Appeal dismissed for non-appearance but partially allowed regarding lack of reasoning for a specific mitigating circumstance.

Απόφαση 2076 / 2008 (Ε, ΠΟΙΝΙΚΕΣ)Αριθμός 2076/2008

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Ε' Ποινικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Κωνσταντίνο Κούκλη, Προεδρεύοντα Αρεοπαγίτη, (κωλυομένου του Αντιπροέδρου του Αρείου Πάγου Ηρακλή Κωνσταντινίδη), ως αρχαιότερο μέλος της συνθέσεως, Ελευθέριο Νικολόπουλο, Αναστάσιο Λιανό, Νικόλαο Ζαΐρη (που ορίστηκε προς συμπλήρωση της συνθέσεως με την 54/2008 Πράξη του Προέδρου του Αρείου Πάγου) και Βιολέττα Κυτέα-Εισηγήτρια, Αρεοπαγίτες.

Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του στις 16 Μαΐου 2008, με την παρουσία του Αντεισαγγελέα του Αρείου Πάγου Γεωργίου Βλάσση (γιατί κωλύεται ο Εισαγγελέας) και της Γραμματέως Ευδοκίας Φραγκίδη, για να δικάσει τις αιτήσεις των αναιρεσείοντων - κατηγορουμένων: 1) Χ1 , που δεν παρέστη στο ακροατήριο και 2) Χ2, που εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Δημήτριο Δήμο, περί αναιρέσεως της 15/2007 αποφάσεως του Πενταμελούς Εφετείου Ιωαννίνων. Με συγκατηγορούμενο τον Χ3. Το Πενταμελές Εφετείο Ιωαννίνων, με την ως άνω απόφασή του διέταξε όσα λεπτομερώς αναφέρονται σ' αυτή και οι αναιρεσείοντες - κατηγορούμενοι ζητούν την αναίρεση αυτής, για τους λόγους που αναφέρονται στις από 7 Μαΐου 2007 και 3 Μαΐου 2007 αιτήσεις τους αναιρέσεως, αντιστοίχως, οι οποίες καταχωρίστηκαν στο οικείο πινάκιο με τον αριθμό 919/07.

Αφού άκουσε Τον πληρεξούσιο δικηγόρο του δευτέρου αναιρεσείοντος, που ζήτησε όσα αναφέρονται στα σχετικά πρακτικά και τον Αντεισαγγελέα, που πρότεινε να απορριφθεί ως ανυποστήρικτη η αίτηση αναιρέσεως του πρώτου αναιρεσείοντος και ως αβάσιμη εκείνη του δευτέρου.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Εισάγονται προς κρίση οι από 7 Μαΐου 2007 και 3 Μαΐου 2007 αιτήσεις αναιρέσεως των Χ2 και Χ2 αντιστοίχως, κατά της υπ' αριθ. 15/2007 καταδικαστικής αποφάσεως του Πενταμελούς Εφετείου Ιωαννίνων, ασκηθείσαι αμφότεραι δια δηλώσεως επιδοθείσης στον Εισαγγελέα του Αρείου Πάγου.

Επί της αιτήσεως αναιρέσεως του Χ1:

