Supreme Court allows appeal against dismissal of tort claim for malicious lawyer conduct causing financial loss.

Απόφαση 2067 / 2013 (Β2, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 2067/2013

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Β2' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Αθανάσιο Κουτρομάνο, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Κωνσταντίνο Τσόλα, Ευφημία Λαμπροπούλου, Γεράσιμο Φουρλάνο, και Χαραλαμπία Σίμου, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 11 Μαρτίου 2013, με την παρουσία και της γραμματέως Αικατερίνης Σιταρά, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: Ε. Τ. του Γ., κατοίκου ..., ο οποίος εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Γεώργιο Καπετανάκη με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 του Κ.Πολ.Δ.

Των αναιρεσιβλήτων: 1.Χ. Ν. του Μ. κατοίκου ... και 2. Δ. Π. του Κ. κατοίκου ... από τους οποίους ο πρώτος εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Δημήτριο Νούσιο, και ο δεύτερος από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Σταύρο Καρατζά.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 18-3-2009 αγωγή του ήδη αναιρεσείοντος, που κατατέθηκε στο Πολυμελές Πρωτοδικείο Θεσσαλονίκης επί της οποίας εκδόθηκε η 18888/2010 του ίδιου δικαστηρίου. Την αναίρεση της απόφασης αυτής ζητά ο αναιρεσείων με την από 30-11-2010 αίτησή του.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Η εισηγήτρια Αρεοπαγίτης Χαραλαμπία Σίμου, ανέγνωσε την από 4-3-2013 έκθεσή της, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της κρινόμενης αίτησης.

Οι πληρεξούσιοι των αναιρεσιβλήτων ζήτησαν την απόρριψή της αίτησης και την καταδίκη του αντιδίκου τους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΤΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

1. Με την υπό κρίση αίτηση αναίρεσης η οποία κατατέθηκε στη Γραμματεία του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Θεσσαλονίκης, την 30-11-2010, προσβάλλεται η αντιμωλία των διαδίκων εκδοθείσα κατά την τακτική διαδικασία υπ' αριθμ. 18888/21-6-2010 τελεσίδικη απόφαση αυτού (βλ. 1436/8-3-2013 πιστοποιητικό του Γραμματέως του Πρωτοδικείου Θεσσαλονίκης και την από 1-10-2010 βεβαίωση του δικαστικού επιμελητή Θεσσαλονίκης .., του επισήμου αντιγράφου της απόφασης αυτής περί επιδόσεώς της στον αναιρεσείοντα). Η αίτηση ασκήθηκε νομότυπα και εμπρόθεσμα (άρθρ. 552, 553, 556, 558, 664 παρ. 1, 566 παρ.1 ΚΠολΔ), είναι συνεπώς παραδεκτή και πρέπει να ερευνηθεί ως προς τους λόγους της (άρθρ. 557 παρ. 1 και 3 ΚΠολΔ).

2. Ο εκ του άρθρου 559 αρ. 1 ΚΠολΔ λόγος αναίρεσης για παραβίαση κανόνα ουσιαστικού δικαίου ιδρύεται αν το δικαστήριο δεν εφάρμοσε τέτοιο κανόνα, ενώ συνέτρεχαν οι προϋποθέσεις της εφαρμογής του ή αν εφάρμοσε αυτόν ενώ δεν έπρεπε, καθώς και αν προσέδωσε στον εφαρμοστέο κανόνα έννοια διαφορετική από την αληθινή.

Κατά το άρθρο 919 ΑΚ, όποιος με πρόθεση ζημίωσε άλλον κατά τρόπο αντίθετο προς τα χρηστά ήθη έχει υποχρέωση να τον αποζημιώσει. Με τη διάταξη αυτή, που αποτελεί απαραίτητο συμπλήρωμα εκείνης του άρθρου 914 AK, ανάγεται σε αυτοτελή αδικοπραξία, που τίκτει υποχρέωση προς αποζημίωση, καθώς επίσης και προς καταβολή χρηματικής ικανοποιήσεως, λόγω ηθικής βλάβης, η κατά τρόπο αντίθετο προς τα χρηστά ήθη συμπεριφορά του υπαιτίου, εφόσον αυτή έγινε με πρόθεση επαγωγής ζημίας.

