Supreme Court remands appeal for retrial due to insufficient reasoning on abuse of right under Article 281 of the Civil Code.

Απόφαση 2066 / 2006 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 2066/2006

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ΄ Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Αθανάσιο Κρητικό, Αντιπρόεδρο, Αχιλλέα Νταφούλη, Ελένη Μαραμαθά, Πλαστήρα Αναστασάκη και Παναγιώτη Παρτσιλίβα, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 22 Σεπτεμβρίου 2006, με την παρουσία και της Γραμματέως Μάρθας Ψαραύτη, για να δικάσει μεταξύ:

Της αναιρεσείουσας: ....., η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Ιωάννη Κωστόπουλο.

Των αναιρεσιβλήτων: 1. ..... και 2. ....., οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Χρήστο Κοσκίνα.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 13 Ιανουαρίου 2003 αγωγή της ήδη αναιρεσείουσας, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Πειραιώς. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 1547/2004 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 376/2005 οριστική του Εφετείου Πειραιώς. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί η αναιρεσείουσα με την από 6 Ιουνίου 2005 αίτησή της.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Παναγιώτης Παρτσιλίβας ανέγνωσε την από 8 Σεπτεμβρίου 2006 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την εν μέρει παραδοχή της κρινόμενης αίτησης αναίρεσης. Ο πληρεξούσιος της αναιρεσείουσας ζήτησε την παραδοχή της αίτησης και ο πληρεξούσιος των αναιρεσιβλήτων την απόρριψή της και καθένας την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Κατά τη διάταξη του άρθρου 559 αριθ. 19 Κ.Πολ.Δ. επιτρέπεται αναίρεση για έλλειψη νόμιμης βάσης, όταν δεν προκύπτουν από το αιτιολογικό της απόφασης τα περιστατικά εκείνα που είναι αναγκαία για την κρίση της συνδρομής ή μη στη συγκεκριμένη περίπτωση των όρων και προϋποθέσεων συγκεκριμένης διάταξης, καθώς και όταν η απόφαση δεν έχει καθόλου αιτιολογίες ή έχει αιτιολογίες ανεπαρκείς ή αντιφατικές στο νομικό χαρακτηρισμό των πραγματικών περιστατικών, τα οποία έγιναν δεκτά και έχουν ουσιώδη επιρροή στην έκβαση της δίκης.

Εξάλλου κατά το άρθρο 281 ΑΚ, η άσκηση του δικαιώματος απαγορεύεται αν υπερβαίνει προφανώς τα όρια που επιβάλλουν η καλή πίστη ή τα χρηστά ήθη ή ο κοινωνικός ή οικονομικός σκοπός του δικαιώματος. Κατά την έννοια της διατάξεως αυτής, το δικαίωμα θεωρείται ότι ασκείται καταχρηστικά όταν η συμπεριφορά του δικαιούχου, που προηγήθηκε ή η πραγματική κατάσταση που διαμορφώθηκε κατά το χρονικό διάστημα που μεσολάβησε ή οι περιστάσεις που μεσολάβησαν, χωρίς κατά νόμο να εμποδίζουν τη γένεση ή να επάγονται την απόσβεση του δικαιώματος, καθιστούν μη ανεκτή τη μεταγενέστερη άσκησή του, κατά τις περί δικαίου και ηθικής αντιλήψεις του μέσου κοινωνικού ανθρώπου, αφού τείνουν στην ανατροπή καταστάσεως που δημιουργήθηκε υπό ορισμένες ειδικές συνθήκες και διατηρήθηκε για πολύ χρόνο με το επακόλουθο να συνεπάγεται επαχθείς συνέπειες για τον υπόχρεο.

Απαιτείται δηλαδή, για να χαρακτηρισθεί καταχρηστική η άσκηση του δικαιώματος, να έχει δημιουργηθεί στον υπόχρεο, από τη συμπεριφορά του δικαιούχου σε συνάρτηση και με εκείνη του υπόχρεου, και μάλιστα ευλόγως, η πεποίθηση ότι ο δικαιούχος δεν πρόκειται να ασκήσει το δικαίωμά του. Απαιτείται ακόμη οι πράξεις του υπόχρεου και η υπ΄ αυτού δημιουργηθείσα κατάσταση, που συνεπάγεται ιδιαιτέρως επαχθείς για τον υπόχρεο επιπτώσεις, να τελούν σε αιτιώδη σχέση με την προηγούμενη συμπεριφορά του δικαιούχου.