Κατά το άρθρο 513 παρ. 1 εδ. γ' Κ.Ποιν.Δ ο Εισαγγελέας του Αρείου Πάγου κλητεύει τον αναιρεσείοντα και τους λοιπούς διαδίκους στο ακροατήριο του Δικαστηρίου του Αρείου Πάγου. Η κλήση αυτή γίνεται με επίδοση σύμφωνα με τα άρθρα 155 - 161 και μέσα στην προθεσμία του άρθρου 166. Εξάλλου, σύμφωνα με αυτά που ορίζονται από το άρθρο 515 παρ. 1 του ίδιου Κώδικoς, αν αναβληθεί η συζήτηση της υποθέσεως σε ρητή δικάσιμο, όλοι οι διάδικοι οφείλουν να εμφανισθούν σ'αυτή χωρίς νέα κλήτευση και αν ακόμη δεν ήταν παρόντες, όταν δημοσιεύθηκε η απόφαση για την αναβολή. Τέλος, κατά το άρθρο 514 εδ. α'Κ.Ποιν.Δ, εάν ο αιτών την αναίρεση δεν εμφανισθεί, η αίτησή του απορρίπτεται. Στην περίπτωση που κρίνεται, όπως προκύπτει από το υπό ημερομηνία 19 Ιουνίου 2007 αποδεικτικό επιδόσεως του ... υπαλλήλου Φυλακής Πατρών, ο άνω αναιρεσείων κλητεύθηκε από τον Εισαγγελέα του Αρείου Πάγου νόμιμα και εμπρόθεσμα, για να εμφανισθεί στην συνεδρίαση της 1ης Φεβρουαρίου 2008.Τότε ανεβλήθη η συζήτηση της αιτήσεως αναιρέσεως για την συνεδρίαση που αναφέρεται στην αρχή της παρούσης αποφάσεως. Ο αναιρεσείων όμως δεν εμφανίσθηκε κατ' αυτήν και την εκφώνηση της υποθέσεως ενώπιον του Δικαστηρίου τούτου. Κατά συνέπεια, η υπό κρίση αίτηση αναιρέσεως πρέπει να απορριφθεί και να καταδικασθεί ο αναιρεσείων στα έξοδα (άρθρο 583 παρ, 1 Κ.Ποιν.Δ).

Επί της αιτήσεως αναιρέσεως του Χ2:

Η καταδικαστική απόφαση έχει την απαιτουμένη από τις διατάξεις των άρθρων 93 παρ. 3 του Συντάγματος και 139 ΚΠΔ ειδική και εμπεριστατωμένη αιτιολογία, η έλλειψη της οποίας ιδρύει λόγο αναιρέσεως από το άρθρο 510 παρ. 1 στοιχ. Δ ίδιου Κώδικος, όταν εκτίθενται σ' αυτή με σαφήνεια, πληρότητα και χωρίς αντιφάσεις ή λογικά κενά, τα πραγματικά περιστατικά, εις τα οποία εστηρίχθη η κρίση του δικαστηρίου για την συνδρομή των αντικειμενικών και υποκειμενικών στοιχείων του εγκλήματος για το οποίο κατεδικάσθη ο κατηγορούμενος, τα αποδεικτικά μέσα από τα οποία προέκυψαν τα περιστατικά αυτά και οι νομικοί συλλογισμοί με τους οποίους έγινε η υπαγωγή των περιστατικών αυτών στήν εφαρμοσθείσα ουσιαστική ποινική διάταξη.

Δια την ύπαρξη τοιαύτης αιτιολογίας είναι παραδεκτή η αλληλοσυμπλήρωση του αιτιολογικού με το διατακτικό που αποτελούν ενιαίο σύνολο και αρκεί να αναφέρονται τα αποδεικτικά μέσα κατά το είδος τους, χωρίς να εκτίθεται τι προέκυψε χωριστά εξ ενός εκάστου αυτών. Η αιτιολογία πρέπει να επεκτείνεται και στους αυτοτελείς ισχυρισμούς.

Είναι δε αυτοτελείς ισχυρισμοί εκείνοι οι οποίοι προβάλλονται σύμφωνα με τα άρθρα 170 παρ. 2 και 332 παρ. 2 ΚΠΔ στο δικαστήριο της ουσίας από τον κατηγορούμενο ή τον συνήγορο του και τείνουν εις την άρση του αδίκου χαρακτήρος της πράξεως, τον αποκλεισμό ή την μείωση της ικανότητος προς καταλογισμόν ή την εξάλειψη του αξιοποίνου ή την μείωση της ποινής, εφ' όσον προβάλλονται κατά τρόπο σαφή και ορισμένο, με όλα δηλαδή τα πραγματικά περιστατικά, αναγκαία για την θεμελίωσή τους, χωρίς να αρκεί μόνο η επίκληση της νομικής διατάξεως, η οποία τους προβλέπει, για να μπορέσει ο δικαστής, ύστερα από αξιολόγηση να τους κάνει δεκτούς ή να τους απορρίψει, άλλως το δικαστήριο δεν έχει υποχρέωση να απαντήσει αιτιολογημένα στην απόρριψη τους, Ούτως είναι αυτοτελείς οι ισχυρισμοί περί συνδρομής ελαφρυντικών περιστάσεων του άρθρου 84 παρ. 2 α'και ε'ΠΚ, δηλαδή ότι ο υπαίτιος έζησε έως τον χρόνο που έγινε το έγκλημα έντιμη ατομική, οικογενειακή, επαγγελματική και γενικά κοινωνική ζωή και ότι ο υπαίτιος συμπεριφέρθηκε καλά για σχετικά μεγάλο διάστημα μετά την πράξη του.

