Supreme Court partially allows appeal against land expropriation compensation regarding specific claimants' special indemnity calculations.

Απόφαση 2035 / 2025 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 2035/2025

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ' Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Αλεξάνδρα Αποστολάκη, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Σωκράτη Πλαστήρα, Σταύρο Μάλαινο, Αντιγόνη Τζελέπη και Ερασμία Λιούλη, Αρεοπαγίτες.

Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 4 Οκτωβρίου 2024, με την παρουσία και του Γραμματέα Α. Λ., για να δικάσει μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: Ελληνικού Δημοσίου, που εκπροσωπείται νόμιμα από τον Υπουργό Οικονομικών, που κατοικοεδρεύει στην Αθήνα, το οποίο εκπροσωπήθηκε από την Βασιλική Παπαγιαννοπούλου, Πάρεδρο ΝΣΚ, με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 ΚΠολΔ.

Των αναιρεσιβλήτων: 1. Α. Β. του Γ. (αρ. ιδ. 073004), 2. Α. Γ. του Ν. (αρ. ιδ. 073007), 3. Α. Γ. του Ν. (αρ. ιδ. 073007), 4. Α. Κ. του Α. (αρ. ιδ. 073007), 5. Γ. Ε. του Χ. (αρ. ιδ. 040203), κατοίκων ..., 6. Γ. Β. του Γ., κατοίκου ... (αρ. ιδ. 073041), 7. Δ. Ε. του Π. (αρ. ιδ. 129068), 8. Δ. Θ. του Π. (αρ. ιδ. 073102), 9. Ζ. Ν. του Γ. (αρ. ιδ. 073032), κατοίκων ..., 10. Ζ. Ν. του Π., κατοίκου ... (αρ. ιδ. 040210), 11.

Ζ. Δ. του Χ. (αρ. ιδ. 073033), 12. Κ. Α. του Φ. (αρ. ιδ. 073060), κατοίκων ..., 13. Κ. Δ. του Φ., κατοίκου ... (αρ. ιδ. 040211, 040261), 14. Κ. Κ. του Ε. (αρ. ιδ. 073038), 15. Κ. Θ. του Λ. (αρ. ιδ. 073080), 16. Κ. Σ. του Λ., κατοίκων ... (αρ. ιδ. 073120), 17. Κ. Β. του Π., κατοίκου ... (αρ. ιδ. 073108), 18. Κ. Δ. του Ι. (αρ. ιδ. 073034, 073098), 19. Κ. Ε. του Ε., κατοίκου ... (αρ. ιδ. 073103), 20. Θ. Τ. του Κ., χας Ν.

Γ., κατοίκου ... (αρ. ιδ. 073084), 21. Κ. Δ. του Ε., κατοίκου ... (αρ. ιδ. 073119, 073097, 073082), 22. Κ. Θ. του Λ., κατοίκου ... (αρ. ιδ. 073119), 23. Κ. Π. του Λ., κατοίκου ... (αρ. ιδ. 073068), 24. Κ. Π. του Χ., συζ. Ε. Δ., κατοίκου ... (αρ. ιδ. 073107), 25. Κ. Β. του Ν., κατοίκου ... (αρ. ιδ. 073008), 26. Μ. Μ. του Ε., κατοίκου ... (αρ. ιδ. 073104), 27. Μ. Δ. του Η., συζ. Η. Κ., κατοίκου ... (αρ.

ιδ. 073101), 28. Μ. Χ. του Ε., κατοίκου ... (αρ. ιδ. 040204), 29. Μ. Ν. του Ε., κατοίκου ... (αρ. ιδ. 129086, 129087), 30. Μ. Α. του Π., κατοίκου ... (αρ. ιδ. 073012), 31. Μ. Λ. του Ε., κατοίκου ... (αρ. ιδ. 040215), 32. Ν. Α. του Ε., κατοίκου ... (αρ. ιδ. 073044), 33. Ν. Θ. του Ν., κατοίκου ... (αρ. ιδ. 073123), 34. Ν. Χ. του Ν., κατοίκου ... (αρ. ιδ. 073122), 35. Ν. Μ. - Β. του Λ., κατοίκου ... (αρ. ιδ. 040203), 36.

Μ. Λ. του Α. και της Α., κατοίκου ... (αρ. ιδ. 073105, 073125), 37. Π. Μ. του Ι., κατοίκου ... (αρ. ιδ. 073110), 38. Π. Π. του Γ., κατοίκου ... (αρ. ιδ. 073109), 39. Π. Α. του Ε., κατοίκου ... (αρ. ιδ. 073083), 40. Π. Β. του Χ., κατοίκου ... (αρ. ιδ. 073015), 41. Π. Δ. του Α., κατοίκου ... (αρ. ιδ. 073011), 42. Π. Κ. του Ε., κατοίκου ... (αρ. ιδ. 073106), 43. Π. Β. του Κ., κατοίκου ... (αρ. ιδ. 073113, 073114), 44.

Π. Λ. του Ι., κατοίκου ... (αρ. ιδ. 073111, 073112), 45. Π. Ε. του Ε., συζ. Ι. Π., κατοίκου ... (αρ. ιδ. 073113, 073114, 073111, 073112 για το 1/3 εξ αδιαιρέτου), 46. Π. Λ. του Γ., κατοίκου ... (αρ. ιδ. 073115), 47. Σ. Α. του Κ., κατοίκου ... (αρ. ιδ. 073116, 073117), 48. Σ. Π. του Κ., κατοίκου ... (αρ. ιδ. 073116, 073117), 49. Σ. Ε. του Φ., κατοίκου ... (αρ. ιδ. 073100), 50. Σ. Κ. του Α., κατοίκου ... (αρ.

ιδ. 040002), 51. Τ. Π. του Ι., κατοίκου ... (αρ. ιδ. 073118), 52. Τ. Α. του Ι., κατοίκου ... (αρ. ιδ. 073121), 53. Τ. - Μ. Α. του Ι., κατοίκου ... (αρ. ιδ. 073001), 54. Χ. Δ. του Θ., κατοίκου ... (αρ. ιδ. 073010) και 55. Χ. Ν. του Θ., κατοίκου ... (αρ. ιδ. 073010), οι οποίοι δεν παραστάθηκαν, ούτε εκπροσωπήθηκαν στο ακροατήριο.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 7-9-2017 αίτηση καθορισμού οριστικής τιμής μονάδος αποζημίωσης απαλλοτρίωσης του ήδη αναιρεσείοντος (μετά την έκδοση της 90/2017 απόφασης του Μονομελούς Εφετείου Ιωαννίνων που καθόρισε προσωρινή τιμή μονάδος αποζημίωσης), που κατατέθηκε στο Τριμελές Εφετείο Ιωαννίνων και συνεκδικάστηκε με τις αυτοτελείς αιτήσεις προσώπων, μεταξύ των οποίων και ορισμένων εκ των ήδη αναιρεσιβλήτων, καθώς και με τις ανταιτήσεις και παρεμβάσεις των εκεί διαδίκων.

Εκδόθηκε η 113/2019 απόφαση του Τριμελούς Εφετείου Ιωαννίνων, την αναίρεση της οποίας ζητεί το αναιρεσείον με την από 9-6-2020 αίτησή του.

