Supreme Court overturns lower court verdict on traffic accident liability due to insufficient reasoning regarding priority rules.

Απόφαση 2039 / 2006 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 2039/2006

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ΄ Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Αθανάσιο Κρητικό, Αντιπρόεδρο, Αχιλλέα Νταφούλη, Ελένη Μαραμαθά, Πλαστήρα Αναστασάκη και Αντώνιο Παπαθεοδώρου, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 3 Νοεμβρίου 2006, με την παρουσία και της Γραμματέως Μάρθας Ψαραύτη, για να δικάσει μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: .... , ο οποίος παραστάθηκε με τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Κωνσταντίνο Δεμερτζή.

Των αναιρεσιβλήτων: 1. ..... , 2. .... , οι οποίοι παραστάθηκαν με τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Νικόλαο Μοσχοβάκο και 3. ασφαλιστικής εταιρείας με την επωνυμία "ΙΝΤΕΡΣΑΛΟΝΙΚΑ", που εδρεύει στη Θεσσαλονίκη και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Αλέξανδρο Τζαννετάκη.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 25 Απριλίου 2002 αγωγή του ήδη αναιρεσείοντος, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 4194/2003 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 8566/2004 οριστική του Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί ο αναιρεσείων με την από 30 Μαϊου 2005 αίτησή του.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Πλαστήρας Αναστασάκης, ανέγνωσε την από 14 Οκτωβρίου 2006 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την εν μέρει παραδοχή της κρινόμενης αίτησης αναίρεσης. Ο πληρεξούσιος του αναιρεσείοντος ζήτησε την παραδοχή της αίτησης, οι πληρεξούσιοι των αναιρεσιβλήτων την απόρριψή της και καθένας την καταδίκη του αντίδικου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Σύμφωνα με το άρθρο 2 παρ. 1 του ΚΟΚ (ν. 2696/1999) για την εφαρμογή του Κώδικα αυτού νοείται ως ισόπεδος οδικός κόμβος "κάθε ισόπεδη συμβολή, διακλάδωση ή διασταύρωση οδών, συμπεριλαμβανομένων και των ελεύθερων χώρων που σχηματίζονται από αυτές". Κατά δε το άρθρο 26 του ΚΟΚ η προτεραιότητα ορίζεται με κατάλληλη σήμανση (παρ. 4).

Στους κόμβους χωρίς τέτοια σήμανση ή προτεραιότητα ανήκει σ΄ αυτόν που έρχεται από δεξιά. Κατ΄ εξαίρεση : α) Αυτοί που κυκλοφορούν στους αυτοκινητοδρόμους, εθνικές οδούς και οδούς ταχείας κυκλοφορίας έχουν προτεραιότητα β) αυτοί που εισέρχονται σε οδό από χωματόδρομο, μονοπάτια, παρόδιο ιδιοκτησία, χώρο στάθμευσης και σταθμούς ανεφοδιασμού και εξυπηρέτησης οφείλουν να παραχωρήσουν προτεραιότητα σε αυτούς που κινούνται στην οδό γ) αυτοί που εκκινούν ή κινούνται προς τα πίσω, όπου αυτό επιτρέπεται, οφείλουν να παραχωρούν προτεραιότητα (παρ. 5).

Από το συνδυασμό των διατάξεων αυτών που είναι όμοιες με τις αντίστοιχε διατάξεις των άρθρων 2 παρ. 1 και 26 παρ. 5 του προϊσχύσαντος Ν. 2094/1992 "Κύρωση του Κώδικα Οδικής Κυκλοφορίας", προκύπτει ότι σε οποιοδήποτε οδικό κόμβο, είτε αυτός σχηματίζεται από διασταύρωση, είτε από απλή συμβολή οδών, στον οποίο δεν υπάρχει κατάλληλη σήμανση που να ορίζει την προτεραιότητα, αυτή (προτεραιότητα) ανήκει σ΄ αυτόν που έρχεται από τα δεξιά με τις εξαιρέσεις που αναφέρονται ανωτέρω με τα στοιχεία α΄, β΄ και γ΄.

