις από 8/11/2001 αγωγές των ήδη αναιρεσειόντων και προσώπου που δεν είναι διάδικος στην παρούσα δίκη, την από 17/4/2001 αγωγή του πρώτου των ως άνω αναιρεσιβλήτων και την από 13/6/2000 αγωγή προσώπου που δεν είναι διάδικος στην παρούσα δίκη, που κατατέθηκαν στο Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών και συνεκδικάστηκαν. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 513/2003 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 6580/2005 του Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητούν οι αναιρεσείοντες με την από 21/7/2008 αίτησή τους.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Ελευθέριος Μάλλιος, ανέγνωσε την από 1/9/2009 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη του μοναδικού λόγου της αιτήσεως αναιρέσεως. Ο πληρεξούσιος των αναιρεσειόντων ζήτησε την παραδοχή της αιτήσεως, ο πληρεξούσιος των αναιρεσιβλήτων την απόρριψή της και καθένας την καταδίκη του αντίδικου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Ι. Κατά τη διάταξη του άρθρου 559 αριθμός 19 ΚΠολΔ, η απόφαση δεν έχει νόμιμη βάση κι έτσι ιδρύεται ο προβλεπόμενος από τη διάταξη αυτή λόγος αναιρέσεως και όταν έχει αιτιολογίες ανεπαρκείς σε ζήτημα που ασκεί ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης. Ανεπάρκεια της αιτιολογίας, κατά την έννοια της διατάξεως αυτής, υπάρχει, όταν στο αιτιολογικό της αποφάσεως, που συνιστά την ελάσσονα πρόταση του δικανικού συλλογισμού, δεν εκτίθενται όλα τα στοιχεία, που απαιτούνται, βάσει του πραγματικού του εφαρμοσθέντος κανόνα δικαίου, για την επέλευση της απαγγελθείσης έννομης συνέπειας ή την άρνησή της.

Εξάλλου, ο λόγος αναιρέσεως από τον αριθμό 1 του άρθρου 559 ΚΠολΔ για ευθεία παραβίαση κανόνα ουσιαστικού δικαίου μπορεί να εξεταστεί και ως λόγος από τον αριθμό 19 του ίδιου άρθρου, διότι περιέχει σιωπηρά και παράπονο για έλλειψη νόμιμης βάσεως της προσβαλλομένης αποφάσεως. Τέλος, το Δικαστήριο της ουσίας στα πλαίσια της διακριτικής εξουσίας που έχει από το άρθρο 932 ΑΚ δύναται να καθορίσει το ύψος της χρηματικής ικανοποιήσεως λόγω ηθικής βλάβης ή ψυχικής οδύνης του δικαιούχου, με βάση τους οικείους προσδιοριστικούς παράγοντες, όπως είναι το πταίσμα του υπόχρεου, το συντρέχον πταίσμα του δικαιούχου, η κοινωνική και η περιουσιακή κατάσταση των μερών.

Ο προσδιορισμός, από το δικαστήριο της ουσίας του ύψους της χρηματικής ικανοποιήσεως δεν υπόκειται στον έλεγχο του Αρείου Πάγου, γιατί αναφέρεται στην εκτίμηση πραγμάτων. Αντιθέτως, η εκτίμηση του δικαστηρίου της ουσίας ελέγχεται για πλημμέλεια εκ του εδ. 1 του άρθρου 559 ΚΠολΔ αν στα πλαίσια του προσδιορισμού αυτού έλαβε υπόψη γεγονότα, που δεν ήταν επιτρεπτό να συνεκτιμήσει για την κρίση του αυτή, διότι δεν δύνανται να επηρεάσουν το ύψος της χρηματικής ικανοποιήσεως.

Το συντρέχον πταίσμα του οδηγού ενός από τα συγκρουσθέντα αυτοκίνητα δεν καταλογίζεται κατ' αρχήν στον επιβάτη του αυτοκινήτου, ο οποίος θανατώθηκε, αν δεν συντρέχουν οι προϋποθέσεις της παρ. 2 του άρθρου 300 ΑΚ.

Συνεπώς, ένα τέτοιο συντρέχον πταίσμα δεν επιτρέπεται κατά νόμο να ληφθεί υπόψη ως προσδιοριστικός παράγοντας, για τον καθορισμό του ύψους της χρηματικής ικανοποιήσεως των μελών της οικογενείας του θανατωθέντος. Υπό την αντίθετη εκδοχή παραβιάζεται η διάταξη του άρθρου 932 ΑΚ. Περαιτέρω, κατά τις εφαρμοζόμενες στην περίπτωση αυτή διατάξεις των άρθρων 926 και 927 ΑΚ, υπάρχει εις ολόκληρο ευθύνη των πλειόνων υπόχρεων και οι παθόντες, δικαιούνται να απαιτήσουν ολόκληρη τη ζημία τους από καθένα εξ αυτών, ο οποίος δεν μπορεί να επικαλεσθεί, έναντι των παθόντων, το πταίσμα του τρίτου ως λόγο μειώσεως της αποζημιώσεως (ΟλΑΠ 13/2002). Στην προκειμένη περίπτωση, όπως προκύπτει από την προσβαλλομένη απόφαση, το Εφετείο, προκειμένου να καθορίσει το ποσό της χρηματικής ικανοποιήσεως των αναιρεσειόντων, μελών της οικογενείας της, συνεπεία του ατυχήματος, θανατωθείσας, που επέβαινε στο οδηγούμενο από το σύζυγό της Σ1 ... ΙΧΦ αυτοκίνητο δέχτηκε, κατά την ανέλεγκτη κρίση του, τα εξής "Περαιτέρω αποδείχτηκε ότι ο ενάγων της από 8-11-01 αγωγής Σ1 ήταν σύζυγος της θανούσης ... συζ. Σ1 οι δε ενάγοντες της από 8-11-2001 αγωγής Χ1, Χ2και Χ3 (αναιρεσείοντες) τέκνα αυτής. Όλοι τους συνδεόταν με τη θανούσα με αισθήματα αγάπης και στοργής και λόγω του θανάτου της δοκίμασαν ψυχική οδύνη.