Κατά τη συζήτηση της υπόθεσης αυτής, με Εισηγήτρια την Αρεοπαγίτη Ερασμία Λιούλη, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, παραστάθηκε μόνο το αναιρεσείον όπως σημειώνεται πιο πάνω.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Από την από 1.7.2024 έκθεση τοιχοκολλήσεως της Γραμματέως του Αρείου Πάγου Ε. Τ., προκύπτει ότι επικυρωμένο αντίγραφο της από 9.6.2020 και με αρ. κατ. 16/10.6.2020 αιτήσεως αναιρέσεως του Ελληνικού Δημοσίου, με την πράξη ορισμού της αρχικής δικασίμου (13.1.2023), της με αρ. πρωτ. 139/27.6.2024 βεβαίωσης αναβολής του Γραμματέα του Δικαστηρίου τούτου και της εγγραφής της στο πινάκιο, για την αναφερομένη στην αρχή της παρούσας δικάσιμο (4.10.2024), με την κλήση προς συζήτηση, τοιχοκολλήθηκαν νόμιμα και εμπρόθεσμα, στο κατάστημα του Δικαστηρίου τούτου.

Επίσης, επικυρωμένα αντίγραφα των ανωτέρω, όπως προκύπτει από: 1) την από 12.7.2024 έκθεση τοιχοκολλήσεως της υπαλλήλου του Δήμου Νικολάου Σκουφά του Νομού Άρτας, Ε. Κ., 2) την από 11.7.2024 έκθεση τοιχοκόλλησης της υπαλλήλου του Δήμου Αμφιλοχίας Α. Κ., 3) την από 5-7-2024 έκθεση τοιχοκόλλησης της υπαλλήλου του Δικηγορικού Συλλόγου Αγρίνιου Α.

Τ., 4) την από 15-7-2024 έκθεση τοιχοκόλλησης της υπαλλήλου του Δικηγορικού Συλλόγου Άρτας Σ. Σ. 5) την από 4-7-2024 έκθεση τοιχοκόλλησης της γενικής Γραμματέως του Δικηγορικού Συλλόγου Ιεράς Πόλης Μεσολογγίου, τοιχοκολλήθηκαν στον πίνακα δημοσιεύσεων των ως άνω Δήμων, στην περιφέρεια των οποίων βρίσκονται τα απαλλοτριούμενα ακίνητα.

Παράλληλα, ειδοποίηση - κλήση του αναιρεσείοντος Ελληνικού Δημοσίου με τίτλο "ΕΙΔΟΠΟΙΗΣΗ ΑΝΑΡΤΗΣΗΣ ΚΛΗΣΗΣ ΣΤΟ ΕΦΕΤΕΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ", στην οποία μνημονεύονται, το δικαστήριο στο οποίο απευθύνεται η αίτηση αναιρέσεως, η τοιχοκόλληση αυτής, η δικάσιμος, περίληψη του αιτήματος και περίληψη της απαλλοτριωτικής πράξης, αναρτήθηκε στις 17.7.2024 στον ιστότοπο του αρμόδιου για την απαλλοτρίωση φορέα Υπουργείου Υποδομών, όπως προκύπτει από τις, με τις ίδιες ημερομηνίες, μέσω ηλεκτρονικού ταχυδρομείου, απαντήσεις προς το αναιρεσείον.

Κατά την ως άνω δικάσιμο (4.10.2024), κατά την οποία η υπόθεση εκφωνήθηκε στη σειρά της από το οικείο πινάκιο, παρέστη μόνο το αναιρεσείον Ελληνικό Δημόσιο, ενώ οι αναιρεσίβλητοι (οι οποίοι υπερβαίνουν τους 50) δεν εμφανίστηκαν και δεν εκπροσωπήθηκαν από πληρεξούσιο δικηγόρο, ούτε κατατέθηκε γι' αυτούς έγγραφη δήλωση, σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 242 παρ. 2 του ΚΠολΔ, που εφαρμόζεται, κατά τη διάταξη του άρθρου 573 παρ. 1 του ίδιου κώδικα, και στη διαδικασία της αναιρετικής δίκης. Επομένως, εφόσον οι αναιρεσίβλητοι, που κλητεύτηκαν νόμιμα, σύμφωνα με το άρθρο 171 του Ν.4512/2018, όπως αντικαταστάθηκε με το άρθρο 88 παρ.1 Ν.4714/2020, και εμπρόθεσμα, κατ' άρθρο 22 παρ. 4 του ν. 2882/2001, δεν εμφανίστηκαν κατά την άνω δικάσιμο, πρέπει να χωρήσει η συζήτηση της υποθέσεως παρά την απουσία τους (άρθρο 576 παρ. 2 ΚΠολΔ).

Σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 22 παρ. 1 του Ν. 2882/2001 "1. Κατά της απόφασης του εφετείου περί οριστικού προσδιορισμού της αποζημίωσης επιτρέπεται μόνο το ένδικο μέσο της αναίρεσης κατά τις διατάξεις του Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας. Εάν δεν επεδόθη η απόφαση του εφετείου, η προθεσμία προς άσκηση αναίρεσης είναι σε κάθε περίπτωση ένα έτος από τη δημοσίευση της απόφασης".

Περαιτέρω, στην παρ. 1 του άρθρου 74 του Ν. 4690/2020 (A' 104) ορίζεται ότι: "1. Το χρονικό διάστημα της επιβολής του μέτρου της προσωρινής αναστολής της λειτουργίας των δικαστηρίων και των εισαγγελιών της Χώρας (13.3.2020 - 31.5.2020) δεν υπολογίζεται στις νόμιμες και δικαστικές προθεσμίες για τη διενέργεια διαδικαστικών και εξώδικων πράξεων, καθώς και άλλων ενεργειών ενώπιον των δικαστηρίων, συμβολαιογράφων ως υπαλλήλων του πλειστηριασμού, υποθηκοφυλακείων, κτηματολογικών γραφείων και άλλων τρίτων προσώπων. Μετά τη λήξη της παραπάνω αναστολής οι προθεσμίες αυτές τρέχουν για όσο χρονικό διάστημα υπολείπεται για να συμπληρωθεί η αντίστοιχη προβλεπόμενη από τον νόμο προθεσμία. Ειδικότερα οι προθεσμίες της παρ. 2 του άρθρου 215, των παρ. 1 και 2 του 237 και του άρθρου 238 του Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας (ΚΠολΔ), καθώς και οι προθεσμίες άσκησης ανακοπών, με εξαίρεση τις προθεσμίες του άρθρου 934 ΚΠολΔ, ένδικων μέσων και πρόσθετων λόγων δεν συμπληρώνονται, αν δεν παρέλθουν επιπλέον τριάντα (30) ημέρες από την προβλεπόμενη λήξη τους".

Στην προκειμένη περίπτωση, η προσβαλλόμενη υπ' αριθμ. 113/2019 απόφαση του Τριμελούς Εφετείου Ιωαννίνων, που εκδικάστηκε, κατά την ειδική διαδικασία του Ν. 2882/2001 - Κώδικας Αναγκαστικών Απαλλοτριώσεων Ακινήτων (ΚΑΑΑ), εκδόθηκε στις 24.5.2019, ενώ από κανένα στοιχείο του φακέλου της δικογραφίας δεν προκύπτει επίδοσή της.

