206/2014 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 206 / 2014 (Α2, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 206/2014

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Α2' Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Αθανάσιο Κουτρομάνο, Αντιπρόεδρο Αρείου Πάγου, Χρυσόστομο Ευαγγέλου, Εμμανουήλ Κλαδογένη, Ιωσήφ Τσαλαγανίδη και Γεώργιο Κοντό, Αρεοπαγίτες.

Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 23 Σεπτεμβρίου 2013, με την παρουσία και της γραμματέως Αικατερίνης Σιταρά, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος - καθ' ού η κλήση: Κ. Ν. του Δ., κατοίκου ... , που δεν παραστάθηκε στο ακροατήριο.

Της αναιρεσίβλητης - καλούσας: Μ. συζ. Σ. Κ., το γένος Ι. Ν. , κατοίκου ... , που παραστάθηκε με τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Χρήστο Παπασωτηρίου.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 25/7/2002 αγωγή της ήδη αναιρεσίβλητης, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 320/2006 του ίδιου Δικαστηρίου και 6750/2006 του Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζήτησε ο αναιρεσείων με την από 14/6/2007 αίτησή του.

Εκδόθηκε η 1884/2009 απόφαση του Αρείου Πάγου, η οποία κήρυξε απαράδεκτη η συζήτηση. Στη συνέχεια η αναιρεσείουσα με την από 9/9/2009 κλήση της επανέφερε την εν λόγω υπόθεση και επ' αυτής εκδόθηκε η 62/2011 απόφαση του Αρείου Πάγου, η οποία κήρυξε και πάλι απαράδεκτη τη συζήτηση. Την υπόθεση επαναφέρει η αναιρεσείουσα με την από 2/11/2012 κλήση της.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο παραστάθηκε μόνο η αναιρεσίβλητη, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Χρυσόστομος Ευαγγέλου ανέγνωσε την από 2/10/2008 έκθεσή της ήδη αποχωρήσασας Αρεοπαγίτη Ρένα Ασημακοπούλου, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της κρινόμενης αίτησης αναίρεσης.

Ο πληρεξούσιος της αναιρεσίβλητης ζήτησε την απόρριψη αίτησης και την καταδίκη του αντιδίκου της στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Όπως προκύπτει από τις υπ' αριθ. ... /14-1-2010 και …/27-2-2013 εκθέσεις επιδόσεως των δικαστικών επιμελητριών …, του Πρωτοδικείου Αθηνών και …, του Πρωτοδικείου Πειραιώς, αντίστοιχα, ακριβές αντίγραφο της κρινόμενης αίτησης αναίρεσης με την κάτω απ' αυτήν πράξη περί ορισμού ως δικασίμου της 11-10-2010, με κλήση προς συζήτηση, καθώς και ακριβές αντίγραφο της από 2-11-2012 κλήσης της αναιρεσίβλητης προς συζήτηση της κρινόμενης αίτησης κατά τη δικάσιμο που αναφέρεται στην αρχή της παρούσης, επιδόθηκαν, με επιμέλεια της αναιρεσίβλητης, νόμιμα και εμπρόθεσμα. στον αναιρεσείοντα. Κατά την εκφώνηση της υποθέσεως από τη σειρά του πινακίου δεν εμφανίστηκε ο αναιρεσείων, ούτε εκπροσωπήθηκε με δήλωση κατά το άρθρο 242 παρ. 2 ΚΠολΔ. Επομένως, πρέπει να δικαστεί ερήμην και η συζήτηση της υπόθεσης να προχωρήσει παρά την απουσία του ( άρθρο 576 παρ. 2 ΚΠολΔ ).

Με τον πρώτο λόγο της αίτησης αναίρεσης προβάλλεται ότι το Εφετείο υπέπεσε στην πλημμέλεια του άρθρου 559 αριθ. 12 Κ.Πολ.Δ. γιατί δεν προσέδωσε στον από 13-7-2000 κτηματολογικό πίνακα και το από lουλίου 2000 τοπογραφικό διάγραμμα, που συνετάγησαν και θεωρήθηκαν από τον εντεταλμένο υπάλληλο του δημοσίου, τοπογράφο μηχανικό Ν.

