Supreme Court dismisses appeal against defamation judgment upholding lower court's finding of malicious intent.

Απόφαση 2037 / 2022 (Α2, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 2037/2022

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Α2' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Θεόδωρο Κανελλόπουλο, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Μαρία Ανδρικοπούλου - Εισηγήτρια, Κυριάκο Μπαμπαλίδη, Γεώργιο Αυγέρη και Μαρί Δεργαζαριάν, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 14 Φεβρουαρίου 2022, με την παρουσία και της γραμματέως Θεοδώρας Παπαδημητρίου, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Της αναιρεσείουσας: Α. Δ. του Ν., κατοίκου .... Εκπροσωπήθηκε από την πληρεξούσια δικηγόρο της Αναστασία Ξεπαπαδέα, με δήλωση του άρθρου 242 παρ.2 του Κ.Πολ.Δ.

Των αναιρεσιβλήτων: 1) Ε. Π. του Α. και 2) Γ. Π. του Μ., κατοίκων ... .... Εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Γεώργιο Παλαιολόγο, με δήλωση του άρθρου 242 παρ.2 του Κ.Πολ.Δ.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από ... αγωγή των ήδη αναιρεσιβλήτων και προσώπων που δεν είναι διάδικοι στην παρούσα, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο …... Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: ... του ίδιου Δικαστηρίου και ... του Μονομελούς Εφετείου ……. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί η αναιρεσείουσα με την από 16-9-2019 αίτησή της.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Με την υπό κρίση από ... αίτηση αναίρεσης προσβάλλεται η με αριθμό ... απόφαση του Μονομελούς Εφετείου ..., η οποία δέχτηκε την έφεση των εναγόντων και ήδη αναιρεσιβλήτων και αφού εξαφάνισε την με αριθμό ... απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου ..., που είχε απορρίψει την από ... αγωγή των ανωτέρω αναιρεσιβλήτων (και δύο ακόμα προσώπων μη διαδίκων), δέχτηκε εν μέρει την αγωγή και υποχρέωσε την εναγομένη και ήδη αναιρεσείουσα να καταβάλει σε έκαστο των αναιρεσιβλήτων το αναφερόμενο ποσό ως χρηματική ικανοποίηση λόγω παράνομης προσβολής της προσωπικότητάς τους.

Η αίτηση έχει ασκηθεί νομότυπα και εμπρόθεσμα (άρθρα 495, 552, 553, 556, 558, 564, 566 παρ. 1 ΚΠολΔ). Πρέπει, επομένως, να ερευνηθεί το παραδεκτό και βάσιμο των λόγων της (άρθρο 577 παρ. 3 ΚΠολΔ). Σύμφωνα με το άρθρο 57 ΑΚ, όποιος προσβάλλεται παράνομα στην προσωπικότητά του, έχει δικαίωμα να ζητήσει την άρση της προσβολής και τη μη επανάληψή της στο μέλλον.

Αξίωση αποζημίωσης, κατά τις περί αδικοπραξιών διατάξεις (άρθρα 914 επ. ΑΚ), δεν αποκλείεται, ύστερα από αίτηση του προσβληθέντος, όπως και της ικανοποίησης της ηθικής βλάβης, δοθέντος ότι ο σεβασμός της αξίας του ανθρώπου, περιεχόμενο του οποίου αποτελεί και η προστασία της προσωπικότητάς του, προστατεύεται και από το ίδιο το Σύνταγμα (άρθρα 2 παρ. 1 και 5 παρ. 1 και 2 αυτού), Προσβολή προσωπικότητας συνιστούν πράξεις, που περιέχουν ονειδισμό ή αμφισβήτηση της προσωπικής και επαγγελματικής προσωπικότητάς του, ακόμα και αν αυτές τον καθιστούν απλά ύποπτο, ότι μετέρχεται ανέντιμες μεθόδους κατά την ενάσκηση των καθηκόντων του, ή άλλων εκφάνσεων της ζωής του.

Εξ άλλου, από τις προαναφερόμενες νομικές διατάξεις, προκύπτει, ότι η προσβολή είναι παράνομη, όταν γίνεται χωρίς δικαίωμα ή σε ενάσκηση μικρότερης σπουδαιότητας δικαιώματος ή κάτω από περιστάσεις που καθιστούν καταχρηστική την άσκησή του. Ο νόμος καθιερώνει αντικειμενική ευθύνη του προσβάλλοντος, μόνο ως προς την αξίωση άρσης της προσβολής και παράλειψής της στο μέλλον, ενώ για την αξίωση χρηματικής, λόγω ηθικής βλάβης, ικανοποίησης, απαιτεί και το στοιχείο της υπαιτιότητας (Ολ.ΑΠ 812/1980, ΑΠ 1599/2000, ΑΠ 1735/2009).

