Supreme Court dismisses appeal against eviction order in co-ownership dispute over building structural safety and light/air rights.

Απόφαση 2082 / 2013 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 2082/2013

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Νικόλαο Λεοντή, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Βασιλική Θάνου-Χριστοφίλου, Δημητρούλα Υφαντή, Ιωάννα Πετροπούλου και Παναγιώτη Χατζηπαναγιώτη, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 20 Σεπτεμβρίου 2013, με την παρουσία και της Γραμματέως Ελένης Τσιουρή, για να δικάσει μεταξύ:

Των αναιρεσειόντων:1. Α. Π. του Α. και 2 Ζ. Σ. Φ. το γένος Ν. Θ., κατοίκων ... οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν δια του πληρεξουσίου δικηγόρου τους Δημήτρη Μανώλη και κατέθεσαν προτάσεις.

Των αναιρεσιβλήτων: 1. Β. Ζ. του Γ. 2Μ. - Ε. συζ. Β. Ζ. το γένος Μ. Μ. και 3. Ι. Ζ. του Β., κατοίκων ... οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν δια του πληρεξουσίου δικηγόρου τους Θεόδωρο Πεγιάνοβιτς και κατέθεσαν προτάσεις.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την υπ'αρ. Γ.Α.5389/ΜΘ/361/2002 25-11-2002 αγωγή των ήδη αναιρεσιβλήτων, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Ηρακλείου. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 488/2003 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 525/2011 του Εφετείου Κρήτης. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητούν οι αναιρεσείοντες με την από 17-5-2012 αίτησή τους.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης, Παναγιώτης Χατζηπαναγιώτης ανέγνωσε την από 30-12-2012 έκθεση του τότε Αρεοπαγίτη και τώρα Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Γρηγόριο Κουτσόπουλο, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη του μοναδικού λόγου της αιτήσεως αναιρέσεως.

Ο πληρεξούσιος των αναιρεσειόντων ζήτησε την παραδοχή της αιτήσεως, ο πληρεξούσιος των αναιρεσιβλήτων την απόρριψή της και καθένας την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΤΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Ι.- Από την κατ' άρθρο 561 § 2 του Κ.Πολ.Δ. παραδεκτή επισκόπηση των διαδικαστικών εγγράφων της δίκης προκύπτει ότι η με την υπό κρίση αίτηση αναίρεσης προσβαλλόμενη υπ' αριθμ. 525/2011 απόφαση του Εφετείου Κρήτης, η οποία εκδόθηκε κατά την ειδική διαδικασία των μισθωτικών διαφορών (άρθρ. 647 επ. Κ.Πολ.Δ.), αποτελεί κατάληξη της ακόλουθης διαδικαστικής διαδρομής :

Οι ήδη αναιρεσίβλητοι, τρεις τον αριθμό, είχαν ασκήσει ενώπιον του Μονομελούς Πρωτοδικείου Ηρακλείου την από 25.11.2002 και με αριθμό κατάθεσης Γ.Α. 5389/ΜΘ/361/2002 αγωγή, στρεφομένη κατά των ήδη αναιρεσειόντων, δύο τον αριθμό, με την οποία ιστορούσαν ότι είναι συγκύριοι, κατά 2/8 έκαστος εξ αδιαιρέτου και συνολικά κατά 6/8, του ισογείου διαμερίσματος και της ημιυπογείου οικοδομής, μιας οικίας, η οποία κείται στην πλατεία …της πόλης του …και επί των οδών …Ότι εκ των εναγομένων, ο πρώτος, Α.

Π., είναι συγκύριος των λοιπών 2/8 εξ αδιαιρέτου των ως άνω ισογείου διαμερίσματος και ημιυπογείου οικοδομής, η δεύτερη, Ζ. Θ. - Φ., (είναι) κυρία α) του διαμερίσματος του πρώτου ορόφου της εν λόγω οικοδομής, β) της ψιλής κυριότητας του δικαιώματος του υψούν - του οποίου την επικαρπία έχει η τρίτη εναγόμενη Ε.

Ρ. - και γ) δικαιούχος της επικαρπίας του κατοικήσιμου ημιυπόγειου χώρου για δέκα χρόνια, αρχής γενομένης από το έτος 2000. Ότι η προαναφερόμενη οικοδομή, η οποία αποτελείται από υπόγειο, ισόγειο, πρώτο και δεύτερο υπέρ το ισόγειο ορόφους, έχει υπαχθεί στο σύστημα της οριζόντιας ιδιοκτησίας κατά την έννοια του Ν. 3741/1929 και των άρθρων 1002 και 1117 του ΑΚ, χωρίς όμως να έχουν προσδιορισθεί τα ποσοστά συνιδιοκτησίας εκάστου των συνιδιοκτητών στο έδαφος και στα κοινόκτητα και κοινόχρηστα μέρη της οικοδομής.

