207/2015 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 207 / 2015 (Α2, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 207/2015

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Α2' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Δήμητρα Παπαντωνοπούλου, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Χρυσόστομο Ευαγγέλου, Κωνσταντίνο Τσόλα, Ευφημία Λαμπροπούλου και Ιωσήφ Τσαλαγανίδη, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 29 Σεπτεμβρίου 2014, με την παρουσία και της γραμματέως Αικατερίνης Σιταρά, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: Ι. Ρ. του Α., κατοίκου ..., ο οποίος εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Δημήτριο Μαρκούτη.

Του αναιρεσιβλήτου: Η. Λ., κατοίκου ..., ο οποίος εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Κοσμά Στραβόλαιμο.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 17-1-2006 αγωγή του ήδη αναιρεσιβλήτου, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 1364/2010 του ίδιου Δικαστηρίου και 2970/2012 του Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητά ο αναιρεσείων με την από 27-2-2013 αίτησή του, και τους από 30-6-2013 πρόσθετους λόγους.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο εισηγητής Αρεοπαγίτης Ιωσήφ Τσαλαγανίδης, ανέγνωσε την από 27-1-2014 έκθεση της κωλυομένης να μετάσχει στη σύνθεση του δικαστηρίου τούτου Αρεοπαγίτη Πηνελόπης Ζωντανού, με την οποία εισηγήθηκε την αποδοχή του 3ου λόγου της 27-2-2013 αίτησης αναίρεσης καθώς και του πρόσθετου λόγου αυτής κατά το δεύτερο σκέλος του και την απόρριψη των λοιπών λόγων της από 27-2-2013 αίτησης αναίρεσης και του πρόσθετου λόγου αυτής κατά το πρώτο σκέλος του.

Ο πληρεξούσιος τoυ αναιρεσείοντος ζήτησε την παραδοχή της αίτησης, ο πληρεξούσιος του αναιρεσιβλήτου την απόρριψή της, καθένας δε την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Κατά την έννοια του άρθρου 559 αρ. 19 ΚΠολΔ, ανεπαρκής ή αντιφατική αιτιολογία, που έχει ως συνέπεια την αναίρεση για έλλειψη νόμιμης βάσεως υπάρχει όταν από το αιτιολογικό της αποφάσεως δεν προκύπτουν κατά τρόπο σαφή και χωρίς αντιφάσεις τα πραγματικά περιστατικά τα οποία σύμφωνα με το νόμο είναι αναγκαία για την θεμελίωση του κανόνα δικαίου που εφαρμόσθηκε στη συγκεκριμένη περίπτωση.

Στην προκειμένη περίπτωση το Εφετείο δέχθηκε με την προσβαλλόμενη απόφασή του τα ακόλουθα: "Οι Α. - Μ. Λ., Ν. Λ. και Ι. Λ. (σύζυγος του ενάγοντος (ήδη αναιρεσιβλήτου) η πρώτη και τέκνα αυτού οι λοιποί) είναι συγκύριοι, κατά το 1/3 εξ αδιαιρέτου έκαστος, ενός οικοπέδου ευρισκομένου επί της οδού ... στο .... Επί του οικοπέδου αυτού αποφάσισαν να ανεγείρουν πολυώροφη οικοδομή και εκδόθηκε προς τούτο επιμέλεια τους η με αρ. 368/1990 σχετική άδεια οικοδομής του αρμόδιου Πολεοδομικού Γραφείου Αργυρουπόλεως.

Στη συνέχεια ανέθεσαν στον ενάγοντα, που θα ενεργούσε κατ' εντολή και για λογαριασμό τους, την κατασκευή πολυκατοικίας επί του εν λόγω οικοπέδου και έτσι αυτός στις 24-5-1991 συμφώνησε εγγράφως με τον εναγόμενο (ήδη αναιρεσείοντα) και με τον (μη διάδικο και ήδη αποβιώσαντα) Ά. Μ. να εκτελέσουν οι δύο τελευταίοι ως εργολάβοι όλες τις οικοδομικές εργασίες (εκσκαφές, κατασκευή σκελετού με οπλισμένο σκυρόδεμα, δάπεδα, κουφώματα κ.λ.π.).

Παράλληλα συμφωνήθηκε ότι οι εργολάβοι αναλαμβάνουν τη χρηματοδότηση του έργου μέχρι του ποσού των 50.000.000 δρχ. με την υποχρέωση να το αποπερατώσουν μέχρι την πλάκα επικάλυψης του 4ου υπέρ το ισόγειο ορόφου, ενώ οι εργοδότες θα τους απέδιδαν το ποσόν με συμφωνηθέν ποσοστό τόκου 32%, ενώ η εργολαβική αμοιβή ορίσθηκε προφορικά σε ποσοστό 18% επί των τιμών των λογαριασμών που θα εξέδιδαν οι εργολάβοι, με βάση τις πραγματοποιηθείσες δαπάνες τους στο έργο.