Εξ άλλου κατά την έννοια του άρθρου 559 αριθ. 19 ΚΠολΔ λόγος αναιρέσεως για έλλειψη νόμιμης βάσεως της αποφάσεως ιδρύεται όταν δεν προκύπτουν σαφώς από το αιτιολογικό της τα περιστατικά τα οποία είναι αναγκαία για την κρίση στη συγκεκριμένη περίπτωση ως προς τη συνδρομή των νόμιμων όρων και προϋποθέσεων της διατάξεως που εφαρμόσθηκε ή για τη μη συνδρομή τους που αποκλείει την εφαρμογή της καθώς και όταν η απόφαση έχει ελλιπείς ή αντιφατικές αιτιολογίες στο νομικό χαρακτηρισμό των περιστατικών τα ποία έγιναν δεκτά και έχουν ουσιώδη επιρροή στην έκβαση της δίκης.

Αντίθετα δεν υπάρχει έλλειψη νόμιμης βάσεως όταν πρόκειται για ελλείψεις αναγόμενες στην εκτίμηση των αποδείξεων και μάλιστα στην ανάλυση, στάθμιση και αιτιολόγηση του εξαγομένου από αυτές πορίσματος γιατί στην κρίση του αυτή το δικαστήριο προβαίνει ανέλεγκτα κατά το άρθρο 561 περ. 1 ΚΠολΔ, εκτός αν δεν είναι σαφές το πόρισμα και για το λόγο αυτό γίνεται αδύνατος ο αναιρετικός έλεγχος.

Στην προκειμένη περίπτωση, τα Εφετείο, όπως προκύπτει από την προσβαλλόμενη απόφασή του, δέχτηκε ανελέγκτως ότι αποδείχτηκαν τα ακόλουθα πραγματικά περιστατικά: Στις 30-10-1998, ώρα 17.10 ο ενάγων οδηγούσε τρίκυκλο μοτοποδήλατο, άνευ αριθμού κυκλοφορίας, ανήκον στην κυριότητά του, επί της οδού Κύπρου, πλάτους οδοστρώματος 6 μέτρων, στις Αχαρνές, με κατεύθυνση από Φυλή προς την οδό Αιγαίου Πελάγους.

Όταν ο ανωτέρω έφθασε στην διασταύρωση της οδού Κύπρου με την οδό Αιγαίου Πελάγους όπου και τελειώνει η οδός Κύπρου σχηματίζοντας "Τ", προτιθέμενος να διενεργήσει στροφή προς τα αριστερά, σε σχέση με την πορεία του, για να κινηθεί στο ρεύμα πορείας της οδού Αιγαίου Πελάγους που άγει προς Πάρνηθα (η οποία οδός Αιγαίου Πελάγους έχει δυο ρεύματα κυκλοφορίας και πλάτος οδοστρώματος 9,80 μ.), εισήλθε στην εν λόγω διασταύρωση ανελέγκτως και αιφνιδίως με αποτέλεσμα να παρεμβληθεί στην πορεία του υπ' αριθμ.

κυκλοφορίας .... αυτοκινήτου, το οποίο εκείνη την στιγμή διήνυε την εν λόγω διασταύρωση των ανωτέρω οδών, οδηγούμενο υπό του πρώτου εναγομένου και ανήκε στην κυριότητα του δεύτερου εναγομένου, ήταν δε ασφαλισμένο για την έναντι τρίτων αστική ευθύνη του κυρίου, κατόχου και οδηγού του για τις προκαλούμενες σε τρίτους από τη λειτουργία του ζημίες στην τρίτη εναγομένη ασφαλιστική εταιρεία, και να επιπέσει αυτό (ανωτέρω αυτοκίνητο) με το εμπρόσθιο τμήμα του επί της αριστερής πλευράς του παρεμβαλλομένου στην πορεία του τρίκυκλου μοτοποδηλάτου, το οποίο και ανέτρεψε επί του οδοστρώματος, ο δε ενάγων τραυματίσθηκε κατά την πρόσκρουση αυτή στο πόδι.

Με βάση τ΄ ανωτέρω αποδειχθέντα πραγματικά περιστατικά, το ένδικο ατύχημα και ο συνεπεία αυτού επελθών τραυματισμός του ενάγοντος οφείλεται σε αποκλειστική υπαιτιότητα του ίδιου του ενάγοντος, συνισταμένη στην αμελή και παράνομη συμπεριφορά αυτού, ο οποίος δεν κατέβαλε την προσήκουσα σε ανάλογες περιπτώσεις επιμέλεια και προσοχή μέσης ικανότητος συνετού οδηγού, την οποία όφειλε από τις περιστάσεις και ηδύνατο να καταβάλει, δεν οδηγούσε με σύνεση και διαρκώς τεταμένη την προσοχή του στην οδήγηση, επιχείρησε να εισέλθει επί της οδού Αιγαίου Πελάγους από την οδό Κύπρου όπου εκινείτο (η οποία οδός Κύπρου τέμνει, την οδό Αιγαίου Πελάγους σε σχήμα "Τ" και δεν συνεχίζει) χωρίς να παραχωρήσει προτεραιότητα στο κινούμενο επί της οδού Αιγαίου Πελάγους όχημα του πρώτου εναγομένου ως όφειλε.