Συνεπώς δικαιούνται χρηματικής ικανοποίησης για την αποκατάστασή της. Λαμβάνοντας υπόψη τις συνθήκες κάτω από τις οποίες επήλθε το θανατηφόρο αποτέλεσμα, τον ως άνω βαθμό συνυπαιτιότητας εκάστου των εμπλακέντων στο ατύχημα οδηγών, (70% για το Σ1 και 30% για το Ψ1), τη συγγένεια των άνω προσώπων με τη θανούσα, την ηλικία αυτής κατά το χρόνο του ατυχήματος (ετών 57), την ψυχική ταλαιπωρία, τη θλίψη και τον ψυχικό πόνο που δοκίμασαν οι ενάγοντες από τον θάνατο της συζύγου και μητέρας, αντιστοίχως και την οικονομική και κοινωνική κατάσταση των διαδίκων φυσικών προσώπων, εύλογο ποσό χρηματικής ικανοποίησης που πρέπει να επιδικασθεί στον ενάγοντα Σ1 είναι το ποσό των 14.000 ευρώ και σε καθένα από τους Χ1 Χ2 και Χ3 το ποσό των 16.000 ευρώ".

Κρίνοντας, έτσι, το Εφετείο, στέρησε την απόφασή του από νόμιμη βάση, λόγω ανεπαρκούς αιτιολογίας σε ζήτημα, που ασκεί ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης. Ειδικότερα, όπως προκύπτει από την προσβαλλόμενη απόφαση, το Εφετείο, προκειμένου να καθορίσει το ποσό της χρηματικής ικανοποιήσεως των αναιρεσειόντων, μελών της οικογενείας (τέκνων) της, συνεπεία του ατυχήματος, θανατωθείσας ..., συζύγου του Σ1 που επέβαινε στο οδηγούμενο από αυτόν (σύζυγό της) ΙΧΦ αυτοκίνητο, έλαβε υπόψη το μεγάλο βαθμό του συντρέχοντος πταίσματος (70%) του οδηγού του ΙΧΦ, χωρίς, όμως, να διευκρινίζει, με παράθεση των νομικώς αναγκαίων πραγματικών περιστατικών για την υπαγωγή του αποδεικτικού του πορίσματος στις αναφερόμενες εκεί διατάξεις του ουσιαστικού δικαίου, αν έλαβε ή μη υπόψη, ως προσδιοριστικό παράγοντα για τον καθορισμό του ύψους της χρηματικής ικανοποιήσεως των τέκνων της θανατωθείσας, συντρέχον πταίσμα αυτής ή ότι συνέτρεχε ή μη κατά νόμο περίπτωση, ώστε να δύναται να καταλογισθεί σ' αυτήν το συντρέχον πταίσμα του οδηγού του ΙΧΦ, στο οποίο επέβαινε.

Επομένως, ο μοναδικός λόγος της αναιρέσεως κατά το δεύτερο μέρος του, από τον αριθμό 1 του άρθρου 559 ΚΠολΔ, ο οποίος παραδεκτά εξετάζεται ως αναιρετικός λόγος του αριθμού 19 του ίδιου άρθρου, είναι βάσιμος. Κατόπιν αυτού, πρέπει να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση και συγκεκριμένα μόνον ως προς τους αναιρεσείοντες, να παραπεμφθεί η υπόθεση, κατά το μέρος αυτό, για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Εφετείο, εφόσον είναι δυνατή ή σύνθεσή του από άλλους δικαστές (άρθρ. 580 παρ. 3 ΚΠολΔ) και να καταδικαστούν οι αναιρεσίβλητοι στα δικαστικά έξοδα των αναιρεσειόντων (άρθρ. 176 και 183 ΚΠολΔ).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την 6580/2005 απόφαση του Εφετείου Αθηνών και συγκεκριμένα μόνο ως προς τους αναιρεσείοντες.

Παραπέμπει την υπόθεση, κατά το αναιρούμενο μέρος, για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Εφετείο, συντιθέμενο από άλλους δικαστές εκτός από εκείνους που δίκασαν προηγουμένως. Και

Καταδικάζει τους αναιρεσίβλητους στα δικαστικά έξοδα των αναιρεσειόντων, που ορίζει σε τρεις χιλιάδες (3.000) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 21 Οκτωβρίου 2009.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 3 Νοεμβρίου 2009.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