Το ζήτημα δε, αν οι συνέπειες, που συνεπάγεται η άσκηση του δικαιώματος, είναι επαχθείς για τον υπόχρεο, πρέπει να αντιμετωπίζεται και σε συνάρτηση με τις αντίστοιχες συνέπειες που μπορεί να επέλθουν σε βάρος του δικαιούχου από την παρακώλυση της ικανοποιήσεως του δικαιώματός του. Στην προκειμένη περίπτωση, αναφορικά με την ένσταση περί καταχρήσεως δικαιώματος, που οι αναιρεσίβλητοι αντέταξαν κατά της αγωγής της αναιρεσείουσας, με την οποία αυτή, ιδιοκτήτρια διαμερίσματος της σ΄ αυτή οικοδομής, ζήτησε να υποχρεωθούν οι αναιρεσίβλητοι, συνιδιοκτήτες άλλου διαμερίσματος αυτής, να απομακρύνουν από το δώμα της οικοδομής τον ηλιακό θερμοσίφωνα που τοποθέτησαν, το Εφετείο, με την προσβαλλόμενη απόφασή του δέχθηκε τα ακόλουθα :

Ότι η αναιρεσείουσα είναι κυρία ενός διαμερίσματος του πρώτου ορόφου και οι αναιρεσίβλητοι συγκύριοι κατά το 1/2 εξ αδιαιρέτου καθένας ενός διαμερίσματος που τρίτου ορόφου εξαώροφης οικοδομής, που βρίσκεται στον .... και στην συμβολή των οδών .... και ...., που κατασκευάστηκε κατά το έτος 1970, αποτελείται από το υπόγειο, ισόγειο, ημιώροφο, έξι υπέρ το ισόγειο ορόφους και το δώμα και που έχει υπαχθεί από την αρχή στις διατάξεις περί οριζόντιας ιδιοκτησίας.

Σύμφωνα με τον Κανονισμό της οικοδομής αυτής, που έχει ενσωματωθεί στην 18403/70 πράξη σύστασης οριζόντιας ιδιοκτησίας του συμβολαιογράφου Αθηνών Θ. Στεφανάκου, η ακάλυπτη επιφάνεια του δώματος (ταράτσα) είναι κοινόχρηστος χώρος προς εξυπηρέτηση όλων των ενοίκων της πολυκατοικίας και χρησιμοποιείται από αυτούς αποκλειστικά και μόνο για το στέγνωμα των ρούχων και το τίναγμα των ταπήτων, ενώ αποκλείεται οποιαδήποτε άλλη χρήση αυτού.

Ότι οι αναιρεσίβλητοι, παρά την απαγόρευση αυτή, κατά μήνα Σεπτέμβριο 2002, τοποθέτησαν ηλιακό θερμοσίφωνα στη μεσημβρινή πλευρά του δώματος και τον συνέδεσαν με το διαμέρισμά τους προς ικανοποίηση των οικιακών τους αναγκών με θερμό νερό από ηλιακή θερμότητα και προς εξοικονόμηση δαπανών κατανάλωσης ηλεκτρικού ρεύματος.

Ότι η τοποθέτησή του έγινε με όλους τους κανόνες της τεχνικής και κατά τρόπον ώστε να μην δημιουργηθούν προβλήματα στατικής, αισθητικής ή άλλα δυσμενή επακόλουθα στην πολυκατοικία. Η επιφάνεια του δώματος, που είναι ωφέλιμη, έχει εμβαδόν 50 τ.μ., ο δε θερμοσίφωνας, που τοποθετήθηκε, καταλαμβάνει έκταση 3,5 τ.μ.

και έχει μικτό βάρος 280 κ.μ. περίπου. Έτσι, σε περίπτωση που οι συνιδιοκτήτες των άνω ορόφων (3ου, 4ου, 5ου και 6ου) αποφασίσουν να τοποθετήσουν ηλιακούς θερμοσίφωνες, ο χώρος που θα απομείνει μετά τις τοποθετήσεις αυτές θα είναι επαρκής προς χρήση του από τους οροφοκτήτες για το άπλωμα των ρούχων και το τίναγμα των ταπήτων.

Ότι είναι βέβαια γεγονός ότι η τοποθέτηση θερμοσιφώνων για τους κάτω του τρίτου, είναι ασύμφορη λόγω της απώλειας της αποδοτικότητας του θερμού νερού. Γι' αυτό άλλωστε δεν διαμαρτυρήθηκε μέχρι σήμερα κάποιος ιδιοκτήτης ή μισθωτής για την εγκατάσταση του θερμοσίφωνα. Για τον ίδιο λόγο και ο κανονισμός της πολυκατοικίας δεν αναφέρει τίποτα σχετικό με την τοποθέτηση ηλιακών θερμοσιφώνων επί του δώματος, αφού η χρήση τους ήταν περιορισμένη.

Ήδη όμως, κατά τα τελευταία έτη, η τοποθέτηση ηλιακών θερμοσιφώνων έχει επεκταθεί σε μεγάλο βαθμό προς εξοικονόμηση ηλεκτρικής ενέργειας και λαμβάνονται μέτρα, ώστε κατά τις τοποθετήσεις επί του δώματος να μην παραβλάπτονται τα δικαιώματα των λοιπών ενοίκων επ' αυτού. Ότι στην παραπάνω πολυκατοικία έχει τοποθετηθεί μόνο ο ηλιακός θερμοσίφωνας των αναιρεσιβλήτων, οι δε λοιποί συνιδιοκτήτες του δώματος και η αναιρεσείουσα μπορούν άνετα να χρησιμοποιούν αυτό για την εξυπηρέτηση και των δικών τους αναγκών, σύμφωνα με τον κανονισμό της πολυκατοικίας.

