2059/2009 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 2059 / 2009 (Γ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ) Αριθμός 2059/2009

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Δημήτριο Κανελλόπουλο, Αντιπρόεδρο, Ελισάβετ Μουγάκου - Μπρίλλη, Μίμη Γραμματικούδη, Σπυρίδωνα Μιτσιάλη και Δημήτριο Μαζαράκη, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 17 Δεκεμβρίου 2008, με την παρουσία και της γραμματέως Φωτεινής Σαμέλη, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Tου αναιρεσείοντος: Χ1, ο οποίος εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Κωνσταντίνο Κοκκίνη.

Των αναιρεσίβλητων: 1...., 2. ..., 3. ... και ..., ως ασκούντων τη γονική μέριμνα του ανηλίκου τέκνου τους ..., 4. ...και 5. ... . Η μεν πρώτη παραστάθηκε με τον πληρεξούσιο δικηγόρο Βασίλειο Σκουτέρη, οι δε λοιποί εκπροσωπήθηκαν από τον ίδιο πιο πάνω πληρεξούσιο δικηγόρο.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 21-1-1998 αγωγή του ήδη αναιρεσείοντος, που κατατέθηκε στο Πολυμελές Πρωτοδικείο Ρεθύμνης. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 23/1999 προδικαστική, 71/2002 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 102/2005 του Εφετείου Κρήτης. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητά ο αναιρεσείων με την από 14-9-2005 αίτησή του.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Η εισηγήτρια Ελισάβετ Μουγάκου-Μπρίλλη ανέγνωσε την από 7-2-2007 έκθεση του κωλυομένου να μετάσχει στη σύνθεση του δικαστηρίου αυτού, Αρεοπαγίτη, Ιωάννη Ιωαννίδη, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της κρινόμενης αίτησης αναίρεσης. Ο πληρεξούσιος δικηγόρος του αναιρεσείοντος ζήτησε την παραδοχή της αίτησης, ο πληρεξούσιος των αναιρεσιβλήτων την απόρριψή της, καθένας δε την καταδίκη του αντίδικου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Για το παραδεκτό του λόγου αναίρεσης, κατά την έννοια του άρθρου 562 παρ.2 Κ.Πολ.Δ., πρέπει ο ισχυρισμός επί του οποίου στηρίζεται να είχε προταθεί νόμιμα ενώπιον του δικαστηρίου που εξέδωσε την προσβαλλόμενη απόφαση και να γίνεται στο αναιρετήριο επίκληση της πρότασης αυτής (Ολ. ΑΠ 16/2000). Επομένως, οι ισχυρισμοί του αναιρεσείοντα, που είχαν προταθεί στον πρώτο βαθμό, αλλά δεν επαναφέρθηκαν στο Εφετείο και, έτσι, δεν κατέστησαν αντικείμενο της κατ' έφεση δίκης, δεν μπορούν να θεμελιώσουν λόγο αναίρεσης, εκτός αν πρόκειται α) για παράβαση που δεν μπορεί να προβληθεί στο δικαστήριο της ουσίας, β) για σφάλμα που προκύπτει από την ίδια την απόφαση, και γ) για ισχυρισμό που αφορά τη δημόσια τάξη.

Το απαράδεκτο δε αυτό ισχύει για όλους τους λόγους της αναίρεσης. Ο πρώτος, επομένως, λόγος της αναίρεσης, με τον οποίο προβάλλεται η από τον αριθμό 1 του άρθρου 559 Κ.Πολ.Δ πλημμέλεια, γιατί το Εφετείο προέβη σε εσφαλμένο υπολογισμό της αξίας της κληρονομιαίας περιουσίας της Θ1, συζύγου του ενάγοντα και ήδη αναιρεσείοντα και θείας των εναγομένων και ήδη αναιρεσιβλήτων, κατά το χρόνο του θανάτου της, πριν αλλά και μετά από την αφαίρεση των εξόδων κηδείας και των χρεών και, συνακόλουθα, σε εσφαλμένο υπολογισμό του απολειπόμενου ποσοστού της νόμιμης μοίρας του αναιρεσείοντα (3/56 εξ αδιαιρέτου), που αντιστοιχεί στην αξία της εν λόγω κληρονομιαίας περιουσίας μη συνυπολογίζοντας σ' αυτήν και το ποσό των 3.000.000 δρχ, που η διαθέτις κατέλιπε στον αναιρεσείοντα και, έτσι, παραβίασε ευθέως τις ουσιαστικού δικαίου διατάξεις των άρθρων 1825, 1827, 1828, 1829 και 1831, αντίστοιχα, του ΑΚ, είναι απορριπτέος ως απαράδεκτος, εφόσον στηρίζεται σε ισχυρισμό του αναιρεσείοντα, που, όπως, ειδικότερα, προκύπτει από το εφετήριο, παραδεκτά επισκοπούμενο (άρθρο 561§2 Κ.Πολ.Δ), δεν προτάθηκε παραδεκτά από μέρους του στο Εφετείο, με σχετικό λόγο της έφεσης του κατά της εκκαλούμενης απόφασης, που δέχθηκε εν μέρει την ένδικη περί κλήρου αγωγή του, αναγνώρισε αυτόν συγκληρονόμο κατά ποσοστό 9/56 εξ αδιαιρέτου της ακίνητης κληρονομιαίας περιουσίας της θανούσας συζύγου του και υποχρέωσε τους αντιδίκους του να του αποδώσουν τα κληρονομιαία ακίνητα κατά το αντίστοιχο ποσοστό, ούτε εμπίπτει σε καμιά από τις διαλαμβανόμενες στη διάταξη του άρθρου 562§2 Κ.Πολ.Δ.

