Supreme Court partially allows appeal against insurance company's liability for drunk driver accident damages.

Απόφαση 2078 / 2006 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 2078/2006

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Αθανάσιο Κρητικό, Αντιπρόεδρο, Αχιλλέα Νταφούλη, Ελένη Μαραμαθά, Πλαστήρα Αναστασάκη και Γεώργιο Πετράκη, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 1 Δεκεμβρίου 2006, με την παρουσία και της Γραμματέως Μάρθας Ψαραύτη, για να δικάσει μεταξύ:

Της αναιρεσείουσας: Ομόρρυθμης εταιρίας με την επωνυμία ".... Ο.Ε.", που εδρεύει στη Σκιάθο και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Χρήστο Βαρβαρίγο.

Της αναιρεσίβλητης: Ανώνυμης ασφαλιστικής εταιρίας με την επωνυμία "ΔΙΕΘΝΗΣ ΕΝΩΣΙΣ Α.Ε.", που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Ευθύμιο Ζήση.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 15 Ιουνίου 2000 αγωγή, την από 10 Μαρτίου 2001 ανακοίνωση δίκης με προσεπίκληση σε αναγκαστική παρέμβαση-παρεμπίπτουσα αγωγή, που κατατέθηκαν στο Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών και συνεκδικάσθηκαν με την δια των προτάσεων ασκηθείσα παρέμβαση της ήδη αναιρεσείουσας. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 2586/2002 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 51/2004 οριστική του Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί η αναιρεσείουσα με την από 5 Ιουλίου 2005 αίτησή της.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Γεώργιος Πετράκης ανέγνωσε την από 6 Νοεμβρίου 2006 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την εν μέρει παραδοχή της κρινόμενης αίτησης αναίρεσης. Ο πληρεξούσιος της αναιρεσείουσας ζήτησε την παραδοχή της αίτησης και ο πληρεξούσιος της αναιρεσίβλητης την απόρριψή της και καθένας την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Επειδή από το συνδυασμό των διατάξεων των άρθρων 361 ΑΚ, 189, 192 Ε.Ν. και 11 παρ. 1 του ν. 489/1976 προκύπτει, ότι μεταξύ ασφαλιστή και ασφαλισμένου, μπορεί έγκυρα, να συμφωνηθεί, ότι αποκλείεται από τον ασφαλιστή η κάλυψη των ζημιών, που προκαλούνται από την κυκλοφορία αυτοκινήτου, όταν ο οδηγός του κατά τον χρόνο του ατυχήματος τελεί υπό την επίδραση οινοπνεύματος ή τοξικών ουσιών.

Ο όρος αυτός δεν απαλλάσσει τον ασφαλιστή από την υποχρέωση να αποζημιώσει τον ζημιωθέντα τρίτο, παρέχει όμως στον ασφαλιστή το δικαίωμα να εναγάγει τον ασφαλισμένο του και να ζητήσει από αυτόν ό,τι κατέβαλε στον τρίτο, που ζημιώθηκε, για την αποκατάσταση της ζημίας του. Η συνομολόγηση του ανωτέρω όρου μπορεί να γίνει είτε με ενσωμάτωσή του στη σύμβαση ασφαλίσεως είτε με παραπομπή της συμβάσεως αυτής στους όρους της Κ4-/585/5-4-1978 αποφάσεως του Υπουργού Εμπορίου, που έχει δημοσιευθεί στο 795 ΦΕΚ (τεύχος ΑΕ και ΕΠΕ), είτε με παραπομπή απευθείας στο ΦΕΚ αυτό.

Σύμφωνα δε με το άρθρο 25 παρ. 8 της ανωτέρω υπουργικής αποφάσεως, αποκλείονται της ασφαλίσεως ζημίες, που προξενούνται από οδηγό, ο οποίος τελούσε υπό την επίδραση οινοπνεύματος ή τοξικών ουσιών κατά την έννοια και τις προϋποθέσεις του άρθρου 42 του ν. 614/1977 (ΚΟΚ). Αλλά για να έχει ισχύ ο όρος αυτός περί αποκλεισμού της ευθύνης του ασφαλιστή, πρέπει να έχει καταστεί περιεχόμενο της συμβάσεως ασφαλίσεως κατά τον μνησθένα τρόπο (ΑΠ 1488/2001).

