2046/2007 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 2046 / 2007 (Γ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 2046/2007

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Γ' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Γεώργιο Φώσκολο, Αντιπρόεδρο, Ελισάβετ Μουγάκου - Μπρίλλη, Μίμη Γραμματικούδη, Λεωνίδα Ζερβομπεάκο και Χαράλαμπο Παπαηλιού, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 10 Οκτωβρίου 2007, με την παρουσία και της γραμματέως Φωτεινής Σαμέλη, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Των αναιρεσειόντων: 1. ....., 2. ......, 3. ....., 4. ......., 5. ....... και 6. ...., οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από την πληρεξούσια δικηγόρο τους Γεωργία Κοκκίνη-Ευθυμιοπούλου με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 του Κ.Πολ.Δ.

Των αναιρεσίβλητων: 1. ....., 2. ......, γ. ......, 3. ......., ως μοναδικώς πλησιεστέρων συγγενών και νομίμων εξ αδιαθέτου κληρονόμων του ......, οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Δήμο Νικόπουλο.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 9-12-2002 αγωγή του αρχικού διαδίκου (......), που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Θεσσαλονίκης. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 14836/2004 του ίδιου Δικαστηρίου και 2981/2005 του Εφετείου Θεσσαλονίκης. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητούν οι αναιρεσείοντες με την από 7-3-2006 αίτησή τους. Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Η Εισηγήτρια Αρεοπαγίτης Ελισάβετ Μουγάκου-Μπρίλλη ανέγνωσε την από 26-9-2007 έκθεσή της, με την οποία εισηγήθηκε την παραδοχή της κρινόμενης αίτησης αναίρεσης. Ο πληρεξούσιος των αναιρεσίβλητων ζήτησε την απόρριψή της αίτηση και την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Από το συνδυασμό των διατάξεων των άρθρων 335,338-341 και 346 ΚΠολΔ προκύπτει ότι το δικαστήριο της ουσίας, προκειμένου να σχηματίσει τη δικανική του πεποίθηση για τη βασιμότητα των πραγματικών ισχυρισμών των διαδίκων, που ασκούν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης, υποχρεούται να λαμβάνει υπόψη όλα τα αποδεικτικά μέσα που επικαλούνται και νόμιμα προσκομίζουν οι διάδικοι, η παράβαση δε της υποχρέωσης αυτής του δικαστηρίου ιδρύει τον αναιρετικό λόγο από τον αριθμό 11 περίπτ.

γ΄ του άρθρου 559 ΚΠολΔ. Στην προκείμενη περίπτωση, οι αναιρεσείοντες, με τις προτάσεις τους της συζήτησης μετά την οποία εκδόθηκε η προσβαλλόμενη απόφαση, επικαλέστηκαν και νόμιμα προσκόμισαν (εφόσον δεν γίνεται μνεία περί του αντιθέτου στην απόφαση αυτή), μεταξύ άλλων αποδεικτικών μέσων, το με αριθμό 2420/8-11-2000 συμβόλαιο γονικής παροχής της συμβολαιογράφου Περαίας Σγουρούλας Ψούνη, που έχει νόμιμα μεταγραφεί, τα με αριθμούς 2587/2001 και 2407/2000, αντίστοιχα, πωλητήρια συμβόλαια της ίδιας πιο πάνω συμβολαιογράφου, τα με αριθμούς 5671/1988 και 5672/1988, αντίστοιχα, πωλητήρια συμβόλαια της συμβολαιογράφου Θεσσαλονίκης Ελένης Ευθυμιάδου-Δημητρίου, τα με αριθμούς 2406/2000 και 2588/2001, αντίστοιχα, πωλητήρια συμβόλαια της συμβολαιογράφου Θεσσαλονίκης Σγουρούλας Ψούνη, τη με αριθμό 22.676/1966 δήλωση αποδοχής κληρονομίας του συμβολαιογράφου Θεσσαλονίκης Παναγιώτη Φιλιππίδη, που έχει νόμιμα μεταγραφεί, τη με αριθμό 1448/1993 δήλωση αποδοχής κληρονομίας της συμβολαιογράφου Θεσσαλονίκης Ευδοκίας Στρογγύλη, που έχει νόμιμα μεταγραφεί, τη με αριθμό 19/1993 δήλωση φόρου κληρονομίας της θανούσας μητέρας τους Χ1, καθώς και αντίγραφα των εγγράφων κτηματολογίου και εντύπων Ε9 και, τέλος, τη με αριθμό 5670/1988 δήλωση αποδοχής κληρονομίας της συμβολαιογράφου Θεσσαλονίκης Ελένης Ευθυμιάδου-Δημητρίου, που έχει νόμιμα μεταγραφεί, αντίστοιχα, προς απόδειξη του ισχυρισμού τους περί της έλλειψης οποιουδήποτε ποσοστού συγκυριότητας του ενάγοντα και ήδη άμεσου δικαιοπαρόχου των αναιρεσιβλήτων στα επίδικα κληροτεμάχια και, συνακόλουθα, μη δυνατότητας κτήσης από μέρους του ίδιας κυριότητάς του στα εν λόγω ακίνητα με έκτακτη χρησικτησία.