Η κρινόμενη από 9.6.2020 αίτηση αναίρεσης ασκήθηκε, με την κατάθεσή της στη γραμματεία του Εφετείου Ιωαννίνων, στις 10.6.2020, όπως προκύπτει από τη σχετική με αριθμό 16/2020 πράξη κατάθεσης επί του δικογράφου της αίτησης αναίρεσης του αρμόδιου γραμματέα. Η ετήσια προθεσμία για την άσκηση αίτησης αναίρεσης κατά της 113/2019 απόφασης, η οποία άρχισε στις 25.5.2019, χωρίς την προσωρινή αναστολή της λειτουργίας των δικαστηρίων της χώρας, θα έληγε στις 25.5.2020, λόγω, όμως, της ως άνω αναστολής και του εξ αυτής μη υπολογισμού του χρονικού διαστήματος από 13.3.2020 έως 31.5.2020 (2 μήνες και 19 ημέρες), σύμφωνα με τις προεκτεθείσες διατάξεις του άρθρ. 74 παρ. 1 εδ.

α' του Ν. 4690/2020, δεν είχε συμπληρωθεί (η ετήσια προθεσμία) κατά την άσκηση της ένδικης αίτησης αναίρεσης με την προεκτεθείσα κατάθεσή της στη γραμματεία του Εφετείου Δυτικής Στερεάς Ελλάδας, στις 10.6.2020. Ενόψει τούτων, η υπό κρίση αίτηση αναίρεσης ασκήθηκε νομοτύπως και εμπροθέσμως και είναι παραδεκτή (άρθρ. 552, 553, 556, 558, 564 παρ. 1, 577 παρ. 1 ΚΠολΔ, σε συνδ.

με άρθρ. 22 ΚΑΑΑ). Επομένως, πρέπει να ερευνηθεί ως προς το παραδεκτό και το βάσιμο των λόγων αυτής (άρθρ. 577 παρ. 3 ΚΠολΔ).

Από το συνδυασμό των διατάξεων των άρθρων 17 παρ. 1 και 2 του ισχύοντος Συντάγματος και 1 του Πρώτου Πρόσθετου Πρωτοκόλλου της από 4-11-1950 Ευρωπαϊκής Σύμβασης για την προάσπιση των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και των θεμελιωδών ελευθεριών (ΕΣΔΑ), που κυρώθηκε με το ΝΔ 53/1974 και έχει αυξημένη ισχύ, σύμφωνα με το άρθρο 28 του Συντάγματος, έναντι των κοινών νόμων, συνάγεται ότι για τον προσδιορισμό της πλήρους αποζημίωσης λαμβάνεται υπόψη η αξία του απαλλοτριούμενου ακινήτου κατά το χρόνο της πρώτης συζήτησης ενώπιον του δικαστηρίου της αιτήσεως καθορισμού (προσωρινού ή οριστικού, σε περίπτωση παράλειψης του προσωρινού ή παρέλευσης έτους από τη συζήτηση για προσωρινό καθορισμό) της αποζημίωσης αυτής, καθώς και η δαπάνη του ιδιοκτήτη του απαλλοτριούμενου ακινήτου. Τα ίδια ορίζονται και στο άρθρο 13 παρ. 1 εδ. α` και β` του Ν. 2882/2001 (Κ.Α.Α.Α.), στο οποίο ορίζεται περαιτέρω, στο εδάφιο γ', ότι "ως κριτήριο για την εκτίμηση της αξίας του απαλλοτριωμένου ακινήτου λαμβάνονται υπόψη, ιδίως, η αξία που έχουν κατά τον κρίσιμο χρόνο παρακείμενα και ομοειδή ακίνητα, που προσδιορίζεται κυρίως από την αντικειμενική αξία, τα τιμήματα σε συμβόλαια μεταβίβασης κυριότητας ακινήτων, τα οποία συντάχθηκαν κατά το χρόνο της κήρυξης της απαλλοτρίωσης, καθώς και η πρόσοδος του απαλλοτριωμένου".

Περαιτέρω, με το άρθρο 1 του Πρώτου Πρόσθετου Πρωτοκόλλου της Ευρωπαϊκής Σύμβασης, για την προστασία των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και των θεμελιωδών ελευθεριών (ΕΣΔΑ), ορίζεται ότι "κάθε φυσικό ή νομικό πρόσωπο δικαιούται σεβασμού της περιουσίας του. Κανένας δεν μπορεί να στερηθεί της περιουσίας του, ειμή δια λόγους δημόσιας ωφέλειας και υπό τους προβλεπόμενους από το νόμο και τις γενικές αρχές του διεθνούς δικαίου όρους.

Οι προαναφερόμενες διατάξεις δεν θίγουν το δικαίωμα κάθε κράτους να θέσει σε ισχύ νόμους, τους οποίους ήθελε κρίνει αναγκαίους για ρύθμιση της χρήσεως αγαθών σύμφωνα με το δημόσιο συμφέρον ή για εξασφάλιση της καταβολής φόρων ή άλλων εισφορών ή προστίμων". Κατά την έννοια της προαναφερόμενης διατάξεως του άρθρου 13 παρ. 1 εδ.

α' και β' του Ν. 2882/2001, τα διαγραφόμενα κριτήρια δεν είναι αποκλειστικά και υποχρεωτικά για το δικαστήριο για τη διάγνωση της πραγματικής αξίας του απαλλοτριωμένου, κατά τον κρίσιμο χρόνο, έτσι ώστε να θεωρείται ότι παραβιάζεται στην περίπτωση που το δικαστήριο δεν τα λάβει υπόψη του ή λάβει υπόψη άλλα τέτοια.

Το δικαστήριο μπορεί να στηρίζει την κρίση του για την πραγματική αξία του απαλλοτριουμένου ακινήτου, ενόψει της χρησιμοποιούμενης στην παραπάνω διάταξη λέξεως "ιδίως", σε κάθε πρόσφορο συγκριτικό στοιχείο, αφού το αξιολογήσει κατάλληλα. Η σχετική για το πρόσφορο ή όχι του συγκριτικού στοιχείου κρίση του δικαστηρίου ανάγεται στην εκτίμηση πραγμάτων και, ως εκ τούτου, δεν υπόκειται στον έλεγχο του Αρείου Πάγου, σύμφωνα με την διάταξη του άρθρου 561 παρ. 1 του Κ.Πολ.Δ. (Α.Π. 1323/2023, Α.Π 1557/2022, Α.Π 1203/2022, Α.Π 781/2021).