Ότι οι εναγόμενοι, ενεργώντας από κοινού, αντίθετα από την μεταξύ τους σχέση οροφοκτησίας και χωρίς νόμιμη συμφωνία, προέβησαν στις ακόλουθες ενέργειες και ειδικότερα : 1) κατά μήνα Αύγουστο του έτους 2000 προέβησαν σε αυθαίρετη κατασκευή α) πλάκας από οπλισμένο σκυρόδεμα, διαστάσεων 3,70 Χ 4,65, που αποτελεί προέκταση της πλάκας οροφής του ισογείου και στηρίζεται σε δύο κολόνες, β) μίας δοκού από οπλισμένο σκυρόδεμα, που συνδέει τις δύο παραπάνω κολόνες και γ) στεγασμένου χώρου, επί της πλάκας αυτής, σε επαφή με την προϋπάρχουσα οικοδομή του πρώτου ορόφου, με αποτέλεσμα να δημιουργείται επιβάρυνση της πλάκας του ισογείου και των αρχικών υποστηλωμάτων, πράγματα που επηρεάζουν την στατικότητα της οικοδομής και προσβάλουν τα δικαιώματά τους επί των κοινοχρήστων μερών και της συνιδιοκτησίας τους επί του εδάφους γενικά, 2) κατασκεύασαν αυθαίρετα πολεοδομικά κτίσματα, που καλύπτουν τα 2/3 της πλάκας της οροφής του πρώτου ορόφου, μεταβάλλοντας προς το χειρότερο την αντοχή της οικοδομής και αλλοιώνοντας την συνιδιοκτησία τους επί του εδάφους, 3) απομάκρυναν ξύλινο κινητό διαχωριστικό στοιχείο (χώρισμα), που διαχώριζε τον πρώτο όροφο από το ισόγειο, ενσωματώνοντας με τον τρόπο αυτό το ημιυπόγειο και το ισόγειο με τον πρώτο όροφο, με αποτέλεσμα να τους αποβάλουν από τη νομή, κατοχή και κυριότητα επί της χωριστής ιδιοκτησίας αυτών και να προσβάλουν το δικαίωμα σύγχρησης επί του διαχωριστικού αυτού στοιχείου και 4) παρεμποδίζουν την πρόσβασή τους στον κοινόκτητο χώρο της αυλής και του διαδρόμου που οδηγεί στην οριζόντια ιδιοκτησία τους, κλειδώνοντας τις εξώπορτες, προσβάλλοντας με αυτό τον τρόπο το δικαίωμά τους συγκυριότητας και σύγχρησης επί των τμημάτων αυτών.

Με βάση δε αυτό το ιστορικό, ζήτησαν όπως α) υποχρεωθούν οι εναγόμενοι να παύσουν να προσβάλλουν την αποκλειστική κυριότητά τους στα πιο πάνω περιγραφόμενα τμήματα, ήτοι του ημιυπογείου, του ισογείου και της αυλής από την είσοδο της οδού ... και του διαδρόμου από την είσοδο της οδού ..., άλλως να παύσουν να προσβάλλουν το δικαίωμά τους σύγχρησης επί των παραπάνω κοινοκτήτων χώρων (αυλής και διαδρόμου), β) αναγνωρισθεί το δικαίωμα της ακώλυτης χρήσης της ιδιοκτησίας τους και υποχρεωθούν αυτοί να τους παραδώσουν τα κλειδιά εισόδου από τις εξώθυρες, γ) υποχρεωθούν οι εναγόμενοι να αφαιρέσουν κάθε αυθαίρετη κατασκευή, ήτοι την επέκταση της ταράτσας του ισογείου με τις κολόνες και την δοκό και τον επί της πλάκας αυτής στεγασμένο χώρο, και δ) (υποχρεωθούν) να ανακατασκευάσουν το διαχωριστικό στοιχείο που προαναφέρθηκε, άλλως να επιτραπούν τα παραπάνω (υπό στοιχεία γ' και δ') σ' αυτούς με δαπάνες των εναγομένων.

Επί της αγωγής αυτής, συζητήσεως γενομένης κατ' αντιμωλία των διαδίκων, εκδόθηκε η υπ' αριθμ. 488/2003 οριστική απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Ηρακλείου, με την οποία, αφού κρίθηκε νόμιμη, έγινε δεκτή ως και μερικώς κατ' ουσία βάσιμη, για τα ως άνω υπό στοιχεία α', β' και δ' αιτήματα, ενώ απορρίφθηκε ως κατ' ουσία αβάσιμη για το υπό στοιχείο γ' αίτημα.

Κατά της απόφασης αυτής και κατά το μέρος της με το οποίο απορρίφθηκε το υπό στοιχείο γ' αγωγικό αίτημα, άσκησαν οι ενάγοντες την από 10.7.2006 και με αριθμό κατάθεσης 367/2006 έφεση, με τον μοναδικό λόγο της οποίας και με την επίκληση εσφαλμένης εκτίμησης των αποδείξεων, ζήτησαν την κατά το άνω απορριπτικό κεφάλαιό της εξαφάνιση της εκκαλουμένης, έτσι ώστε να γίνει δεκτή και κατά τούτο η αγωγή τους.

Επί της εν λόγω έφεσης, η οποία συζητήθηκε κατ' αντιμωλία των διαδίκων, εκδόθηκε από το Εφετείο Κρήτης, το οποίο δίκασε κατά την ειδική διαδικασία των μισθωτικών διαφορών (άρθρ. 647 επ. Κ.Πολ.Δ.), η προσβαλλόμενη υπ' αριθμ. 525/2011 οριστική απόφαση, με την οποία έγινε δεκτή αυτή και αφού εξαφανίσθηκε η ως άνω εκκληθείσα πρωτόδικη απόφαση και κρατήθηκε και δικάσθηκε κατ' ουσία η αγωγή, έγινε δεκτή αυτή και κατά το προαναφερόμενο υπό στοιχείο γ' αίτημά της.

