207/2020 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 207 / 2020 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 207/2020

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ' Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Ειρήνη Καλού, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Μαρία Τζανακάκη, Αντώνιο Τσαλαπόρτα, Ελένη Φραγκάκη και Ζαμπέτα Στράτα, Αρεοπαγίτες.

Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 10 Μαΐου 2019, με την παρουσία και του Γραμματέα Αθανασίου Λιάπη, για να δικάσει μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: Ελληνικού Δημοσίου, που εκπροσωπείται νόμιμα από τον Υπουργό Οικονομικών, που κατοικοεδρεύει στην … και το Γενικό Γραμματέα Περιφέρειας Ηπείρου, που κατοικοεδρεύει στα …, το οποίο εκπροσωπήθηκε από τον Χαράλαμπο Τσόγκα, Πάρεδρο ΝΣΚ, με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 ΚΠολΔ.

Των αναιρεσιβλήτων: 1) Ι. Μ. του Λ., κατοίκου ..., που δεν παραστάθηκε, ούτε εκπροσωπήθηκε στο ακροατήριο και 2) Δήμου Παραμυθιάς και ήδη Δήμου Σουλίου Θεσπρωτίας, που εδρεύει στην ... και εκπροσωπείται νόμιμα, ο οποίος εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Κωνσταντίνο Σιντόρη με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 ΚΠολΔ και ο οποίος, στην ως άνω από 15-4-2019 δήλωση, καθώς και στις από 15-4-2019 κατατεθείσες προτάσεις του, δήλωσε την ως άνω μεταβολή του αναιρεσιβλήτου.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 15-2-2007 αίτηση καθορισμού οριστικής τιμής μονάδος αποζημίωσης απαλλοτρίωσης του ήδη αναιρεσείοντος (μετά την έκδοση της 326/2006 απόφασης του Μονομελούς Πρωτοδικείου Θεσπρωτίας που καθόρισε προσωρινή τιμή μονάδος αποζημίωσης), που κατατέθηκε στο Εφετείο Κερκύρας και συνεκδικάστηκε με την διά των προτάσεων ανταίτηση των ήδη αναιρεσιβλήτων.

Εκδόθηκε η 105/2008 απόφαση του Εφετείου Κερκύρας, την αναίρεση της οποίας ζητεί το αναιρεσείον με την από 15-12-2008 αίτησή του.

Κατά τη συζήτηση της υπόθεσης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, παραστάθηκαν μόνο το αναιρεσείον και ο 2ος των αναιρεσιβλήτων όπως σημειώνεται πιο πάνω. Η Εισηγήτρια Αρεοπαγίτης Ελένη Φραγκάκη διάβασε την από 30-4-2019 έκθεσή της, με την οποία εισηγήθηκε την εν όλω αναίρεση της υπ' αριθμ. 105/2008 απόφασης του Τριμελούς Εφετείου Κερκύρας.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Κατά το άρθρο 576 παρ. 2 ΚΠολΔ, αν ο αντίδικος εκείνου που επισπεύδει τη συζήτηση της αίτησης αναίρεσης δεν εμφανισθεί ή εμφανισθεί, αλλά δεν λάβει μέρος σ` αυτήν με τον τρόπο που ορίζει ο νόμος, ο Άρειος Πάγος εξετάζει, αυτεπαγγέλτως, αν κλητεύθηκε νόμιμα και εμπρόθεσμα. Αν η κλήση επιδόθηκε νομότυπα και εμπρόθεσμα, προχωρεί στη συζήτηση παρά την απουσία εκείνου που έχει κλητευθεί.

Περαιτέρω στο άρθρο 6Α του διατάγματος της 26 Ιουνίου - 10 Ιουλίου 1944 "Περί κώδικος των νόμων, περί δικών του Δημοσίου", που προστέθηκε με την παράγραφο 3 του άρθρου 46 του ν. 4305/31.10.2014 ορίζονται τα εξής: "1. Η επίδοση από το Ελληνικό Δημόσιο ή οποιοδήποτε Ν.Π.Δ.Δ. κάθε ενδίκου βοηθήματος και ενδίκου μέσου, οποιασδήποτε κλήσης προς συζήτηση υπόθεσης, οποιασδήποτε δικαστικής απόφασης, προσωρινής διαταγής, για οποιαδήποτε υπόθεση σε οποιονδήποτε βαθμό ή στο πλαίσιο της αναιρετικής δίκης, ενώπιον οποιουδήποτε πολιτικού ή διοικητικού δικαστηρίου, δύναται να γίνει:

α) στους αντιδίκους του ή τον αντίκλητό τους, β) στον δικηγόρο, ο οποίος τους εκπροσώπησε κατά την τελευταία συζήτηση της υπόθεσης ή έχει υπογράψει το τελευταίο δικόγραφο που αφορά την υπόθεση, στην τελευταία δηλωθείσα, κατά τις κείμενες διατάξεις, διεύθυνσή τους. Ο δικηγόρος στην περίπτωση του προηγούμενου εδαφίου θεωρείται αντίκλητος και για κάθε μεταγενέστερη επίδοση, εκτός εάν ο διάδικος, κατά περίπτωση, γνωστοποίησε με δήλωση στην Κεντρική Υπηρεσία του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους ή την έδρα του Ν.Π.Δ.Δ., το διορισμό νέου πληρεξουσίου ή αντικλήτου.

Ο δικηγόρος ή ο αντίκλητος οφείλει να παραδίδει αμελλητί το επιδιδόμενο έγγραφο. Επιδόσεις που έχουν διενεργηθεί κατά τα αναφερόμενα στα προηγούμενα εδάφια θεωρούνται νόμιμες και για εκκρεμείς σε οποιοδήποτε στάδιο υποθέσεις. 2. Τα αναφερόμενα στην παράγραφο 1 εφαρμόζονται ανάλογα και για επιδόσεις που διενεργούνται, κατ' εφαρμογή κείμενων διατάξεων, από τη Γραμματεία οποιουδήποτε Δικαστηρίου ή τις Δικαστικές και Εισαγγελικές Αρχές".

Ως δικηγόρος του διαδίκου, στον οποίο μπορεί εγκύρως να γίνει επίδοση, κατά τη σαφή έννοια της ως άνω διατάξεως, θεωρείται εκείνος ο οποίος εκπροσώπησε τον διάδικο στην τελευταία συζήτηση που εκπροσωπήθηκε αυτός από δικηγόρο ή υπέγραψε το τελευταίο δικόγραφο που κατατέθηκε εγκύρως για λογαριασμό του, υπογεγραμμένο από δικηγόρο, κατά την διαδικαστική πορεία της υποθέσεως, εφόσον ο δικηγόρος αυτός δεν έχει αντικατασταθεί κατά τον αναφερόμενο στην διάταξη αυτή τρόπο (ΑΠ 620/2017, ΑΠ 405/2016).

Στην προκειμένη περίπτωση, από την υπ' αριθμ. .../21-2-2019 έκθεση επίδοσης της δικαστικής επιμελήτριας στο Πρωτοδικείο Θεσπρωτίας Ε. Χ. Μ. προκύπτει ότι, με επιμέλεια του αναιρεσείοντος Ελληνικού Δημοσίου, ακριβές αντίγραφο της κρινόμενης αίτησης αναίρεσης, με την κάτω απ' αυτήν πράξη ορισμού δικασίμου, καθώς και κλήση για συζήτηση της υποθέσεως για τη δικάσιμο που αναφέρεται στην αρχή της απόφασης αυτής (10.5.2019), επιδόθηκε νομότυπα και εμπρόθεσμα στον δικηγόρο Κωνσταντίνο Σιντόρη, ο οποίος είχε εκπροσωπήσει τόσο τον πρώτο όσο και το δεύτερο των αναιρεσιβλήτων, κατά τη συζήτηση στο Εφετείο Κερκύρας, ενώπιον του οποίου δικάστηκε η από 15.2.2007 και με αριθμό καταθ. 67/2007 αίτηση προσδιορισμού οριστικής τιμής μονάδος κατά των αναιρεσιβλήτων και εκδόθηκε η προσβαλλομένη υπ' αριθ. 105/2008 απόφαση (βλ.