Η έλλειψη της αιτιολογίας εις αμφοτέρας τας άνω περιπτώσεις ιδρύει τον εκ του άνω άρθρον 510 παρ. 1 στοιχ. Δ λόγον αναιρέσεως. Εδώ πρέπει να σημειωθεί ότι όταν συντρέχουν πλείονες ελαφρυντικές περιστάσεις κατά το άρθρο 85 ΠΚ ναί μεν η μείωση της ποινής λαμβάνει χώρα μια φορά, το δικαστήριο όμως προκειμένου να προβεί εις την επιμέτρηση της ποινής, θα λάβει υπ'όψη του μέσα στα όρια της ελαττωμένης ποινής το άνω γεγονός των περισσοτέρων ελαφρυντικών περιστάσεων.

Στήν προκειμένη περίπτωση, όπως προκύπτει από τα πρακτικά της δίκης, κατά την οποία εξεδόθη η προσβαλλομένη απόφαση, οι συνήγοροι του νυν αναιρεσείοντος - πρώτου τότε κατηγορουμένου, υπέβαλαν κατά τρόπο σαφή και ορισμένο, ισχυρισμούς τους οποίους κατέθεσαν εγγράφως και ανέπτυξαν προφορικώς για την αναγνώριση ελαφρυντικών περιστάσεων άρθρο 84 παρ. 2 α'και ε'ΠΚ και έχουν ως εξής:

α) Ελαφρυντική περίσταση του άρθρου 84 παρ. 2 α'ΠΚ. Από το Δελτίο Ποινικού Μητρώου του κατηγορουμένου, αλλά και από όλα τα αποδεικτικά στοιχεία, προκύπτει ότι στο παρελθόν δεν έχει τελέσει κανένα έγκλημα, ουδεμία άλλωστε - από οποιοδήποτε αποδεικτικό στοιχείο - εμπλοκή του προκύπτει με τις διωκτικές αρχές και την ποινική δικαιοσύνη (βλ.

έγγραφα δικογραφίας). Ο κατηγορούμενος ζει στην Ελλάδα επί σειρά ετών, είναι οικογενειάρχης, πατέρας ενός ανηλίκου τέκνου ηλικίας 4 ετών και είναι εφοδιασμένος με τα απαιτούμενα νομιμοποιητικά έγγραφα, ώστε να ζει νόμιμα στην Ελλάδα. Διαμένει μόνιμα με την οικογένεια του στην Αθήνα και εργάζεται συνεχώς προκειμένου να συμβάλλει στο οικογενειακό εισόδημα.

Η όλη διαγωγή του μέχρι σήμερα είναι άριστη και ουδέποτε έχει δώσει αφορμή για δυσμενή σχόλια σε βάρος του. Πολύ περισσότερο για συμμετοχή του σε παράνομες δραστηριότητες. Τα παραπάνω πραγματικά περιστατικά, που αποδείχθηκαν, θα πρέπει να οδηγήσουν στην αναγνώριση του ελαφρυντικού του άρθρου 84 παρ. 2 α'στο πρόσωπο του κατηγορουμένου, ότι δηλαδή μέχρι το χρόνο τέλεσης της πράξης έζησε έντιμη ατομική, οικογενειακή και κοινωνική ζωή Β) Ελαφρυντική περίσταση του άρθρου 84 παρ. 2 ε' ΠΚ.