Κατά της απόφασης αυτής εναντιώνονται οι ηττηθέντες εναγόμενοι - εφεσίβλητοι και ήδη αναιρεσείοντες με την ένδικη αίτηση αναίρεσης και με τον διατυπούμενο δι' αυτής μοναδικό λόγο, ο οποίος και ερευνάται στη συνέχεια κατά τα παρακάτω ειδικότερον εκτιθέμενα.-

ΙΙ.- Από τον συνδυασμό των διατάξεων των άρθρων 1002 και 1117 του ΑΚ, 1, 2 § 1, 4 § 1, 5 και 13 του Ν. 3741/1929, που διατηρήθηκε σε ισχύ και μετά την εισαγωγή του ΑΚ, με το άρθρο 54 του Εισ.Ν.ΑΚ, συνάγεται ότι επί οριζόντιας ιδιοκτησίας, ιδρύεται, κυρίως μεν, χωριστή κυριότητα σε όροφο οικοδομής ή διαμέρισμα ορόφου, παρεπομένως δε και αναγκαστική συγκυριότητα που αποκτάται αυτοδικαίως, κατ' ανάλογη μερίδα, στα μέρη του όλου ακινήτου, που χρησιμεύουν σε κοινή απ' όλους τους οροφοκτήτες χρήση, μεταξύ των οποίων περιλαμβάνεται, κατ' ενδεικτική στις διατάξεις αυτές απαρίθμηση, το έδαφος, οι αυλές κλπ.

Ο προσδιορισμός των κοινοκτήτων και κοινοχρήστων αυτών μερών, γίνεται, είτε με την συστατική της οροφοκτησίας δικαιοπραξία, είτε με ιδιαίτερες συμφωνίες μεταξύ όλων των οροφοκτητών, κατά τα άρθρα 4 § 1, 5 και 13 του ως άνω Ν. 3741/1929. Αν τούτο δεν γίνει, αν δηλαδή δεν ορίζεται τίποτε από την ως άνω δικαιοπραξία ούτε με ιδιαίτερες συμφωνίες, τότε ισχύει ο προσδιορισμός που προβλέπεται από τις πιο πάνω διατάξεις (ΑΠ 448/1996, ΑΠ 186/1996, ΑΠ 1102/1994).

Περαιτέρω, κάθε συνιδιοκτήτης δικαιούται στην απόλυτη χρήση των κοινών μερών, καθώς και στη χρήση σύμφωνα με τον κανονισμό, και σε περίπτωση που προσβάλλεται στη χρήση αυτή δικαιούται να ζητήσει την άρση της προσβολής και την παράλειψη αυτής στο μέλλον (ΑΠ 115/2003). Έτσι, έχει εναντίον του προσβολέα, στην έκταση της ιδανικής του μερίδας, την προστασία που έχει στην ανάλογη περίπτωση ο συγκύριος, δηλαδή σε περίπτωση αποβολής έχει την διεκδικητική αγωγή (ΑΚ 1094), σε περίπτωση που προσβάλλεται με άλλο τρόπο έχει την αρνητική αγωγή (ΑΚ1108) και σε περίπτωση αμφισβήτησης την αναγνωριστική αγωγή (Κ.Πολ.Δ.70).

Έχει ακόμη τις αγωγές προσβολής της νομής (αποβολής, διατάραξης) και τα αντίστοιχα ασφαλιστικά μέτρα (ΑΠ 618/1999). Εξάλλου, κατά τη διάταξη του άρθρου 559 αριθμ. 19 του Κ.Πολ.Δ., αναίρεση επιτρέπεται και αν η απόφαση δεν έχει νόμιμη βάση γιατί δεν έχει καθόλου ή έχει ανεπαρκείς ή αντιφατικές αιτιολογίες σε ζήτημα που ασκεί ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης.

Κατά την έννοια της διάταξης αυτής, ο από αυτήν λόγος αναίρεσης ιδρύεται όταν, από το αιτιολογικό της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, δεν προκύπτουν σαφώς και επαρκώς, τα πραγματικά εκείνα περιστατικά που είναι, κατά το νόμο, αναγκαία για την εφαρμογή, στη συγκεκριμένη περίπτωση, του κανόνα ουσιαστικού δικαίου που εφαρμόστηκε, όπως και όταν η απόφαση έχει ελλιπείς ή αντιφατικές αιτιολογίες σχετικά με τα πραγματικά περιστατικά που έχουν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης, με συνέπεια να μην είναι δυνατός ο αναιρετικός έλεγχος της ορθής ή όχι εφαρμογής του κανόνα αυτού του ουσιαστικού δικαίου.

Αντίθετα, δεν ιδρύεται λόγος αναίρεσης, κατά τη διάταξη αυτή, όταν οι ελλείψεις της απόφασης ανάγονται στην εκτίμηση των αποδείξεων και μάλιστα στην ανάλυση και στάθμισή τους και στην αιτιολόγηση του εξαγομένου από αυτές πορίσματος, γιατί στην κρίση του αυτή το δικαστήριο προβαίνει ανελέγκτως κατά το άρθρο 561 § 1 Κ.Πολ.Δ., εκτός αν δεν είναι σαφές το πόρισμα και για το λόγο αυτό γίνεται αδύνατος ο αναιρετικός έλεγχος (Ολ.

ΑΠ 1/1999, Ολ. ΑΠ 24/1992, ΑΠ 1702/2011, ΑΠ 1208/2011, ΑΠ 2068/2007). Ούτε επίσης ιδρύεται ο λόγος από την αναφορά ή μη στην επιχειρηματολογία των διαδίκων ή από την επιχειρηματολογία του δικαστηρίου (ΑΠ 16/2005).- Στην προκειμένη περίπτωση, όπως προκύπτει από την αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση, το Εφετείο δέχθηκε, κατά την ανέλεγκτη αναιρετικά περί πραγμάτων κρίση του και κατ' ορθή εκτίμηση του περιεχομένου της (άρθρ. 561 § 2 Κ.Πολ.Δ.), τα ακόλουθα :

Εντός του εγκεκριμένου σχεδίου της πόλης του …και ειδικότερα επί της πλατείας …και στη συμβολή των οδών . ..., αριθμ. 1 και ..., αριθμ. .., υφίσταται οικόπεδο, εμβαδού 94,52 τ.μ., επί του οποίου έχει ανεγερθεί οικοδομή, αποτελούμενη από υπόγειο, ισόγειο και πρώτο και δεύτερο υπέρ το ισόγειο ορόφους. Με τις υπ' αριθμ. .../1952 και .../1961 πράξεις προικός και δωρεάς εν ζωή, αντίστοιχα, των τότε συμβολαιογράφων Ηρακλείου Ζαχαρία Βογιάκη και Γεωργίου Καλουτσάκη, αντίστοιχα, που μεταγράφηκαν νόμιμα, συστήθηκαν δύο διηρημένες ιδιοκτησίες, η μία αποτελούμενη από υπόγειο και ισόγειο και η δεύτερη από ανώγειο όροφο, σοφίτα και αέρινη στήλη, όπως αυτές ειδικότερα αναφέρονται σε καθένα από τα συμβόλαια αυτά.