Ως κριτήριο των χρηστών ηθών, η έννοια των οποίων είναι νομική, χρησιμεύουν οι ιδέες του εκάστοτε κατά τη γενική αντίληψη χρηστώς και με φρόνηση σκεπτόμενου μέσου κοινωνικού ανθρώπου (Ολ. ΑΠ 10/91). Στην περίπτωση που η κρινόμενη συμπεριφορά σχετίζεται με ορισμένη κατηγορία συναλλαγών και συναλλασσομένων, οι αντίστοιχες, στην κατηγορία αυτή των συναλλασσομένων, κρατούσες αντιλήψεις, λαμβάνονται υπόψη, εκτός αν, κατά το κοινό αίσθημα του "κοινωνικού ανθρώπου", δεν συμβιβάζονται με την κοινωνική ηθική.

Προκειμένου να κριθεί, αν στην συγκεκριμένη περίπτωση συμπεριφοράς, υπάρχει αντικειμενική αντίθεση, με την πιο πάνω έννοια, προς τα χρηστά ήθη (την οποία δεν αποκλείει η ύπαρξη σχετικού δικαιώματος ή ευχέρειας) συνεκτιμώνται τα κίνητρα, ο σκοπός του υποκειμένου της συμπεριφοράς, το είδος των μέσων που χρησιμοποιήθηκαν για την επίτευξη του σκοπού, έστω και θεμιτού και όλες οι λοιπές περιστάσεις πραγματώσεως της συμπεριφοράς, θετικής ή αρνητικής (Ολ.

ΑΠ 398/75). Όσον αφορά την πρόθεση, δεν απαιτείται ο ζημιώσας να ενήργησε με αποκλειστικό σκοπό να βλάψει τον άλλον (άμεσος δόλος), αλλά αρκεί και η περί της επελθούσας ζημίας θέλησή του, ότι δηλαδή προέβλεψε ως ενδεχόμενη την πρόκληση ζημίας από τη συμπεριφορά του και παρόλα αυτά δεν απέσχε από την πράξη ή την παράλειψη, από την οποία επήλθε η ζημία .

Η γένεση, εξάλλου, κατά τη διάταξη του άρθρου 919 ΑΚ, υποχρεώσεως για αποζημίωση, προϋποθέτει, σύμφωνα με αυτήν τη διάταξη, συνδυαζόμενη με εκείνη του άρθρου 298 του ΑΚ, την ύπαρξη μεταξύ της συμπεριφοράς που αντίκειται στα χρηστά ήθη και της ζημίας που τυχόν επήλθε, αντικειμενικού αιτιώδους συνδέσμου, υπό την έννοια, ότι η ως άνω συμπεριφορά, εκτός του ότι αποτέλεσε αναγκαίο όρο της επελεύσεως της ζημίας, ήταν, καθεαυτήν, και ικανή, υπό τις συντρέχουσες περιστάσεις, στη συνήθη πορεία των πραγμάτων, να την επιφέρει, ούτως ώστε η ζημία να μπορεί, στη συγκεκριμένη περίπτωση, να αποδοθεί, σύμφωνα με τα διδάγματα της κοινής πείρας, στην αιτιώδη δυναμικότητα της συμπεριφοράς που αντίκειται στα χρηστά ήθη και, αντιστοίχως, η συμπεριφορά αυτή να συνιστά πρόσφορη, επαρκή αιτία της ζημίας.