Επίσης, κατά το τελευταίο εδάφιο της παρ. 6 του άρθρου 15 του ιδίου Ν. 2882/2001, που προστέθηκε με την παρ. 8 του άρθρου 76 του Ν. 4146/2013 (ΦΕΚ Α`90/18.4.2013) και εφαρμόζεται και στις κηρυχθείσες απαλλοτριώσεις, για τις οποίες δεν έχει συζητηθεί η αίτηση καθορισμού προσωρινής ή οριστικής αποζημιώσεως (άρθρο 76 παρ. 8 του ν. 4146/2013) "Το δικαστήριο υποχρεούται να αιτιολογεί ειδικά την τυχόν απόκλιση της προσδιοριζομένης από το ίδιο αξίας του ακινήτου τόσο από την προκύπτουσα κατά το αντικειμενικό σύστημα αξία του, όσο και από την προκύπτουσα από την έκθεση της εκτιμητικής επιτροπής της παραγράφου 1 του παρόντος ή του ανεξάρτητου εκτιμητή της παρούσας παραγράφου". Από τις διατάξεις αυτές προκύπτει ότι, η έκθεση της εκτιμητικής επιτροπής (ή του ανεξάρτητου εκτιμητή), εφόσον καταρτίστηκε, συνεκτιμάται μαζί με τα υπόλοιπα στοιχεία που προαναφέρθηκαν, ακόμη και αν η αναγραφόμενη αξία είναι κατώτερη ή ανώτερη της αντικειμενικής αξίας, η οποία δεν δεσμεύει υποχρεωτικά την δικαστική κρίση για την πραγματική αξία του απαλλοτριωμένου, πλην όμως, αν το Δικαστήριο αποκλίνει από την αντικειμενική αξία ή από την τιμή της αρμόδιας επιτροπής ή του ανεξάρτητου εκτιμητή, τότε θα πρέπει να αιτιολογεί ειδικά τους παράγοντες που το οδήγησαν στην εκτίμηση της ανώτερης αυτής πραγματικής αξίας (ΑΠ 125/2021, ΑΠ 872/2020, ΑΠ 645/2020, ΑΠ 759/2020).

Περαιτέρω, ο από το άρθρο 559 αριθμ. 1 του ΚΠολΔ λόγος αναίρεσης για παραβίαση κανόνα ουσιαστικού δικαίου ιδρύεται όταν ο κανόνας δικαίου δεν εφαρμοσθεί, ενώ συνέτρεχαν οι προϋποθέσεις εφαρμογής του ή εάν εφαρμοσθεί, ενώ δεν έπρεπε, καθώς και εάν εφαρμοσθεί εσφαλμένα (Ολ.ΑΠ 2/2021, Ολ.ΑΠ 3/2020, ΑΠ 38/2020). Επίσης, κατά τη διάταξη του άρθρου 559 αριθμ. 19 του ΚΠολΔ, αναίρεση επιτρέπεται αν η απόφαση δεν έχει νόμιμη βάση, γιατί δεν έχει καθόλου ή έχει ανεπαρκείς ή αντιφατικές αιτιολογίες, σε ζήτημα που ασκεί ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης.

Κατά την έννοια της διάταξης αυτής, ο από αυτήν λόγος αναίρεσης ιδρύεται, όταν, από το αιτιολογικό της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, δεν προκύπτουν, σαφώς και επαρκώς, τα πραγματικά εκείνα περιστατικά που είναι, κατά το νόμο, αναγκαία για την εφαρμογή, στην συγκεκριμένη περίπτωση, του κανόνα ουσιαστικού δικαίου που εφαρμόστηκε, όπως και όταν η απόφαση έχει ελλιπείς ή αντιφατικές αιτιολογίες σχετικά με τα πραγματικά περιστατικά που έχουν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης, με συνέπεια να μην είναι δυνατός ο αναιρετικός έλεγχος της ορθής ή όχι εφαρμογής του κανόνα αυτού του ουσιαστικού δικαίου (Ολ.ΑΠ 1/2020, Ολ.ΑΠ 2/2019, ΑΠ 2/2022).

Η ύπαρξη νόμιμης βάσης και η αντίστοιχη έλλειψή της πρέπει να προκύπτουν αμέσως από την προσβαλλόμενη απόφαση, ο δε Άρειος Πάγος διαπιστώνει την ύπαρξη ή την ανυπαρξία του προκειμένου λόγου αναίρεσης, ελέγχοντας μόνο την προσβαλλόμενη απόφαση και το αιτιολογικό της και όχι το περιεχόμενο άλλων εγγράφων ή αποφάσεων σε εφαρμογή της διάταξης του άρθρου 561 παρ. 2 του ΚΠολΔ (ΑΠ 509/2020).

Αντίθετα, δεν ιδρύεται λόγος αναίρεσης κατά τη διάταξη αυτή, όταν οι ελλείψεις της απόφασης ανάγονται στην εκτίμηση των αποδείξεων και μάλιστα στην ανάλυση και στάθμισή τους και στην αιτιολόγηση του εξαγομένου από αυτές πορίσματος, γιατί στην κρίση του αυτή το δικαστήριο προβαίνει ανελέγκτως, κατά την διάταξη του άρθρου 561 παρ. 1 του ΚΠολΔ, εκτός αν δεν είναι σαφές το πόρισμα και για το λόγο αυτό γίνεται αδύνατος ο αναιρετικός έλεγχος (Ολ.ΑΠ 2/2022, ΑΠ 1096/2021, ΑΠ 521/2021, ΑΠ 464/2020).

Ως ζητήματα, των οποίων η μη αιτιολόγηση ή η αιτιολόγηση κατά τρόπο ανεπαρκή ή αντιφατικό στερεί από την απόφαση τη νόμιμη βάση, νοούνται μόνο οι ισχυρισμοί που έχουν αυτοτελή ύπαρξη, που τείνουν, δηλαδή, στη θεμελίωση ή την κατάλυση του δικαιώματος που ασκήθηκε, είτε ως επιθετικό είτε ως αμυντικό μέσο, όχι όμως και η επιχειρηματολογία των διαδίκων ή του δικαστηρίου, ούτε η εκτίμηση των αποδείξεων, εφόσον το πόρισμα από την εκτίμηση αυτή διατυπώνεται σαφώς (Ολ.ΑΠ 24/1992, Ολ.ΑΠ 1/1999, ΑΠ 122/2020, 1373/2019, ΑΠ 918/2019, ΑΠ 564/2018).

Το πόρισμα, δηλαδή το συμπέρασμα που προκύπτει από τις αποδείξεις, είναι σαφές, όταν αναφέρεται στην απόφαση χωρίς ενδοιασμούς (με βεβαιότητα) ότι αποδείχθηκε συγκεκριμένο γεγονός και δεν χρησιμοποιούνται από το δικαστήριο εκφράσεις που κλονίζουν το πόρισμα, ως προϊόν πλήρους δικανικής πεποιθήσεως (ΑΠ 805/2021, ΑΠ 1397/2019, ΑΠ 1653/2018, ΑΠ 1206/2018).

Δεν υπάρχει δε έλλειψη αιτιολογιών, όταν η απόφαση περιέχει συνοπτικές μεν, αλλά πλήρεις αιτιολογίες, αφού αναγκαίο να εκτίθεται σαφώς στην απόφαση είναι μόνο το τι αποδείχθηκε ή δεν αποδείχθηκε και όχι ο λόγος για τον οποίο αποδείχθηκε ή δεν αποδείχθηκε (ΑΠ 809/2023, ΑΠ 1388/2021, ΑΠ 145/2021, ΑΠ 605/2020, ΑΠ 30/2020).