Σε εκτέλεση της επίδικης σύμβασης έργου (και με βάση προηγηθείσα προφορική συμφωνία) οι εργολάβοι ξεκίνησαν τις εκσκαφές από τον Ιανουάριο του 1991, αλλά στις 14-5-1991 μόλις έφθασαν οι εκσκαφές σε βάθος 6 μέτρων (όπως προέβλεπε η ως άνω οικοδομική άδεια), λόγω μη λήψης των αναγκαίων μέτρων αντιστήριξης, κατέρρευσε τμήμα της μάντρας του όμορου οικοπέδου ιδιοκτησίας Κ.

Σ., με αποτέλεσμα η αρμόδια Πολεοδομική Υπηρεσία Αργυρουπόλεως να διατάξει τη διακοπή των οικοδομικών εργασιών στις 15-5-1991. Κατά τη διάρκεια της διακοπής των εργασιών οι εργολάβοι είχαν αναθέσει σε εργάτες την απομάκρυνση των υλικών της μάντρας που είχε καταρρεύσει, όμως στην προσπάθεια απομάκρυνσης ένας εργάτης τραυματίστηκε θανάσιμα από πτώση τέτοιων υλικών.

Μετά από αυτό το ατύχημα οι εργολάβοι ανέθεσαν την εκπόνηση γεωτεχνικής μελέτης σε τρίτο για την στήριξη των τοιχίων αντιστήριξης, ενώ ενόψει των ως άνω περιστατικών, οι συμβαλλόμενοι στις 25-6-1992 έλυσαν από κοινού την εργολαβική σύμβαση, καταργώντας ρητά το σχετικό από 24-5-1991 ιδιωτικό συμφωνητικό εργολαβίας με το νεώτερο από 25-6-1992 ιδιωτικό συμφωνητικό.

Μέχρι τότε οι εργολάβοι είχαν παραδώσει αποπερατωμένο έργο συνολικής αξίας 13.378.470 δραχμές έχοντας ειδικότερα καταβάλει: Α) ΓΙΑ ΕΚΤΕΛΕΣΗ ΕΡΓΑΣΙΩΝ 1) εκσκαφές 7.500 κ.μ. Χ 1.250 δρχ. = 9.375.000 δραχμές για την κοπή δέντρων 100.000 δραχμές Β) ΣΕ ΜΗΧΑΝΗΜΑΤΑ 1) προωθητής 8 ημ. Χ 95.000 = 760.000 δραχμές 2) βυτιοφόρο μικρό 1 ημ. Χ 15.000 = 15.000 δραχμές 3) βυτιοφόρο μεγάλο 13 η μ.

Χ 20.000 = 260.000 δραχμές 4) τσάπα μεγάλη 7 η μ. Χ 85.000 = 595.000 δραχμές 5) σφυρί 1 ημ. Χ 85.000 = 85.000 δραχμές 6) για μεταφορά μηχανημάτων 2 ημ. Χ 50.000 = 100.000 δραχμές 7) τσάπα μικρή, 10 ημ. Χ 40.000 = 400.000 δραχμές 8) φορτωτής 12 ημ. Χ 40.000 = 480.000 δραχμές. Από τις παραπάνω εργασίες με στοιχεία 3, 4, 5, 6, 7 και 8 συνολικής αξίας 1.702.500 δραχμές οι εργοδότες θα κατέβαλαν πέραν αυτών ως εργολαβική αμοιβή και ποσοστό 18% και επομένως πρέπει να προστεθεί και το ποσόν των (1.702.500 Χ 18%) 306.450 δρχ., με αποτέλεσμα η αξία των εργασιών αυτών μαζί με το εργολαβικό αντάλλαγμα να ανέρχεται σε (1.702.500 + 306.450) 2.008.950 δραχμές Γ) ΓΙΑ ΥΛΙΚΑ 1) κροκάλες 17 φορτηγά Χ 17.000 = 289.000 δρχ. 2) πέτρες 12 φορτηγά Χ 10.000 = 120.000 δρχ. 3) άμμος 50 κ.μ.

Χ 1.500 = 75.000 δρχ. και 4) σωλήνες 60 κ.μ. Χ 2.500 = 150.000 δρχ. και συνολικά 634.000 δρχ. Για τα υλικά αυτά οι εργοδότες συμφώνησαν να καταβάλουν και ποσοστό 18% ως εργολαβική αμοιβή και επομένως στο ποσόν των 634.000 δρχ. πρέπει να προστεθεί και το ποσόν των (634.000 Χ 18%) 114.120 δρχ. με αποτέλεσμα η αξία του τμήματος αυτού του έργου να ανέρχεται σε (634.000 + 114.120) 748.120 δρχ.