Κρίνεται παγίως ότι "για μεν την καλή συμπεριφορά, δεν αρκεί μόνο η καλή διαγωγή στη φυλακή (ΑΠ 1063/81), δηλαδή η παθητική απλώς συμπεριφορά σύμφωνα με τους κανονισμούς της φυλακής, αλλ' απαιτείται και θετική συμπεριφορά του κατηγορουμένου (ΕφΙωαν 7/1998 Ποινική Δικαιοσύνη 1999, σελ 26), η οποία "είναι εκδήλωση μετά την τέλεση της πράξεως η οποία αξιολογείται ως επίδειξη μεταβολής ψυχικής διαθέσεως και ενστερνίσεως των κανόνων της κοινωνικής συμβιώσεως (ΑΠ 267/1997, Ποινικά Χρονικά 1995, σελ 605 Υπέρ 1996, 762).

Στο πλαίσιο αυτό στην προκείμενη περίπτωση η αναγνώριση της παραπάνω ελαφρυντικής περίστασης θα πρέπει να γίνει δεκτή, καθώς αποδεικνύεται ότι η συμπεριφορά του κατηγορουμένου μετά την τέλεση της πράξης δεν ήταν μόνο "τυπικά" καλή (όπως προκύπτει και από το σχετικό Πιστοποιητικό με αριθ. πρωτ. ... της Δ.φ Λάρισας) αρ.πρ. .....

βεβαίωση της Κ.Φ Πατρών, αλλά κατέβαλλε προσωπική προσπάθεια να συμμετάσχει σε δραστηριότητες που κατά τεκμήριο σηματοδοτούν θετικές επιπτώσεις στην συμπεριφορά και στη ζωή του. Έτσι, καθ' όλη την διάρκεια της φυλάκισης του έχει κάνει, μετά από αίτηση του, 233 ημερομίσθια (βλ. προσαγόμενο με επίκληση απόσπασμα εκ του βιβλίου μερίδων εργασίας της Δ.Φ Λάρισας), συμμετέχει εθελοντικά στα προγράμματα εκπαίδευσης που υλοποιούνται στο σωφρονιστικό κατάστημα που κρατείται, ενώ έχει παρακολουθήσει και πρόγραμμα επαγγελματικής κατάρτισης.

Τα παραπάνω πραγματικά περιστατικά, που αποδείχθηκαν, θα πρέπει να οδηγήσουν στην αναγνώριση της ελαφρυντικής περίστασης του άρθρου 84 παρ. 2 ε'ότι επέδειξε καλή συμπεριφορά μετά την τέλεση της πράξης. Το Πενταμελές Εφετείο Ιωαννίνων με την προσβαλλομένη απόφαση του απέρριψε τους άνω ισχυρισμούς του αναιρεσείοντος με την εξής αιτιολογία:

Περαιτέρω, δεν πρέπει να χορηγηθούν στους κατηγορουμένους οι ελαφρυντικές περιστάσεις 2α και 2ε του άρθρου 84 ΠΚ, καθόσον α) δεν αποδείχθηκε ότι αυτοί έζησαν μέχρι το χρόνο που τέλεσαν τις προαναφερόμενες αξιόποινες πράξεις έντιμη, ατομική, οικογενειακή, επαγγελματική και κοινωνική ζωή, το δε λευκό ποινικό μητρώο τους από μόνο του, χορηγηθέν από τις Αλβανικές Αρχές, δεν αποδεικνύει οπωσδήποτε και ότι αυτοί είχαν πρότερο έντιμο βίο, ενόψει μάλιστα του είδους και της βαρύτητας των αδικημάτων για τα οποία καταδικάστηκαν και β) κατά την έννοια της δεύτερης ως άνω διατάξεως (84 παρ. 2ε ΠΚ) η καλή συμπεριφορά για σχετικά μεγάλο χρονικό διάστημα μετά την πράξη τους απαιτείται σε ελεύθερη στην κοινωνία διαβίωση, ενώ αυτοί από την τέλεση των πράξεών τους και μέχρι σήμερα κρατούνται στις φυλακές, όπου όντως η συμπεριφορά τους είναι καλή, πλην όμως αυτή δεν λαμβάνεται υπόψη για τη χορήγηση των παραπάνω ελαφρυντικών (ΑΠ 1474/02 Ποιν.