Η προσβολή της προσωπικότητας μπορεί να προέλθει και από ποινικά κολάσιμη πράξη, όπως εξύβριση, απλή δυσφήμηση ή συκοφαντική δυσφήμηση που προβλέπονται και τιμωρούνται από τις διατάξεις των άρθρων 361, 362 και 363 του ΠΚ. Ειδικότερα, σύμφωνα με τις διατάξεις των άρθρων 362 και 363 ΠΚ, όποιος με οποιονδήποτε τρόπο ενώπιον τρίτου ισχυρίζεται ή διαδίδει για κάποιον άλλο γεγονός που μπορεί να βλάψει την τιμή ή την υπόληψή του, διαπράττει το έγκλημα της δυσφήμησης, και αν το γεγονός αυτό είναι ψευδές και ο υπαίτιος γνώριζε ότι τούτο είναι ψευδές τότε διαπράττει το έγκλημα της συκοφαντικής δυσφήμησης.

Ισχυρισμός θεωρείται η ανακοίνωση προερχόμενη ή από ιδία πεποίθηση ή γνώμη ή από μετάδοση από τρίτο πρόσωπο. Αντίθετα, διάδοση υφίσταται, όταν λαμβάνει χώρα μετάδοση της από άλλον γενομένης ανακοίνωσης. Ο ισχυρισμός ή η διάδοση επιβάλλεται να γίνεται ενώπιον τρίτου. Αυτό το οποίο αξιολογείται είναι το γεγονός, δηλαδή οποιοδήποτε συμβάν του εξωτερικού κόσμου, αναγόμενο στο παρόν ή παρελθόν, υποπίπτον στις αισθήσεις και δυνάμενο να αποδειχθεί, αντίκειται δε προς την ηθική και ευπρέπεια.

Αντικείμενο προσβολής είναι η τιμή και η υπόληψη του φυσικού προσώπου. Ο νόμος θεωρεί ως προστατευόμενο αγαθό την τιμή ή την υπόληψη του προσώπου, το οποίο είναι μέλος μιας οργανωμένης κοινωνίας και κινείται στο πλαίσιο της συναλλακτικής ευθύτητας. Η τιμή του προσώπου θεμελιώνεται επί της ηθικής αξίας, η οποία πηγή έχει την ατομικότητα και εκδηλώνεται με πράξεις ή παραλείψεις.

Δεν αποκλείεται στην έννοια του γεγονότος να υπαχθούν η έκφραση γνώμης ή αξιολογικής κρίσης ακόμη δε και χαρακτηρισμός όταν, αμέσως ή εμμέσως, υποκρύπτονται συμβάντα και αντικειμενικά εκδηλωτικά στοιχεία, τα οποία στη συγκεκριμένη περίπτωση συνιστούν προσβολή της προσωπικότητας, δηλαδή μόνον όταν συνδέονται και σχετίζονται με το γεγονός κατά τέτοιο τρόπο, ώστε ουσιαστικώς να προσδιορίζουν την ποσοτική και ποιοτική του βαρύτητα, άλλως μπορεί να αποτελούν εξύβριση κατά την ΠΚ 361.

Περαιτέρω, κατά το άρθρο 367 παρ. 1 περ. α`-δ ΠΚ, το άδικο των προβλεπόμενων στα άρθρα 361 επ. του ίδιου Κώδικα πράξεων αίρεται, μεταξύ των άλλων περιπτώσεων που προβλέπονται στο άρθρο αυτό, και όταν πρόκειται για εκδηλώσεις που γίνονται για την εκτέλεση νόμιμων καθηκόντων, την άσκηση νόμιμης εξουσίας ή για τη διαφύλαξη (προστασία) δικαιώματος ή από άλλο δικαιολογημένο ενδιαφέρον ή σε ανάλογες περιπτώσεις (περ.

γ` και δ`). Η τελευταία αυτή διάταξη (ΠΚ 367) για την ενότητα της έννομης τάξης εφαρμόζεται αναλογικά και στο χώρο του ιδιωτικού δικαίου, όπως αυτός οριοθετείται από τις προαναφερόμενες διατάξεις των άρθρων 57-59 και 914 επ. ΑΚ. Επομένως, εφόσον αίρεται ο άδικος χαρακτήρας των προαναφερθεισών αξιόποινων πράξεων (με την επιφύλαξη, όπως κατωτέρω, της ΠΚ 367 παρ. 2), αποκλείεται και το στοιχείο του παράνομου της επιζήμιας συμπεριφοράς ως όρου της αντίστοιχης αδικοπραξίας του αστικού δικαίου.