Με την ως άνω, υπ' αριθμ. .../1952 συμβολαιογραφική πράξη, η οικοδομή αυτή υπήχθη στις διατάξεις περί οριζοντίου ιδιοκτησίας, κατά την έννοια του Ν. 3741/1929 και των άρθρων 1002 και 1117 του ΑΚ, χωρίς όμως να έχουν προσδιορισθεί τα ποσοστά συνιδιοκτησίας επί του εδάφους και των κοινοκτήτων και κοινοχρήστων μερών, ενώ δεν καθορίσθηκαν τα κοινόκτητα και κοινόχρηστα μέρη και ούτε ισχύει κανονισμός οικοδομής.

Κατά συνέπεια, κοινόχρηστα και κοινόκτητα μέρη της οικοδομής είναι όσα ορίζει ο νόμος. Περαιτέρω, όπως ομολογείται από τους διαδίκους, οι μεν εκκαλούντες - ενάγοντες και ήδη αναιρεσίβλητοι είναι συγκύριοι, δυνάμει των εις την απόφαση του Εφετείου ειδικότερα μνημονευομένων και νομίμως μεταγραφέντων συμβολαίων των εκεί (απόφαση) αναφερομένων συμβολαιογράφων Ηρακλείου, συνολικού ποσοστού 6/8 εξ αδιαιρέτου, ήτοι ανά 2/8 έκαστος, του ισογείου και του ημιυπογείου της παραπάνω οικοδομής, εκ δε των εναγομένων - εφεσιβλήτων και ήδη αναιρεσειόντων, ο μεν πρώτος έχει την πλήρη κυριότητα των 2/8 εξ αδιαιρέτου επί των ως άνω ισογείου και ημιυπογείου της οικοδομής αυτής, αφού - κατά τις παραδοχές της προσβαλλόμενης απόφασης - έχει ήδη παρέλθει η δεκαετία για την οποία είχε παραχωρήσει την επικαρπία επί των προαναφερομένων ακινήτων στην δεύτερη εναγόμενη, η δε τελευταία έχει την πλήρη κυριότητα του διαμερίσματος του πρώτου ορόφου με την σοφίτα, η οποία έχει διαμορφωθεί σε διαμέρισμα δευτέρου ορόφου και το δικαίωμα του υψούν, αφού, κατά τις παραδοχές του Εφετείου, "η τρίτη εναγόμενη Ε.

Ρ., η οποία είχε την επικαρπία επ' αυτών, απεβίωσε στις 8.2.2007, ήτοι μετά την άσκηση της κρινόμενης έφεσης, γι' αυτό και η υπόθεση δεν εισάγεται ως προς αυτήν". Δηλαδή στον πρώτο από τους εναγόμενους Α. Π. ανήκει η πλήρης κυριότητα των 2/8 εξ αδιαιρέτου του ισογείου και του ημιυπογείου της ως άνω οικοδομής, αιτία δωρεάς εν ζωή παρά της εκ μητρός γιαγιάς του τρίτης εναγόμενης Ε.

Ρ., δυνάμει των εις την προσβαλλομένη απόφαση μνημονευομένων και νομίμως μεταγραφέντων συμβολαίων, και στην δεύτερη εναγόμενη Ζ. Θ. - Φ. ανήκουν κατά πλήρη κυριότητα το διαμέρισμα του πρώτου ορόφου, το διαμέρισμα του δευτέρου ορόφου και το δικαίωμα του υψούν, αιτία γονικής παροχής παρά της Ε. Ρ., δυνάμει των εις την πληττόμενη απόφαση μνημονευομένων και νομίμως μεταγραφέντων συμβολαίων.

Παρακατιόν δε το Εφετείο αναφέρεται στο ζήτημα του μη καθορισμού των ποσοστών συνιδιοκτησίας εκάστης εκ των χωριστών ιδιοκτησιών επί του εδάφους και επί των κοινοχρήστων και κοινοκτήτων μερών της οικοδομής και εκθέτει ότι οι εναγόμενοι της ένδικης αγωγής είχαν ασκήσει κατά των εναγόντων αυτής ενώπιον του Μονομελούς Πρωτοδικείου Ηρακλείου την από 25.11.1998 αγωγή, επί της οποίας εκδόθηκε η υπ' αριθμ. 437/1999 προδικαστική απόφαση του παραπάνω δικαστηρίου, η οποία διέταξε την διενέργεια πραγματογνωμοσύνης, προκειμένου να καθορισθεί κατά νόμο δικαστικά το ανάλογο ποσοστό συγκυριότητας κάθε χωριστής ιδιοκτησίας επί του εδάφους και των λοιπών μερών της οικοδομής, πλην όμως, όπως παρατηρείται στην απόφαση, μέχρι και την δημοσίευσή της δεν είχε εκδοθεί οριστική απόφαση, ούτε και προέκυψε ότι είχε διενεργηθεί η διαταχθείσα πραγματογνωμοσύνη.