Το Εφετείο, όπως βεβαιώνεται στην προσβαλλόμενη απόφαση, προκειμένου να καταλήξει στο αποδεικτικό του πόρισμα, ότι ο ενάγων κατέστη συγκύριος των επίδικων κληροτεμαχίων κατά ποσοστό 1/5 εξ αδιαιρέτου, που αναλογεί στη μερίδα της θανούσας μητέρας των εναγομένων και ήδη αναιρεσειόντων Χ1, ακολούθως δε, να απορρίψει της έφεση των τελευταίων, επικυρώνοντας την πρωτόδικη απόφαση, που δέχθηκε την ένδικη αναγνωριστική κυριότητας αγωγής ως και κατ' ουσίαν βάσιμη, έλαβε υπόψη και συνεκτίμησε, μεταξύ άλλων αποδεικτικών μέσων και "όλα τα έγγραφα που νόμιμα επικαλούνται και προσκομίζουν οι διάδικοι, για να χρησιμεύσουν είτε ως αυτοτελή αποδεικτικά μέσα είτε ως δικαστικά τεκμήρια".

Όμως από μόνη την παραπάνω βεβαίωση του Εφετείου, το όλο περιεχόμενο της προσβαλλόμενης απόφασής του και το σύνολο των αιτιολογιών της τελευταίας δεν καθίσταται αδιστάκτως βέβαιο, αλλά αντίθετα καταλείπονται αμφιβολίες για το αν το πιο πάνω δικαστήριο της ουσίας έλαβε υπόψη και συνεκτίμησε μαζί με τις υπόλοιπες αποδείξεις και τα προμνημονευόμενα έγγραφα.

Και αυτό γιατί το Εφετείο δεν κάνει καμιά απολύτως μνεία ή σχολιασμό στην προσβαλλόμενη απόφαση για τα αποδεικτικά αυτά έγγραφα, όπως έπραξε για άλλα αποδεικτικά μέσα, κατά την εκτεταμένη επισκόπηση και ανάλυση του αποδεικτικού υλικού, δεδομένου ότι, υπό το εκτιθέμενο, ειδικότερα, στον αναιρετικό λόγο περιεχόμενό τους, μπορούσαν τα εν λόγω έγγραφα να χρησιμεύσουν για τη συναγωγή δικαστικών τεκμηρίων ως προς την ουσιαστική αβασιμότητα της ένδικης αγωγής, ενόψει οπωσδήποτε και της αντίθετης ουσιαστικής κρίσης στην οποία κατέληξε το δικαστήριο της ουσίας.

Ο πρώτος, επομένως, κατά το πρώτο, δεύτερο, σκέλος πρώτο και τρίτο, αντίστοιχα, μέρος του, λόγος της αναίρεσης, με τον οποίο προβάλλεται η από τον αριθμό 11 περίπτ. γ΄ του άρθρου 559 ΚΠολΔ πλημμέλεια της μη λήψης υπόψη των προμνημονευόμενων εγγράφων, πρέπει να γίνει δεκτός ως βάσιμος και να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση.

Από τις διατάξεις των άρθρων 68 και 70 του ΚΠολΔ προκύπτει, ότι μπορεί να εγερθεί αναγνωριστική αγωγή για την αναγνώριση της ύπαρξης ή μη ύπαρξης έννομης σχέσης, η οποία τελεί σε αβεβαιότητα, εφόσον συντρέχει άμεσο έννομο συμφέρον. Ως έννομο συμφέρον θεωρείται ότι υπάρχει όταν η αιτούμενη έννομη προστασία, υπό τη μορφή της αναγνωριστικής απόφασης, με την οποία αίρεται υφιστάμενη νομική αβεβαιότητα, αποτελεί μέσο πρόσφορο για την αποτροπή του από την αβεβαιότητα αυτή προκαλούμενου κινδύνου στα συμφέροντα του ενάγοντα.