Στην προκειμένη περίπτωση, από την επιτρεπτή, κατ' άρθρο 561 παρ. 2 του Κ.Πολ.Δ., επισκόπηση της προσβαλλόμενης, υπ' αριθμ. 113/2019, αποφάσεως του Τριμελούς Εφετείου Ιωαννίνων, προκύπτει ότι αυτή εκδόθηκε ερήμην των 6ης, 8ου, 9ου, 10ου, 12ου, 13ου, 14ου, 16ου, 20ού, 25ου, 26ου, 32ου, 34ου, 37ης, 38ης, 41ου, 43ης, 44ης, 45ης, 49ου, 51ου και 52ου καθών η αίτηση και αντιμωλία των λοιπών διαδίκων κατά την ειδική διαδικασία του Ν. 2882/2001 - Κώδικας Αναγκαστικών Απαλλοτριώσεων (ΚΑΑΑ), μετά από συνεκδίκαση των συναφών:

Α) της από 7.9.2017 και με αρ. έκθ. κατ. 290/2017 αίτησης, με την οποία το ήδη αναιρεσείον Ελληνικό Δημόσιο ζητούσε να καθορισθεί η οριστική τιμή μονάδας αποζημίωσης που πρέπει να καταβληθεί στους καθ' ων η αίτηση, για τα αναφερόμενα στην αίτηση ακίνητά τους και τα επικείμενα αυτών που έχουν απαλλοτριωθεί υπέρ αυτού και με δαπάνες του, με την υπ' αριθμ. ...-2014 απόφαση του Υπουργού Υποδομών, Μεταφορών και Δικτύων, που δημοσιεύθηκε στο με αριθμό 326/16-10-2014 ΦΕΚ (Τεύχος Αναγκαστικών Απαλλοτριώσεων και Πολεοδομικών Θεμάτων) και μεταγράφηκε νόμιμα, με την οποία κηρύχθηκε 2η συμπληρωματική αναγκαστική απαλλοτρίωση για λόγους δημόσιας ωφέλειας και ειδικότερα, για τη διάνοιξη της Ιόνιας Οδού στο τμήμα Κουβαρά - Κομπότι στο υπότμημα από χ.θ. 124+323,04 έως χ.θ. 125+134,50 και χ.θ. 126+034.04 έως χ.θ. 129+134.04, έκτασης συνολικού εμβαδού 29.603,07 τ.μ., που βρίσκεται στην περιοχή της Δημοτικής Ενότητας Κομποτίου της Τοπικής Κοινότητας Σελλάδων του Δήμου Νικολάου Σκουφά στην Περιφερειακή Ενότητα Άρτας και Β) της από 26.6.2017 (με αρ.

έκθ. κατ. 226/2017) αίτησης των: 1) Β. Α. του Γ., 2) Γ. Α. του Ν., 3) Γ. Α. του Ν., 4) Κ. χήρας Ν. Α., το γένος Α. Χ., 5) Ε. Γ. του Χ., 6) Μ. Μ. του Ε., 7) Δ. συζ. Η. Κ. το γένος Η. Μ., 8) Χ. Μ. του Ε., 9) Α. Μ. του Π., 10) Λ. Μ. του Ε., 11) Μ.-Β., συζ, Ε. Γ., το γένος Λ. Ν., 12) Δ. Χ. του Θ., 13) Ν. Χ. του Θ., 14) Κ. Π. του Ε., 15) Θ. Κ. του Λ., 16) Β. Κ. του Π., 17) Δ. Κ. του Ι., 18) Ε. Κ. του Ε., 19) Θ.

Κ. του Λ., 20) Μ. Κ. του Λ., 21) Π. Κ. του Λ., 22) Α. Π. του Ε., 23) Λ. Π. του Γ., 24) Π. συζ. Ε. Δ. το γένος Χ. Κ., 25) Δ. Κ. του Ε., 26) Θ. Τ. του Κ., χας Ν. Γ., 27) Ε. συζ. Π. Δ., το γένος Π. Λ. και 28) Ν. Μ. του Ε., Γ) της από 10.10.2017 (με αρ. έκθ. κατ. 381/2017) αίτησης των 1) Π. Σ. του Κ. και 2) Α. Σ. του Κ., Δ) της από 4.10.2017 (με αρ. έκθ. κατ. 330/2017) αίτησης του Θ. Ν. του Ν.

και Ε) της από 25.10.2018 (με αρ. έκθ. κατ. 418/2018) αίτησης του Λ. Μ., κατά του καθού και ήδη αναιρεσείοντος Ελληνικού Δημοσίου, καθώς και των ανταιτήσεων και των κυρίων παρεμβάσεων, που ασκήθηκαν με τις προτάσεις από ορισμένους εκ των καθών η αίτηση, οι οποίες συνεκδικάσθηκαν, με τις οποίες ζήτησαν μεταξύ άλλων α) να καθορισθεί η οριστική τιμή μονάδας αποζημίωσης για το έδαφος, τα επικείμενα και συστατικά των απαλλοτριουμένων ακινήτων τους, και β) να καθορισθεί ιδιαίτερη αποζημίωση λόγω μείωσης της αξίας των τμημάτων των αναφερόμενων ακινήτων τους, που απομένουν μετά την απαλλοτρίωση.

Με την πληττόμενη απόφαση, μεταξύ άλλων, έγιναν εν μέρει δεκτές κατ' ουσίαν αυτές, καθορίστηκε αφενός οριστική τιμή μονάδας της αποζημίωσης και ιδιαίτερη αποζημίωση για τα εναπομείναντα τμήματα των ακινήτων και των επικειμένων τους, που αναφέρονται ειδικότερα στο διατακτικό της. Με τον πρώτο λόγο της αιτήσεως αναιρέσεως, το αναιρεσείον μέμφεται το Εφετείο, ότι υπέπεσε στην πλημμέλεια του άρθρου 559 αρ. 1 και 19 του Κ.Πολ.Δ., (αληθώς μόνο του αρ. 19) της εκ πλαγίου παραβίασης των διατάξεων των άρθρων 17 παρ. 3 και 3 του Συντάγματος, και αρ. 13 παρ.1 εδ.

γ'και 2 και 15 παρ. 6 του Ν. 2882/2001, με το να καθορίσει την οριστική τιμή μονάδας των επιδίκων ακινήτων με απόκλιση μεγαλύτερη από 30-40% από τις τιμές που αναφέρονται στην υπ' αρ. ....2015 έκθεση εκτίμησης των Πιστοποιημένων Εκτιμητών, χωρίς ειδική αιτιολογία και χωρίς να αναφέρει πώς και με ποια κριτήρια κατέληξε στην κρίση της.

Το Τριμελές Εφετείο Ιωαννίνων, προκειμένου να προβεί στον οριστικό καθορισμό της τιμής μονάδας αποζημίωσης των επιδίκων ακινήτων που απαλλοτριώθηκαν αναγκαστικά, δέχθηκε, με την προσβαλλομένη απόφασή του, ως προς το ουσιώδες αυτό ζήτημα, κατά την ανέλεγκτη περί των πραγμάτων κρίση του, τα ακόλουθα πραγματικά περιστατικά: "Με την υπ'αριθμ. ...-2014 απόφαση του Υπουργού Υποδομών, Μεταφορών και Δικτύων, που δημοσιεύθηκε νόμιμα στο με αριθμό 326/16-10-2014 ΦΕΚ (Τεύχος Α.Α.Π.Θ.) και μεταγράφηκε νόμιμα, κηρύχθηκε 2η συμπληρωματική αναγκαστική απαλλοτρίωση ακινήτων για λόγους δημόσιας ωφέλειας και ειδικότερα για τη διάνοιξη της Ιόνιας Οδού στο τμήμα Κουβαρά - Κομπότι στο υπότμημα από χ.θ. 124+323,04 έως χ.θ. 125+134,50 και χ.θ. 126+034.04 έως χ.θ. 129+134.04, έκτασης συνολικού εμβαδού 29.603,07 τ.μ., που βρίσκεται στην περιοχή της Δ.Ε.

