204/2010 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 204 / 2010 (Α1, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 204/2010

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Α1' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Βασίλειο Ρήγα, Προεδρεύοντα Αρεοπαγίτη (κωλυομένου του Αντιπροέδρου του Αρείου Πάγου Ιωάννη Παπανικολάου), Γεώργιο Χρυσικό, Ιωάννη Σίδερη, Νικόλαο Λεοντή και Γεώργιο Γεωργέλλη , Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΕ δημόσια στο ακροατήριό του, στις 16 Νοεμβρίου 2009, με την παρουσία και της Γραμματέως Χριστίνας Σταυροπούλου, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος:Χ, κατοίκου ..., ο οποίος εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Βασίλειο ΓΕΩΡΓΙΟΥ, με δήλωση κατ' αρθρο 242 παρ. 2 ΚΠολΔ

Της αναιρεσιβλήτου: Ψ πρώην συζ. Χ, κατοίκου δ.δ ..., ως ασκούσας την επιμέλεια επ' αμφοτέρων των ανηλίκων τέκνων τους : α) Ζ1 και β) Ζ2, αμφοτέρων κατοίκων δ.δ ..., που δεν παραστάθηκε ούτε εκπροσωπήθηκε από πληρεξούσιο δικηγόρο.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 28 Ιουλίου 2003 αγωγή της ήδη αναιρεσιβλήτου που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Σπάρτης. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 90/2004 οριστική του ιδίου Δικαστηρίου και 517/2005 του Εφετείου Ναυπλίου. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί ο αναιρεσείων με την από 13 Μαΐου 2008 αίτησή του.

Κατά τη συζήτηση της υπόθεσης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Νικόλαος Λεοντής, ανέγνωσε την από 6 Απριλίου 2009 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της 21/13-5-2008 αιτήσεως για αναίρεση της 517/18-10-2005 αποφάσεως του Εφετείου Ναυπλίου.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Από τις ... εκθέσεις επιδόσεως του δικαστικού επιμελητή στο Πρωτοδικείο ... προκύπτει ότι, με εντολή του νομίμως παρισταμένου ως πληρεξουσίου δικηγόρου του αναιρεσείοντος ..., ο οποίος επσπεύδει την κρινόμενη 21/13-5-2008 αίτηση για αναίρεση της 517/18-10-2008 αποφάσεως του Εφετείου Ναυπλίου, ακριβές επικυρωμένο αντίγραφο της εν λόγω αιτήσεως αναιρέσεως, με τις συνημμένες πράξεις καταθέσεως δικογράφου και ορισμού δικασίμου για την αρχικώς προσδιορισθείσα (4-5-2009), κατά την οποία απολειπομένων των αναιρεσίβλητων, αναβλήθηκε για τη σημειούμενη στην αρχή της παρούσης (16-11-2009), νομότυπα και εμπρόθεσμα επιδόθηκε στην Ψ, που δεν είναι διάδικος, γεγονός που δικαιολογεί την εκτίμηση ότι η εν λόγω επίδοση, ως και η κλήση προς συζήτηση για τη μετ' αναβολή δικάσιμο, έγινε με την ιδιότητά της ως νόμιμης αντιπροσώπου των ανηλίκων τέκνων της, την επιμέλεια των οποίων ασκεί (ΚΠολΔ 64 παρ. 1, ΑΚ 1516 παρ. 2). Κατ' αυτήν όμως και στην αρχή της παρούσης σημειούμενη, μετ' αναβολή δικάσιμο, κατά την οποία συζητήθηκε η υπόθεση με εκφώνησή της στη σειρά της από το οικείο πινάκιο, οι ως παρίστανται αναιρεσίβλητες δεν εμφανίσθηκαν ενώπιον του Δικαστηρίου τούτου, ούτε κατέθεσαν δήλωση σύμφωνα με τα άρθρα 573 παρ. 1, 242 παρ. 2 ΚΠολΔ. Επομένως, επιτρεπτώς το Δικαστήριο προχωρεί στη συζήτηση της αναιρέσεως παρά την απουσία αυτών, σύμφωνα με το άρθρο 576 παρ. 2 ΚΠολΔ.

