205/2024 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 205 / 2024 (Β1, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 205/2024

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Β1' Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους δικαστές, Δήμητρα Ζώη, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Αριστείδη Βαγγελάτο, Ελπίδα Σιμιτοπούλου, Μαρία-Μάριον Δερεχάνη και Ερατώ Κολέση, Αρεοπαγίτες.

Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο κατάστημά του, την 7 Νοεμβρίου 2023, με την παρουσία και της Γραμματέως Ελένης Τσιουρή, για να δικάσει την υπόθεση, μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: Ν. Π. του Α., κατοίκου …, που παραστάθηκε δια δηλώσεως (ΚΠολΔ 242 παρ.2) του πληρεξουσίου δικηγόρου Λεωνίδα Παππά, ο οποίος κατέθεσε προτάσεις.

Του αναιρεσίβλητου: Κ. Κ. του Ν., κατοίκου …, που παραστάθηκε δια της πληρεξουσίας δικηγόρου Γεωργίας Τράμπα, η οποία κατέθεσε προτάσεις.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την με αριθμό κατάθεσης 193/6-6-2017 αγωγή του ήδη αναιρεσείοντος, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Καβάλας. Εκδόθηκαν η 81/2018 οριστική απόφαση του πρωτοβαθμίου δικαστηρίου και, κατόπιν ασκήσεως εφέσεως, η 254/2019 απόφαση του Μονομελούς Εφετείου Θράκης. Την αναίρεση της τελευταίας, ζητεί ο αναιρεσείων με την από 17-2-2020 αίτησή του.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε με τη σειρά της από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω. Εισηγήτρια ορίσθηκε η Αρεοπαγίτης Ελπίδα Σιμιτοπούλου. Η παραστάσα πληρεξούσια του αναιρεσίβλητου ζήτησε την απόρριψη της αίτησης και την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στα δικαστικά έξοδα.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Με την κρινόμενη από 17-2-2020 (αριθ. έκθ. κατάθεσης 8/2020) αίτηση διώκεται η αναίρεση της υπ' αριθ. 254/2019 απόφασης του Μονομελούς Εφετείου Θράκης. Η αίτηση ασκήθηκε νομότυπα και εμπρόθεσμα (άρθρα 552, 553 παρ. 1 περ. β', 556 παρ. 1, 558, 564 παρ. 1 και 566 παρ. 1 ΚΠολΔ). Είναι συνεπώς παραδεκτή (άρθρο 577 παρ. 1 ΚΠολΔ) και πρέπει να ερευνηθεί ως προς το παραδεκτό και το βάσιμο των λόγων της (άρθρο 577 παρ. 3 ΚΠολΔ).

Από την επισκόπηση των διαδικαστικών εγγράφων της δίκης (άρθρο 561 παρ. 2 ΚΠολΔ) προκύπτει ότι ο ενάγων και ήδη αναιρεσείων άσκησε ενώπιον του Μονομελούς Πρωτοδικείου Καβάλας την από 6-6-2017 (αριθ. έκθ. κατάθεσης 193/2017) αγωγή κατά του εναγομένου και ήδη αναιρεσιβλήτου, με την οποία ισχυρίστηκε ότι την 1-8-2015 ο εναγόμενος τον προσέλαβε με άτυπη (προφορική) σύμβαση εξαρτημένης εργασίας αορίστου χρόνου, προκειμένου να εργαστεί ως επιστάτης στην ατομική επιχείρηση εκτροφής αλόγων που διατηρεί ο τελευταίος στο …, με οκτάωρη απασχόληση επί πενθήμερο και με καθαρές μηνιαίες αποδοχές ποσού 700 ευρώ.

Ότι καθ' όλη τη διάρκεια της ένδικης σύμβασης, η οποία έληξε στις 13-12-2016 με καταγγελία εκ μέρους του εναγομένου χωρίς καταβολή της νόμιμης αποζημίωσης, εργαζόταν, παρά τα συμφωνηθέντα, επί επτά (7) ημέρες την εβδομάδα και δώδεκα (12) έως δεκατέσσερις (14) ώρες ημερησίως, κατά τις αναφερόμενες στην αγωγή διακρίσεις, παρέχοντας υπηρεσίες επιπλέον των συμφωνηθεισών με την ένδικη σύμβαση, κατά τα ειδικότερα εκτιθέμενα στην αγωγή.