Έτσι, η προβολή περίπτωσης του άρθρου 367 παρ. 1 ΠΚ αποτελεί αυτοτελή ισχυρισμό καταλυτικό της αγωγής του προσβληθέντος (ένσταση), λόγω άρσης του παράνομου της προσβολής. Όμως, ο άδικος χαρακτήρας της πράξης, ως προς τις εξυβριστικές ή δυσφημιστικές εκφράσεις που περιέχει, δεν αίρεται λόγω δικαιολογημένου ενδιαφέροντος κλπ.

και συνεπώς παραμένει η ποινική ευθύνη του δράστη, άρα και η υποχρέωσή του προς αποζημίωση κατά το αστικό δίκαιο, όταν συντρέχει μία από τις περιπτώσεις της ΠΚ 367 παρ. 2, δηλαδή, όταν οι επίμαχες κρίσεις περιέχουν τα συστατικά στοιχεία του αδικήματος της συκοφαντικής δυσφήμισης των άρθρων 363-362 ΠΚ, ή όταν από τον τρόπο εκδήλωσης, ή από τις περιστάσεις υπό τις οποίες τελέσθηκε η πράξη, προκύπτει σκοπός εξύβρισης, δηλαδή πρόθεση που κατευθύνεται ειδικά στην προσβολή της τιμής του άλλου (ΑΠ 832/2021, ΑΠ 149/2020, ΑΠ 432/2020, ΑΠ 169/2019, ΑΠ 15/2018, ΑΠ 2089/2017).

Περαιτέρω, κατά τη διάταξη του άρθρου 559 αριθ. 1 του ΚΠολΔ αναίρεση επιτρέπεται μόνο αν παραβιάστηκε κανόνας του ουσιαστικού δικαίου στον οποίο περιλαμβάνονται και οι ερμηνευτικοί κανόνες των δικαιοπραξιών. Ο κανόνας δικαίου παραβιάζεται, αν δεν εφαρμοστεί, ενώ συνέτρεχαν οι πραγματικές προϋποθέσεις για την εφαρμογή του, ή αν εφαρμοστεί, ενώ δεν συνέτρεχαν οι προϋποθέσεις αυτές, καθώς και αν εφαρμοστεί εσφαλμένα, η δε παραβίαση εκδηλώνεται είτε με ψευδή ερμηνεία, είτε με κακή εφαρμογή, δηλαδή με εσφαλμένη υπαγωγή (ΟλΑΠ 4/2005,,ΟλΑΠ 7/2006).

Τέλος, κατά το άρθρο 559 αριθ. 19 ΚΠολΔ, αναίρεση επιτρέπεται αν η απόφαση δεν έχει νόμιμη βάση και ιδίως αν δεν έχει καθόλου αιτιολογίες, ή έχει αιτιολογίες αντιφατικές ή ανεπαρκείς σε ζητήματα που ασκούν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης. Ο λόγος αυτός ιδρύεται όταν στην ελάσσονα πρόταση του νομικού συλλογισμού δεν εκτίθενται καθόλου πραγματικά περιστατικά (έλλειψη αιτιολογίας), ή όταν τα εκτιθέμενα δεν καλύπτουν όλα τα στοιχεία που απαιτούνται βάσει του πραγματικού του εφαρμοστέου κανόνα δικαίου για την επέλευση της έννομης συνέπειας που απαγγέλθηκε ή την άρνησή του (ανεπαρκής αιτιολογία) ή όταν αντιφάσκουν μεταξύ τους (αντιφατική αιτιολογία).

Δεν υπάρχει όμως ανεπάρκεια αιτιολογιών, όταν η απόφαση περιέχει συνοπτικές αλλά πλήρεις αιτιολογίες. Το κατά νόμο δε αναγκαίο περιεχόμενο της ελάσσονος πρότασης προσδιορίζεται από τον εκάστοτε εφαρμοστέο κανόνα ουσιαστικού δικαίου, του οποίου το πραγματικό πρέπει να καλύπτεται πλήρως από τις παραδοχές της απόφασης στο αποδεικτικό της πόρισμα, και να μην καταλείπονται αμφιβολίες (ΑΠ 1431/2017).

Ελλείψεις δε αναγόμενες μόνο στην ανάλυση και στάθμιση των αποδεικτικών μέσων και γενικότερα ως προς την αιτιολόγηση του αποδεικτικού πορίσματος αν αυτό διατυπώνεται σαφώς, δεν συνιστούν ανεπαρκείς αιτιολογίες (ΑΠ 1074/2017, ΑΠ 632/15, ΑΠ 1455/2014).