Περαιτέρω, δέχεται το Εφετείο ότι το ημιυπόγειο και το ισόγειο, τα οποία είναι πετρόκτιστα κτίσματα, υφιστάμενα προ του έτους 1923, και αποτελούν την χωριστή συνιδιοκτησία των εναγόντων - εκκαλούντων και ήδη αναιρεσιβλήτων, είχαν αυλή, με είσοδο από την οδό ..., η οποία αυλή υπήρχε μέσα από υπερυψωμένο εξωτερικό τοίχο.

Ότι κατά μήνα Αύγουστο του έτους 2002, οι αναιρεσίβλητοι, οι οποίοι είναι μόνιμοι κάτοικοι Αθηνών, επισκεφθέντες την προαναφερόμενη οικοδομή, διαπίστωσαν ότι οι αναιρεσείοντες είχαν προβεί κατά το έτος 2001 "στην κατασκευή πλάκας επέκτασης της ταράτσας του ισογείου από οπλισμένο σκυρόδεμα και τη στήριξη αυτής πάνω σε προϋπάρχον τοιχίο με δύο νεοκατασκευασμένες κολόνες (υποστηλώματα) και δοκό που συνέδεε τις πλαϊνές ως άνω κολόνες, επί της οποίας πλάκας διαμόρφωσαν με αλουμινοκατασκευή στεγασμένο χώρο σε επαφή με το προϋπάρχον διαμέρισμα του πρώτου ορόφου (ανώγειο)".

Εκθέτει δε περαιτέρω το δικαστήριο εκείνο ότι οι ενάγοντες και ήδη αναιρεσίβλητοι είχαν ισχυρισθεί με την αγωγή τους και τον ισχυρισμό τους επανέφεραν με την έφεσή τους, ότι με την κατά τα άνω κατασκευή των εναγομένων και ήδη αναιρεσειόντων προσεβλήθη το δικαίωμα της συγκυριότητάς τους επί της οριζόντιας ιδιοκτησίας τους, δεδομένου ότι κάτω από το στεγασμένο αυτό χώρο υπήρχε η προαναφερόμενη αυλή του ισογείου, του οποίου απέκλεισαν το φωτισμό και αερισμό, με αποτέλεσμα να μειώνεται και η αγοραστική αξία της οριζόντιας ιδιοκτησίας τους, ενώ παράλληλα επιβαρύνθηκε η στατικότητα της οικοδομής, καθόσον χρησιμοποιήθηκαν για την κατασκευή αυτή άλλα οικοδομικά υλικά από τα προϋπάρχοντα, και επιπλέον προσέβαλαν και το δικαίωμα της συγκυριότητάς τους στα κοινόχρηστα και κοινόκτητα μέρη της οικοδομής, όπως η αυλή.

Αφού παραθέτει δε το Εφετείο και τον συνιστώντα άρνηση του εν λόγω ισχυρισμού των εναγόντων ισχυρισμό των εναγομένων, συνιστάμενο στο ότι η αυλή του ισογείου ήταν ανέκαθεν πλήρως καλυμμένη, χωρίς να δημιουργηθεί πρόβλημα στατικότητας της οικοδομής, ενώ η κατασκευή πλάκας επέκτασης της ταράτσας του ισογείου από οπλισμένο σκυρόδεμα, επί της οποίας πλάκας διαμόρφωσαν με αλουμινοκατασκευή στεγασμένο χώρο σε επαφή με το προϋπάρχον διαμέρισμα του πρώτου ορόφου, έχει νομιμοποιηθεί με την έκδοση της υπ' αριθμ. 285/2004 οικοδομικής άδειας από την αρμόδια πολεοδομία, δέχεται ως αποδεικνυόμενα τα ακόλουθα : "Με το υπ' αριθμ. .../1925 συμβόλαιο (αριθμ.

μεταγρ. .../29.1.1926) αγοράστηκε ισόγεια κατοικία τριών δωματίων με αυλή και σοφά, στο οποίο μνημονεύεται η ύπαρξη και αγορά του το 1922 (επομένως κτίσμα προ του 1923). Με το υπ' αριθμ. .../1952 (αριθμ.μεταγρ. .../22.10.1952) προικοσύμφωνο, εμφανίζεται ο α' όροφος, με ανεξάρτητη είσοδο, εσωτερική σκάλα προς τον όροφο και σοφίτα χρησιμοποιούμενη ως πλυσταριό (η οποία, συνήθως, αποτελούνταν από απόληξη κλιμακοστασίου με ένα μικρό δωμάτιο).

Οι ως άνω κατασκευές, προϋφιστάμενες του 1955 (ήτοι προ του Γενικού Οικοδομικού Κανονισμού - το 1985) είναι νόμιμες, αφού τότε δεν απαιτούνταν άδεια. Στη συνέχεια, με την .../1992 (αριθμ. μεταγρ..../4.11.1992) δωρεά εν ζωή (χωρίς τοπογραφικό), σε οικόπεδο 94,87 μ2, δίδεται το 1/4 ισογείου κατοικίας με εμβαδόν 66,41 μ2 από την τρίτη εναγομένη - Ε.

σύζυγο Ι. Π. πρώην σύζυγο Ν. Θ. στον εγγονό της πρώτο εναγόμενο - Α. Π. του Α. και της Ζ. Στο ίδιο συμβόλαιο μνημονεύεται πίνακας χιλιοστών σε συμβόλαιο με αριθμό .../1992 του ίδιου συμβολαιογράφου και γίνεται αναφορά στο β' όροφο. Στην από 25.11.1998 αγωγή καθορισμού ποσοστών αναγκαστικής συγκυριότητας των Α. Π., Ζ.

