Supreme Court allows appeal against labor court ruling on Sunday work exceeding 43-hour weekly limit.

Απόφαση 2082 / 2009 (Β1, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 2082/2009

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

B1' Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Ηλία Γιαννακάκη, Αντιπρόεδρο Αρείου Πάγου, Σπυρίδωνα Ζιάκα, Βαρβάρα Κριτσωτάκη, Παναγιώτη Κομνηνάκη και Ανδρέα Δουλγεράκη, Αρεοπαγίτες.

Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 22 Σεπτεμβρίου 2009, με την παρουσία και του γραμματέα Αθανασίου Λιάπη, για να δικάσει μεταξύ:

Α'. Του αναιρεσείοντος - καλούντος: Χ1, ο οποίος εκπροσωπήθηκε από την πληρεξούσια δικηγόρο του Θεολογία Παντόλμου, που δήλωσε στο ακροατήριο ότι, α) ανακαλεί την από 18-9-2009 δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 Κ.Πολ.Δ και παρίσταται και β) διορίζει ως συμπληρεξούσιο και το δικηγόρο Πέτρο Μαρκέτο.

Της αναιρεσίβλητης - καθ' ης η κλήση: Ανώνυμης εταιρείας με την επωνυμία "CRAFT ΠΡΟΤΥΠΗ ΖΥΘΟΠΟΙΪΑ ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ" (πρώην ΖΥΘΕΣΤΙΑΣΗ ΑΕ), που εδρεύει στο Χαλάνδρι Αττικής και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Απόστολο - Κων/νο Κωνσταντινίδη. Δεν κατέθεσε προτάσεις.

Β'. Της αναιρεσείουσας - καθ' ης η κλήση: Ανώνυμης εταιρείας με την επωνυμία "ΖΥΘΕΣΤΙΑΣΗ ΑΕ", που εδρεύει στο Χαλάνδρι Αττικής και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Απόστολο - Κων/νο Κωνσταντινίδη.

Του αναιρεσιβλήτου - καλούντος: Χ1, ο οποίος εκπροσωπήθηκε από την πληρεξούσια δικηγόρο του Θεολογία Παντόλμου με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 Κ.Πολ.Δ.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με τις από 15-6-2005 και 10-8-2005 αγωγές του Χ1, που κατατέθηκαν στο Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών και συνεκδικάστηκαν. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 498/2007 του ίδιου Δικαστηρίου και 2035/2008 του Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζήτησε ο υπό στοιχ. Α' αναιρεσείων με την από 1-8-2008 αίτησή του και η υπό στοιχ. Β' αναιρεσείουσα με την από 2-6-2008 αίτησή της. Εκδόθηκαν οι 585/2009 και 584/2009 αποφάσεις του Β1' Πολιτικού Τμήματος του Αρείου Πάγου αντίστοιχα, που διέταξαν την επανάληψη της συζήτησης. Η υπόθεση επανέρχεται για συζήτηση με την από 29-4-2009 κλήση του υπό στοιχ. Α' αναιρεσείοντος - καλούντος.

Κατά τη συζήτηση των αιτήσεων αυτών, που εκφωνήθηκαν από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Σπυρίδων Ζιάκας διάβασε τις από 23-12-2008 εκθέσεις του ήδη αποχωρήσαντος από την Υπηρεσία Αρεοπαγίτη Αθανασίου Θεμέλη, με τις οποίες εισηγήθηκε α) να γίνει δεκτός ο τρίτος λόγος της από 1-8-2008 αίτησης του Χ1 για αναίρεση της 2035/2008 απόφασης του Εφετείου Αθηνών και να απορριφθούν οι λοιποί λόγοι της αίτησης αυτής και β) την απόρριψη της από 2-6-2008 αίτησης για αναίρεση της 2035/2008 απόφασης του Εφετείου Αθηνών αντίστοιχα. Οι πληρεξούσιοι των αναιρεσειόντων ζήτησαν την παραδοχή των αντιστοίχων αιτήσεών τους, την απόρριψη των αντιθέτων, καθένας δε την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Οι αντίθετες από 2-6-2008 και 1-8-2008 αιτήσεις αναιρέσεως κατά της υπ' αριθμ. 2035/2008 οριστικής αποφάσεως του Εφετείου Αθηνών πρέπει να συνεκδικαστούν κατά τα άρθρα 246 και 573 Κ.Πολ.Δ., αφού έτσι διευκολύνεται η διεξαγωγή της δίκης και επέρχεται μείωση των εξόδων.