Κομποτίου της ΤΚ Σελλάδων του Δήμου Νικολάου Σκουφά στην Περιφερειακή Ενότητα Άρτας, όπως αυτή απεικονίζεται με κλίμακα 1:2000 στο από 14-5-2014 τοπογραφικό διάγραμμα, το οποίο συντάχθηκε από την εταιρία ΑΝΟΔΟΣ ΑΕ, ελέγχθηκε και υπογράφηκε από τον Διευθυντή της ΕΥΔΕ/Μ-Κ ΕΠ.Α και ΙΟ και θεωρήθηκε στις 11-9-2014 από τον Αναπληρωτή Διευθυντή της Διεύθυνσης Α12 του Υπουργείου Υποδομών, Μεταφορών και Δικτύων Χρήστο Ρετζέπη.

Ακολούθως η απαλλοτριούμενη έκταση εικονίζεται με κλίμακα 1:1000 στο από 23-10-2014 κτηματολογικό διάγραμμα και στον αντίστοιχο κτηματολογικό πίνακα, που συνέταξε ο Ν. Μ. και έχει θεωρήσει στις 14.7.2015 ο Διευθυντής της Διεύθυνσης Απαλλοτριώσεων Τοπογραφήσεων και Γεωπληροφορικής Δ12 Γ. Ν. με την 3693/14-7-2015 εγκριτική απόφαση.

Η απαλλοτρίωση κηρύχθηκε υπέρ του Δημοσίου και θα αντιμετωπιστεί με δαπάνες του προγράμματος Δημοσίων επενδύσεων για έργα αρμοδιότητας της Γενικής Γραμματείας Δημοσίων Εσόδων και ειδικότερα σε βάρος του έργου 2011 ΣΕ07180007 (ΣΑΕ 071/8), σε συνδυασμό με τις διατάξεις του ν. 653/1977. Το έργο της Ιονίας Οδού περιλαμβάνεται στα Διευρωπαϊκά Δίκτυα, συγχρηματοδοτείται από το Γ' ΚΠΣ και το ΕΣΠΑ και είναι έργο γενικότερης σημασίας για την οικονομία της Χώρας.

Η απαλλοτριωμένη έκταση βρίσκεται εντός των διοικητικών ορίων των ΔΕ Κομποτίου και Σελλάδων του Δήμου Νικολάου Σκουφά Άρτας σε ευθεία απόσταση περί τα 25-30χιλ. βορειονατολικά της Αμφιλοχίας και 7,5 -12,5 χιλ. νοτιοανατολικά της Άρτας, ενώ σε μικρή απόσταση από τη χάραξη του νέου οδικού άξονα βρίσκονται οι οικισμοί Σακούλα, Κομπότι, Σελλάδες, Άγιος Νικόλαος και Αλώνια, ολόκληρη δε η περιοχή χαρακτηρίζεται ως πεδινή, γεωργοκτηνοτροφική και βρίσκεται σε υψόμετρο περί τα 20 μ.

Στην εγγύς περιοχή είναι αναπτυγμένη η γεωργική χρήση και συναντώνται κυρίως καλλιέργειες ελαιόδεντρων και πορτοκαλεώνων, ενώ οικιστική ανάπτυξη παρατηρείται κυρίως στους γειτονικούς της χάραξης οικισμούς. Η περιοχή εξυπηρετείται από όλα τα δίκτυα τον οργανισμών κοινής ωφέλειας (ΔΕΗ, ΟΤΕ και Ύδρευση κατά τόπους), καθώς και από τις υπεραστικές και αστικές λεωφορειακές γραμμές.

Οι απαλλοτριωμένες ιδιοκτησίες βρίσκονται εκτός σχεδίου πόλης και εκτός ορίων οικισμών και ισχύουν οι όροι δόμησης για την εκτός σχεδίου δόμηση και ειδικότερα το Π.Δ. 24/31-5-1985. Η κτηματαγορά στην ευρύτερη περιοχή των απαλλοτριωμένων ιδιοκτησιών βρίσκεται σε κατάσταση στασιμότητας, καθόσον δεν υπάρχει ζήτηση για αγορά αγροτεμαχίων ενώ λόγω της οικονομικής ύφεσης στη χώρα μας που έχει επηρεάσει και την αγορά ακινήτων παρατηρούνται μηδενικές μεταβιβάσεις και συνεχής πτώση των τιμών από το 2009 έως σήμερα.

