Supreme Court dismisses appeal on bank guarantee formalities and evidence evaluation errors.

Απόφαση 2042 / 2009 (Α1, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 2042/2009

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Α1' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Γεώργιο Καλαμίδα, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Διονύσιο Γιαννακόπουλο, Ιωάννη - Σπυρίδωνα Τέντε, Βασίλειο Φούκα και Γεώργιο Χρυσικό, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΕ δημόσια στο ακροατήριό του, στις 6 Απριλίου 2009, με την παρουσία και της Γραμματέως Χριστίνας Σταυροπούλου, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Της αναιρεσείουσας: Ανώνυμης τραπεζικής εταιρίας με την επωνυμία "ΕΘΝΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ Α.Ε" που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Δημήτριο Τσικρικά.

Της αναιρεσιβλήτου: Ανώνυμης εταιρίας με την επωνυμία "LUXUS ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΚΑΙ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΙΑ ΕΙΔΩΝ ΥΓΙΕΙΝΗΣ" που εδρεύει στο Καλοχώρι Θεσσαλονίκης και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Ευστάθιο Ακριτίδη.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 19 Σεπτεμβρίου 2003 ανακοπή της ήδη αναιρεσιβλήτου που κατατέθηκε στο Πολυμελές Πρωτοδικείο Θεσσαλονίκης. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 3250/2005 οριστική του ιδίου Δικαστηρίου και 2238/2006 του Εφετείου Θεσσαλονίκης.

Την αναίρεση της τελευταίας ζητεί η αναιρεσείουσα με την από 7 Νοεμβρίου 2006 αίτησή της .

Κατά τη συζήτηση της υπόθεσης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Αρεοπαγίτης Ιωάννης - Σπυρίδων Τέντες, ανέγνωσε την από 25 Μαρτίου 2008 έκθεση του κωλυομένου να μετάσχει στη σύνθεση Αρεοπαγίτη Δημητρίου Πατινίδη, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη των λόγων αναιρέσεως.

Ο πληρεξούσιος της αναιρεσείουσας ζήτησε την παραδοχή της αιτήσεως, ο πληρεξούσιος της αναιρεσιβλή-του την απόρριψή της, καθένας δε την καταδίκη του αντιδίκου στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Κατά το άρθρο 849 ΑΚ, η εγγύηση είναι άκυρη, αν δεν δηλωθεί εγγράφως. Η έλλειψη του εγγράφου καλύπτεται, εφόσον ο εγγυητής εκπλήρωσε την οφειλή. Από τη διάταξη αυτή προκύπτει ότι ο απαιτούμενος έγγραφος τύπος αφορά μόνο τη δήλωση του εγγυητή και όχι ολόκληρη τη σύμβαση, και επομένως η αποδοχή της δηλώσεως εγγυήσεως από το δανειστή μπορεί να γίνει και ατύπως.

Τήρηση τύπου επίσης δεν απαιτείται, προκειμένου για συμφωνίες ή ρήτρες, σύγχρονες ή και μεταγενέστερες της έγγραφης δήλωσης περί εγγυήσεως, οι οποίες απλώς περιορίζουν την ευθύνη του εγγυητή. Γιατί ο έγγραφος τύπος, που έχει ταχθεί υπέρ του εγγυητή, αξιώνεται μόνο για τη θεμελίωση ή την επαύξηση της από την εγγύηση ευθύνης αυτού, όχι δε και για την κατάλυση ή μείωση αυτής.

Εξάλλου, από το συνδυασμό των διατάξεων των άρθρων 847, 202 και 361 ΑΚ προκύπτει ότι η εξάρτηση της ανατροπής της συμβατικής υποχρέωσης του εγγυητή έναντι του δανειστή από την επέλευση μελλοντικού γεγονότος που είναι αβέβαιο, συνιστά προσθήκη διαλυτικής αιρέσεως στη σύμβαση εγγύησης που συνεπάγεται αλλοίωση του περιεχομένου της ενοχής κατά την έννοια του άρθρου 361 ΑΚ και μπορεί να γίνει με συμφωνία των υποκειμένων της ενοχής από την εγγύηση.