Ειδικότερα, με την κρινόμενη 21/13-5-2008 αίτηση αναιρέσεως προσβάλλεται η 517/18-10-2005 απόφαση του Εφετείου Ναυπλίου, κατάληξη της ακόλουθης διαδικαστικής διαδρομής κατ' επιτρεπτή, κατά το άρθρο 561 παρ. 2 Κ.Πολ.Δ, εκτίμηση των διαδικαστικών εγγράφων. Ειδικότερα με την 1129/Εγδ70/7-8-2003 αγωγή οι ενάγουσες και ήδη αναιρεσίβλητες (α) Ζ1 και (β) Ζ2, παριστάμενες, λόγω της ανηλικότητάς τους, με την ασκούσα την επιμέλεια μητέρα τους (ΑΚ 1516 παρ. 2, Κ.Πολ.Δ 64 παρ. 1), εδίωκαν την καταψήφιση του εναγομένου και ήδη αναιρεσείοντος πατρός τους σε πληρωμή τακτικής μηνιαίας σε χρήμα διατροφής για μια διετία από την επίδοσή της.

Επί της εν λόγω αγωγής εκδόθηκε, κατά μερική παραδοχή της και για το ποσό των 270,00 ευρώ για έκαστη των εναγουσών, η 90/2004 απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Σπάρτης και σε δεύτερο βαθμό, ύστερα από την 61/18-6-2004 έφεση του εναγομένου, η 517/2005 απόφαση του Εφετείου Ναυπλίου, με απορριπτική επ' αυτής κατ' ουσίαν κρίση, την οποία στήριζε στις ακόλουθες αναιρετικώς ανέλεγκτες ουσιαστικές παραδοχές της, κατ' ακριβή κατά τούτο αντιγραφή της, "Οι διάδικοι, από τον γάμο τους, που έχει ήδη λυθεί αμετάκλητα με την υπ αριθ 4655/2001 απόφαση του Πολ Πρωτ Αθήνας, απέκτησαν δύο κόρες, την Ζ2 και την Ζ1, που γεννήθηκαν στις 8-10-92 και 29-10-93 αντίστοιχα, των οποίων η επιμέλεια έχει ανατεθεί στην ενάγουσα με την υπ αριθ 676/1994 απόφαση του Μον Πρωτ Αθήνας, μαθήτριες κατά τον χρόνο άσκησης της αγωγής της 5ης και της 4ης δημοτικού αντίστοιχα, οι οποίες, μετά το διαζύγιο των γονέων τους κατοικούν με την μητέρα τους στην ..., φιλοξενούμενες στην ιδιόκτητη κατοικία του αδελφού της μητέρας τους, η οποία στερείται ιδίας στέγης, ....

Ο εναγόμενος εργάζεται ως οδηγός φορτηγών αυτοκινήτων διεθνών μεταφορών στην εταιρία ... αε", που εδρεύει στο .... Όπως προκύπτει από τα προσκομιζόμενα και επικαλούμενα από την ενάγουσα έγγραφα και συγκεκριμένα την από 27-1-2004 βεβαίωση της εργοδότριας εταιρίας του, στην οποία αναφέρεται ότι για το έτος 2003 έλαβε καθαρές αποδοχές από μισθωτές υπηρεσίες 11849,81 ευρώ και έκτακτες αμοιβές 10424,52 ευρώ, ο εναγόμενος συνολικά ετησίως έλαβε το ποσό των 22274,33 ευρώ, δηλ ο μέσος όρος των μηνιαίων αποδοχών του ανερχόταν σε 1856,19 ευρώ (22274,33 Ε:12 μήνες=1856,19 Ε).Το γεγονός δε ότι οι προαναφερθείσες έκτακτες αμοιβές έχουν κανονικότητα προκύπτει και από τα προσκομιζόμενα και επικαλούμενα από την ενάγουσα υπ' αριθ 828/19-1-2004 και υπ' αριθ ...

πιστοποιητικά της Δ.Ο.Υ. ..., στα οποία αναφέρεται ότι έχουν δηλωθεί τέτοιες έκτακτες αποδοχές κατά τα έτη 2002 και 2003. Άλλωστε για τις αποδοχές αυτές έχει παρακρατηθεί φόρος 20% και χαρτόσημο 3,6%, όπως προκύπτει από την ανωτέρω βεβαίωση της εργοδότριας, εταιρίας του εναγομένου. Ακολούθως αποδείχτηκε ότι ο εναγόμενος τέλεσε νέο γάμο στις 28-6-2003, στον Ιερό Ναό ...

με την ... και διαμένει μαζί της σε μισθωμένο διαμέρισμα στην ..., για το οποίο καταβάλλει ως μηνιαίο μίσθωμα το ποσό των 500 ευρώ μηνιαίως. Από κανένα αποδεικτικό στοιχείο όμως δεν προέκυψε ότι η νέα σύζυγος του εναγομένου είναι άνεργη και ότι αυτός βαρύνεται και με τις δαπάνες της δικής της διατροφής, όπως αβάσιμα αυτός ισχυρίζεται.