Οι πιστοποιημένοι εκτιμητές Α. Λ., Φ. Σ. και Μ. Φ. στη με αριθμό ....2015 έκθεση εκτίμησης προσδιόρισαν την αξία των απαλλοτριωμένων ιδιοκτησιών και των επικειμένων τους ως εξής: Α) του εδάφους: 1) της με ΚΑ 129068 ιδιοκτησίας σε 1,50 ευρώ το τ.μ., 2) της με ΚΑ 129086 ιδιοκτησίας σε 2 ευρώ το τ.μ. 3) της με ΚΑ 129087 ιδιοκτησίας σε 1,75 ευρώ το τ.μ., 4) της με ΚΑ 040002 ιδιοκτησίας, σε 1,50 ευρώ το τ.μ., 5) της με ΚΑ 040203 ιδιοκτησίας, σε 1,50 ευρώ το τ.μ., 6) της με ΚΑ 040204 ιδιοκτησίας, σε 1,75 ευρώ το τ.μ., 7) της με ΚΑ 040210 ιδιοκτησίας, σε 1,50 ευρώ το τ.μ. 8) Της με ΚΑ 040211 ιδιοκτησίας σε 2,00 ευρώ το τ.μ., 9) Της με ΚΑ 040215 ιδιοκτησίας, σε 2,50 ευρώ το τ.μ., 10) Της με ΚΑ 040261 ιδιοκτησίας σε 1,75 ευρώ το τ.μ., 11) Της με ΚΑ 073001 ιδιοκτησίας σε 1,50 ευρώ το τ.μ., 12)Της με ΚΑ 073004 ιδιοκτησίας σε 1,50 ευρώ το τ.μ., 13) Της με ΚΑ 073007 ιδιοκτησίας, σε 1,50 ευρώ το τ.μ., 14) Της με ΚΑ 073008 ιδιοκτησίας σε 1,50 ευρώ το τ.μ., 15) Της με ΚΑ 073010 ιδιοκτησίας σε 1,50 ευρώ το τ.μ.,16) Της με ΚΑ 073011 ιδιοκτησίας σε 1,25 ευρώ το τ.μ., 17) Της με ΚΑ 073012 ιδιοκτησίας, σε 2,75 ευρώ το τ.μ., 18) Της με ΚΑ 073015 ιδιοκτησίας σε 2,75 ευρώ το τ.μ., 19) Της με ΚΑ 073032 ιδιοκτησίας σε 2,00 ευρώ το τ.μ., 20) Της με ΚΑ 073033 ιδιοκτησίας σε 2,00 ευρώ το τ.μ., 21) Της με ΚΑ 073034 ιδιοκτησίας, σε 2,00 ευρώ το τ.μ., 22) Της με ΚΑ 073038 ιδιοκτησίας, σε 2,00 ευρώ το τ.μ., 23) Της με ΚΑ 073041, ιδιοκτησίας, σε 10,50 ευρώ το τ.μ., 24) Της με ΚΑ 073044 ιδιοκτησίας, σε 8,50 ευρώ το τ.μ., 25) Της με ΚΑ 073060 ιδιοκτησίας, σε 2,00 ευρώ το τ.μ. 26) Της με ΚΑ 073068 ιδιοκτησίας σε 10,50 ευρώ το τ.μ., 27) Της με ΚΑ 073080 ιδιοκτησίας σε 2,25 ευρώ το τ.μ., 28) Της με ΚΑ 073082 ιδιοκτησίας, σε 2,00 ευρώ το τ.μ. 29) Της με ΚΑ 073083 ιδιοκτησίας σε 2,00 ευρώ το τ.μ., 30) Της με ΚΑ 073084 ιδιοκτησίας, σε 2,00 ευρώ το τ.μ., 31) Της με ΚΑ 073097 ιδιοκτησίας, σε 2,00 ευρώ το τ.μ., 32) Της με ΚΑ 073098 ιδιοκτησίας, σε 2,00 ευρώ το τ.μ., 33) Της με ΚΑ 073100 ιδιοκτησίας, σε 2,00 ευρώ το τ.μ., 34) Της με ΚΑ 073101 ιδιοκτησίας, σε 2,25 ευρώ το τ.μ., 35) Της με ΚΑ 073102 ιδιοκτησίας, σε 2,25 ευρώ το τ.μ., 36) Της με ΚΑ 073103 ιδιοκτησίας, σε 9,50 ευρώ το τ.μ., 37) Της με ΚΑ 073104 ιδιοκτησίας σε 2,25 ευρώ το τ.μ., 38) Της με ΚΑ 073105 ιδιοκτησίας σε 2,25 ευρώ το τ.μ., 39) Της με ΚΑ 073106 ιδιοκτησίας, σε 4,00 ευρώ το τ.μ., 40) Της με ΚΑ 073107 ιδιοκτησίας, σε 2,25 ευρώ το τ.μ., 41) Της με ΚΑ 073108 ιδιοκτησίας, σε 3,25 ευρώ το τ.μ., 42) Της με ΚΑ 073109 ιδιοκτησίας, σε 3,25 ευρώ το τ.μ., 43) Της με ΚΑ 073110 ιδιοκτησίας, σε 8,50 ευρώ το τ.μ., 44) Της με ΚΑ 073111 ιδιοκτησίας, σε 9,50 ευρώ το τ.μ., 45) Της με ΚΑ 073112 ιδιοκτησίας, σε 2,25 ευρώ το τ.μ., 46) Της ΚΑ 073113 ιδιοκτησίας σε 10,50 ευρώ το τ.μ., 47) Της με ΚΑ 073114 ιδιοκτησίας σε 2,00 ευρώ το τ.μ., 48) Της με ΚΑ 073115ιδιοκτησίας σε 10,50 ευρώ το τ.μ., 49) Της με ΚΑ 073116 ιδιοκτησίας σε 13,75 ευρώ το τ.μ., 50) Της με ΚΑ 073117 ιδιοκτησίας σε 2,00 ευρώ το τ.μ., 51) Της με ΚΑ 073118 ιδιοκτησίας σε 2,25 ευρώ το τ.μ. 52) Της με ΚΑ 073119 ιδιοκτησίας, σε 2,25 ευρώ το τ.μ. 53) Της με ΚΑ 073120 ιδιοκτησίας σε 2,00 ευρώ το τ.μ. 54) Της με ΚΑ 073121 ιδιοκτησίας σε 2,25 ευρώ το τ.μ., 55) Της με ΚΑ 073122 ιδιοκτησίας, σε 9,75 ευρώ το τ.μ., 56) Της με ΚΑ 073123 ιδιοκτησίας σε 12,50 ευρώ το τ.μ., 57) Της με ΚΑ 073125ιδιοκτησίας σε, 2,00 ευρώ το τ.μ.

Β) των επικειμένων δένδρων: ελιών μεγάλων σε 240 ευρώ το τεμάχιο και μικρών σε 110 ευρώ το τεμάχιο, καρυδιών μεγάλων σε 220 ευρώ το τεμάχιο και μικρών σε 65 ευρώ το τεμάχιο, πορτοκαλιών μεσαίων σε 95 ευρώ το τεμάχιο και μικρών σε 65 ευρώ το τεμάχιο, φοινίκων μεγάλων σε 500 ευρώ το τεμάχιο και αμπελιού σε 50 ευρώ το τ.μ..

Γ) των περιφράξεων και λοιπών επικειμένων: 1) συρματόπλεγμα με σιδηροπασσάλους Η-1,2 μ, καλής κατασκευής σε 7 ευρώ το τ.μ. 2) συρματόπλεγμα με σιδηροπασσάλους Η=1,50 μ καλής κατασκευής σε 11 ευρώ το τ.μ, 3) κάγκελα μάντρας από συμπαγές σίδερο Η= 0.90 μ σε 30 ευρώ το τ.μ., 4) μάντρα από οπλισμένο σκυρόδεμα (30,39X0,15X0,80), καλής κατασκευής σε 150 ευρώ το μ3, 5) μάντρα από οπλισμένο σκυρόδεμα (7,56X0,50X0,90), πολύ καλής κατασκευής σε 150 ευρώ το μ3, 6) μάντρα από οπλισμένο σκυρόδεμα (17,20X0,20X0,90) πολύ καλής κατασκευής σε 150 ευρώ το μ3, 7) βάση μπετό (5,88X4,65X0,20) σε 80 ευρώ το μ3, 8) βάση μπετόν (7,64X4X0,20) σε 80 ευρώ το μ3, 9) γεώτρηση Η=12 μ σε 500 ευρώ το τεμάχιο, 10) μεταλλική πόρτα Η=1,2 μ πλάτους 3,38 μ, καλής κατασκευής σε 400 ευρώ το τεμάχιο, 11) μεταλλική πόρτα συρόμενη εισόδου Η=1,75 πλάτους 43 μ καλής κατασκευής σε 350 ευρώ το τεμάχιο, 12) καγκελόπορτα (4,37X1,80) πολύ καλής κατασκευής σε 450 ευρώ το τεμάχιο, 13) σκέπαστρο από λαμαρίνα με σιδηροκολώνες (5,84X3,83X3.00) πολύ καλής κατασκευής σε 50 ευρώ το τ.μ.