Περαιτέρω, κατά τη διάταξη του άρθρου 559 αριθμός 19 Κ.Πολ.Δ., η απόφαση δεν έχει νόμιμη βάση κι έτσι ιδρύεται ο προβλεπόμενος από τη διάταξη αυτή λόγος αναιρέσεως και όταν έχει αιτιολογίες ανεπαρκείς σε ζήτημα, που ασκεί ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης. Ανεπάρκεια της αιτιολογίας, κατά την έννοια της διατάξεως αυτής, υπάρχει όταν στο αιτιολογικό της αποφάσεως, που συνιστά την ελάσσονα πρόταση του δικανικού συλλογισμού, δεν εκτίθενται όλα τα στοιχεία, που απαιτούνται, βάσει του πραγματικού του εφαρμοσθέντος κανόνα δικαίου, για την επέλευση της απαγγελθείσης έννομης συνέπειας ή την άρνησή της.

Εξάλλου, ο λόγος αναιρέσεως από τον αριθμό 1 του άρθρου 559 Κ.Πολ.Δ. για ευθεία παραβίαση κανόνα ουσιαστικού δικαίου μπορεί να εξεταστεί και ως λόγος από τον αριθμό 19 του ίδιου άρθρου, διότι περιέχει σιωπηρά και παράπονο για έλλειψη νόμιμης βάσεως της προσβαλλομένης αποφάσεως. Στην προκείμενη περίπτωση, το Εφετείο είχε να κρίνει, εκτός από την κύρια αγωγή, με την οποία οι ενάγοντες ζήτησαν να υποχρεωθεί η αναιρεσίβλητη ασφαλιστική εταιρία, στην οποία ήταν ασφαλισμένο το αυτοκίνητο, στο οποίο επέβαινε η στενή συγγενής των εναγόντων κατά το προκληθέν εξ υπαιτιότητας του οδηγού του ατύχημα, σο οποίο αυτή τραυματίστηκε θανάσιμα, να τους καταβάλει χρηματική ικανοποίηση λόγω ψυχικής οδύνης και παρεμπίπτουσα αγωγή της αναιρεσίβλητης κατά της αναιρεσειούσης εταιρίας, με την οποία η πρώτη ζήτησε να αναγνωριστεί, ότι η δεύτερη, κυρία του αυτοκινήτου, υποχρεούται να της καταβάλει όποιο ποσό θα υποχρεωθεί εκείνη να πληρώσει, στους ενάγοντες της κύριας αγωγής.

Επί της παρεμπίπτουσας αυτής αγωγής, το Εφετείο, όπως προκύπτει από την προσβαλλόμενη απόφαση, δέχθηκε ότι από τα μνημονευόμενα αποδεικτικά μέσα αποδείχθηκε ότι το ζημιογόνο αυτοκίνητο ήταν ιδιοκτησίας της αναιρεσειούσης εταιρίας, η οποία το είχε ασφαλίσει για τον κίνδυνο ζημιών προς τρίτους στην αναιρεσίβλητη ασφαλιστική εταιρία και ότι το ατύχημα, κατά το οποίο θανατώθηκε η συγγενής των κυρίως εναγόντων, προκλήθηκε από αποκλειστική υπαιτιότητα του οδηγού μισθωτή του αυτοκινήτου, ο οποίος κατά τον χρόνο του ατυχήματος τελούσε υπό την επήρεια οινοπνεύματος.