Με βάση το ως άνω ιστορικό, ζήτησε να υποχρεωθεί ο εναγόμενος να του καταβάλει το συνολικό ποσό των 29.219,33 ευρώ με το νόμιμο τόκο από την επίδοση της αγωγής, το οποίο αντιστοιχεί σε 1) δώρο Χριστουγέννων 2015 και 2016, 2) δώρο Πάσχα 2016, 3) επίδομα αδείας 2015 και 2016, 4) αποζημίωση αδείας 2015 και 2016, 5) αμοιβή για παράνομη υπερωριακή απασχόληση κατά το πενθήμερο Δευτέρα έως Παρασκευή, 6) αμοιβή για εργασία την ημέρα του Σαββάτου, 7) αμοιβή για παράνομη υπερωριακή απασχόληση την ημέρα του Σαββάτου, 8) αμοιβή για εργασία την Κυριακή, 9) αμοιβή για παράνομη υπερωριακή απασχόληση την Κυριακή, 10) αμοιβή υπερεργασίας και 11) αποζημίωση απόλυσης.

Επικουρικά, σε περίπτωση που κριθεί άκυρη η σύμβαση εργασίας του, ζήτησε να υποχρεωθεί ο εναγόμενος να του καταβάλει το ως άνω ποσό με βάση τις διατάξεις για τον αδικαιολόγητο πλουτισμό. Το πρωτοβάθμιο Δικαστήριο με την υπ' αριθ. 81/2018 απόφασή του, όπως αυτή διορθώθηκε με την υπ' αριθ. 63/2019 απόφαση του ίδιου Δικαστηρίου, δέχθηκε εν μέρει την αγωγή κατά την κύρια βάση της και υποχρέωσε τον εναγόμενο να καταβάλει στον ενάγοντα το συνολικό ποσό των 11.731,62 ευρώ με το νόμιμο τόκο από την επομένη της επίδοσης της αγωγής.

Την απόφαση αυτή προσέβαλε ο εναγόμενος με την από 23-7-2018 έφεση, εκδόθηκε δε επ' αυτής η υπ' αριθ. 254/2019 απόφαση του Μονομελούς Εφετείου Θράκης, με την οποία έγινε τυπικά και κατ' ουσίαν δεκτή η έφεση και, αφού εξαφανίστηκε η εκκαλούμενη απόφαση και δικάστηκε εκ νέου η αγωγή, απορρίφθηκε ως ουσιαστικά αβάσιμη.

Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί ο ενάγων και ήδη αναιρεσείων με την υπό κρίση αίτησή του. Κατά τη διάταξη του άρθρου 559 αριθ. 8 του ΚΠολΔ, ιδρύεται λόγος αναίρεσης και όταν το δικαστήριο, παρά τον νόμο, έλαβε υπόψη πράγματα που δεν προτάθηκαν ή δεν έλαβε υπόψη πράγματα που προτάθηκαν και έχουν ουσιώδη επιρροή στην έκβαση της δίκης.

Ως "πράγματα", κατά την έννοια της διάταξης αυτής, θεωρούνται οι αυτοτελείς πραγματικοί ισχυρισμοί των διαδίκων, που συγκροτούν την ιστορική βάση και, επομένως, θεμελιώνουν το αίτημα αγωγής, ανταγωγής, ένστασης ή αντένστασης. Για να ιδρυθεί ο λόγος αυτός, πρέπει ο ισχυρισμός να έχει προταθεί ενώπιον του δικαστηρίου που εξέδωσε την προσβαλλόμενη απόφαση, να είναι νόμιμος και να ασκεί επίδραση στην έκβαση της δίκης (λυσιτελής).

Στοιχείο ενός αυτοτελούς ισχυρισμού είναι κάθε περιστατικό, το οποίο, αφηρημένως λαμβανόμενο, οδηγεί, κατά νόμο, στη γέννηση ή στην κατάλυση του δικαιώματος που ασκείται με την αγωγή ή την ένσταση. Επομένως, δεν αποτελούν "πράγματα" και άρα δεν ιδρύεται ο ως άνω λόγος αναίρεσης, αν δεν ληφθούν υπόψη ισχυρισμοί που συνέχονται με την ιστορική βάση της αγωγής και αποτελούν απλή ή αιτιολογημένη άρνηση αυτής (ΑΠ 79/2023, 1442/2017, 432/2016) ή οι ισχυρισμοί που αποτελούν επιχειρήματα ή συμπεράσματα των διαδίκων ή του δικαστηρίου από την εκτίμηση των αποδείξεων ούτε οι απαράδεκτοι ή αβάσιμοι ισχυρισμοί (ΟλΑΠ 3/1997) ή τα προσκομιζόμενα από τους διαδίκους αποδεικτικά μέσα και τα πραγματικά περιστατικά που προκύπτουν από αυτά (ΑΠ 79/2023).