Και ότι κάτω από τέτοιες περιστάσεις, η επίδικη αξίωση της αναιρεσείουσας, να απομακρυνθεί ο ηλιακός θερμοσίφωνας από το δώμα της πολυκατοικίας όπου τον έχουν τοποθετήσει οι αναιρεσίβλητοι, έρχεται σε αντίθεση με τις αρχές που καθιερώνει το άρθρο 281 του Α.Κ. και, κατά συνέπεια, είναι καταχρηστική. Με βάση τις παραδοχές αυτές, το Εφετείο απέρριψε την έφεση της ήδη αναιρεσείουσας, επικυρώνοντας την εκκαλουμένη απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου η οποία είχε απορρίψει την παραπάνω από 13-1-2003 αγωγή αυτής, ως καταχρηστική.

΄Ετσι όμως στέρησε την προσβαλλόμενη απόφασή του νόμιμης βάσης γιατί διέλαβε ανεπαρκείς αιτιολογίες, που καθιστούν ανέφικτο τον έλεγχο ως προς την ορθή εφαρμογή της διάταξης του άρθρου 281 Α.Κ., όπως αυτή αναλύθηκε ανωτέρω, δεδομένου ότι δεν αναφέρεται η προηγηθείσα συμπεριφορά της αναιρεσείουσας κατά το μεσολαβήσαν χρονικό διάστημα από την τοποθέτηση του ηλιακού θερμοσίφωνα από τους αναιρεσίβλητους στο δώμα της πολυκατοικίας μέχρι την άσκηση της αγωγής και δη μη διαμαρτυρία της ποτέ καθοιονδήποτε τρόπο για την τοποθέτησή του και τον συνεπεία αυτής περιορισμό της χρήσης του δώματος ως κοινόχρηστου χώρου, χρησιμοποιούμενου κατά τον κανονισμό της πολυκατοικίας μόνο για το άπλωμα ρούχων και τίναγμα ταπήτων ενώ δεν αναφέρεται ο αριθμός των διαμερισμάτων της πολυκατοικίας.

Επίσης, καίτοι δέχεται ότι η τοποθέτηση του ηλιακού θερμοσίφωνα έγινε με όλους τους κανόνες της τεχνικής και κατά τρόπο ώστε να μην δημιουργηθούν προβλήματα στατικής, αισθητικής ή άλλα δυσμενή επακόλουθα στην πολυκατοικία, δεν αναφέρει ότι, μετά την τοποθέτηση και τη θέση του σε λειτουργία, δεν δημιουργήθηκαν τέτοια προβλήματα.

Επίσης, δεν προβαίνει σε στάθμιση των αντιτιθέμενων συμφερόντων και δεν αναφέρει ότι δημιουργήθηκε στους αναιρεσίβλητους και μάλιστα ευλόγως η πεποίθηση ότι η αναιρεσείουσα δεν πρόκειται να ασκήσει το ένδικο δικαίωμά της, ούτε βάσει ποίων περιστατικών και ότι συνεπεία αυτών (των περιστατικών) επιβάλλεται η θυσία του άνω δικαιώματος αυτής προς αποτροπή επαχθών συνεπειών για τους αναιρεσίβλητους, για τις οποίες επαχθείς συνέπειες γι΄ αυτούς, από την άρση της κατάστασης που διαμορφώθηκε από την τοποθέτηση του πιο πάνω ηλιακού θερμοσίφωνα, δεν γίνεται στην απόφαση λόγος.

Επομένως, είναι βάσιμος ο δεύτερος εκ του άρθρου 559 αρ. 19 Κ.Πολ.Δ. λόγος της αίτησης αναίρεσης και, κατά παραδοχή του ως τέτοιου, πρέπει να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση και να παραπεμφθεί η υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Εφετείο που την εξέδωσε και θα συγκροτηθεί από άλλους δικαστές εκτός εκείνων που δίκασαν (άρθρ. 580 παρ. 3 Κ.Πολ.Δ.) καταδικαστούν δε οι αναιρεσίβλητοι στη δικαστική δαπάνη της αναιρεσείουσας (άρθρ. 176, 183 Κ.Πολ.Δ.), η οποία κατέθεσε και προτάσεις.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

-Αναιρεί την 376/2005 απόφαση του Εφετείου Πειραιώς.

-Παραπέμπει την υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Εφετείο συγκροτούμενο από άλλους δικαστές. Και

-Καταδικάζει τους αναιρεσίβλητους στη δικαστική δαπάνη της αναιρεσείουσας, την οποία ορίζει σε χίλια εκατό (1.100) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 29 Νοεμβρίου 2006.

Δημοσιεύθηκε, στην Αθήνα, σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στις 28 Δεκεμβρίου 2006.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