Στην προκείμενη περίπτωση, το Εφετείο δέχθηκε, με την προσβαλλομένη απόφασή του, κατά το ενδιαφέρον τον αναιρετικό έλεγχο μέρος, τα ακόλουθα πραγματικά περιστατικά: "Οι ενάγοντες (αναιρεσίβλητοι) καθώς και η εναγομένη (αναιρεσείουσα) ήσαν μέλη της Δημοτικής Χορωδίας ... "...". Στις 29-5-1011 η ως άνω Χορωδία συμμετείχε μουσικά στην παρουσίαση έναρξης ιατρικού συνεδρίου, που πραγματοποιήθηκε στο Ιόνιο Πανεπιστήμιο, όπου παρουσίασε έξι τραγούδια και αποσπάσματα από όπερες, συνολικής διάρκειας 22 λεπτών.

Στην παρουσίαση αυτή δεν συμμετείχαν 13 χορωδοί, μεταξύ των οποίων και οι ενάγοντες Ε. Π. [πρώτη αναιρεσίβλητη] και Γ. Π. [δεύτερος αναιρεσίβλητος]. Αυτοί την προηγούμενη της ανωτέρω ημέρας, ήτοι στις 28-5-2011, συμμετείχαν ως χορωδοί στη συναυλία της Χορωδίας ... ... στη .... Στις 30-5-2011 η εναγομένη τοιχοκόλλησε στο χώρο, που στεγάζεται η Δημοτική Χορωδία ... "...", ο οποίος βρίσκεται εντός του Δημοτικού Θεάτρου ..., έξι ευμεγέθεις αφίσες-ανακοινώσεις.

Στη μία στήλη των εν λόγω αφισών υπήρχε έγχρωμη φωτογραφία, στην οποία απεικονίζονταν τα μέλη της Χορωδίας ... στην ως άνω συναυλία στη .... Στη φωτογραφία αυτή απεικονίζονταν και οι Ε. Π. (πρώτη ενάγουσα και ήδη πρώτη εκκαλούσα),... και Γ. Π. (τέταρτος ενάγων και ήδη δεύτερος εκκαλών), γύρω από τα κεφάλια των οποίων είχε σχηματισθεί ένας κύκλος και αναγραφεί ένας αριθμός και συγκεκριμένα οι αριθμού 1,...

και 4 αντίστοιχα. Στα άλλα μέλη της Χορωδίας ... δεν είχε σχηματισθεί κύκλος γύρω από τα πρόσωπά τους ούτε αναγράφονταν αριθμοί. Στη διπλανή στήλη των ανωτέρω αφισών αναγράφονταν, με μεγάλα και έντονα γράμματα, τα ακόλουθα, επί λέξει: "... 1. ... 2. ... 3. ... 4. ... ΤΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΧΟΡΩΔΙΑΣ ΣΤΙΣ ... ΣΤΗΝ ΙΟΝΙΟ ΑΚΑΔΗΜΙΑ" (η υπογράμμιση στο κείμενο).

Οι ανωτέρω ισχυρισμοί ήσαν αληθείς, πλην του ισχυρισμού ότι στις 29-5-2011 η Δημοτική Χορωδία ... έδωσε συναυλία, ο οποίος ήταν ψευδής, καθώς το αληθές ήταν ότι η Χορωδία συμμετείχε μουσικά στην παρουσίαση έναρξης ιατρικού συνεδρίου, κατά τα προεκτεθέντα. Το ως άνω περιεχόμενο των αφισών περιήλθε σε γνώση τρίτων προσώπων, ήτοι των μελών της ως άνω Δημοτικής Χορωδίας, των μελών του διοικητικού συμβουλίου της Χορωδίας καθώς και κάθε εισερχομένου στον ως άνω χώρο, καθόσον οι αφίσες είχαν τοιχοκολληθεί από την εναγομένη σε εμφανή σημεία του χώρου αυτού.

Η πρώτη ενάγουσα Ε. Π. είναι διπλωματούχος μουσικός, μονωδός σολίστ και μέλος της Δημοτικής Χορωδίας επί 24 έτη και ο τέταρτος ενάγων μέλος αυτής επί 13 έτη, συμμετείχαν δε σε αυτή, όπως και τα υπόλοιπα μέλη, αμισθί. Τα μέλη της ως άνω Χορωδίας είχαν το δικαίωμα να συμμετέχουν σε άλλες χορωδίας, μετά από σύμφωνη γνώμη της Καλλιτεχνικής Επιτροπής της ως άνω Δημοτικής Χορωδίας.