Περαιτέρω, κατά το άρθρο 559 αριθ. 10 του ΚΠολΔ, αναίρεση επιτρέπεται, αν το δικαστήριο, παρά τον νόμο, δέχθηκε πράγματα, που έχουν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης, ως αληθινά, χωρίς απόδειξη. Ο όρος "πράγματα" είναι ταυτόσημος του αντίστοιχου όρου του άρθρου 559 αριθ. 8 του ίδιου Κώδικα, δηλαδή θεωρούνται "πράγματα" οι ουσιώδεις για την έκβαση της δίκης και νομίμως προταθέντες πραγματικοί ισχυρισμοί, θεμελιωτικοί αγωγής, ανταγωγής, ένστασης ή αντένστασης, όχι δε και οι αρνητικοί, των ουσιωδών κατά τα άνω ισχυρισμών, ισχυρισμοί του διαδίκου ή τα επιχειρήματα των διαδίκων ή τα συμπεράσματα του δικαστηρίου και των διαδίκων από την εκτίμηση των αποδείξεων (ΑΠ 187/2013, 23/2023, 19/2022, 15/2019).

Σύμφωνα με την έννοια της ανωτέρω διάταξης, ο λόγος αυτός είναι αβάσιμος, όταν από την προσβαλλόμενη απόφαση προκύπτει ότι το δικαστήριο σχημάτισε την κρίση του από τα μνημονευόμενα σ' αυτήν (απόφαση) αποδεικτικά μέσα (ΑΠ 187/2013, 87/2013, 1304/2012, 292/2011), ανεξαρτήτως αν, ύστερα από την εκτίμησή τους, καταλήξει έστω και σε εσφαλμένη για τα "πράγματα" κρίση, η οποία είναι αναιρετικά ανέλεγκτη (ΑΠ 262/2020, 677/2015).

Για το ορισμένο (παραδεκτό) του λόγου από το άρθρο 559 αριθμός 10 ΚΠολΔ (άρθρα 118 αριθ. 4, 566 παρ. 1 ΚΠολΔ), πρέπει στο δικόγραφο να προσδιορίζεται, ποια είναι τα πράγματα, που δέχθηκε το δικαστήριο της ουσίας, ως αληθινά, χωρίς απόδειξη, καθώς και ποια πράγματα ασκούν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης (ΑΠ 19/2022).

Στην προκειμένη περίπτωση, με τον πρώτο λόγο αναίρεσης προσάπτονται στην προσβαλλόμενη απόφαση οι πλημμέλειες του άρθρου 559 αριθ. 8 και 10 του ΚΠολΔ, συνιστάμενες στο ότι το Εφετείο, με την προσβαλλόμενη απόφασή του, δέχθηκε τους πρώτο, δεύτερο και τρίτο λόγους της από 23-7-2018 έφεσης του εναγομένου και ήδη αναιρεσιβλήτου, εκτιμώντας εσφαλμένα τις προσκομισθείσες από τους διαδίκους αποδείξεις και δη α) "την κατάσταση ελέγχου αιτήσεων παραγωγών και τις ένορκες βεβαιώσεις που προσκόμισε ο ενάγων και ήδη αναιρεσείων" και β) "την ένορκη κατάθεση του μάρτυρα του εναγομένου και ήδη αναιρεσιβλήτου, καθώς και τις ένορκες βεβαιώσεις και την από 1-6-2016 έγγραφη σύμβαση εργασίας, που προσκόμισε ο τελευταίος", γεγονός που είχε ως συνέπεια να καταλήξει σε εσφαλμένο αποδεικτικό πόρισμα και ειδικότερα, ότι ο ενάγων αφενός μεν προσελήφθη από τον εναγόμενο την 1-6-2016 με σύμβαση εξαρτημένης εργασίας ορισμένου χρόνου αφετέρου δε, είχε και άλλη αγροτική εργασία σε παρακείμενο αγροτεμάχιο.

Ο λόγος αυτός είναι απορριπτέος ως απαράδεκτος, ως προς αμφότερες τις αιτιάσεις του, καθόσον υπό την επίφαση νομικής πλημμέλειας πλήττεται η αναιρετικώς ανέλεγκτη περί τα πράγματα κρίση του Εφετείου.

Κατά την έννοια του άρθρου 559 αριθ. 1 ΚΠολΔ, παράβαση κανόνα ουσιαστικού δικαίου, που ιδρύει τον προβλεπόμενο από τη διάταξη αυτή λόγο αναίρεσης, υπάρχει, όταν ο κανόνας δικαίου είτε ερμηνεύτηκε εσφαλμένα, δηλαδή το δικαστήριο της ουσίας προσέδωσε σ' αυτόν έννοια διαφορετική από την αληθινή, είτε δεν εφαρμόστηκε ενώ συνέτρεχαν οι προϋποθέσεις εφαρμογής του είτε εφαρμόστηκε ενώ αυτές δεν συνέτρεχαν ή εφαρμόστηκε εσφαλμένα (ΟλΑΠ 4/2005, 7/2006, 2/2013, ΑΠ 64/2022, 19/2022).