Στην προκειμένη περίπτωση το Εφετείο, με την προσβαλλόμενη απόφαση, δέχθηκε τα ακόλουθα: "Στις ... η γενική συνέλευση των μετόχων της ανακόπτουσας ανώνυμης εταιρείας αποφάσισε, συνταγέντος σχετικά του με αριθμό ... πρακτικού, να συνάψει η τελευταία με την καθής τραπεζική εταιρεία σύμβαση εγγύησης, δυνάμει της οποίας θα αναλάμβανε την ευθύνη έναντι της Τράπεζας ότι θα καταβληθεί η προς αυτήν οφειλή της εταιρείας με την επωνυμία "CERAVIT Α.Ε.", προερχόμενη από την καταρτισθείσα μεταξύ της άνω τράπεζας και της πρωτοφειλέτριας εταιρείας "CERAVIT Α.Ε." με αριθμό ...σύμβαση παροχής πιστώσεως με ανοικτό (αλληλόχρεο) λογαριασμό και υπό την προϋπόθεση να εξακολουθήσει να ισχύει η μεταξύ της πρωτοφειλέτριας και δανείστριας εταιρείας ρύθμιση αποπληρωμής των χρεών της που είχε ως εξής :1) Άμεση καταβολή 10.000.000 δρχ., 2) 28-2-2000 καταβολή 600.000 δρχ., 3) 31-3-2002 καταβολή 2.600.000 δρχ., 4) 31-4-2002 καταβολή 1.600.000 δρχ., 5) 31-5-2002 καταβολή 1.000.000 δρχ., 6) 30-6-2002 καταβολή 1.000.000 δρχ., 7) 31-7-2002 καταβολή 1.000.000 δρχ., 8) 31-8-2002 καταβολή 2.000.000 δρχ., 9) 30-9-2002 καταβολή 2.000.000 δρχ., 10) 31-10-2002 καταβολή 2.000.000 δρχ., 11) 30-11-2002 καταβολή 4.000.000 δρχ. 12) 31-12-2002 καταβολή 4.000.000 δρχ., 13) για το έτος 2003 καταβολή 3.350.000 δρχ.

ανά μήνα, αρχής γενόμενης από Ιανουάριο 2003 και 14) για το έτος 2004 το υπόλοιπο σε ισόποσες μηνιαίες δόσεις αρχής γενόμενης από Ιανουάριο 2004 μέχρις ολοσχερούς εξόφλησης, εξουσιοδοτήθηκε δε ο πρόεδρος του ΔΣ και διευθύνων σύμβουλος αυτής ...να υπογράψει ως εκπρόσωπος της εταιρείας την σχετική σύμβαση εγγύησης.

Σε εκτέλεση αυτής της απόφασης συνήφθη μεταξύ των διαδίκων εγγράφως, με την από ... πρόσθετη πράξη παροχής εγγύησης, σύμβαση εγγύησης, δυνάμει της οποίας η ανακόπτουσα ανέλαβε την ευθύνη ότι η πρωτοφειλέτρία εταιρεία "CERAVIT HELLAS Α.Ε." θα καταβάλει την οφειλή της στην δανείστρια καθής τραπεζική εταιρεία προερχόμενη από την προεκτεθείσα σύμβαση πίστωσης, υπό την αίρεση, ότι θα εξακολουθούσε να λειτουργεί ο άνω ανοικτός αλληλόχρεος λογαριασμός και θα ισχύει η πιο πάνω ρύθμιση καταβολής των χρεών της εταιρείας "CERAVIT Α.Ε.".

Εξαρτήθηκε δηλαδή η ανατροπή της συμβατικής υποχρέωσης της εγγυήτριας ανακόπτουσας έναντι της δανείστριας καθής, από την επέλευση του αβέβαιου μελλοντικού γεγονότος της εξακολούθησης; λειτουργίας του ανοικτού αλληλόχρεου λογαριασμού και της επί μέρους πρόσθετης σύμβασης περί καταβολής των ανωτέρω χρηματικών ποσών στις συγκεκριμένες καθορισθείσες ημεροχρονολογίες, οπότε επρόκειτο περί προσθήκης σχετικής διαλυτικής αίρεσης στην ως άνω σύμβαση εγγύησης.