Η κρίση δε του δικαστηρίου της ουσίας, ότι συγκεκριμένη συμπεριφορά αντίκειται στα χρηστά ήθη, καθώς και η κρίση του για την ύπαρξη μεταξύ ορισμένης συμπεριφοράς, αφενός, και ζημίας, αφετέρου, αιτιώδους, υπό την έννοια πρόσφορης αιτιότητας, συνδέσμου, που αποτελεί συμπέρασμα υπαγωγής περιστατικών στις νομικές έννοιες των χρηστών ηθών και του ως άνω αιτιώδους συνδέσμου, αντιστοίχως, υπόκειται στον έλεγχο του Αρείου Πάγου για παραβίαση, ευθεία ή εκ πλαγίου, των κανόνων ουσιαστικού δικαίου που περιέχονται στα προαναφερόμενα άρθρα του ΑΚ.

Στην προκειμένη περίπτωση με την αγωγή επί της οποία εκδόθηκε η προσβαλλόμενη απόφαση, όπως προκύπτει από την επισκόπηση του δικογράφου της, ο ενάγων - αναιρεσείων εκθέτει ότι: με την 20540/2000 απόφαση του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Θεσσαλονίκης είχε γίνει εν μέρει δεκτή η από 21-9-1992 αγωγή του κατά του πρώτου εναγομένου - αναιρεσίβλητου, ο οποίος υποχρεώθηκε να καταβάλει στον αναιρεσείοντα το ισάξιο σε δραχμές κατά το χρόνο της πληρωμής, 70.000 γερμανικών μάρκων µε το νόμιμο τόκο από της 3/12/1991.

Το ποσό αυτό είχε επιδικαστεί στον ενάγοντα διότι είχε καταβληθεί απ' αυτόν στον εναγόμενο άνευ νομίμου αιτίας, ήτοι, για την πώληση στον ενάγοντα ακινήτου χωρίς συμβολαιογραφικό έγγραφο. Η απόφαση όµως αυτή εξαφανίστηκε µε την απόφαση του Εφετείου, δικάστηκε η αγωγή και έγινε εν µέρει δεκτή και υποχρεώθηκε ο αναιρεσίβλητος να καταβάλει στον αναιρεσείοντα 4.286,72 ευρώ µε το νόµιµο τόκο από της 3/12/1991, υπολογίζοντας το ισάξιο των 70.000 μάρκων με την αξία τους κατά το χρόνο δραχμοποίησής τους από τον αντίδικό του.

Κατά της απόφασης αυτής του Εφετείου, αλλά και του πρωτοδικείου στρέφεται η από 20/6/2002 αίτηση αναίρεσης του ενάγοντος. Στη συνέχεια, εκθέτει ότι κατά της προαναφερθείσας απόφασης του Εφετείου Θεσσαλονίκης, άσκησε ο ίδιος αναίρεση. n οποία και προσδιορίσθηκε να δικαστεί. μετά από αναβολή κατά τη δικάσιμο της 2-2-2004.

Ότι την ημέρα της δικασίμου και παρά το γεγονός ότι ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης είχε εισηγηθεί την παραδοχή του πρώτου λόγου αναίρεσης, ο πληρεξούσιος δικηγόρος του, Τριαντάφυλλος Μήτσου, παραιτήθηκε από το δικόγραφο και το δικαίωμα της αναίρεσης, αφού πρώτα εισέπραξε, για λογαριασμό του ενάγοντος το ποσό των 8.180 ευρώ, στο πλαίσιο συμβιβαστικής επίλυσης της διαφοράς.

Ότι στην εν λόγω δήλωση παραίτησης οδηγήθηκε ο ανωτέρω δικηγόρος του κατόπιν δόλιας και αντίθετης προς τα χρηστά ήθη ενέργειας αμφοτέρων των εναγομένων - ο δεύτερος εκ των οποίων ενεργούσε ως πληρεξούσιος δικηγόρος του πρώτου - οι οποίοι, εκμεταλλευόμενοι την διανοητική διαταραχή του Τριαντάφυλλου Μήτσου, ο οποίος, όπως πληροφορήθηκε, έπασχε από σακχαρώδη διαβήτη και αρτηριακή υπέρταση, (η οποία προσέβαλε τον εγκέφαλό του και προοδευτικά απώλεσε την ικανότητα συνειδητοποιήσεως της τρέχουσας πραγματικότητας) και αδυναμία συγκροτημένης λογικής προφοράς και γραφής, παρέστησαν σε αυτόν ότι είναι επωφελής για τον ενάγοντα ο συμβιβασμός και τον έπεισαν έτσι να προβεί τόσο στην κατάρτιση αυτού ,καίτοι εστερείτο ειδικής πληρεξουσιότητας προς τούτο, όσο και στην προαναφερθείσα δήλωση παραίτησης.