Στην προκείμενη περίπτωση, από την παραδεκτή (άρθρο 561 παρ. 2 ΚΠολΔ) επισκόπηση των διαδικαστικών εγγράφων της δικογραφίας, προέκυψαν τα ακόλουθα: Με την ένδικη, από 9-12-2002 (με αριθμό έκθ. κατάθ. δικογράφου 44010/10-12-2002) αναγνωριστική αγωγή, ο ενάγων, άμεσος δικαιοπάροχος των ήδη αναιρεσιβλήτων, ζήτησε να αναγνωριστεί συγκύριος και μάλιστα κατά ποσοστό 1/5 εξ αδιαιρέτου των σ' αυτή, ειδικότερα, κατά θέση, έκταση και όρια, περιγραφόμενων κληροτεμαχίων, επικαλούμενος ως τρόπο κλήσης της συγκυριότητάς του πρωτότυπο τρόπο, δηλαδή έκτακτη χρησικτησία λόγω της 20ετούς και πλέον με διάνοια κυρίου νομής του σ' αυτά και ότι οι εναγόμενοι και ήδη αναιρεσείοντες από του έτους 1993 και εφεξής αμφισβητούν το δικαίωμα της συγκυριότητάς του στα εν λόγω κληροτεμάχια.

Οι αναιρεσείοντες, με τις προτάσεις τους της συζήτησης της αγωγής στο Πρωτοβάθμιο Δικαστήριο, προκειμένου να αποκρούσουν την κατ' αυτών αγωγή, ισχυρίστηκαν αυταποδεικτικά, ότι ο αντίδικός τους δεν υπήρξε συγκύριος των επίδικων ακινήτων, κατά το χρόνο άσκησης της ένδικης αγωγής, αφού με τα με αριθμούς 2420/8-11-2000 και 2589/6-2-2001, αντίστοιχα, συμβόλαια γονικής παροχής της συμβολαιογράφου Θεσσαλονίκης Ζγουρούλας Ψούνη, που έχουν νόμιμα μεταγραφεί, μεταβίβασε, με το πρώτο μεν απ' αυτά, στα τέκνα του ...., ....

και ..... (και ήδη δεύτερο, τρίτο και τετάρτη από τους αναιρεσίβλητους) την πλήρη κυριότητα, νομή και κατοχή, κοινά, αδιαίρετα και κατ' ισομοιρίαν, δηλαδή κατά ποσοστό 1/3 εξ αδιαιρέτου στο καθένα απ' αυτά το ποσοστό του (4/20 εξ αδιαιρέτου) στα με αριθμούς 472 Β΄, 978 Γ', 824 Δ' και 281, αντίστοιχα, επίδικα ακίνητα, απεκδυόμενος από κάθε γενικό τίτλο και δικαίωμά του κυριότητας, νομής και κατοχής στο παραπάνω ιδανικό μερίδιο επί των προμνημονευόμενων ακινήτων, ενώ με το δεύτερο μεταβίβασε στο γιο του .... (και ήδη δεύτερο αναιρεσίβλητο) την πλήρη κυριότητα, νομή και κατοχή του ιδανικού του μεριδίου (1/5 εξ αδιαιρέτου) στο με αριθμό 94 Α' κατηγορίας επίδικο ακίνητο, απεκδυόμενος από κάθε γενικό τίτλο και δικαίωμά του κυριότητας, νομής και κατοχής στο πιο πάνω ιδανικό του μερίδιο επί του ακινήτου αυτού και επομένως δεν έχει έννομο συμφέρον προς άσκηση της ένδικης αναγνωριστικής αγωγής.

Το Πρωτοβάθμιο Δικαστήριο, με την εκκαλούμενη απόφαση, δέχθηκε την αγωγή ως ουσιαστικά βάσιμη. Οι αναιρεσείοντες, με τον πρώτο κατά το πρώτο μέρος του, λόγο της έφεσής τους, επανέφεραν τον ισχυρισμό τους περί της μη ύπαρξης έννομου συμφέροντος του ενάγοντα προς άσκηση της αγωγής λόγω έλλειψης κυριότητάς του επί των επιδίκων.