Η ενάγουσα είναι καθηγήτρια στο Β' Λύκειο ... και όπως προκύπτει από την προσκομιζόμενη και επικαλούμενη από αυτή με ημερομηνία 26-2-2004 βεβαίωση αποδοχών της, οι καθαρές μηνιαίες αποδοχές της ανέρχονται σε 1112 ευρώ. Αν σ' αυτές προστεθούν τα δώρα εορτών και οι αποδοχές αδείας, ο μέσος όρος των καθαρών μηνιαίων αποδοχών της ανέρχεται σε 1297 ευρώ. Το ύψος δε των μηνιαίων εισοδημάτων της προκύπτει με σαφήνεια από την ανωτέρω βεβαίωση και ως εκ τούτου δεν έσφαλε το πρωτοβάθμιο Δικαστήριο που απέρριψε σιωπηρά το αίτημα του εναγομένου περί επιδείξεως των φορολογικών δηλώσεων της ενάγουσας της τελευταίας διετίας (αρθ 450 επ ΚΠολΔ), απορριπτόμενου ως αβασίμου του περί του αντιθέτου ισχυρισμού του εκκαλούντος. Εξαιτίας δε της αδυναμίας της να ανταπεξέλθει στην κάλυψη των οικονομικών αναγκών της οικογενείας της, αφού ο εναγόμενος έχει φανεί ασυνεπής αρκετές φορές κατά το παρελθόν ως προς την καταβολή των ποσών, που έχουν επιδικαστεί με προηγούμενες δικαστικές αποφάσεις ( βλ την προσκομιζόμενη από την ενάγουσα υπ αριθμ 647/2004 απόφαση του Τριμ Πλημ Σπάρτης, με την οποία ο εναγόμενος, καταδικάστηκε σε ποινή φυλάκισης 4 μηνών για παράβαση της υποχρέωσης διατροφής των τέκνων του-αρθ 358 ΠΚ-), υποχρεώθηκε να λάβει δύο δάνεια συνολικού ύψους 6100 ευρώ από το Μ.Τ.ΠΥ (βλ υπ αριθ 19080/2003 έγγραφο του ΜΤΠΥ) και την Ε

ΙΙΚΟΒΑΝΚ (βλ την από 5-2-2004 βεβαίωση της τράπεζας αυτής).

Τα προαναφερθέντα ανήλικα τέκνα αδυνατούν να διατρέφουν τον εαυτό τους, γιατί δεν έχουν περιουσία ή εισόδημα και δεν μπορούν να εργαστούν λόγω της ηλικίας τους. Η δε ανάλογη διατροφή αυτών σε χρήμα, προσδιοριζόμενη από τις ανάγκες τους, όπως αυτές προκύπτουν από τις προαναφερόμενες συνθήκες της ζωής τους, περιλαμβάνουσα όλα όσα είναι αναγκαία για την συντήρηση και την ανατροφή τους, ανέρχεται στο ποσό των 500 ευρώ μηνιαίως για κάθε τέκνο. Κατά ταύτα και δεδομένου ότι ο εκκαλών προέβαλε πρωτοδίκως, προς περιορισμό της ένδικης υποχρέωσης του έναντι των τέκνων του, την εκ του αρθ. 1489 παρ 2 ΑΚ ένσταση περί υπάρξεως δικαιώματος των τέκνων και έναντι της μητέρας τους, σύμφωνα με όσα αναπτύχθηκαν στην μείζονα σκέψη, οι γονείς, έχοντας τις προαναφερθείσες δυνάμεις και υποχρεούμενοι να διατρέφουν τα τέκνα τους ανάλογα με αυτές (αρθ 1485, 1486, 1489 παρ2 ΑΚ), βαρύνονται για την κάλυψη των προαναφερομένων διατροφικών αναγκών τους ο μεν εκκαλών με το ποσό των 270 ευρώ μηνιαίως για κάθε τέκνο, η δε εφεσίβλητη με το υπόλοιπο, το οποίο καλύπτει παρέχουσα στα τέκνα της τις συνδεόμενες με την συνοίκηση τους και αποτιμώμενες σε χρήμα υπηρεσίες της (επίβλεψη, καθαριότητα, βοήθεια στη μελέτη τους κλ). Άρα η υποχρέωση του εκκαλούντος προς διατροφή των τέκνων του περιορίζεται στο προαναφερθέν ποσό των 540 ευρώ μηνιαίως συνολικά και για τα δύο τέκνα".