Θ. - Φ., Ε. Ρ. πρώην συζ. Θ. - εφεσιβλήτων, η οποία συνοδεύεται από ενυπόγραφα σχέδια κατόψεων και τοπογραφικού διαγράμματος της πολιτικού μηχανικού Ά. Κ., εμφανίζονται αποτυπωμένα οικόπεδο με επιφάνεια 93,36 μ2, επί του οποίου υπάρχει κτίσμα περίπου 77μ2 και ακάλυπτος χώρος 16,3 μ2 (3,5 μ Χ 4.65 μ). Πιο αναλυτικά στις κατόψεις εμφανίζεται υπόγειο με μεικτό εξωτερικό περίγραμμα 77,09 μ2, ισόγειο με μεικτό εμβαδόν 74,64 μ2, Α' όροφος με ολικό εμβαδόν 79,47 μ2 (-5,00 μ2 σε πρόβολο πιθανώς εξώστη πάνω από τον ακάλυπτο) και Β' όροφο με ταράτσα και διαμέρισμα με μεικτό εμβαδόν 33,87 μ2.

Στις 26.1.2000 εκδίδεται οικοδομική άδεια (με αριθμό 14/2000) για την επισκευή - διαρρύθμιση υφιστάμενου προ του 1923 κτιρίου, για εργασίες και αλλαγή διαρρύθμισης στον Α' και Β' όροφο. Στην από 23.4.2009 (αριθμ. πρωτ. 20406) απάντηση της δ/νσης πολεοδομίας για τη νομιμότητα της άδειας, η ίδια υπάλληλος που έκανε τον αρχιτεκτονικό έλεγχο διαβεβαίωσε, με την αναγραφή στα σχέδια και την υπογραφή της, ότι ο νοτιοανατολικός χώρος έξω από το περίγραμμα του ισογείου, αποτελεί ακάλυπτο χώρο του οικοπέδου.

Συνεπώς δεν είναι δυνατόν ο χώρος αυτός να ήταν τη στιγμή της έκδοσης της άδειας στεγασμένος, διότι σε αυτήν την περίπτωση θα είχαμε στο διάγραμμα κάλυψης της πολεοδομίας κάλυψη ισογείου 100%, ήτοι 93,36 μ2, ενώ σύμφωνα με τον ΓΟΚ, ακάλυπτος θεωρείται ο υπαίθριος χώρος οικοπέδου, ο οποίος δεν συνυπολογίζεται στο ποσοστό κάλυψης του οικοπέδου.

Με το υπ' αριθμ. .../29.2.2000 (αριθμ. μεταγρ. .../10.3.2000) συμβόλαιο συστήνεται επικαρπία για 10 χρόνια από τον 1ο εναγόμενο Α. Π. στη μητέρα του 2η εναγόμενη Ζ. Θ. - Φ., με αναφορά για υπόγειο 66,41 μ2 και ισόγειο 66,41 μ2. Στις 4.2.2003 συντάσσεται έκθεση αυτοψίας αυθαιρέτου από την Δ/νση Πολεοδομίας Ηρακλείου, στην οποία καταγράφονται η ολική κάλυψη του ακαλύπτου με αποπερατωμένο δωμάτιο στον α' όροφο επιφανείας 11,40 τμ, αποπερατωμένα τμήματα στον β' όροφο και χρήση αποθήκης και συνολική επιφάνεια 9,83 τμ και αποπερατωμένο ημιυπαίθριο χώρο στο β' όροφο με επιφάνεια 3,42 τμ.

Επιβλήθηκε δε πρόστιμο ανέγερσης και διατήρησης αυθαιρέτου προς τους εναγομένους - εφεσιβλήτους. Από τις προσκομιζόμενες φωτογραφίες, όπου απεικονίζεται η επίμαχη οικοδομή, γίνεται αντιληπτό ότι πρόκειται για τυπική διώροφη κατοικία με αυλή οθωμανικού τύπου (κλειστή - υψηλόφρακτη), στην οποία έγιναν αυθαίρετες επεκτάσεις στο δώμα (2ο όροφο) και στον εξώστη του α' ορόφου προς τον ακάλυπτο, οι οποίες εκτελέστηκαν μαζί και καθ' υπέρβαση των εργασιών που εγκρίθηκαν με την υπ' αριθμ. 14/2000 οικοδομική άδεια (βλ.

από 4.2.2003 έκθεση αυτοψίας της πολεοδομίας Ηρακλείου). Το κλείσιμο της αυλής - ακαλύπτου χώρου, προκάλεσε σαφή υποβάθμιση του φυσικού φωτισμού και αερισμού του ισογείου και ημιυπογείου, οι δε αυθαίρετες επεκτάσεις, προσβάλλουν επιπλέον και την αισθητική της οικοδομής, η οποία, σημειωτέον, βρίσκεται δίπλα σε διατηρητέα οθωμανική κρήνη.

Εάν η αυλή ήταν πράγματι καλυμμένη πριν το 1923 (όπως ισχυρίζονται οι εναγόμενοι), στις περιγραφές των ως άνω συμβολαίων, όπως επίσης στις κατόψεις του ισογείου, δεν θα περιγραφόταν το ισόγειο με τις λέξεις "αυλή" και "ακάλυπτος χώρος". Εξάλλου, ενώ στην άδεια 14/2000 οικοδομής, που εκδόθηκε για λογαριασμό της 2ης εναγόμενης, για επισκευή - διαρρύθμιση υφιστάμενου προ του 1923 κτιρίου, παρουσιάζεται υφιστάμενη κάλυψη του οικοπέδου 94,77 μ2 - 11,40 μ2 = 83,47 μ2 (εμβαδόν οικοπέδου μείον εμβαδόν αυλής), δηλαδή ποσοστού της τάξεως 87,99% ( σε κάθε περίπτωση μεγαλύτερο του επιτρεπομένου που είναι 70%), στην άδεια 285/2004 "Τροποποίηση ισογείου & Α' ορόφου της υπ' αριθμ. 14/2000 άδειας & νομιμοποίηση τμήματος Β' ορόφου με οικογενειακό συντελεστή" ( ο οποίος αφορά ενιαίο διαμέρισμα με τον Α' όροφο), παρουσιάζεται κάλυψη ποσοστού 100%.