Συνεπώς, κατά τις παραπάνω διακρίσεις, η παράβαση του κανόνα ουσιαστικού δικαίου, που οδηγεί σε εσφαλμένο νομικό συλλογισμό και κατ' επέκταση σε εσφαλμένη εφαρμογή του δικαίου, εκδηλώνεται είτε ως ψευδής ερμηνεία του κανόνα δικαίου είτε ως εσφαλμένη υπαγωγή σ' αυτόν των περιστατικών της ατομικής περίπτωσης, που καταλήγει σε εσφαλμένο συμπέρασμα με τη μορφή του διατακτικού της απόφασης.

Έτσι, με τον παραπάνω λόγο αναίρεσης, για το ορισμένο του οποίου πρέπει να καθορίζονται στο αναιρετήριο τόσο η διάταξη του ουσιαστικού δικαίου που παραβιάστηκε, όσο και το αποδιδόμενο στην προσβαλλόμενη απόφαση νομικό σφάλμα, ελέγχονται τα σφάλματα του δικαστηρίου της ουσίας κατά την εκτίμηση της νομικής βασιμότητας της αγωγής ή των ισχυρισμών (ενστάσεων) των διαδίκων, καθώς και τα νομικά σφάλματα κατά την έρευνα της ουσίας της διαφοράς, οπότε πρέπει να παρατίθενται στο αναιρετήριο και οι αντίστοιχες παραδοχές της προσβαλλόμενης απόφασης, δηλαδή τα πραγματικά περιστατικά που έγιναν δεκτά και υπό τα οποία συντελέστηκε η επικαλούμενη παράβαση του κανόνα ουσιαστικού δικαίου, οι οποίες (παραδοχές) πρέπει να παρατίθενται σ' αυτό με σαφήνεια και πληρότητα και δεν αρκούν περιορισμένες, μεμονωμένες, κατ' επιλογή του αναιρεσείοντος, αποσπασματικές παραδοχές της απόφασης (ΟλΑΠ 20/2005, ΑΠ 295/2022, 140/2022, 887/2019).

Στην προκειμένη περίπτωση, με τον δεύτερο λόγο αναίρεσης προσάπτεται στην προσβαλλόμενη απόφαση η πλημμέλεια του άρθρου 559 αριθ. 1 του ΚΠολΔ, συνισταμένη στο ότι το Εφετείο παραβίασε κανόνα ουσιαστικού δικαίου με τις παραδοχές ότι ο ενάγων συνδεόταν με τον εναγόμενο με σύμβαση εξαρτημένης εργασίας ορισμένου χρόνου, ότι δεν υπήρχε ανάγκη απασχόλησής του τα Σαββατοκύριακα και ότι κατά κύριο λόγο απασχολούταν σε αγροτικές εργασίες εντός παρακείμενου αγροτεμαχίου με δανεικό από τον εναγόμενο σταβλικό νερό.

Ο λόγος αυτός είναι αόριστος και συνεπώς απορριπτέος ως απαράδεκτος, καθόσον δεν παρατίθενται στο αναιρετήριο, έστω συνοπτικά, οι κρίσιμες παραδοχές της προσβαλλόμενης απόφασης, δηλαδή τα πραγματικά περιστατικά που έγιναν δεκτά και υπό τα οποία συντελέστηκε η επικαλούμενη παράβαση κανόνα ουσιαστικού δικαίου, ούτε καθορίζεται, άλλωστε, η διάταξη του ουσιαστικού δικαίου που παραβιάστηκε.

Κατόπιν αυτών, μη υπάρχοντος άλλου λόγου αναίρεσης, πρέπει να απορριφθεί η υπό κρίση αίτηση στο σύνολό της και να καταδικαστεί ο αναιρεσείων, λόγω της ήττας του, στη δικαστική δαπάνη του αναιρεσιβλήτου, που παραστάθηκε και κατέθεσε προτάσεις (άρθρα 176, 183, 189 παρ. 1 και 191 παρ. 2 ΚΠολΔ), κατά τα οριζόμενα ειδικότερα στο διατακτικό.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 17-2-2020 (αριθ. έκθ. κατάθεσης 8/2020) αίτηση για αναίρεση της υπ' αριθ. 254/2019 απόφασης του Μονομελούς Εφετείου Θράκης

Καταδικάζει τον αναιρεσείοντα στην πληρωμή των δικαστικών εξόδων του αναιρεσιβλήτου, τα οποία ορίζει στο ποσό των χιλίων οκτακοσίων (1.800) ευρώ.

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 5 Δεκεμβρίου 2023.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 6 Φεβρουαρίου 2024.

Η ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