Κατά το άρθρο 559 αριθμ. 11 περ. γ' του ΚΠολΔ, αναίρεση επιτρέπεται και αν το δικαστήριο έλαβε υπόψη αποδεικτικά μέσα που δεν προσκομίστηκαν. Από τη διάταξη αυτή, συνδυαζόμενη με εκείνες των άρθρων 106, 237 ( 1 στοιχ. β', 453 και 524 ( 1 του ΚΠολΔ, προκύπτει ότι το δικαστήριο οφείλει να λάβει υπόψη του τα νομίμως προσκομισθέντα αποδεικτικά μέσα, εφόσον γίνεται σαφής και ορισμένη επίκληση αυτών από το διάδικο. Είναι δε σαφής και ορισμένη η επίκληση εγγράφου, όταν είναι ειδική και από αυτή προκύπτει η ταυτότητά του. Η εν λόγω επίκληση μπορεί να γίνει είτε με τις προτάσεις της συζήτησης, μετά την οποία εκδόθηκε η απόφαση, είτε και με αναφορά σε συγκεκριμένο μέρος των προσκομιζόμενων προτάσεων προηγούμενης συζητήσεως, όπου γίνεται σαφής και ορισμένη επίκληση του εγγράφου (Ολομ. Α.Π. 9/2000).

Εν προκειμένω, όπως προκύπτει από την επισκόπηση των διαδικαστικών εγγράφων, το Εφετείο, προκειμένου να καταλήξει στο περιεχόμενο στην προσβαλλόμενη απόφασή του αποδεικτικό πόρισμα, σχετικά με τους ουσιώδεις ισχυρισμούς των διαδίκων, έλαβε υπόψη του, μεταξύ άλλων αποδεικτικών μέσων και την υπ' αριθμ. 2723/2007 ένορκη βεβαίωση ενώπιον του Ειρηνοδίκη Αθηνών, την οποία, όμως, ουδείς των διαδίκων επικαλέστηκε με τις ενώπιον αυτού προτάσεις ούτε με αναφορά σε συγκεκριμένο μέρος των προτάσεών τους ενώπιον του πρωτοβαθμίου δικαστηρίου. Επομένως ο τρίτος από τον αριθμό 11 του άρθρου 559 Κ.Πολ.Δ. λόγος αναιρέσεως της από 1-8-2008 αιτήσεως, με την οποία πλήττεται η αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση κατά το μέρος που απέρριψε ως αβάσιμη κατ' ουσίαν τη μία από τις δύο συνεκδικασθείσες αγωγές του ενάγοντος και ήδη αναιρεσείοντος στην αμέσως προαναφερόμενη αίτηση και δη την από 10-8-2005 (αγωγή), είναι βάσιμος και πρέπει να γίνει δεκτός.

Κατά το άρθρο 1 παρ.2 του ν. 435/1976, οι μισθωτοί που απασχολούνται νομίμως πέρα από τα επιτρεπόμενα για κάθε κατηγορία ανώτατα χρονικά όρια της ημερήσιας εργασίας δικαιούνται αμοιβή για κάθε ώρα τέτοιας απασχολήσεως ίση προς το καταβαλλόμενο ωρομίσθιο αυξημένο κατά τα οριζόμενα ποσοστά, ενώ οι μισθωτοί που παρέχουν μη νόμιμη υπερωριακή εργασία δικαιούνται από την πρώτη ώρα, πέραν από τον πλουτισμό που αποκόμισε ο εργοδότης χωρίς νόμιμη αιτία, και πρόσθετη αποζημίωση ίση προς 100% του καταβαλλομένου ημερομισθίου.