Περαιτέρω δεν απεδείχθη ότι ο πρώτος εναγόμενος ηδύνατο να τροχοπεδήσει ή να διενεργήσει αποφευκτικό ελιγμό, καθόσον το όχημα του ενάγοντος παρενεβλήθη αιφνιδίως στην πορεία του όταν αυτός ευρισκόταν πλησίον της διασταυρώσεως. Δεν απεδείχθη επίσης ότι ο ανωτέρω πρώτος εναγόμενος έβαινε με μεγάλη ταχύτητα.

Με βάση τα ανωτέρω το Εφετείο απέρριψε την ασκηθείσα έφεση του αναιρεσείοντος κατά της πρωτόδικης αποφάσεως που είχε απορρίψει την αγωγή ως κατ' ουσίαν αβάσιμη. Έτσι όμως που έκρινε το Εφετείο, διέλαβε στην πρoσβαλλόμενη απόφασή του ανεπαρκείς και ασαφείς αιτιολογίες σε ζήτημα που ασκεί ουσιώδη επιρροή στην έκβαση της δίκης.

Ειδικότερα δεν δικαιολογείται επαρκώς το πόρισμά του ότι το επελθόν ατύχημα οφείλεται σε αποκλειστική υπαιτιότητα του ίδιου του ενάγοντος αφού αυτός, ως κινούμενος επί της οδού Κύπρου η οποία συμβάλλει ως άνω (σε σχήμα "Τ") με την οδό Αιγαίου Πελάγους επί της οποίας έβαινε ο πρώτος εναγόμενος, είχε, ως εκ δεξιών ερχόμενος προτεραιότητα έναντι αυτού αφού επί του ισοπέδου αυτού κόμβου δεν υπήρχε σήμανση και επομένως ίσχυε ο κανόνας του άρθρου 23 παρ. 5 του ΚΟΚ σύμφωνα με όσα εκτίθενται ανωτέρω, ενώ, περαιτέρω, δεν γίνεται ειδικότερη αναφορά στις συνθήκες κάτω από τις οποίες έλαβε χώρα το ατύχημα και στην κυκλοφοριακή συμπεριφορά των οδηγών των συγκρουσθέντων οχημάτων προ και κατά τη στιγμή τη συγκρούσεως αυτής, όπως η ταχύτητα με την οποία έβαινε καθένα από αυτά, το μέρος του οδοστρώματος που καταλάμβανε, ο βαθμός προσοχής εκάστου οδηγού προ της διασταυρώσεως και κατά τη σύγκρουση και το σημείο της συγκρούσεως, στοιχεία που είναι απαραίτητα προκειμένου να διαπιστωθεί σε τίνος ή τίνων οδηγών την αμελή συμπεριφορά και σε τι ποσοστό, οφείλεται η επελθούσα σύγκρουση και οι εξ αυτής ζημίες, Επομένως ο δεύτερος λόγος της αναίρεσης με τον οποίο προσάπτεται στην προσβαλλόμενη απόφαση η αιτίαση ότι υπέπεσε στην πλημμέλεια του άρθρου 559 αριθ. 19 ΚΠοΛΔ είναι βάσιμος και πρέπει, κατά παραδοχή του, να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση, να παραπεμφθεί η υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Εφετείο γιατί είναι δυνατή η συγκρότησή του από άλλους δικαστές (ΚΠολΔ, 580 παρ. 3) και να καταδικασθούν οι αναιρεσίβλητοι, λόγω της ήττας των, στη δικαστική δαπάνη του αναιρεσείοντος.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την 8566/2004 απόφαση του Εφετείου Αθηνών.

Παραπέμπει την υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Εφετείο με άλλη σύνθεση.

Καταδικάζει τους αναιρεσίβλητους στη δικαστική δαπάνη του αναιρεσείοντος την οποία ορίζει σε χίλια πεντακόσια (1.500) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 13 Δεκεμβρίου 2006 . Και

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα, σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 20 Δεκεμβρίου 2006.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