Δ) ΓΙΑ ΑΔΕΙΕΣ ΚΑΙ ΠΡΟΣΤΙΜΟ ΤΩΝ ΔΕΝΔΡΩΝ το ποσόν των 110.720 δρχ..

Συνεπώς, η συνολική αξία του αποπερατωμένου έργου ανήλθε στο ποσόν των 13.378.470 δραχμών, το δε ήμισυ της αξίας του έργου (ενόψει του ότι με την υπό κρίση αγωγή ενάγεται μόνο ο ένας εκ των δύο εργολάβων) ανέρχεται σε 6.689.235 δραχμές. Από το συνολικό ποσό" της αξίας του αποπερατωμένου έργου δεν πρέπει να αφαιρεθούν οι δαπάνες επανεπίχωσης, δεδομένου ότι οι εργολάβοι ενήργησαν με βάση την ως άνω εκδοθείσα 368/1990 οικοδομική άδεια, η οποία προέβλεπε την εκσκαφή σε βάθος 6 μέτρων για την ανέγερση δύο υπογείων ορόφων (κατά τα ιστορούμενα στην αγωγή) και η έκδοση της οποίας καθώς και οι σχετικές μελέτες αποτελεί υποχρέωση του εργοδότη - οικοπεδούχου και όχι του εργολάβου και ο ενάγων δεν προσδιορίζει επακριβώς, σε τι συνίστανται οι χαρακτηριζόμενες ως αμελείς πράξεις και παραλείψεις των εργολάβων και αν όντως εξ αυτών προήλθε η κατάρρευση της μάντρας του όμορου ακινήτου.

Περαιτέρω, αποδείχθηκε ότι ο ενάγων, ως νόμιμος εκδοχέας των οικοπεδούχων, κατέβαλε στον εναγόμενο για δύο συναλλαγματικές, που είχε αποδεχθεί μετά την κατάργηση της εργολαβικής σύμβασης, εκδόσεως του εναγομένου, το ποσόν των 22.000.000 δραχμές. Επομένως, το ποσόν που αντιστοιχεί στη διαφορά μεταξύ του καταβληθέντος στον εναγόμενο ποσού και του ημίσεως της αξίας του εκτελεσθέντος έργου, και συγκεκριμένα το ποσόν των (22.000.000 - 6.689.235) 15.310.765 δραχμών ήτοι των 44.932,54 ευρώ, το εισέπραξε αχρεωστήτως ο εναγόμενος και κατά το ποσόν αυτό κατέστη αδικαιολογήτως πλουσιότερος χωρίς νόμιμη αιτία, με αντίστοιχη ζημία του ενάγοντος.

Σημειώνεται ότι το από 18-7-1994 πρακτικό συμβιβασμού, που υπογράφεται από τους πληρεξουσίους δικηγόρους των διαδίκων, δεν αφορά την επίδικη αξίωση του ενάγοντος εξ αδικαιολογήτου πλουτισμού, γι' αυτό και ο σχετικός ισχυρισμός του εναγομένου περί απόσβεσης της ενοχής λόγω συμβιβασμού, κατ' άρθρο 871 ΑΚ, που προβάλλεται και ως λόγος έφεσης, είναι απορριπτέος ως ουσία αβάσιμος".

Με βάση τις παραδοχές αυτές το Εφετείο έκρινε ότι η αγωγή του αναιρεσίβλητου έπρεπε να γίνει μερικώς δεκτή κατά την περί αδικαιολογήτου πλουτισμού επικουρική βάση αυτής και όχι κατά την περί συμβάσεως έργου, όπως είχε κρίνει το πρωτοβάθμιο δικαστήριο, και ακολούθως δέχθηκε μερικώς την έφεση του αναιρεσείοντος, ενώ απέρριψε την έφεση του αναιρεσίβλητου, μετ'εξαφάνιση δε της πρωτόδικης απόφασης, αναγνώρισε την υποχρέωση του πρώτου να καταβάλει στον δεύτερο το ποσό των 44.932,54 ευρώ με το νόμιμο τόκο.

Έτσι που έκρινε το Εφετείο, διέλαβε στην απόφαση του ανεπαρκείς αιτιολογίες ως προς τα ουσιώδη ζητήματα αφ' ενός μεν των δαπανών στις οποίες υποβλήθηκε ο αναιρεσείων και ο μη διάδικος συνεταίρος του Ά. Μ. για το μέχρι τη λύση της εργολαβικής συμβάσεως εκτελεσθέν έργο, αφ' ετέρου δε ως προς την προβληθείσα από τον αναιρεσείοντα ένσταση αποσβέσεως της ενοχής δια συμβιβασμού, που καθιστούν ανέφικτο τον αναιρετικό έλεγχο για την ορθή ή μη εφαρμογή των ουσιαστικού δικαίου διατάξεων των άρθρων 904 και 871 ΑΚ.