Περαιτέρω, με το άρθρο 6 της από 24-2-1984 εθνικής γενικής συλλογικής συμβάσεως εργασίας, που δημοσιεύθηκε στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως με την υπ' αριθμ. 11770/20.3.1984 Απόφαση του Υπουργού Εργασίας (ΦΕΚ Β' 81) η εβδομαδιαία διάρκεια της εργασίας των μισθωτών ορίστηκε από 1-1-1984 σε 40 ώρες, για την αμοιβή δε της απασχολήσεως πέρα από το συμβατικό αυτό εβδομαδιαίο ωράριο και έως τη συμπλήρωση του νομίμου ανωτάτου ορίου εβδομαδιαίας εργασίας γίνεται παραπομπή στο άρθρο 9 της 1/1982 αποφάσεως του Δ.Δ.Δ.Δ Αθηνών που κυρώθηκε με το άρθρο 29 του ν. 1346/1983.

Από 1.4.2001, μετά το ν. 2874/2000 η υπερεργασία καταργείται και η απασχόληση πέραν των 40 ωρών και μέχρι 43 εβδομαδιαίως θεωρείται ως ιδιόρρυθμη υπερωρία, νόμιμη και επιτρεπτή, η οποία αμείβεται με το νόμιμο ημερομίσθιο προσαυξημένο κατά 50% (παρ. 2 και 4 του άρθρου 4). Υπερωρία συνιστά η απασχόληση πέραν των 43 ωρών εβδομαδιαίως, καθώς και η απασχόληση πέραν των 9 ωρών ημερησίως για τους μισθωτούς με πενθήμερο.

Αν η Υπερωρία είναι παράνομη, για κάθε ώρα τέτοιας απασχολήσεως, ο μισθωτός δικαιούται αποζημίωση ίση με το 250% του καταβαλλομένου ωρομισθίου σύμφωνα με την παράγραφο 5 του ιδίου άρθρου. Από το συνδυασμό των ανωτέρω διατάξεων προκύπτει ότι, ως προς τη συνδρομή υπερωριακής εργασίας, στην οποία αφορούν οι προαναφερόμενες παροχές, λαμβάνεται υπόψη όχι η εβδομαδιαία αλλά η ημερήσια εργασία, υπό την έννοια ότι υφίσταται υπερωριακή εργασία όταν ο μισθωτός της προκειμένης κατηγορίας απασχοληθεί πέραν των οκτώ ωρών ημερησίως η εννέα αν ισχύει στην περίπτωσή του το πενθήμερο, έστω και αν με την υπεραπασχόληση αυτή δεν πραγματοποιείται υπέρβαση του από τον νόμο ανωτάτου ορίου εβδομαδιαίας εργασίας, αφού δεν χωρεί συμψηφισμός της ημερήσιας υπερωρίας με τις λιγότερες ώρες εργασίας ή με την πραγματοποιηθείσα εργασία σε άλλη εργάσιμη ημέρα της ιδίας εβδομαδιαίας περιόδου.

Η εργασία δε του μισθωτού κατά την Κυριακή ή το Σάββατο, δηλαδή την έκτη ημέρα υπό το σύστημα της πενθήμερης εργασίας, δεν αποτελεί ιδιόρρυθμη υπερωρία ή υπερωριακή εργασία, εκτός αν στην τελευταία περίπτωση υπερβαίνει το ανώτατο ώριο ημερησίας απασχολήσεως, το οποίο σύμφωνα με τα άρθρα 1 και 9 του ν.δ. 1037/1971, καθορίστηκε σε οκτώ ώρες.

Έτσι, οι αντίστοιχες ώρες εργασίας δεν συναριθμούνται με τις ώρες των εργασίμων ημερών της ιδίας εβδομάδος για τον υπολογισμό τόσο των ιδιόρρυθμων υπερωριών όσο και της υπερωριακής (πέραν των 43 ωρών) απασχολήσεως. Περαιτέρω, με την υπ' αριθμ. 102/1984 απόφαση του Δ.Δ.Δ.Δ Αθηνών, που κηρύχθηκε εκτελεστή με την υπ' αριθμ. 21768/26-11-85 απόφαση του Υπουργού Εργασίας και υποχρεωτική με την υπ' αριθμ. 11452/4-2-85 απόφαση του ιδίου Υπουργού, καθιερώθηκε από 1-1-85 πενθήμερο με 40 ώρες εργασίας στα τουριστικά και επισιτιστικά καταστήματα όλης της χώρας, μεταξύ των οποίων περιλαμβάνονται τα εστιατόρια, ζυθεστιατόρια, ταβέρνες, "μπαρ" και κάθε κατάστημα στο οποίο λειτουργεί αμιγές τμήμα εστιατορίου.