την προσβαλλομένη απόφαση). Ο εν λόγω δικηγόρος ωστόσο, αν και όσον αφορά τον πρώτο αναιρεσίβλητο δεν προκύπτει ότι αντικαταστάθηκε με οποιονδήποτε τρόπο, εκπροσώπησε στη δίκη αυτή μόνο το δεύτερο αναιρεσίβλητο ΝΠΔΔ - Δήμο. Επομένως, εφόσον ο πρώτος αναιρεσίβλητος δεν εμφανίσθηκε, κατά την εκφώνηση της υπόθεσης από τη σειρά του πινακίου, αλλά ούτε και εκπροσωπήθηκε από τον ίδιο ως άνω (προς τον οποίο έγινε η επίδοση) αντίκλητο κατά το άρθρο 143 παρ. 1 ΚΠολΔ δικηγόρο, πρέπει να προχωρήσει η συζήτηση παρά την απουσία του, σύμφωνα με την προαναφερθείσα διάταξη του άρθρου 576 παρ. 2 ΚΠολΔ.

Με την από 15.12.2008 και αριθμό καταθέσεως 49/2008 αίτηση αναιρέσεως που άσκησε το Ελληνικό Δημόσιο προσβάλλεται η με αριθμό 105/2008 τελεσίδικη απόφασης του τριμελούς Εφετείου Κερκύρας, που εκδόθηκε με την ειδική διαδικασία του Ν. 2882/2001 (Κώδικας Αναγκαστικών Απαλλοτριώσεων Ακινήτων - ΚΑΑΑ). Επειδή, από την προσκομιζόμενη 162/26.1.2009 γνωμοδότηση του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους, σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 12 παρ. 1 και 2 του Ν. 2298/1995, όπως αντικαταστάθηκαν με το άρθρο 28 παρ. 3 του Ν. 2579/1998 και 42 του Ν. 2721/1999, προκύπτει ότι το αρμόδιο τμήμα του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους αποφάνθηκε αιτιολογημένα, μέσα σε τρεις (3) μήνες από την άσκηση της αναίρεσης, για το κατά τη γνώμη του παραδεκτό και βάσιμο του δεύτερου λόγου αναίρεσης. Επομένως η αναίρεση δεν εισάγεται ως προς τον πρώτο λόγο της, για τον οποίο η ως άνω γνωμοδότηση του ΝΣΚ είναι αρνητική, και συνεπώς θα πρέπει να ερευνηθεί ως προς τον δεύτερο λόγο, ως προς τον οποίο μόνο εισάγεται η υπόθεση (ΑΠ 156/2009, ΑΠ 566/2008). Η αίτηση ασκήθηκε νομότυπα και εμπρόθεσμα (άρθρα 552, 553, 556, 558, 564, 566 παρ. 1 και 144 παρ. 1 ΚΠολΔ). Είναι συνεπώς παραδεκτή (άρθρ. 577 ΚΠολΔ) και πρέπει να ερευνηθεί ως προς το παραδεκτό και βάσιμο του μόνου λόγου της (άρθρο 577 ΚΠολΔ).

Κατά το άρθρο 193 ΚΠολΔ, δεν επιτρέπεται προσβολή της αποφάσεως με ένδικο μέσο ως προς τα έξοδα, αν δεν περιλαμβάνει και την ουσία της υποθέσεως. Ως ουσία της υπόθεσης κατά την έννοια της παραπάνω διάταξης νοείται καθετί που κρίθηκε και δεν υπάγεται στην έννοια των δικαστικών εξόδων, ανεξάρτητα αν αφορά σε ουσιαστικό ή δικονομικό ζήτημα.

Σκοπός της διατάξεως αυτής είναι να περιορίσει τη δυνατότητα αυτοτελούς ασκήσεως ένδικων μέσων μόνο για το κεφάλαιο των δικαστικών εξόδων, στα οποία περιλαμβάνεται κατ' άρθρο 189 παρ. 1 ΚΠολΔ και η αμοιβή του δικηγόρου, χωρίς ταυτόχρονη προσβολή της αποφάσεως και ως προς το κεφάλαιο της ουσίας της υποθέσεως (ΑΠ 1688/2017, ΑΠ 1818/2014, ΑΠ 2193/2013, ΑΠ 1637/2011, ΑΠ 1356/2003) και η αποτροπή εξαναγκασμού του ανώτερου δικαστηρίου για έρευνα της ουσίας της υποθέσεως από την προσβολή και μόνο της αποφάσεως για τα έξοδα, η κρίση για την επιδίκαση των οποίων συνάπτεται με την ουσία της υποθέσεως (ΑΠ 617/2008).