Χρ. ΝΓ'522, ΑΠ 1993/02 Ποιν.Χρ. ό.π σελ 731).

Συνεπώς, πρέπει να απορριφθούν, ως αβάσιμοι, οι ανωτέρω αυτοτελείς ισχυρισμοί των κατηγορουμένων. Και ναι μεν όσον αφορά την αναγνώριση της ελαφρυντικής περιστάσεως του άρθρου 84 παρ. 2 ε'ΠΚ το άνω δικαστήριο της ουσίας, την απέρριψε με ειδική και εμπεριστατωμένη αιτιολογία. Όσον αφορά όμως την αναγνώριση της ετέρας (αιτηθείσας) ελαφρυντικής περιστάσεως του άρθρου 84 παρ. 2α'ΠΚ, το δικαστήριο, για την απόρριψή της, δεν διέλαβε στην προσβαλλομένη απόφασή του την απαιτουμένη ειδική και εμπεριστατωμένη αιτιολογία, αφού δεν αναφέρει τα επικληθέντα υπό του αναιρεσείοντος περιστατικά για την θεμελίωση της άνω ελαφρυντικής περιστάσεως ως και τα αρνητικά περιστατικά, τα οποία προέκυψαν από την διαδικασία και οδηγούν εις την απορριπτική του κρίση.

Επομένως ο εκ του άρθρου 510 παρ. 1 στοιχ Δ Κ.Π.Δ μοναδικός λόγος της αναιρέσεως και μόνο κατά το μέρος που πλήττει την προσβαλλομένη απόφαση για την απόρριψη της ελαφρυντικής περιστάσεως του άρθρου 84 παρ. 2 α'ΠΚ, είναι βάσιμος· πρέπει, εντεύθεν, να αναιρεθεί εν μέρει η προσβαλλομένη απόφαση μόνο όσον αφορά την απόρριψη του άνω αυτοτελούς ισχυρισμού εκ του άρθρου 84 παρ. 2 α'ΠΚ και αναγκαίως και ως προς την περί ποινής διάταξη και να παραπεμφθεί η υπόθεση για νέα συζήτηση κατά το αναιρούμενο μέρος της ενώπιον του ιδίου δικαστηρίου, του οποίου η σύνθεση είναι δυνατή από άλλους δικαστάς, εκτός από εκείνους που εδίκασαν προηγουμένως (άρθρο 519 Κ.Πολ.Δ).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 7 Μαΐου 2007 αίτηση του Χ1 για αναίρεση της υπ' αριθμ. 15/2007 αποφάσεως του Πενταμελούς Εφετείου Ιωαννίνων.

Καταδικάζει τον αναιρεσείοντα αυτόν στα δικαστικά έξοδα, εξ ευρώ διακοσίων είκοσι (220).

Αναιρεί εν μέρει την υπ αριθμ. 15/2007 απόφαση του Πενταμελούς Εφετείου Ιωαννίνων ως προς την απόρριψη του αυτοτελούς ισχυρισμού του αναιρεσείοντος Χ2 περί συνδρομής στο πρόσωπό του της ελαφρυντικής περιστάσεως του άρθρου 84 παρ. 2 α'ΠΚ καθώς και ως προς της περί ποινής διάταξη της αποφάσεως αυτής.

Παραπέμπει την υπόθεση για νέα κρίση κατά το άνω μέρος της στο ίδιο δικαστήριο, συγκροτούμενο από άλλους δικαστάς, εκτός από εκείνους οι οποίοι εδίκασαν προηγουμένως. Και

Απορρίπτει κατά τα λοιπά την από 3 Μαΐου 2007 αναίρεση του Χ2.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 24 Ιουνίου 2008.

Ο ΠΡΟΕΔΡΕΥΩΝ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα, σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στις 25 Σεπτεμβρίου 2008.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