Κατά της τελευταίας αυτής αποφάσεως εναντιώνεται ο ηττηθείς εκκαλών με την ένδικη αίτηση αναιρέσεως και με την έννοια αυτή ερευνώνται στη συνέχεια οι διατυπούμενοι δι' αυτής λόγοι αναιρέσεως. Ειδικότερα:

Ι. Η νομική αοριστία της αγωγής, δηλαδή εκείνη που συνδέεται με την εκτίμηση του κανόνα ουσιαστικού δικαίου, που πρέπει να εφαρμοσθεί, ελέγχεται ως παράβαση από το άρθρο 559 αρ. 1 Κ.Πολ.Δ, αν το δικαστήριο για την κρίση του ως προς το νόμω βάσιμο της αγωγής, είτε αξίωσε περισσότερα στοιχεία από όσα ο νόμος απαιτεί, είτε αρκέσθηκε σε λιγότερα, ενώ αντίθετα η ποσοτική ή ποιοτική αοριστία της αγωγής, η οποία υπάρχει όταν δεν αναφέρονται όλα τα στοιχεία που απαιτούνται κατά νόμο για τη θεμελίωση του αιτήματος της αγωγής, ελέγχεται ως παράβαση από το άρθρο 559 αρ. 8 ή 14 Κ.Πολ.Δ.

Εξάλλου, από το συνδυασμό των διατάξεων των άρθρων 1485, 1486, 1489 ΑΚ, προκύπτει ότι στοιχεία θεμελιωτικά του δικαιώματος διατροφής τέκνου, τα οποία πρέπει, σύμφωνα με το άρθρο 216 παρ. 1 α Κ.Πολ.Δ, να περιέχονται στην περί τούτου σχετική αγωγή για το ορισμένο αυτής, είναι η αδυναμία του ανηλίκου τέκνου να διατρέφει τον εαυτό του από τα εισοδήματα της περιουσίας ή το προϊόν της εργασίας του, τα περιουσιακά στοιχεία του εναγομένου γονέα και το χρηματικό ποσό που χρειάζεται το τέκνο για την διατροφή του με βάση τις ανάγκες του, όπως αυτές προκύπτουν από τις συνθήκες ζωής του, χωρίς να απαιτείται να εκτίθενται και οι οικονομικέ δυνάμεις του άλλου γονέα, διότι το στοιχείο αυτό ανήκει στη βάση ενστάσεως από το άρθρο 1489 παρ. 2 ΑΚ, την οποία μπορεί να προτείνει ο εναγόμενος προς περιορισμό της υποχρεώσεως του προς διατροφή του τέκνου του, ισχυριζόμενος ότι το τέκνο έχει δικαίωμα διατροφής έναντι και του άλλου γονέα, ο οποίος υποχρεούται να συμβάλει στην διατροφή του τέκνου ανάλογα με τις προσδιοριζόμενες με την ένσταση οικονομικές του δυνάμεις.

Επίσης δεν απαιτείται να εκτίθενται στην αγωγή, για το ορισμένο αυτής, οι διατροφικές ανάγκες του τέκνου αναλυτικώς και το ποσό που χρειάζεται για την κάλυψη καθεμιάς, αφού με το συνηθισμένο και εύχρηστο νομικό όρο "διατροφή" νοείται σαφώς το χρηματικό ποσό που απαιτείται για την κάλυψη των αναγκών του δικαιούχου, δηλαδή για την τροφή, τη στέγαση, το φωτισμό, τη θέρμανση, την ένδυση, την ψυχαγωγία και τη νοσηλεία αυτού, καθώς και για την ανατροφή και την εκπαίδευση του.

Σε συνέπεια με τις νομικές αυτές παραδοχές οι προβαλλόμενες με τον πρώτο κατά σειρά λόγο αναιρετικές αιτιάσεις από το άρθρο 559 αρ. 1, 8, 14 Κ.Πολ.Δ, που συνδέονται με την απόρριψη από την προσβαλλόμενη απόφαση του ισχυρισμού του αναιρεσείοντος περί αοριστίας της αγωγής, στην οποία κατ' επιτρεπτή, κατά το άρθρο 561 παρ. 2 Κ.Πολ.Δ, επισκόπηση αυτής διαλαμβάνεται ότι οι ως παρίστανται ενάγουσες στερούνται περιουσίας και αδυνατούν να εργασθούν λόγω της ηλικίας τους και επιπρόσθετα, εκ περισσού, τα εισοδήματά της μητέρας τους, χωρίς παράλληλα να είναι αναγκαίος ο αναλυτικός προσδιορισμός των διατροφικών αυτών αναγκών, με βάση τις οποίες αξιώνεται το απαιτούμενο για εκάστη τούτων χρηματικό ποσό μηνιαίας διατροφής, ελέγχονται ως αβάσιμες.