Κ. , την κατ' άρθρο 438 Κ. Πολ.Δικ. αυξημένη αποδεικτική δύναμη του δημοσίου έγγραφου ως προς την αναφορά ύπαρξης στο επίδικο υπό απαλλοτρίωση ακίνητο, με αριθμό κτηματολογικού πίνακα με αριθμό …, μιας μόνο ελιάς (και όχι περισσοτέρων δένδρων ροδιάς και συκιάς όπως κατέθεσε ο μάρτυρας της αναιρεσίβλητης) και ως προς την περιγραφή των συνόρων της απαλλοτριωθείσας έκτασης, γιατί από τη σύγκριση των εγγράφων αυτών με το προσκομισθέν από την αναιρεσίβλητη υπ' αριθ. ... /1946 συμβόλαιο του Συμ/φου Αχαρνών Νικολάου Αποστολάκη θα διαπίστωνε το Εφετείο ότι το περιγραφόμενο στο συμβόλαιο αυτό ακίνητο δεν ταυτίζεται με το επίδικο, υπό αριθ. ..κτηματολογίου, ακίνητο.

Ο λόγος αυτός αναιρέσεως πρέπει να απορριφθεί ως αβάσιμος, διότι τα ανωτέρω έγγραφα, παρέχουν μεν πλήρη απόδειξη ως προς τα προαναφερθέντα στοιχεία (όρια της απαλλοτριωθείσας έκτασης και επικείμενα στο υπό αριθ. …επίδικο ακίνητο), χωρεί όμως ανταπόδειξη ως προς τα στοιχεία αυτά και ως εκ τούτου αυτά δεν έχουν δεσμευτική για το Δικαστήριο αποδεικτική δύναμη.

Ο ίδιος λόγος αναίρεσης κατά το μέρος που πλήττει την εκτίμηση από το δικαστήριο του περιεχομένου των εγγράφων αυτών και των άλλων αποδεικτικών στοιχείων προβάλλεται απαραδέκτως, αφού η εκτίμηση των αποδείξεων και ιδιαίτερα του περιεχομένου εγγράφου δεν υπόκειται κατ' άρθρο 561 παρ. 1 Κ.Πολ.Δικ. στον έλεγχο του Αρείου Πάγου.

Από τις διατάξεις των άρθρων 7, 8 § 5 και 9 § 3 του ν .δ/τος 797/1971 συνάγεται ότι επί απαλλοτριώσεως η παρακατάθεση της αποζημίωσης στο Ταμείο Παρακαταθηκών και Δανείων ή η είσπραξη της με οποιοδήποτε τρόπο από εκείνον, που με απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου ορίσθηκε δικαιούχος, επιφέρει συντέλεση της απαλλοτρίωσης ανεξάρτητα από το αν ο αναγραφόμενος ως δικαιούχος στην απόφαση του Μονομελούς είναι ή όχι ο πραγματικός κύριος του απαλλοτριωθέντος.

Ο αληθινός όμως κύριος, αν δεν συμπίπτει με τον δικαιούχο, έχει ενοχική αξίωση κατά του τελευταίου που εισέπραξε την αποζημίωση. (ΑΠ 243/1999). Η απαίτησή του αυτή στηρίζεται στις παραπάνω διατάξεις, σε συνδυασμό. είτε με τις διατάξεις περί αδικοπραξίας (αν συντρέχει) είτε με τις διατάξεις περί συμβάσεων, αν η είσπραξη της απαίτησης έγινε με βάση σύμβαση, (ΑΠ 186/1992 ).

Εξ άλλου, από τη διάταξη του άρθρου 914 ΑΚ, που ορίζει ότι "όποιος ζημιώσει άλλον παράνομα και υπαίτια έχει υποχρέωση να τον αποζημιώσει", συνάγεται ότι για να υπάρξει αδικοπραξία και ως εκ τούτου, υποχρέωση προς αποζημίωση του παθόντος με βάση αυτή τη διάταξη, πρέπει εκτός άλλων, η ζημία να έχει προξενηθεί από το δράστη παράνομα και υπαίτια.

Παράνομη είναι και προκαλεί ευθύνη, με βάση τη διάταξη αυτή και η προσβολή του ενοχικού δικαιώματος, ως αυτοτελούς αγαθού, που γίνεται με την επέμβαση τρίτου, αμέτοχου του ενοχικού δεσμού, στο σύνδεσμο του δικαιώματος με το φορέα του και την παρεμπόδιση της εντάξεώς του στην περιουσία του τελευταίου. Τούτο δε συμβαίνει στην περίπτωση κατά την οποία ο τρίτος εμφανίζεται (ενώ δεν είναι) δικαιούχος μιας απαιτήσεως και την εισπράττει από τον οφειλέτη, που βάσει διατάξεως νόμου, ως καλόπιστος απαλλάσσεται, με αποτέλεσμα να απoλέσει την απαίτησή του ο πραγματικός δικαιούχος (ΑΠ 119/1996).