Το ότι όντως με συμφωνία των διαδίκων προστέθηκε η ανωτέρω διαλυτική αίρεση στην ένδικη σύμβαση εγγύησης, οποία ως μη επιβαρύνουσα περαιτέρω την θέση της ανακόπτουσας εγγυήτριας δεν ήταν αναγκαίο να περιβληθεί τον έγγραφο τύπο, αποδεικνύεται ιδίως, από την από 14-5-2003 "εξώδικη - δήλωση και πρόσκληση" της καθής τράπεζας προς την ανακόπτουσα, την οποία αυτή (εξωδίκως) ομολογεί ότι ... "με το υπ' αριθμ. ....

πρακτικό της Γενικής Συνελεύσεως των μετόχων της εταιρείας σας, αναλάβετε να εγγυηθείτε το σύνολο της οφειλής της εταιρείας "CERAVIT HELLAS A.E." που προερχόταν από την με αριθμό ... σύμβαση πίστωσης με ανοικτό (αλληλόχρεο) λογαριασμό .... υπό την προϋπόθεση να ισχύσει η αναφερόμενη στο παραπάνω ρυθμιστική αποπληρωμή των χρεών της "CERAVIT HELLAS A.E." προς την Τράπεζα μας έτσι ώστε η "CERAVIT HELLAS A.E." να μπορέσει να εκπληρώσει τις υποχρεώσεις της από την παραπάνω σύμβαση προς την τράπεζα μας".

Δυνάμει της υπ' αριθμ. 34602/30-12-2002 απόφασης του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Θεσσαλονίκης η τελευταία πρωτοφειλέτρια εταιρεία κηρύχθηκε σε κατάσταση πτώχευσης με έννομη συνέπεια, εκτός άλλων, το κλείσιμο αυτοδικαίως του ανωτέρω ανοικτού λογαριασμού, καθιστάμενου έκτοτε απαιτητού του υφιστάμενου υπολοίπου.

Έτσι, έπαυσε και η ισχύς της πιο πάνω ρύθμισης καταβολής των χρεών της πρωτοφειλέτριας προς την καθής τράπεζα, οπότε πληρώθηκε η προεκτεθείσα (διαλυτική) αίρεση, με έννομο αποτέλεσμα την ανατροπή της συμβατικής υποχρέωσης της ανακόπτουσας περί καταβολής του ένδικου χρέους ως εγγυήτριας προς την καθής τραπεζική εταιρεία.

Συνεπώς, ακύρως εκδόθηκε σε βάρος της ανακόπτουσας εταιρείας η προσβαλλόμενη διαταγή πληρωμής και έπρεπε, να γίνει δεκτή η ανακοπή και να ακυρωθεί αυτή ως προς την ανακόπτουσα". Ακολούθως το Εφετείο κρίνοντας και ως ουσιαστικά βάσιμη την έφεση της ανακόπτουσας, εξαφάνισε την, τα αντίθετα δεχθείσα, εκκαλουμένη απόφαση και διακρατώντας την υπόθεση και δικάζοντας την ανακοπή, δέχθηκε την ανακοπή της αναιρεσίβλητης εταιρείας και ακύρωσε την προσβαλλόμενη με αυτή διαταγή πληρωμής ως προς την τελευταία ανακόπτουσα εταιρεία.

Με αυτά που δέχθηκε το Εφετείο δεν παραβίασε τις διατάξεις των άρθρων 847, 202 και 361 ΑΚ, με το να δεχθεί ότι η παρεπόμενη ρήτρα στο.... πρακτικό της γενικής συνελεύσεως των μετόχων της αναιρεσίβλητης, δυνάμει της οποίας η τελευταία ανέλαβε την ευθύνη έναντι της αναιρεσείουσας Τράπεζας ότι θα καταβληθεί η προς αυτήν οφειλή της αναιρεσίβλητης, που προέρχεται από την 3829/1996 σύμβαση παροχής πιστώσεως με ανοικτό (αλληλόχρεο) λογαριασμό υπό την προϋπόθεση να εξακολουθήσει να ισχύει η αναφερόμενη μεταξύ της πρωτοφειλέτριας εταιρείας "CERAVIT ΑΕ" και της δανείστριας τράπεζας ρύθμιση αποπληρωμής των χρεών της, που περιλήφθηκε (η ρήτρα αυτή) με ρητή αναφορά των στοιχείων της στην από ...