ΙΙ. Κατά το άρθρο 559 αρ. 19 Κ.πολ.Δ ανεπαρκής ή αντιφατική αιτιολογία, που έχει ως συνέπεια την αναίρεση για έλλειψη νόμιμης βάσεως, υπάρχει όταν από το αιτιολογικό της δεν προκύπτουν κατά τρόπο σαφή και χωρίς αντιφάσεις τα πραγματικά περιστατικά, τα οποία, σύμφωνα με το νόμο, είναι αναγκάια κατά τον κανόνα δικαίου που εφαρμόσθηκε στη συγκεκριμένη περίπτωση. Με τον δεύτερο κατά σειρά λόγο αναιρέσεως αποδίδεται στην προσβαλλόμενη απόφαση, με αναφορά στο άρθρο 559 αρ. 19 Κ.Πολ.Δ., ότι δεν δέχθηκε την ύπαρξη ακίνητης περιουσίας της μητέρας των αναιρεσιβλήτων, Προφανές είναι ότι δι' αυτού ανεπιτρέπτως πλήττεται η ανέλεγκτη περί πραγμάτων κρίση του δικαστηρίου της ουσίας (Κ.Πολ.Δ 561 παρ. 1), με άμεση δικονομική συνέπεια ο λόγος αυτός αναιρέσεως να αξιολογείται προεχόντως ως απαράδεκτος.

ΙΙΙ. Κατά το άρθρο 450 παρ. 2 Κ.Πολ.Δ κάθε διάδικος υποχρεούται να επιδείξει τα έγγραφα που κατέχει και μπορούν να χρησιμεύσουν για απόδειξη. Εκείνος ο διάδικος που έχει έννομο συμφέρον να ζητήσει όπως υποχρεωθεί ο αντίδικος του στην επίδειξη των εγγράφων που κατέχει, μπορεί, κατά το άρθρο 451 Κ.Πολ.Δ., να υποβάλει στο δικαστήριο της κύριας δίκης το σχετικό αίτημα με τις προτάσεις τους.

Η παράλειψη του δικαστηρίου να αποφανθεί επί της αιτήσεως αυτής ιδρύει τον λόγο αναιρέσεως από το άρθρο 559 αρ. 9 Κ.Πολ.Δ. Με τον απομένοντα προς έρευνα τρίτο κατά σειρά λόγο προβάλλεται η αναιρετική από το άρθρο 559 αρ. 9 Κ.Πολ.Δ αιτίαση, με την έννοια ότι το δικαστήριο της ουσίας παρέλειψε με την προσβαλλόμενη απόφασή του να αποφανθεί επί της αιτήσεώς του επιδείξεως των φορολογικών δηλώσεων της τελευταίας διετίας της μητέρας των αναιρεσιβλήτων.

Ανεξάρτητα από το γεγονός ότι η τελευταία δεν είναι διάδικος, οπότε για την αιτούμενη επίδειξη απαιτείτο η έγερση παρεμπίπτουσας αγωγής (Κ.Πολ.Δ 451 παρ. 1 εδ. 1), η εν λόγω αίτηση, υποβληθείσα με τις προτάσεις, απορρίφθηκε ως κατ' ουσίαν αβάσιμη, σε συνέπεια με την εκτίμηση της προσβαλλόμενης αποφάσεως, κατά τις διαλαμβανόμενες στην αρχή της παρούσης αιτιολογίες της, ότι το ύψος των αποδοχών της προκύπτει με σαφήνεια από την από 26-2-2004 σχετική βεβαίωση.

Επομένως και ο λόγος αυτός, ερειδόμενος επί αναληθούς από ουσιαστική άποψη προϋποθέσεως, ελέγχεται ως αβάσιμος Συνακόλουθα αυτών πρέπει να απορριφθεί η ένδικη αίτηση αναιρέσεως.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την 21/13-5-2008 αίτηση για αναίρεση της 517/18-10-2005 αποφάσεως του Εφετείου Ναυπλίου.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 8 Δεκεμβρίου 2009. Και

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα, σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 2 Φεβρουαρίου 2010.

Ο ΠΡΟΕΔΡΕΥΩΝ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