Η εν λόγω άδεια, σύμφωνα με τους ισχυρισμούς των εναγομένων - εφεσιβλήτων, νομιμοποιεί τα αυθαίρετα λαμβάνοντας υπόψη οικογενειακό συντελεστή σύμφωνα με το άρθρο 41 § 1 του ν. 1337/83 περί οικογενειακής στέγης. Πλην όμως, στην § 2 του αυτού άρθρου καταγράφεται ότι : "Η συνολική επιφάνεια των κτισμάτων του άρθρου αυτού δεν μπορεί να είναι μεγαλύτερη από 240 μ2 (επί του οικοπέδου, ήτοι για όλους τους συνιδιοκτήτες) και το κτίσμα δεν μπορεί να υπερβαίνει τους τρεις ορόφους ή να γίνεται υπέρβαση του ποσοστού κάλυψης που ισχύει στην περιοχή" (βλ.

υπ' αριθμ. 88/2002 Γνμδ. ΝΣΚ προσκομιζόμενη από τους ενάγοντες - εκκαλούντες). Περαιτέρω, η ως άνω άδεια 285/2004, η οποία εκδόθηκε και για την τροποποίηση του ισογείου, και της οποίας το κύρος ερευνάται παρεμπιπτόντως από το Δικαστήριο, κατ' άρθρο 2 του Κ.Πολ.Δ., πάσχει και εκ του ότι, ενώ οι ενάγοντες είναι συνιδιοκτήτες αυτού σε ποσοστό 75%, δεν τους ζητήθηκαν από την αρμόδια πολεοδομία υπεύθυνες δηλώσεις για την έκδοσή της, κατά παράβαση των οικείων πολεοδομικών διατάξεων (Ν. 1337/1983, ΥΑ οικ. 8957 ΦΕΚ Β' 425/2004).

Για την έκδοση της 285/2004 άδειας υποβλήθηκε στατική μελέτη, η μελέτη, όμως, αυτή δεν αφορά τη μελέτη του εν λόγω στατικού μοντέλου, ήτοι του υφιστάμενου προ του 1923 κτιρίου, με πρόσθετα φορτία αυθαίρετων κατασκευών, όπως έχει καταγραφεί στην από 3.5.2011 τεχνική έκθεση του πολιτικού μηχανικού Π. Κ., η οποία προσκομίζεται από τους ενάγοντες - εκκαλούντες και στην οποία αναφέρεται, εκτός των άλλων, ότι "...Εκτός από το νομικό/εμβαδομετρικό σκέλος της υπόθεσης, πολύ σοβαρής διερεύνησης χρήζει και ο έλεγχος της στατικής επάρκειας του κτιρίου, όχι μακροσκοπικά όπως απαιτείται και διενεργήθηκε για την άδεια επισκευών, αλλά υπολογιστικά, με πλήρη στατική μελέτη από ειδικό σε παλαιά κτίρια διπλωματούχο πολιτικό μηχανικό, διότι τα πρόσθετα φορτία των αυθαιρέτων κατασκευών, τα διαφορετικά υλικά, αλλά και η αλλαγή του κέντρου βάρους με την αλλαγή της γεωμετρίας, συνιστούν ένα εξαιρετικά αβέβαιο και δύσκολο να επιλυθεί στατικό μοντέλο".

Από την προσκομισθείσα από τους εναγόμενους γνωμοδότηση του τοπογράφου μηχανικού Ε. Α., δεν παρέχεται ασφαλής απόδειξη περί του αντιθέτου, δηλαδή περί του ότι η αυλή ήταν ανέκαθεν σκεπασμένη, όπως ισχυρίσθηκαν οι τελευταίοι, αφού όπως παραδέχεται ο ίδιος, δεν είχε ίδια αντίληψη του χώρου, καθόσον δεν εισήλθε σε αυτόν, ισχυριζόμενος ότι δεν υπήρχαν διαθέσιμα κλειδιά, όπως και από την ένορκη βεβαίωση του μάρτυρος των εναγομένων, ο οποίος δεν καταθέτει κάτι συγκεκριμένο για το θέμα.

Και είναι γεγονός ότι στα αποσπάσματα του σχεδίου πόλεως των ετών 1936 και 1958, που προσκομίζονται, φαίνεται πλήρως καλυμμένο το επίδικο οικόπεδο. Όμως, ενόψει του ότι (όπως αναφέρεται ειδικά στο απόσπασμα του σχεδίου πόλης του 1936), πρόκειται για αποτύπωση, η οποία, όπως είναι γνωστό, γίνεται από το έδαφος και όχι από αέρος και με δεδομένο ότι επρόκειτο για τυπική διώροφη κατοικία με αυλή οθωμανικού τύπου (κλειστή - υψηλόφρακτη), δεν μπορεί να συναχθεί ασφαλές συμπέρασμα για το εάν το οικόπεδο ήταν ή όχι πλήρως καλυμμένο.

Αλλά ακόμα και από αέρος να είχε καταγραφεί η κατάσταση του οικοπέδου και πάλι θα ήταν δύσκολο να αποτυπωθεί η πλήρης ή όχι κάλυψη αυτού (σε περίπτωση που υπήρχε πχ μία ξύλινη πέργκολα ως σκέπαστρο στην αυλή). Εδώ θα πρέπει να σημειωθεί ότι οι κατασκευές κτισμάτων από μπετόν διαδόθηκαν ευρέως στην Ελλάδα μετά το έτος 1950, ενώ το εν λόγω υλικό εμφανίσθηκε για πρώτη φορά στη χώρα περί το 1930 - 1935.