Το Εφετείο, με την προσβαλλόμενη απόφαση, απέρριψε τον πιο πάνω λόγο έφεσης ως αβάσιμο και, ακολούθως, δέχθηκε την ένδικη αναγνωριστική περί κυριότητας ακινήτων αγωγή, επικυρώνοντας την πρωτόδικη απόφαση. Ηδη, οι αναιρεσείοντες, με τον πρώτο, κατά το δεύτερο μέρος του, σκέλος δεύτερο, λόγο, προβάλλουν την από το άρθρο 14 του άρθρου 559 ΚΠολΔ πλημμέλεια, γιατί το Εφετείο, με την προσβαλλόμενη απόφαση, παρά το νόμο δεν κήρυξε απαράδεκτο, δηλαδή δεν απέρριψε ως απαράδεκτη την ένδικη αγωγή λόγω έλλειψης έννομου συμφέροντος του ενάγοντα αφού αυτός, κατά το χρόνο άσκησης της εν λόγω αγωγής (20-12-2002), δεν είχε οποιοδήποτε δικαίωμα κυριότητας στα επίδικα ακίνητα.

Από το, με επίκληση, προσκομιζόμενο από τους αναιρεσείοντες 2420/8-11-2000 συμβόλαιο γονικής παροχής, της συμβολαιογράφου Θεσσαλονίκης Ζγουρούλας Ψούνη, που έχει νόμιμα μεταγραφεί, προκύπτει, ότι ο ενάγων, σε χρόνο προγενέστερο της άσκησης της ένδικης αγωγής, μεταβίβασε από κοινού, αδιαίρετα και κατ' ισομοιρίαν, στα τέκνα του ......, ......

και ..... και ήδη δεύτερο, τρίτο και τετάρτη από τους αναιρεσιβλήτους, δηλαδή κατά ποσοστό 1/3 εξ αδιαιρέτου στο καθένα απ' αυτά το ιδανικό του μερίδιο (1/5 εξ αδιαιρέτου) στα με αριθμούς 472 Β' κατηγορίας, 978 Γ' κατηγορίας, 824 Δ' κατηγορίας και 281, αντίστοιχα, επίδικα ακίνητα, κατά πλήρη κυριότητα, νομή και κατοχή λόγω γονικής παροχής για τη δημιουργία οικονομικής και οικογενειακής αυτοτέλειας τους, αποξενούμενος και απεκδυόμενος από κάθε γενικά τίτλο και δικαίωμά του κυριότητας, νομής και κατοχής στο παραπάνω ιδανικό του μερίδιο.

Ο ερευνώμενος, επομένως, αναιρετικός λόγος είναι βάσιμος όσον αφορά τα προμνημονευόμενα και μόνο ακίνητα, εφόσον από την παραδεκτή (άρθρο 561 παρ. 2 ΚΠολΔ) επισκόπηση των από 22-9-2005 προτάσεων των αναιρεσειόντων ενώπιον του Εφετείου, δεν προκύπτει νόμιμη επίκληση του με αριθμό 2589/6-2-2001 συμβολαίου γονικής παροχής της ίδιας πιο πάνω συμβολαιογράφου, που αφορά την προς το δεύτερο αναιρεσίβλητο μεταβίβαση της συγκυριότητας του ενάγοντα (1/5 εξ αδιαιρέτου) στο με αριθμό 94 Α΄ κατηγορίας επίδικο ακίνητο λόγω γονικής παροχής, και πρέπει, ως προς αυτά να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση, να παραπεμφθεί δε η υπόθεση προς περαιτέρω εκδίκαση, σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 580 παρ. 3 ΚΠολΔ, στο ίδιο Εφετείο, εφόσον είναι δυνατή η συγκρότησή του από άλλους δικαστές εκτός από εκείνους που εξέδωσαν την αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί εν μέρει 2981/2005 απόφαση του Εφετείου Θεσσαλονίκης.

Παραπέμπει την υπόθεση προς περαιτέρω εκδίκαση κατά το μέρος που αναιρέθηκε η απόφαση στο ίδιο πιο πάνω Εφετείο, συντιθέμενο από άλλους δικαστές εκτός από εκείνους που εξέδωσαν την προσβαλλόμενη απόφαση.

Καταδικάζει τους αναιρεσιβλήτους στην πληρωμή των δικαστικών εξόδων των αναιρεσειόντων, τα οποία ορίζει σε χίλια πεντακόσια (1.500) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 8 Νοεμβρίου 2007. Και

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα, σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 21 Νοεμβρίου 2007.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