Η ρύθμιση ισχύει για όλα τα ένδικα μέσα, στα οποία συμπεριλαμβάνεται και το έκτακτο ένδικο μέσο της αιτήσεως αναιρέσεως (ΑΠ 1276/2017). Επομένως, εφόσον στην προκειμένη περίπτωση, ενόψει του ότι η αίτηση αναίρεσης εισάγεται μόνο ως προς τον δεύτερο λόγο της, που αποδίδει στην προσβαλλόμενη απόφαση την πλημμέλεια εκ του άρθρου 559 αρ. 1 ΚΠολΔ για ευθεία παραβίαση της ουσιαστικής διάταξης του άρθρου 18 παρ. 4 του Ν. 2882/2001, με την αιτίαση, ότι το Εφετείο προσδιόρισε εσφαλμένα το κεφάλαιο της δικαστικής δαπάνης και ειδικότερα, την αμοιβή του πληρεξουσίου δικηγόρου των δικαιούχων της αποζημίωσης σε ποσοστό 3%, ενώ θα έπρεπε σε ποσοστό 2% για τη σύνταξη των ανταιτήσεων που είχαν ασκηθεί διά των προτάσεων και όχι με αυτοτελές δικόγραφο, μετά τη δήλωση του αναιρεσείοντος Ελληνικού Δημοσίου ότι η αίτηση αναίρεσης δεν εισάγεται ως προς τον πρώτο λόγο της, προσβάλλεται η αναιρεσιβαλλομένη απόφαση αποκλειστικά και μόνον ως προς το κεφάλαιο των δικαστικών εξόδων, χωρίς ταυτόχρονη προσβολή αυτής και ως προς το κεφάλαιο της ουσίας της υπόθεσης, πρέπει, σύμφωνα και με τα αναφερόμενα στη μείζονα σκέψη να απορριφθεί αυτή (αναίρεση) αυτεπαγγέλτως, ως απαράδεκτη.

Μετά από αυτά, η κρινόμενη αίτηση αναίρεσης πρέπει να απορριφθεί και να καταδικαστεί το αναιρεσείον, που νικήθηκε, στην πληρωμή των δικαστικών εξόδων του εκ των αναιρεσιβλήτων παρισταμένου ΝΠΔΔ - Δήμου, που κατέθεσε προτάσεις, κατά το νόμιμο και βάσιμο αίτημά του (άρθρ. 176, 183, 189 παρ. 1, 191 παρ. 2 ΚΠολΔ), μειωμένων, όμως, κατά το άρθρο 22 παρ. 1 ν. 3693/1957 (που διατηρήθηκε σε ισχύ με το άρθρο 52 αριθμ. 18 ΕισΝΚΠολΔ), σε συνδυασμό με τις διατάξεις του άρθρου 5 παρ. 12 ν. 1738/1987 και αριθμ. 2 της 134423 οικ/8-12-1992 κοινής απόφασης των Υπουργών Οικονομικών και Δικαιοσύνης (ΦΕΚ 11/Β'/20-1-1993), όπως ορίζεται στο διατακτικό.

Δεν γίνεται λόγος για δικαστικά έξοδα του πρώτου των αναιρεσιβλήτων, ο οποίος ερημοδίκησε και δεν υπέβαλε σχετικό αίτημα.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 15.12.2008 και με αριθμό καταθέσεως 49/2008 αίτηση για αναίρεση της με αριθμό 105/2008 απόφασης του Τριμελούς Εφετείου Κερκύρας. Και

Καταδικάζει το αναιρεσείον στα δικαστικά έξοδα του δευτέρου των αναιρεσιβλήτων, τα οποία ορίζει στο ποσό των τριακοσίων (300) ευρώ.

ΚΡΙΘΗΚΕ και αποφασίστηκε στην Αθήνα στις 10 Ιανουαρίου 2020.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΤΗΚΕ στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 21 Φεβρουαρίου 2020.

Η ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