Στην προκειμένη περίπτωση το Εφετείο, όπως προκύπτει από την προσβαλλόμενη απόφασή του, αναφορικά με την υπερωριακή απασχόληση του αναιρεσιβλήτου στην από 2-6-2008 αίτηση αναιρέσεως, δέχτηκε τα εξής: Ο ενάγων προσλήφθηκε στις 4-11-2002 με σύμβαση εξαρτημένης εργασίας αορίστου χρόνου, από την εναγομένη εταιρεία που διατηρεί στο Χαλάνδρι εστιατόριο και απασχολήθηκε σ' αυτήν ως λαντζιέρης και καθαριστής μέχρι τις 22-6-2005.

Εργαζόταν επί έξι (6) ημέρες εβδομαδιαίως εκ των οποίων η μία ήταν πάντα Κυριακή, από 9.00' έως 18.00' ήτοι 9 ώρες ημερησίως. Έτσι, πραγματοποιούσε εβδομαδιαίως 40 ώρες κανονικής εργασίας εκ των οποίων οι 8 ώρες σε ημέρα Κυριακή, 3 ώρες ιδιόρρυθμης υπερωρίας και 11 ώρες υπερωρίας, που ήταν παράνομες, εκ των οποίων οι 2 ώρες σε ημέρα Κυριακή.

Ακολούθως δε επιδίκασε αποζημίωση για τις αιτούμενες (λιγότερες) εννέα (9) ώρες παράνομης υπερωριακής εργασίας εβδομαδιαίως. Με την κρίση του αυτή το Εφετείο παραβίασε τις προαναφερόμενες ουσιαστικού δικαίου διατάξεις διότι για τον προσδιορισμό των πέραν των 43 ωρών εβδομαδιαίας υπερωριακής απασχολήσεως του αναιρεσιβλήτου, έλαβε υπόψη και την εργασία αυτού κατά την Κυριακή.

Επομένως, ο μοναδικός από τον αριθμό 1 του άρθρου 559 Κ.Πολ.Δ. λόγος αναιρέσεως της από 2-6-2008 αιτήσεως, με την οποία πλήττεται η προσβαλλόμενη απόφαση κατά το μέρος που έκρινε επί της από 15-6-2005 αγωγής του αναιρεσιβλήτου, είναι βάσιμος και πρέπει να γίνει δεκτός. Μετά από τα παραπάνω, πρέπει να γίνουν δεκτές αμφότερες οι αιτήσεις αναιρέσεως, να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση στο σύνολό της κατά το μέρος που απέρριψε την από 10-8-2005 αγωγή καθώς και κατά το μέρος που δέχτηκε το αναφερόμενο στην αποζημίωση για υπερωριακή απασχόληση κεφάλαιο της συνεκδικασθείσας πρωτοδίκως, από 15-6-2005 αγωγή και να παραπεμφθεί η υπόθεση προς περαιτέρω εκδίκαση κατά το ως άνω μέρος, στο ίδιο δικαστήριο, που θα συγκροτηθεί από άλλους δικαστές.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Συνεκδικάζει τις κρινόμενες αιτήσεις αναιρέσεως.

Αναιρεί την υπ' αριθμ. 2035/2008 απόφαση του Εφετείου Αθηνών κατά τα αναφερόμενα στο σκεπτικό κεφάλαια.

Παραπέμπει την υπόθεση προς περαιτέρω εκδίκαση, κατά τα πιο πάνω κεφάλαια, στο ίδιο δικαστήριο, συγκροτούμενο από άλλους δικαστές. Και

Καταδικάζει α) τον αναιρεσίβλητο στην από 2-6-2008 αίτηση αναιρέσεως στα δικαστικά έξοδα της αναιρεσείουσας, τα οποία ορίζει σε χίλια πεντακόσια (1500) ευρώ και β) την αναιρεσίβλητη στην αντίθετη, από 1-8-2008 αίτηση αναιρέσεως, στα δικαστικά έξοδα του αναιρεσείοντος, τα οποία ορίζει, επίσης, σε χίλια πεντακόσια (1500) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 6 Οκτωβρίου 2009.

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα, σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 3 Νοεμβρίου 2009.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