Ειδικότερα: Α)α)ενώ δέχεται ότι μετά την κατάρρευση της μάντρας του ομόρου ακινήτου, ιδιοκτησίας Σ., λόγω μη λήψης των αναγκαίων μέτρων αντιστήριξης, "οι εργολάβοι ανέθεσαν την εκπόνηση γεωτεχνικής μελέτης σε τρίτο για τη στήριξη των στοιχείων αντιστήριξης", δεν διευκρινίζει α)αν το έργο της αντιστήριξης, στην έκταση που πραγματοποιήθηκε, ήταν αποτέλεσμα της μη έγκαιρης λήψης των αναγκαίων μέτρων αντιστήριξης ή ήταν αναγκαίο, άνευ ετέρου, λόγω του βάθους της εκσκαφής για την ασφαλή θεμελίωση της οικοδομής και β)αν οι εργασίες αντιστήριξης εκτελέστηκαν τελικά από τους ίδιους τους εργολάβους ή από τρίτο για λογαριασμό τους και με δαπάνες τους, σε καταφατική δε περίπτωση σε ποιο ποσό ανέρχεται το ύψος της δαπάνης για την εκτέλεση των εργασιών αυτών και αν περιλαμβάνεται στο ποσό των 13.378.470 δραχμών που κατά τις παραδοχές της προσβαλλόμενης αποτελούσε την αξία του εκτελεσθέντος έργου.

Β)ενώ δέχεται ότι το από 18-7-1994 πρακτικό συμβιβασμού που υπογράφηκε μεταξύ των πληρεξουσίων δικηγόρων των διαδίκων δεν αφορά την επίδικη αξίωση του αδικαιολόγητου πλουτισμού, δεν παραθέτει όμως πραγματικά περιστατικά που αιτιολογούν την απόρριψη του ισχυρισμού αυτού, και ιδίως δεν εκθέτει, ποιό ήταν το αντικείμενο του συμβιβασμού αυτού, λαμβανομένου υπόψη του ισχυρισμού του αναιρεσείοντος ότι ο επικαλούμενος από αυτόν συμβιβασμός έγινε κατόπιν της εκ μέρους του αναιρεσίβλητου αιτιώδους αναγνωρίσεως του χρέους για το ποσό των 22.000.000 δραχμών.

Κατά συνέπεια τυγχάνουν βάσιμοι οι από το άρθρο 559 αρ. 19 ΚΠολΔ λόγοι αναιρέσεως.

Πρέπει επομένως, κατά παραδοχή του τρίτου λόγου της αιτήσεως αναιρέσεως και του προσθέτου λόγου κατά το δεύτερο σκέλος του, να αναιρεθεί η προσβαλλομένη απόφαση και να παραπεμφθεί η υπόθεση προς περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο δικαστήριο, η σύνθεση του οποίου από άλλους δικαστές είναι δυνατή (άρθρο 580 παρ.3 ΚΠολΔ), παρέλκει δε κατόπιν τούτου η έρευνα των λοιπών λόγων αναιρέσεως. Ο αναιρεσίβλητος πρέπει να καταδικασθεί, ως ηττώμενος διάδικος, στη δικαστική δαπάνη του αναίρεσείοντος (άρθρα 176, 183, 191 παρ. 2 ΚΠολΔ), να διαταχθεί δε, σύμφωνα με το άρθρο 495 παρ. 3 ΚΠολΔ, η απόδοση στον αναιρεσείοντα του οικείου παραβόλου, όπως ορίζεται ειδικότερα στο διατακτικό.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την 2970/2012 απόφαση του Εφετείου Αθηνών.

Παραπέμπει την υπόθεση προς περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο δικαστήριο, συγκροτούμενο από άλλους δικαστές, πλην εκείνων οι οποίοι εξέδωσαν την αναιρούμενη απόφαση.

Καταδικάζει τον αναιρεσίβλητο στα δικαστικά έξοδα του αναίρεσείοντος, που ορίζει σε τρεισήμισι χιλιάδες (3.500) ευρώ.

Διατάσσει την απόδοση στον αναιρεσείοντα του παραβόλου που κατατέθηκε με αριθμό διπλοτύπου 1655700, σειρά VI της Δ' Δ.Ο.Υ. Αθηνών.

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 13 Ιανουαρίου 2015.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 3 Μαρτίου 2015.

Η ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