Ότι συνεπεία της ανωτέρω ενέργειας των αντιδίκων του, υπέστη περιουσιακή ζημία, συνιστάμενη στη διαφορά μεταξύ του χρηματικού ποσού που τoυ επιδικάσθηκε με την πρωτόδικη απόφαση, και το οποίο ανήρχετο, μαζί με τους τόκους, σε 155.162,32 ευρώ, και των ποσών που εισέπραξε σε εκτέλεση της απόφασης του Εφετείου, καθώς και του επακολουθήσαντος συμβιβασμού, ύψους 16.232,43 ευρώ και 8.180 ευρώ, αντίστοιχα, ήτοι περιουσιακή ζημία, ύψους 130.749,89 ευρώ (155.162,32 - 16.232,43 - 8.180).

Με βάση το ιστορικό αυτό, ζητούσε να υποχρεωθούν οι εναγόμενοι να του καταβάλουν, εις ολόκληρον έκαστος α') το ποσό των 130.749,89 ευρώ, ως αποζημίωση, εντόκως από την ημέρα τέλεσης της αδικοπραξίας, ήτοι από 2-2-2004, και β') το ποσό των 10.000 ευρώ, ως χρηματική ικανοποίηση, λόγω της ηθικής βλάβης που υπέστη από την παράνομη συμπεριφορά των αντιδίκων του, εντόκως από την επίδοση της αγωγής.

Υπό αυτό το περιεχόμενο και αίτημα η αγωγή αυτή είναι νόμιμη στηριζόμενη στο προμνησθέν άρθρο 919 ΑΚ, καθώς και στα άρθρα 914, 932, 297, 298 ΑΚ ,καθόσον τα διαλαμβανόμενα σ' αυτή περιστατικά αληθή υποτιθέμενα συγκροτούν - με βάση τα προεκτεθέντα - το πραγματικό των διατάξεων αυτών. Επομένως το Πρωτοδικείο που απέρριψε την αγωγή αυτή ως μη νόμιμη υπέπεσε στην πλημμέλεια του άρθρου 559 αρ. 1 ΚΠολΔ κατά τον βάσιμο περί τούτου πρώτο λόγο της αναίρεσης. 3.

Κατ' ακολουθίαν των ανωτέρω, πρέπει, κατά παραδοχή του πρώτου λόγου της αναίρεσης, (παρελκούσης της έρευνας του δευτέρου λόγου αυτής), να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση, να παραπεμφθεί δε η υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Πρωτοδικείο, αφού είναι δυνατή η σύνθεσή του από άλλους δικαστές (άρθρ. 580 παρ. 3 ΚΠολΔ) και να καταδικαστούν οι αναιρεσίβλητοι στα δικαστικά έξοδα του αναιρεσείοντος (άρθρ. 176 και 183 ΚΠολΔ).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την υπ' αρίθμ. 18888/2010 απόφαση του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Θεσσαλονίκης.

Παραπέμπει την υπόθεση, για περαιτέρω εκδίκαση, στο ίδιο Πρωτοδικείο που θα συγκροτηθεί από άλλους δικαστές.

Καταδικάζει τους αναιρεσίβλητους στα δικαστικά έξοδα του αναιρεσείοντος τα οποία ορίζει σε τρείς χιλιάδες (3.000) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 27 Ιουνίου 2013.

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα, σε δημόσια συνεδρίαση, στο ακροατήριό του στις 26 Νοεμβρίου 2013.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