πρόσθετη πράξη παροχής εγγύησης δυνάμει της οποίας η αναιρεσίβλητη εγγυήθηκε ότι η πιο πάνω πρωτοφειλέτρια ανώνυμη εταιρεία θα καταβάλει την οφειλή της από την ως άνω σύμβαση πιστώσεως στην αναιρεσείουσα - δανείστρια, υπό την αίρεση ότι θα εξακολουθήσει να λειτουργεί ο ανοικτός λογαριασμός και η αναφερθείσα ρύθμιση καταβολής των χρεών, δεδομένου ότι η ρήτρα αυτή, σύγχρονη της έγγραφης δήλωσης περί εγγυήσεως, είναι έγκυρη ως περιορίζουσα την από την εγγύηση ευθύνη της αναιρεσίβλητης.

Επομένως, ο τα αντίθετα υποστηρίζων πρώτος λόγος αναίρεσης από το άρθρο 559 αρ. 1 ΚΠολΔ πρέπει να απορριφθεί ως αβάσιμος. Με τον δεύτερο λόγο αναίρεσης από το άρθρο 559 αρ. 1 ΚΠολΔ προβάλλεται η αιτίαση ότι η προσβαλλόμενη απόφαση παραβίασε τις διατάξεις των άρθρων 112 ΕισΝΑΚ και 536 Εμπ.Ν. σε συνδυασμό με το άρθρο 849 ΑΚ, με το να δεχθεί ως διαλυτική αίρεση της σύμβασης εγγύησης (που περιλήφθηκε στην ...

απόφαση της Γενικής Συνέλευσης της αναιρεσίβλητης) το γεγονός της πτώχευσης της πρωτοφειλέτριας, ενώ αυτό ήταν αποτέλεσμα της μη τήρησης από την ίδια την πρωτοφειλέτρια της υποχρέωσης εκπλήρωσης των οφειλών της προς τους πιστωτές της, μεταξύ των οποίων και η αναιρεσείουσα τράπεζα. Ο εξεταζόμενος λόγος αναίρεσης, όπως αυτός εκτιμάται, στηρίζεται στην προϋπόθεση ότι η πλήρωση της αιρέσεως δεν αφορά την περίπτωση του εκ του νόμου κλεισίματος του αλληλοχρέου λογαριασμού και την εκ του λόγου αυτού παύση της ισχύος της συμφωνίας ρυθμίσεως.

Η προϋπόθεση όμως αυτή είναι εσφαλμένη, καθόσον κατά τις παραδοχές της προσβαλλομένης απόφασης, κατά τη συμφωνία των διαδίκων μερών, η παροχή της εγγύησης δόθηκε υπό την αίρεση ότι θα εξακολουθεί να λειτουργεί ο αλληλόχρεος λογαριασμός, χωρίς να γίνεται διάκριση για τις αιτίες που προκάλεσαν το κλείσιμό του και, επομένως, ο λόγος αυτός πρέπει να απορριφθεί.

Ο εκ του άρθρου 559 αρ. 8 ΚπολΔ, τρίτος λόγος αναίρεσης, κατά τον οποίον το Εφετείο έλαβε υπόψη πράγματα που δεν προτάθηκαν, ήτοι τον ισχυρισμό ότι η εγγύηση δόθηκε με διαλυτική αίρεση, πρέπει να απορριφθεί ως αβάσιμος, αφού, όπως προκύπτει από την από 19.9.2003 ανακοπή (επί της οποίας εκδόθηκε η προσβαλλόμενη απόφαση), η αναιρεσίβλητη είχε προτείνει τον ισχυρισμό αυτόν.

Ο τέταρτος λόγος αναίρεσης από το άρθρο 559 αρ. 10 ΚΠολΔ, σύμφωνα με τον οποίον η προσβαλλομένη απόφαση παρά το νόμο δέχθηκε χωρίς απόδειξη πράγματα, που έχουν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης, ήτοι δέχθηκε χωρίς απόδειξη ότι η εγγύηση δόθηκε με τη διαλυτική αίρεση της λειτουργίας της σύμβασης του ανοικτού (αλληλόχρεου λογαριασμού) μεταξύ της τράπεζας και της παραπάνω πρωτοφειλέτριας, πρέπει να απορριφθεί ως αβάσιμος. Και τούτο, διότι η προσβαλλόμενη απόφαση διέλαβε ότι στην κρίση της κατέληξε αφού έλαβε υπόψη τα αναφερόμενα σ' αυτήν αποδεικτικά μέσα.