εξαιρέσεις.

Ο από τον αριθμό 14 του άρθρου 559 Κ.Πολ.Δ λόγος αναίρεσης αναφέρεται σε ακυρότητα, απαράδεκτο ή έκπτωση από δικαίωμα που προέρχεται από παραβίαση δικονομικής και μόνο διάταξης. (ΟλΑΠ 12/2000, ΟλΑΠ 1/1999). Ο δεύτερος, επομένως, κατά το πρώτο μέρος του, λόγος της αναίρεσης, με τον οποίο αποδίδεται στην προσβαλλόμενη απόφαση η από τον αριθμό 14 του άρθρου 559 ΚΠολΔ πλημμέλεια, γιατί το Εφετείο, με το να απορρίψει ως μη νόμιμο το αγωγικό αίτημα περί αναγνώρισης της μερικής ακυρότητας των 3116/9-10-1997 και 3249/19-11-1997, αντίστοιχα, δηλώσεων των αναιρεσιβλήτων περί αποδοχής της κληρονομιαίας περιουσίας της θανούσας θείας τους Θ1, κατά το ποσοστό της νόμιμης μοίρας του αναιρεσείοντα (12/56 εξ αδιαιρέτου), με την αιτιολογία, ότι, "με την ένδικη αγωγή περί κλήρου πρέπει να ζητείται μόνο η αναγνώριση του κληρονομικού δικαιώματος και η απόδοση της κληρονομίας ή κάποιου αντικειμένου από αυτήν, και, έτσι, παρά το νόμο δεν κήρυξε ακυρότητα προκύπτουσα από το ουσιαστικό δίκαιο, είναι απορριπτέος ως απαράδεκτος.

Ο ίδιος αναιρετικός λόγος, εκτιμώμενος ως πλημμέλεια από τον αριθμό 1 του άρθρου 559 ΚΠολΔ, της ευθείας, δηλαδή, παραβίασης της ουσιαστικού δικαίου διάταξης του άρθρου 1871 ΑΚ, καθώς και εκείνης του άρθρου 218§2 ΚΠολΔ, περί αντικειμενικής σώρευσης αγωγών, είναι απορριπτέος, ως προς το πρώτο μεν σκέλος του, ως αλυσιτελής, εφόσον ο συγκληρονόμος του κληρονόμου μπορεί να εναχθεί με την περί κλήρου αγωγή, ως νεμόμενος ως κληρονόμος που αξιώνει μεγαλύτερη της προσήκουσας σ' αυτόν κληρονομικής μερίδας ή μόνο τον εαυτό του ως κληρονόμο, σε περίπτωση, όμως, παραδοχής, εν όλω ή εν μέρει της εν λόγω αγωγής κατ' αυτού, ως νεμομένου proherede,"αντικείμενα της κληρονομίας," η από μέρους του προηγούμενη δήλωση αποδοχής κληρονομίας του αντίστοιχου όλου ή μέρους της κληρονομιάς δεν ασκεί πλέον καμιά έννομη επιρροή, ως προς το δεύτερο δε σκέλος του, ως απαράδεκτος, εφόσον η διάταξη του άρθρου 218§1 ΚΠολΔ, ως ρυθμίζουσα τον τρόπο και τη μορφή της ένδικης προστασίας, είναι δικονομικού δικαίου.