Από τις τελευταίες ενέργειες των εναγομένων - εφεσιβλήτων, ήτοι της κατασκευής της ταράτσας και του ύπερθεν αυτής στεγασμένου χώρου επιφανείας 11,40 τ.μ., οι οποίες έγιναν χωρίς την πραγματική ή εικαζομένη βούληση των εναγόντων - εκκαλούντων, οι οποίοι άσκησαν την ένδικη από 25.11.2002 αγωγή τους, προέκυψε ότι προσβάλλεται η αυτοτελής διηρημένη συνιδιοκτησία των εναγόντων - εκκαλούντων, καθόσον, σύμφωνα με τα προαναφερθέντα, βλάπτεται η στατική επάρκεια της όλης οικοδομής, παραβλάπτεται η χρήση αυτής (διηρημένης συνιδιοκτησίας), αφού επηρεάζεται δυσμενώς άμεσα και καίρια ο φωτισμός και αερισμός της και επιπλέον προσβάλλεται το δικαίωμα της (αναγκαστικής) συγκυριότητάς τους στα κοινόχρηστα μέρη της οικοδομής, όπως η αυλή, που οδηγεί στην οριζόντια συνιδιοκτησία τους από την οδό ..., αφού παραβλάπτεται το δικαίωμα συγχρήσεως αυτών".

Με βάση δε τα ανωτέρω δεκτά γενόμενα υπ' αυτού (Εφετείου) ως αποδειχθέντα το δικαστήριο εκείνο οδηγήθηκε στην κρίση ότι "...οι εναγόμενοι - εφεσίβλητοι θα έπρεπε να υποχρεωθούν στην παύση κάθε προσβολής επί των παραπάνω δικαιωμάτων των εναγόντων - εκκαλούντων και να επαναφέρουν τα πράγματα στην προτέρα τους κατάσταση με την καθαίρεση των παράνομων κατασκευών με απειλή χρηματικής ποινής.

Η εκκαλουμένη, όμως, απέρριψε την αγωγή ως προς το σκέλος αυτό. Κρίνοντας έτσι δεν εκτίμησε σωστά τις αποδείξεις". Κατόπιν δε τούτων αφού έγινε δεκτή η έφεση ως βάσιμη και κατ' ουσία, εξαφανίσθηκε η εκκαλούμενη απόφαση ως προς το κεφάλαιό της αυτό, ως προς το οποίο και μόνο είχε εκκληθεί, και αφού κρατήθηκε η υπόθεση και δικάσθηκε κατ' ουσία ως προς το εκκληθέν μέρος της, έγινε δεκτή η αγωγή και κατά τούτο ως και κατ' ουσία βάσιμη.

Έτσι που έκρινε το Εφετείο διέλαβε πλήρεις, σαφείς και χωρίς λογικά κενά και αντιφάσεις αιτιολογίες, οι οποίες επιτρέπουν τον αναιρετικό έλεγχο της ορθότητας των υπ' αυτού εφαρμοσθεισών ως άνω διατάξεων των άρθρων 1002 και 1117 του ΑΚ, 1, 2 § 1, 4 § 1, 5 και 13 του Ν. 3741/1929, που διατηρήθηκε σε ισχύ και μετά την εισαγωγή του ΑΚ, με το άρθρο 54 του Εισ.Ν.ΑΚ, και τα αντιθέτως προβαλλόμενα, με τον από τον αριθμό 19 του άρθρου 559 Κ.Πολ.Δ., μοναδικό λόγο της αναίρεσης είναι αβάσιμα και απορριπτέα.

Κατόπιν λοιπόν πάντων των προαναφερομένων πρέπει α) να απορριφθεί η υπό κρίση αίτηση αναίρεσης, β) να καταδικασθούν οι αναιρεσείοντες στην πληρωμή των δικαστικών εξόδων των εχόντων καταθέσει και προτάσεις αναιρεσιβλήτων (άρθρ. 106, 176, 183 Κ.Πολ.Δ.), όπως ορίζεται ειδικότερα στο διατακτικό, και γ) να διαταχθεί η εισαγωγή στο δημόσιο ταμείο του παραβόλου το οποίο κατατέθηκε από τους αναιρεσείοντες για την άσκηση της αναίρεσης (άρθρ. 495 § 4 Κ.Πολ.Δ., όπως η § 4 προστέθηκε με το άρθρο 12 § 2 του Ν. 4055/2012, που ισχύει, σύμφωνα με το άρθρο 113 αυτού, από 2.4.2012).-

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 17.5.2012 και με αριθμό κατάθεσης 33/2012 αίτηση αναίρεσης της εκδοθείσας κατά την ειδική διαδικασία των μισθωτικών διαφορών (άρθρ. 647 επ. Κ.Πολ.Δ.) υπ' αριθμ. 525/2011 απόφασης του Εφετείου Κρήτης.-

Καταδικάζει τους αναιρεσείοντες στην πληρωμή των δικαστικών εξόδων των αναιρεσιβλήτων, τα οποία ορίζει στο ποσό των χιλίων οκτακοσίων (1800) ευρώ.- Και Διατάσσει την εισαγωγή στο δημόσιο ταμείο του εκ τριακοσίων (300) ευρώ παραβόλου το οποίο κατέθεσαν για την άσκηση της αναίρεσης οι αναιρεσείοντες και για το οποίο εκδόθηκαν τα υπ' αριθμ. 3312153, 3312154, 3312247, 3312160, 3312161 και 3312172 παράβολα, σειράς Α'.-

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 31 Οκτωβρίου 2013.

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα, σε δημόσια συνεδρίαση, στο ακροατήριό του στις 27 Νοεμβρίου 2013.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