Για να είναι ορισμένος ο λόγος αναιρέσεως που προβλέπεται από το άρθρο 559 αριθ. 12 ΚΠολΔ, κατά τον οποίο αναίρεση επιτρέπεται αν το δικαστήριο παραβίασε τους ορισμούς του νόμου σχετικά με την δύναμη των αποδεικτικών μέσων, πρέπει να διαλαμβάνεται στο αναιρετήριο, μεταξύ άλλων, ποία είναι η αποδεικτική δύναμη, που προσδόθηκε στο αναφερόμενο στον σχετικό λόγο αναιρέσεως αποδεικτικό μέσο από το δικαστήριο της ουσίας. Στην προκειμένη περίπτωση, με τον πέμπτο εκ του άρθρου 559 αριθ. 12 ΚΠολΔ λόγο της αναιρέσεως προβάλλεται η αιτίαση γενικώς ότι το Εφετείο εσφαλμένως απέδωσε "αποδεικτική δύναμη" στο ...πρακτικό της Γενικής Συνελεύσεως της εγγυήτριας, χωρίς να αναφέρεται ποία αποδεικτική βαρύτητα προσέδωσε σ' αυτό και σε ποίο μέρος του περιεχομένου του, ώστε να μπορεί να κριθεί αν παραβιάσθηκαν οι ορισμοί του νόμου σχετικά με την δύναμη των αποδεικτικών μέσων. Επομένως, ο λόγος αυτός της αναιρέσεως πρέπει να απορριφθεί ως αόριστος.

Κατά το άρθρο 559 αριθ. 20 ΚΠολΔ ιδρύεται λόγος αναιρέσεως, εάν το δικαστήριο παραμόρφωσε το περιεχόμενο εγγράφου, με το να δεχθεί πραγματικά γεγονότα προφανώς διαφορετικά από εκείνα που διαλαμβάνονται σ' αυτό. Από την ανωτέρω διάταξη προκύπτει ότι η πλημμέλεια υπάρχει όταν το δικαστήριο της ουσίας από εσφαλμένη ανάγνωση αποδεικτικού εγγράφου αποδίδει σ' αυτό περιεχόμενο καταδήλως διαφορετικό από το αληθινό και όχι όταν, από την αξιολόγηση του αληθινού περιεχομένου του εγγράφου, καταλήγει, από λανθασμένη εκτίμηση, σε συμπέρασμα διαφορετικό από εκείνο, το οποίο θεωρεί ως ορθό ο αναιρεσείων, διότι τότε πρόκειται για αιτίαση που ανάγεται στην εκτίμηση πραγμάτων, η οποία είναι αναιρετικώς ανέλεγκτη, κατά το άρθρο 561 παρ. 1 ΚΠολΔ. Συνακολούθως, οι έκτος και έβδομος λόγοι αναιρέσεως, που αποδίδουν στο Εφετείο την πλημμέλεια της παραμορφώσεως των αναφερομένων σ' αυτούς εγγράφων, η οποία όμως, όπως προσδιορίζεται στο αναιρετήριο, συνίσταται όχι σε διαγνωστικό λάθος κατά την προεκτεθείσα έννοια, αλλά σε σφάλμα εκτιμήσεως του περιεχομένου των εγγράφων, πρέπει να απορριφθεί ως απαράδεκτος.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 7.11.2006 αίτηση της ανώνυμης εταιρείας με την επωνυμία "ΕΘΝΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ ΑΕ", για αναίρεση της 2238/2006 αποφάσεως του Εφετείου Θεσσαλονίκης. Και

Καταδικάζει την αναιρεσείουσα στη δικαστική δαπάνη της αναιρεσίβλητης, την οποία ορίζει στο ποσό των χιλίων οκτακοσίων (1800) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 29 Ιουνίου 2009.

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα, σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στις 30 Σεπτεμβρίου 2009.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