Οι ενάγοντες δεν είχαν συμμετάσχει στις πρόβες, που είχαν προηγηθεί για τη συμμετοχή της Χορωδίας στην έναρξη του ιατρικού συνεδρίου της 29-5-2011 και είχαν ενημερώσει ότι δεν θα συμμετάσχουν σε αυτήν. Η εναγομένη ήταν μέλος του διοικητικού συμβουλίου της ως άνω Χορωδίας. Περαιτέρω τα ανωτέρω αναγραφόμενα στις αφίσες και ιδίως η φράση "τα συμπεράσματα δικά σας", η οποία ήταν υπογραμμισμένη, σε συνδυασμό με το σχηματισμό κύκλων και την αναγραφή αριθμών στα κεφάλια των εναγόντων-εκκαλούντων, που απεικονίζονταν στη φωτογραφία, ήσαν αντικειμενικά μειωτικές για την τιμή και την υπόληψη των εναγόντων και έβλαψαν, χωρίς αμφιβολία, την τιμή, την υπόληψη και γενικά την προσωπικότητα των εναγόντων ως μουσικών- μελών της ως άνω Δημοτικής Χορωδίας και ως κοινωνικών ατόμων.

Και τούτο διότι με το ως άνω περιεχόμενο των αφισών, λαμβανομένου υπόψη εν συνόλω, εμφανίζονταν οι ενάγοντες ως άτομα, τα οποία δεν εκπληρώνουν τα καθήκοντά τους έναντι της Δημοτικής Χορωδίας, ότι αδιαφορούν γι' αυτά και ότι δεν προσφέρουν στα πολιτιστικά δρώμενα της .... Σε συνδυασμό δε με την ανάρτηση των αφισών σε δημόσιο χώρο δημιουργούνταν δυσμενείς παραστάσεις στους συναδέλφους τους και τους διοικούντες την ανωτέρω Χορωδία σχετικά με το ήθος και το χαρακτήρα των εναγόντων, στιγματίζονταν δημόσια, διασύρονταν το όνομά τους και αμφισβητούνταν η ηθική και κοινωνική αξία τους.

Το όλο περιεχόμενο των αφισών και οι εν γένει περιστάσεις καταδεικνύουν ειδικό σκοπό εξύβρισης, σκοπό δηλαδή που κατευθύνεται ειδικά στην προσβολή των εναγόντων, με αμφισβήτηση της ηθικής και κοινωνικής αξίας του προσώπου τους και με περιφρόνηση αυτών. Ο ισχυρισμός της εναγομένης ότι δεν είχε σκοπό προσβολής της τιμής και της υπόληψης των εναγόντων, αλλά ότι η κατασκευή και η τοιχοκόλληση των αφισών κατέτεινε αποκλειστικά και μόνο στο συνετισμό των χορωδών, ενόψει της υφιστάμενης στα μέλη της διοίκησης συναισθηματικής φόρτισης από τα αρνητικά σχόλια, των οποίων είχαν γίνει δέκτες, λόγω της μειωμένης, ένεκα της απουσίας των εναγόντων, καλλιτεχνικής απόδοσης της χορωδίας, δεν είναι βάσιμος.

Και τούτο διότι το ως άνω περιεχόμενο των αφισών και η ανάρτησή τους σε δημόσιο χώρο δεν ήταν εύλογος και αναγκαίος τρόπος για την επίτευξη του ως άνω σκοπού, ως προς τον οποίο επιπροσθέτως η εναγομένη δεν είχε καμία αρμοδιότητα, δεδομένου ότι αυτή θα μπορούσε, εάν πράγματι ο σκοπός της ήταν ο συνετισμός των χορωδών, όπως αβάσιμα ισχυρίζεται, να υποβάλει σχετική αναφορά στο αρμόδιο όργανο της άνω Δημοτικής Χορωδίας, η οποία αποτελεί νομικό πρόσωπο, ώστε αυτό με την τήρηση των νομίμων διαδικασιών να εξετάσει την υπόθεση και να αποφασίσει σχετικά.

Η πράξη της εναγομένης να κατασκευάσει και να τοιχοκολλήσει σε δημόσιο χώρο αφίσες με το ως άνω περιεχόμενο είχε, όπως έγινε δεκτό παραπάνω, αποκλειστικό σκοπό το διασυρμό των εναγόντων στη μουσική κοινότητα της ... και εκδήλωναν την καταφρονητική πρόθεση της εναγομένης προς τους ενάγοντες. Επομένως πρέπει να απορριφθεί ο ανωτέρω ισχυρισμός-ένσταση της εναγομένης περί άρσεως τους αδίκου της ως άνω πράξεώς της και να γίνει δεκτή η σχετική αντένσταση των εναγόντων, που περιέχεται καθ' υποφορά στο δικόγραφο της αγωγής και επαναφέρεται και στο Δικαστήριο τούτο με λόγο της έφεσης.