Εξ' άλλου, ο από το άρθρο 559 αριθ. 19 ΚΠολΔ λόγος αναίρεσης για έλλειψη νόμιμης βάσης, ιδρύεται όταν στο αιτιολογικό της αποφάσεως του δικαστηρίου της ουσίας δεν περιέχονται καθόλου ή δεν αναφέρονται με πληρότητα, σαφήνεια και χωρίς αντιφάσεις τα πραγματικά εκείνα γεγονότα που είναι αναγκαία, για να κριθεί αν στη συγκεκριμένη περίπτωση συντρέχουν ή όχι οι προϋποθέσεις εφαρμογής του κατάλληλου κανόνα ουσιαστικού δικαίου ή αν έγινε ή όχι ορθός νομικός χαρακτηρισμός των κρίσιμων πραγματικών γεγονότων.

Στην προκειμένη περίπτωση, όπως προκύπτει από την προσβαλλόμενη απόφαση, το Εφετείο που την εξέδωσε, δικάζοντας την αγωγή της αναιρεσίβλητης για αναγνώριση της κυριότητάς της κατά τον χρόνο κηρύξεως της απαλλοτρίωσης του περιγραφομένου σε αυτήν ακινήτου και την καταψήφιση του αναιρεσείοντος, που αναγνωρίσθηκε δικαιούχος της αποζημίωσης, στην απόδοση του εισπραχθέντος από αυτόν ποσού, δέχθηκε τα ακόλουθα : " Δυνάμει των …/1945, …/1945 και ... /1946 αγοραπωλητηρίων συμβολαίων ....ο πατέρας της ενάγουσας..., κατέστη κύριος τριών αγρών, εμβαδού περίπου ενός στρέμματος ο καθένας στην (πρώην) θέση "... " και ήδη "... " της περιφέρειας της κοινότητας (και ήδη Δήμου) Αχαρνών Αττικής.

Έκτοτε η ενάγουσα, επί του αγρού αυτού, ο οποίος συνόρευε βορείως με ιδιοκτησία Γ. Β. και νοτίως με ιδιοκτησία του ως άνω Ι. Ν. , ασκούσε πράξεις νομής συνεχώς και αδιαλείπτως, φανερά, χωρίς ποτέ η νομή της αυτή να αμφισβητηθεί από κανέναν μέχρι το 1998, οπότε κηρύχθηκε η αναγκαστική απαλλοτρίωση. Καθ' όλο το διάστημα αυτό (1970 - 1998) η ενάγουσα ενεργούσε επί του αγρού της, τμήμα του οποίου αποτελεί το επίδικο, εμφανείς διακατοχικές πράξεις, δηλωτικές εξουσιάσεως, που προσιδίαζαν στη φύση του αγρού της και συγκεκριμένα τον επέβλεπε, τον καλλιεργούσε με κηπευτικά και τον εκμίσθωνε για καλλιέργεια κηπευτικών και ανθοκομικών ειδών.

Μάλιστα το 1994 οι μισθωτές της ενάγουσας, Ι. και Σ. Σ., άσκησαν, ενώπιον του Τριμελούς Διοικητικού Πρωτοδικείου Αθηνών, κατά του Δήμου Αχαρνών αγωγή επειδή τα συνεργεία του Δήμου, το Δεκέμβριο του 1993, κατά τη διάνοιξη των οδών που περικλείουν το οικοδομικό τετράγωνο … και κατά την κατασκευή κρασπεδορείθρων, κατέστρεψαν καλλιέργειές τους (γαρύφαλλα, ντάλιες), καθώς και το αρδευτικό σύστημα που είχαν αυτοί (δηλαδή οι μισθωτές της ενάγουσας) εγκαταστήσει.