Ο από τη διάταξη του άρθρου 559 αριθ.19 ΚΠολΔ λόγος αναίρεσης προϋποθέτει την έρευνα της ουσίας της υπόθεσης και τη διατύπωση αποδεικτικού πορίσματος και όχι την απόρριψη ισχυρισμού ως μη νόμιμου, αόριστου ή απαράδεκτου ή για οποιονδήποτε άλλο τυπικό λόγο (Ολ ΑΠ 3/1997, Ολ ΑΠ 44/1990). Ο δεύτερος, επομένως, κατά το δεύτερο μέρος του, λόγος της αναίρεσης, με τον οποίο προσάπτεται στην προσβαλλόμενη απόφαση η από τον αριθμό 19 του άρθρου 559 ΚΠολΔ πλημμέλεια, γιατί το Εφετείο απέρριψε ως μη νόμιμο το προμνημονευόμενο αγωγικό αίτημα και, έτσι, στέρησε την απόφασή του από τη νόμιμη βάση της, είναι απορριπτέος ως απαράδεκτος.

Ο προβλεπόμενος από τον αριθμό 20 του άρθρου 559 Κ.Πολ.Δ. λόγος αναίρεσης για παραμόρφωση εγγράφου συνίσταται στο διαγνωστικό λάθος της απόδοσης από το δικαστήριο της ουσίας σε αποδεικτικό, με την έννοια των άρθρων 339 και 432 Κ.Πολ.Δ., έγγραφο, περιεχομένου καταδήλως διαφορετικού από το αληθινό, εξαιτίας του οποίου καταλήγει σε πόρισμα επιζήμιο για τον αναιρεσείοντα.

Δεν περιλαμβάνει όμως και την περίπτωση που το δικαστήριο, από την εκτίμηση και αξιολόγηση του αληθινού περιεχομένου του εγγράφου, έστω και εσφαλμένα, καταλήγει σε συμπέρασμα αντίθετο από εκείνο που θεώρησε ως ορθό ο αναιρεσείων, γιατί τότε πρόκειται για αιτίαση σχετική με την εκτίμηση πραγμάτων, η οποία δεν ελέγχεται από τον Άρειο Πάγο.

Πρέπει δε την παραπάνω επιζήμια κρίση του για τον αναιρεσείοντα να σχημάτισε το δικαστήριο αποκλειστικά ή κατά κύριο λόγο από το έγγραφο που φέρεται ως παραμορφωμένο, προϋπόθεση, η οποία δεν συντρέχει, όταν το εν λόγω έγγραφο εκτιμήθηκε μαζί με άλλα αποδεικτικά μέσα, χωρίς να εξαίρεται η σημασία του σε σχέση με το πόρισμα για την αλήθεια ή αναλήθεια του γεγονότος που αποδείχθηκε, γιατί στην τελευταία αυτή περίπτωση, δεν είναι δυνατή η εξακρίβωση της ιδιαίτερης αποδεικτικής σημασίας του.

Στην προκειμένη περίπτωση, με τον τρίτο λογο της αναίρεσης μέμφεται ο αναιρεσείων την προσβαλλόμενη απόφαση για πλημμέλεια από τον αριθμό 20 του άρθρου 559 ΚΠολΔ, γιατί το Εφετείο, με την προσβαλλόμενη απόφαση, παραβίασε το περιεχόμενο,, "ισάριθμων και αντίστοιχων φύλλων υπολογισμού αξίας ακινήτου, όπως αποκαλείται το σχετικό έντυπο 1'', το οποίο εκδίδεται από το Υπουργείο Οικονομικών σε ενιαίο τύπο, με το να δεχθεί, από εσφαλμένη ανάγνωση του πιο πάνω εντύπου, ότι η αξία του με αριθμό 3 ακινήτου της ένδικης αγωγής ανέρχεται στο ποσό των δραχμών 13.422.221, αντί του αναγραφόμενου στο εν λόγω έντυπο ποσού των δραχμών 19.483.831,5.

Ο εξεταζόμενος αυτός αναιρετικός λόγος είναι απορριπτέος ως απαράδεκτος, αφού το Εφετείο, προκειμένου να καταλήξει στην πιο πάνω κρίση του, έλαβε υπόψη μόνο τον αντικειμενικό προσδιορισμό της ΔΟΥ'..., χωρίς να στηρίξει στο έγγραφο που προπαρατέθηκε ούτε αποκλειστικά, ούτε κατά κύριο λόγο το επί της ουσίας πόρισμά του.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 14-9-2005 αίτηση του Χ1 για αναίρεση της 102/2005 απόφασης του Εφετείου Κρήτης.

Καταδικάζει τον αναιρεσείοντα στην πληρωμή των δικαστικών εξόδων των αναιρεσιβλήτων, τα οποία ορίζει σε χίλια οκτακόσια (1800) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίστηκε στην Αθήνα, στις 24 Ιουνίου 2009.

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα, σε δημόσια συνεδρίαση, στο ακροατήριό του στις 23 Οκτωβρίου 2009.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