Από την παραπάνω παράνομη και υπαίτια (από δόλο) προσβολή της προσωπικότητάς τους, οι ενάγοντες υπέστησαν ηθική βλάβη, για την αποκατάσταση της οποίας δικαιούνται εύλογη χρηματική ικανοποίηση.

Συνεπώς το πρωτοβάθμιο δικαστήριο, που με την εκκαλούμενη απόφαση, απέρριψε την αγωγή, δεχόμενο ότι η κατασκευή και η τοιχοκόλληση της επίμαχης αφίσας δεν ήταν πρόσφορη αντικειμενικά να μειώσει την τιμή και την υπόληψη των εναγόντων και ότι η εναγομένη δεν είχε σκοπό εξύβρισης αυτών (εναγόντων), έσφαλε ως προς την εκτίμηση των αποδείξεων, κατά το βάσιμο περί αυτού λόγο της έφεσής.

Περαιτέρω το Δικαστήριο λαμβάνοντας υπόψη όλα τα ανωτέρω και ιδίως τις συνθήκες κάτω από τις οποίες έλαβε χώρα η αδικοπραξία, που περιγράφηκαν παραπάνω, το είδος και το βαθμό της προσβολής, το βαθμό του πταίσματος της εναγομένης και την κοινωνική και οικονομική κατάσταση των διαδίκων κρίνει ότι η εύλογη χρηματική ικανοποίηση για την ηθική βλάβη, που υπέστη έκαστος των εναγόντων-εκκαλούντων, ανέρχεται (πέραν του ποσού που επιφυλάχθηκαν να διεκδικήσουν ως πολιτικώς ενάγοντες ενώπιον του ποινικού δικαστηρίου) στο ποσό των 2.500 ευρώ, το οποίο κρίνεται, με βάση τα προεκτεθέντα, εύλογο και δίκαιο....".

Με βάση τις παραδοχές αυτές το Εφετείο δέχτηκε την έφεση των αναιρεσιβλήτων - εναγόντων και αφού εξαφάνισε ως προς αυτούς την εκκαλούμενη απόφαση και δίκασε την υπόθεση στην ουσία της, δέχτηκε εν μέρει την αγωγή τους ως ουσιαστικά βάσιμη και υποχρέωσε την εναγομένη α) να καταβάλει σε έκαστο των εναγόντων το ποσό των 2.500 ευρώ, με το νόμιμο τόκο από την επομένη της επίδοσης της αγωγής και έως την εξόφληση και β) να καταχωρίσει περίληψη της απόφασης, μία φορά, σε μία ημερήσια εφημερίδα, που εκδίδεται στην Κέρκυρα, εντός δέκα πέντε ημερών, από την επίδοση της απόφασης αυτής στην εναγομένη και σε περίπτωση άρνησής της, επέτρεψε τούτο στους ενάγοντες, με δαπάνες της εναγομένης.

Κρίνοντας έτσι το Εφετείο, ορθά ερμήνευσε και εφάρμοσε και δεν παραβίασε, τις εφαρμοσθείσες ουσιαστικές διατάξεις των άρθρων 57, 59, 914, 932 ΑΚ, 361, 366 παρ. 3, 367 παρ. 2β του ΠΚ, καθ` όσον τα ανελέγκτως ως άνω δεκτά γενόμενα ως αποδειχθέντα πραγματικά περιστατικά πληρούν το πραγματικό της νομικής έννοιας της προσβολής της προσωπικότητας των αναιρεσίβλητων με συμπεριφορά που συνιστά το αδίκημα της εξύβρισης και μάλιστα της ειδικής μορφής της επί σκοπώ εξύβρισης τέλεσης του αδικήματος αυτού, ώστε, με βάση τις ουσιαστικές αυτές παραδοχές της προσβαλλόμενης απόφασης, να καταφάσκεται η ουσιαστική βασιμότητα της προβληθείσας από τους αναιρεσιβλήτους αντένστασης από το άρθρο 367 παρ. 2 ΠΚ και η, κατά παραδοχή αυτής, αβασιμότητα της ένστασης της αναιρεσείουσας περί άρσης του αδίκου χαρακτήρα των ενεργειών της λόγω δικαιολογημένου ενδιαφέροντος και να δικαιολογείται έτσι η παραδοχή της αγωγής των αναιρεσιβλήτων.