Το 1991 η περιοχή ήδη "... Β'", όπου ο αγρός της ενάγουσας, εντάχθηκε στο σχέδιο πόλεως, στο Ο.Τ. …. Το 1998 με την υπ' αριθ. 1081097/5806/0010/28-7-1998 κοινή απόφαση των υπουργών Οικονομικών και Εθνικής Παιδείας και Θρησκευμάτων, που δημοσιεύτηκε στο ΦΕΚ, κηρύχθηκε αναγκαστικά απαλλοτριωτέα, υπέρ και με δαπάνη του Οργανισμού Σχολικών Κτιρίων (Ο.Σ.Κ.), για λόγους δημόσιας ωφέλειας και ειδικότερα για την ανέγερση διδακτηρίου του 12 Δημοτικού Σχολείου και Νηπιαγωγείου Αχαρνών, εδαφική έκταση συνολικού εμβαδού 4.740 τετρ.

μέτρων, που βρίσκεται στην περιοχή "... Β'" (πρώην θέση "... ") στο Ο.Τ. …, του Δήμου Αχαρνών Αττικής. Μεταξύ των ακινήτων που απαλλοτριώθηκαν ήταν και το επίδικο ακίνητο, του οποίου κυρία, με έκτακτη χρησικτησία, είχε καταστεί η ενάγουσα, αφού, όπως εκτέθηκε ανωτέρω, το είχε νεμηθεί για χρονικό διάστημα μεγαλύτερο των είκοσι ετών.

Το επίδικο ακίνητο εμφαινόταν στον κτηματολογικό πίνακα "πίνακα πράξης εφαρμογής" ως αγνώστου ιδιοκτήτη με αριθμό ιδιοκτησίας … (κωδικός αριθμός κτηματογράφησης 30-20-12), η δε απαλλοτριούμενη έκταση για την οποία καθορίσθηκε αποζημίωση ήταν 277,36 τετρ. μέτρα, ενώ άλλα 36,73 τ. μ. από το ίδιο ακίνητο ρυμοτομήθηκαν λόγω δημιουργίας κοινόχρηστων χώρων.

Τούτο συνορεύει βορείως με οδό Ερυμάνθου (και προ της δημιουργίας της οδού αυτής, με ιδιοκτησία Γ. Β. ) και νοτίως με το λοιπό τμήμα της ενάγουσας, εκτάσεως 670,95 τετρ. μέτρων, που και αυτό απαλλοτριώθηκε. Με την από 30-7-2000 αίτησή του, ενώπιον του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αθηνών, ο εναγόμενος παρέστησε εν γνώσει του ψευδώς ότι είχε γίνει κύριος, με έκτακτη χρησικτησία, του επίδικου ακίνητου της ενάγουσας και ζήτησε να αναγνωριστεί δικαιούχος της αποζημίωσης.

Ειδικότερα ισχυρίσθηκε ότι είχε περιέλθει σ' αυτόν από άτυπη δωρεά της μητέρας του Μ. Ν. και ότι έκτοτε το καλλιεργούσε με δημητριακά χρόνο παρά χρόνο... Για να υποστηρίξει την αίτησή του εναγομένου εξετάστηκε ως μάρτυρας ο αδελφός του Φ. Ν. , ο οποίος κατέθεσε τα εξής... Έτσι ο εναγόμενος με την άμεση συνδρομή του αδελφού του, πέτυχε να παραπλανήσει το Δικαστή του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αθηνών και να εκδοθεί η 736/2001 απόφαση με την οποία αναγνωρίσθηκε δικαιούχος της αποζημίωσης του επίδικου ακινήτου της ενάγουσας με αποτέλεσμα να εισπράξει από το Τ.Π.Κ.Δ.

το ποσό των 40.538,52 Ευρώ που είχε παρακρατηθεί και αντιστοιχούσε στο ακίνητο της ενάγουσας, με συνέπεια το μεν Ταμείο Παρακαταθηκών, ως οφειλέτης, να απαλλαγεί από την υποχρέωσή του να καταβάλει στην ενάγουσα το ποσό τούτο, η δε ενάγουσα ως πραγματικός δικαιούχος να μην έχει ενοχική αξίωση κατά του Ταμείου (άρθρα 8 παρ. 4 και 9 παρ. 4 Κ.Α.Α.Α.)".

Περαιτέρω, το Εφετείο δέχθηκε ότι οι ισχυρισμοί του αναιρεσείοντα α) ότι το ακίνητο του Ι. Ν. (δικαιοπαρόχου της αναιρεσίβλητης) βρίσκεται στη θέση "... " και συνεπώς το ακίνητο της αντιδίκου του δεν ταυτίζεται με το δικό του ακίνητο (δηλαδή το επίδικο), διότι τούτο βρίσκεται σε άλλη θέση, στη θέση "... Β'", και β) ότι ουδέποτε το επίδικο καλλιεργήθηκε από τρίτο (μισθωτή) προς παραγωγή ανθέων, διότι δεν αρδεύεται και το έδαφος δεν προσφέρεται για παρόμοια ανθοκηπουρική καλλιέργεια, δεν αποδείχθηκαν.