Με βάση τις παραδοχές αυτές και σύμφωνα με τις διατάξεις των άρθρων 25 παρ. 8 της Κ4/585/1978 αποφάσεως του Υπουργού Εμπορίου και 11 παρ. 1 του ν. 489/1976, τις οποίες παραθέτει στην αναιρεσιβαλλομένη, έκρινε κατ΄ ουσίαν βάσιμη την παρεμπίπτουσα αγωγή, ακολούθως δε έκανε δεκτή την έφεση της αναιρεσίβλητης, εξαφάνισε την αντιθέτως αποφανθείσα πρωτόδικη απόφαση και, κάνοντας δεκτή την εν λόγω αγωγή, αναγνώρισε, ότι η αναιρεσείουσα είναι υποχρεωμένη να καταβάλει στην αναιρεσίβλητη όποιο χρηματικό ποσό θα υποχρεωθεί η τελευταία να καταβάλει στους κυρίως ενάγοντες σε εκτέλεση της διατάξεως της προσβαλλομένης, με την οποία έγινε εν μέρει δεκτή η κύρια αγωγή.

Κρίνοντας έτσι το Εφετείο, στέρησε την απόφασή του από νόμιμη βάση λόγω ανεπαρκούς αιτιολογίας σε ζήτημα που ασκεί ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης. Και τούτο διότι δέχεται δικαίωμα αναγωγής της αναιρεσίβλητης με βάση τον όρο της ως άνω διατάξεως της υπουργικής αποφάσεως περί αποκλεισμού της ευθύνης του ασφαλιστή στην περίπτωση που ο οδηγός του ασφαλισμένου αυτοκινήτου τελεί υπό την επήρεια οινοπνεύματος ή τοξικών ουσιών, χωρίς συνάμα να παραθέτει πραγματικά περιστατικά από τα οποία να προκύπτει, ότι ο όρος αυτός είχε καταστεί περιεχόμενο της μεταξύ των διαδίκων ασφαλιστικής συμβάσεως και μάλιστα κατά τον τρόπο, που έχει εκτεθεί στη μείζονα σκέψη, ήτοι περιστατικά που είναι νομικώς αναγκαία για την υπαγωγή του αποδεικτικού του πορίσματος στις αναφερόμενες εκεί διατάξεις ουσιαστικού δικαίου, που εφάρμοσε, τις οποίες, έτσι, παραβίασε εκ πλαγίου.

Επομένως, ο μοναδικός λόγος της αναιρέσεως κατά το δεύτερο μέρος του, από τον αριθμό 1 του άρθρου 559 Κ.Πολ.Δ., ο οποίος παραδεκτώς εξετάζεται ως αναιρετικός λόγος του αριθμού 19 του ίδιου άρθρου, είναι βάσιμος. Κατόπιν αυτού, πρέπει να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση εν μέρει και συγκεκριμένα ως προς τις διατάξεις της, με τις οποίες έγινε δεκτή η παρεμπίπτουσα αγωγή της αναιρεσίβλητης κατά της αναιρεσειούσης, να παραπεμφθεί η υπόθεση, κατά το μέρος αυτό, για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Εφετείο, εφόσον είναι δυνατή ή σύνθεσή του από άλλους δικαστές (άρθρ. 580 παρ. 3 Κ.Πολ.Δ.) και να καταδικαστεί η αναιρεσίβλητη στα δικαστικά έξοδα της αναιρεσειούσης (άρθρ. 176 και 183 Κ.Πολ.Δ.).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί εν μέρει την 51/2004 απόφαση του Εφετείου Αθηνών και ειδικότερα κατά τις διατάξεις της, που αναφέρονται στο σκεπτικό της παρούσης αποφάσεως.

Παραπέμπει την υπόθεση, κατά το αναιρούμενο μέρος, για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Εφετείο, συντιθέμενο από άλλους δικαστές εκτός από εκείνους που δίκασαν προηγουμένως.

Καταδικάζει την αναιρεσίβλητη στα δικαστικά έξοδα της αναιρεσείουσας, που ορίζει σε χίλια πεντακόσια (1.500) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 13 Δεκεμβρίου 2006.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα, σε δημόσια συνεδρίαση, στο ακροατήριό του, στις 28 Δεκεμβρίου 2006.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