Επομένως, τα όσα αντίθετα υποστηρίζει η αναιρεσείουσα με τον πρώτο λόγο του αναιρετηρίου, με τον οποίο αποδίδεται στην προσβαλλόμενη απόφαση η πλημμέλεια από τον αριθμό 1 του άρθρου 559 του ΚΠολΔ, κρίνονται αβάσιμα. Εξάλλου, από τις ίδιες ως άνω παραδοχές της προσβαλλόμενης απόφασης, στο αποδεικτικό της πόρισμα προκύπτει ότι έχει νόμιμη βάση, και δη την απαιτούμενη αιτιολογία, γιατί καλύπτεται χωρίς λογικά κενά και αντιφάσεις, με πληρότητα και σαφήνεια, μη απαιτουμένης οποιασδήποτε άλλης περαιτέρω παραδοχής, το πραγματικό των εφαρμοστέων ως άνω διατάξεων, τις οποίες η προσβαλλόμενη απόφαση δεν παραβίασε εκ πλαγίου με ανεπαρκείς αιτιολογίες, ενώ δεν ήταν αναγκαία η παράθεση και άλλων.

Ειδικότερα, με σαφήνεια και πληρότητα καταλήγει το δικαστήριο της ουσίας στο αποδεικτικό του πόρισμα, ότι συντρέχουν στο πρόσωπο της εναγόμενης τα αντικειμενικά και υποκειμενικά στοιχεία της αδικοπραξίας, με την ειδικότερη μορφή του εγκλήματος της εξύβρισης του άρθρου 361 ΠΚ, που συνιστά προσβολή της προσωπικότητας των εναγόντων (αναιρεσίβλητων).

και ότι η προβληθείσα ένσταση της εναγομένης (αναιρεσείουσας), περί άρσης του άδικου χαρακτήρα της άνω πράξης κατ` άρθρο 367 παρ. 1 ΠΚ, λόγω του ότι, όπως ισχυρίστηκε, η κατασκευή και η τοιχοκόλληση των αφισών κατέτεινε αποκλειστικά και μόνο στο συνετισμό των χορωδών, ενόψει της υφιστάμενης στα μέλη της διοίκησης συναισθηματικής φόρτισης από τα αρνητικά σχόλια, των οποίων είχαν γίνει δέκτες, λόγω της μειωμένης, ένεκα της απουσίας των εναγόντων, καλλιτεχνικής απόδοσης της χορωδίας, είναι απορριπτέα, κατά παραδοχή της αντένστασης των εναγόντων ότι η πράξη αυτή τελέσθηκε με σκοπό εξύβρισης, κατ` άρθρο 367 παρ. 2 ΠΚ.

Επομένως, αρκούσαν προς τούτο και δικαιολογούσαν την παραδοχή της ένδικης αγωγής οι παρακάτω παραδοχές του δικαστηρίου της ουσίας, ως προς τα κρίσιμα αυτά ζητήματα: α) ότι τα αναγραφόμενα στις αφίσες και ιδίως η φράση "τα συμπεράσματα δικά σας", η οποία ήταν υπογραμμισμένη, σε συνδυασμό με το σχηματισμό κύκλων και την αναγραφή αριθμών στα κεφάλια των εναγόντων-εκκαλούντων, που απεικονίζονταν στη φωτογραφία, ήταν αντικειμενικά μειωτικές για την τιμή και την υπόληψή τους, έβλαψαν δε την τιμή, την υπόληψη και γενικά την προσωπικότητά τους ως μουσικών - μελών της ως άνω Δημοτικής Χορωδίας και ως κοινωνικών ατόμων, καθώς με το ως άνω περιεχόμενο των αφισών εμφανίζονταν ως άτομα, τα οποία δεν εκπληρώνουν τα καθήκοντά τους έναντι της Δημοτικής Χορωδίας, ότι αδιαφορούν γι' αυτά και ότι δεν προσφέρουν στα πολιτιστικά δρώμενα της ..., ενώ σε συνδυασμό με την ανάρτηση των αφισών σε δημόσιο χώρο δημιουργούνταν δυσμενείς παραστάσεις στους συναδέλφους τους και τους διοικούντες την ανωτέρω Χορωδία σχετικά με το ήθος και το χαρακτήρα τους, στιγματίζονταν δημόσια, διασύρονταν τα ονόματά τους και αμφισβητούνταν η ηθική και κοινωνική αξία τους, β) ότι το όλο περιεχόμενο των αφισών και οι εν γένει περιστάσεις καταδεικνύουν ειδικό σκοπό εξύβρισης, σκοπό δηλαδή που κατευθύνεται ειδικά στην προσβολή των εναγόντων, με αμφισβήτηση της ηθικής και κοινωνικής αξίας του προσώπου τους και με περιφρόνηση αυτών, γ) ότι το ως άνω περιεχόμενο των αφισών και η ανάρτησή τους σε δημόσιο χώρο δεν ήταν εύλογος και αναγκαίος τρόπος για την επίτευξη του σκοπού που ισχυρίστηκε η εναγομένη, ως προς τον οποίο επιπροσθέτως δεν είχε καμία αρμοδιότητα, δεδομένου ότι αυτή θα μπορούσε, εάν πράγματι ο σκοπός της ήταν ο συνετισμός των χορωδών, να υποβάλει σχετική αναφορά στο αρμόδιο όργανο της άνω Δημοτικής Χορωδίας, η οποία αποτελεί νομικό πρόσωπο, ώστε αυτό με την τήρηση των νόμιμων διαδικασιών να εξετάσει την υπόθεση και να αποφασίσει σχετικά, και δ) ότι η πράξη της εναγομένης να κατασκευάσει και να τοιχοκολλήσει σε δημόσιο χώρο αφίσες με το ως άνω περιεχόμενο είχε αποκλειστικό σκοπό το διασυρμό των εναγόντων στη μουσική κοινότητα της ...