Αντίθετα δέχθηκε ότι αποδείχθηκε α) ότι η πρώην θέση "... " είναι πλέον η Συνοικία - Γειτονιά "... Β'" και ότι το ακίνητο της αναιρεσίβλητης βρίσκεται στο Ο.Τ. … και είναι το επίδικο ακίνητο με αριθμό ιδιοκτησίας … (κωδικός αριθμός κτηματογράφησης 30-20- 12), β) ότι το επίδικο ακίνητο (που περιλαμβανόταν στον επικαλούμενο από την ενάγουσα τίτλο του πατέρα της, ... /1946 συμβόλαιο) δεν καλλιεργούνταν με δημητριακά, και μάλιστα χρόνο παρά χρόνο, αλλά με κηπευτικά και ανθοκομικά είδη και αρδευόταν και ότι από την πληθώρα των εγγράφων που προσκομίσθηκαν με επίκληση παρέχεται πλήρης, ασφαλής και βέβαιη δικανική πεποίθηση, ότι το επίδικο ακίνητο, που αποτελούσε τμήμα μείζονος (και απαλλοτριωθείσης) εκτάσεως, ανήκε αρχικά στον πατέρα της ενάγουσας Ι.

Ν. και από το 1970 έως την κήρυξη της απαλλοτρίωσης το νεμόταν η ενάγουσα, η οποία κατέστη κυρία τούτου, ενώ ουδόλως νεμήθηκε τούτο ο εναγόμενος. Έκρινε δε το Εφετείο ότι με βάση τα πραγματικά αυτά περιστατικά συντρέχει και αδικοπρακτική συμπεριφορά του εναγομένου και ήδη αναιρεσείοντος που θεμελιώνει υποχρέωση αυτού προς αποζημίωση της ενάγουσας και ήδη αναιρεσίβλητης, διότι με την απατηλή συμπεριφορά του προσέβαλε το ενοχικό δικαίωμά της προς είσπραξη της αποζημίωσης που αναλογούσε στο απαλλοτριωθέν ακίνητό της και έτσι εζημίωσε αυτήν παρανόμως και υπαιτίως κατά το εισπραχθέν ποσό των 40.538,52 ευρώ, το οποίο και υποχρέωσε τον αναιρεσείοντα να καταβάλλει στην αναιρεσίβλητη κατά παραδοχή της αγωγής της.

Έτσι που έκρινε το Εφετείο διέλαβε στην απόφασή του αναφορικά με το στοιχείο της υπαιτιότητας του εναγομένου στην πρόκληση ζημίας στην ενάγουσα, σαφείς και επαρκείς αιτιολογίες που καθιστούν εφικτό από τον Άρειο Πάγο τον έλεγχο της ορθής ή μη υπαγωγής των πραγματικών περιστατικών της συγκεκριμένης περίπτωσης στην εφαρμοσθείσα διάταξη του άρθρου 914 Α.Κ.

Επομένως, ο δεύτερος από το άρθρο 559 αριθ. 19 ΚΠολΔ λόγος του αναιρετηρίου, με τον οποίο προβάλλεται η αιτίαση ότι η προσβαλλόμενη απόφαση περιέχει ανεπαρκείς αιτιολογίες, είναι αβάσιμος. Μετά απ' αυτά η κρινόμενη αίτηση πρέπει να απορριφθεί. Τα δικαστικά έξοδα της αναιρεσίβλητης πρέπει να επιβληθούν σε βάρος του αναιρεσείοντος, λόγω της ήττας του ( άρθρα 176, 183 ΚΠολΔ ).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 14-7-2007 αίτηση του Κ. Ν. , κατοίκου ... , για αναίρεση της υπ' αριθ. 6750/2006 αποφάσεως του Εφετείου Αθηνών.

Καταδικάζει τον αναιρεσείοντα στα δικαστικά έξοδα της αναιρεσίβλητης, τα οποία ορίζει στο ποσό των δύο χιλιάδων επτακοσίων (2.700) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 26 Νοεμβρίου 2013.

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 28 Ιανουαρίου 2014.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