και εκδήλωνε την καταφρονητική πρόθεση της εναγομένης προς τους ενάγοντες. Οι ανωτέρω αιτιολογίες της προσβαλλόμενης απόφασης είναι επαρκείς και πλήρεις χωρίς να απαιτούνται περαιτέρω επιπλέον αιτιολογίες, όπως αβάσιμα υποστηρίζει η αναιρεσείουσα, σε σχέση με το: α) γιατί η προσβαλλόμενη δεν θεωρεί συναυλία την εκδήλωση της Δημοτικής Χορωδίας ...

στις ... (το μόνο ψευδές που δέχεται το Δικαστήριο ότι αναφέρθηκε), β) γιατί τα αληθή αναγραφόμενα ήταν αντικειμενικά μειωτικά για την τιμή και την υπόληψη των εναγόντων, γ) από που προκύπτει ο ειδικός σκοπός εξύβρισης, Περαιτέρω, τα όσα αναφέρει η αναιρεσείουσα σε σχέση με: α) τις προσκομισθείσες από αυτήν επιστολές στο δικαστήριο της ουσίας, από τις οποίες, κατά τους ισχυρισμούς της, προέκυπτε η σοβαρότητα της εκδήλωσης και η ανάγκη να στηριχθεί από όλες τις δυνάμεις της Χορωδίας και β) την έλλειψη ειδικού σκοπού εξύβρισης και πρόθεσής της να προσβάλλει τους αναιρεσίβλητους, απαραδέκτως προβάλλονται5 αφού, υπό το πρόσχημα της παραβίασης του άρθρου 559 αρ.19 ΚΠολΔ, επιχειρείται να πληγεί η ακυρωτικά ανέλεγκτη περί πραγμάτων κρίση του Δικαστηρίου της ουσίας.

Επομένως, τα όσα αντίθετα υποστηρίζει η αναιρεσείουσα με τον δεύτερο λόγο του αναιρετηρίου, με τον οποίο αποδίδεται στην προσβαλλόμενη απόφαση η πλημμέλεια από τον αριθμό 19 του άρθρου 559 του ΚΠολΔ κρίνονται αβάσιμα.

Κατόπιν αυτών και αφού δεν υπάρχει άλλος λόγος προς έρευνα, η κρινόμενη αίτηση αναίρεσης πρέπει να απορριφθεί και να διαταχθεί η εισαγωγή του παραβόλου που κατέθεσε η αναιρεσείουσα στο Δημόσιο Ταμείο (άρθρο 495 παρ. 3 εδ. ε` του ΚΠολΔ). Τέλος, πρέπει να επιβληθούν σε βάρος της αναιρεσείουσας που ηττήθηκε (άρθρα 176, 183, 191 παρ. 2 ΚΠολΔ) τα δικαστικά έξοδα των αναιρεσίβλητων που κατέθεσαν προτάσεις, όπως ειδικότερα ορίζεται στο διατακτικό.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από ... αίτηση της Α. Δ. του Ν., για αναίρεση της με αριθμό ... απόφασης του Μονομελούς Εφετείου ....

Διατάζει την εισαγωγή στο Δημόσιο Ταμείο του παραβόλου που έχει καταθέσει, η αναιρεσείουσα για την άσκηση της ένδικης αίτησης αναίρεσης.

Καταδικάζει την αναιρεσείουσα στην πληρωμή των δικαστικών εξόδων των αναιρεσίβλητων, τα οποία ορίζει στο ποσό των δύο χιλιάδων επτακοσίων (2.700) ευρώ.

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 22 Ιουνίου 2022.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 8 Δεκεμβρίου 2022.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ

Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