Με την υπ' αριθμ. 90/2017 απόφαση του Μονομελούς Εφετείου Ιωαννίνων καθορίστηκε η προσωρινή τιμή μονάδος απαλλοτρίωσης των απαλλοτριωθέντων και των επικειμένων τους ως ακολούθως: Α) ΑΞΙΑ ΕΔΑΦΟΥΣ: 1) Ιδιοκτησίες με ΚΑ-Ο73Ο04, 073007, 129068, 040210, 073008, 040203, 073011, 040002, 073001, 073010 σε 2,5 ευρώ το τμ, 2) ιδιοκτησίες με ΚΑ- 073032, 073033, 073060, 040211, 073038, 073120, 073034, 073098, 073082, 073084, 073097, 040204, 040261, 129086, 129087, 073125, 073083, 073114, 073117, 073100 σε 3 ευρώ το τμ, 3) ιδιοκτησίες με ΚΑ-073102, 073080, 073119, 073107, 073104, 073101, 073012, 040215, 073105, 073015, 073112, 073118, 073121 σε 4 ευρώ το τμ, 4) ιδιοκτησίες με ΚΑ-073108, 073109 σε 5 ευρώ το τμ, 5) Ιδιοκτησία ΚΑ-073106 σε 6 ευρώ το τμ, 6) ιδιοκτησίες με ΚΑ- 073103, 073044, 073122, 073110, 073111 σε 12 ευρώ το τμ, 7) ιδιοκτησίες με ΚΑ-073041, 073068, 073113, 073115 σε 13 ευρώ το τμ, 8) ιδιοκτησία με ΚΑ- 073116 σε 17 ευρώ το τμ.

Β) ΑΞΙΑ ΕΠΙΚΕΙΜΕΝΩΝ ΚΑΙ ΣΥΣΤΑΤΙΚΩΝ: α) Δένδρα κατά μονάδα: ελιές μεγάλες 300 ευρώ, μεσαίες 200 ευρώ, μικρές 100 ευρώ, καρυδιές μεγάλες 300 ευρώ, μεσαίες 200 ευρώ, μικρές 100 ευρώ, πορτοκαλιές μεγάλες 150 ευρώ, μεσαίες 100 ευρώ, μικρές 65 ευρώ, φοίνικες μεγάλοι 600 ευρώ, μεσαίοι 300 ευρώ, μικροί 150 ευρώ, αμπέλι 60 ευρώ το τμ. β) Περιφράξεις - Κατασκευές σε τιμή μονάδας:

Ιδιοκτησίες: 1) ΚΑ- 073105: μεταλλική πόρτα 500 ευρώ, συρματόπλεγμα με σιδηροπασσάλους 8 ευρώ, 2) ΚΑ- 073123: γεώτρηση 700 ευρώ, βάση μπετόν (5,88X4,65X0,20) 90 ευρώ το τμ, βάση μπετόν (7,64X4X0,20) 90 ευρώ το τμ, κάγκελα μάντρας από συμπαγές σίδηρο 35 ευρώ, καγκελόπορτα 600 ευρώ, μάντρα από οπλισμένο σκυρόδεμα (30,39X0,15X0,80) 160 ευρώ, μάντρα από οπλισμένο σκυρόδεμα (7,56X0,50X0,90) 160 ευρώ, μάντρα από οπλισμένο σκυρόδεμα (17,20X0,20X0,90) 160 ευρώ, μεταλλική πόρτα εισόδου συρόμενη 450 ευρώ, συρματόπλεγμα με σιδηροπασσάλους 12 ευρώ.

Οι διάδικοι επικαλούνται και προσκομίζουν ως συγκριτικά στοιχεία προσδιορισμού της αξίας των απαλλοτριωμένων και των επικειμένων τους: 1) την από 12.2.2013 τεχνική έκθεση -πραγματογνωμοσύνη του αγρονόμου τοπογράφου μηχανικού Β. Κ., με την οποία καθορίζεται η αξία των ιδιοκτησιών της αρχικής απαλλοτρίωσης (ΚΥΑ 1101197/6692/0010/30-10-2008) από 70 έως 45 ευρώ το τ.μ., 2) την από μηνός Απριλίου 2013 τεχνική έκθεση-πραγματογνωμοσύνη του γεωπόνου Χ.

Ρ., στην οποία προσδιορίζεται η αξία των φυτικών ειδών στα αναφερόμενα σ' αυτή ποσά 3) την υπ' αριθμ. 59/2013 απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Άρτας με την οποία καθορίστηκε η προσωρινή τιμή μονάδας για ακίνητα που απαλλοτριώθηκαν με την αρχική απαλλοτρίωση από 1,17 έως 21 ευρώ το τμ με κρίσιμο χρόνο τον Φεβρουάριο του 2013, 4) την υπ' αριθμ. 288/2014 απόφαση του Τριμελούς Εφετείου Ιωαννίνων με την οποία καθορίστηκε η οριστική τιμή μονάδας για ακίνητα που απαλλοτριώθηκαν με την αρχική απαλλοτρίωση από 5 έως 25 ευρώ το τ.μ.

με κρίσιμο χρόνο τον Μάρτιο του 2014, 4) τις υπ' αριθμ. 225/2009 και 26/2011 αποφάσεις του Εφετείου Ιωαννίνων, με τις οποίες καθορίστηκε η οριστική τιμή μονάδας αποζημίωσης για ακίνητα που απαλλοτριώθηκαν για άλλα τμήματα της Ιόνιας Οδού στις κτηματικές περιφέρειες Άρτας, Πέτα, Κομποτίου στα αναφερόμενα σ'αυτές ποσά με κρίσιμους χρόνους τον Νοέμβριο του 2018 και τον Σεπτέμβριο του 2010 αντίστοιχα, 5) την υπ' αριθμ. 288/2015 απόφαση του Μονομελούς Εφετείου Ιωαννίνων, με την οποία καθορίστηκε η προσωρινή τιμή μονάδας αποζημίωσης για ακίνητα που απαλλοτριώθηκαν για άλλα τμήματα της Ιόνιας οδού στο τμήμα Κουβαράς-Κομπότι από 4 έως 20 ευρώ με κρίσιμο χρόνο τον Οκτώβριο του 2015, 6) τα υπ' αριθμ. ..., ..., ..., ..., ...-2009 προσύμφωνα πώλησης του συμβολαιογράφου Άρτας Α.

Π., με τα οποία συμφωνήθηκαν μελλοντικές πωλήσεις ακινήτων, που βρίσκονται στην περιοχή "Αλώνι" και "Στάλος" της κτηματικής περιφέρειας Νεωχαρακίου του Δήμου Πέτα Άρτας, από 16 έως 21,41 ευρώ το τ.μ. και 7) το υπ' αριθμ. ...-2009 συμβόλαιο μίσθωσης της συμβολαιογράφου Πρέβεζας Μ. Π., με το οποίο ακίνητο έκτασης 91.500,23 τ.μ.

αξίας 2.010.000 ευρώ, που βρίσκεται στη θέση "Λάμπρα" της κτηματικής περιφέρειας Σελλάδων του Δήμου Κομποτίου Άρτας μισθώθηκε έναντι μηνιαίου μισθώματος 6.700 ευρώ για 25 έτη για την κατασκευή φωτοβολταϊκού πάρκου. Από τη συνεκτίμηση όλων των προαναφερόμενων αποδεικτικών μέσων και των μη ειδικά αναφερόμενών, το Δικαστήριο οδηγείται στην κρίση ότι, κατά τον εν προκειμένω κρίσιμο χρόνο, που είναι αυτός της 21 Νοεμβρίου 2018, δηλαδή της συζήτησης ενώπιον αυτού του Δικαστηρίου των ένδικων αιτήσεων, δεδομένου ότι η συζήτηση αυτή διεξήχθη μετά την παρέλευση έτους από τη συζήτηση για τον προσωρινό προσδιορισμό της αποζημίωσης, που έλαβε χώρα στις 15 Μαρτίου 2017 η πραγματική αξία των απαλλοτριωμένων ακινήτων, καθώς και των επικειμένων και συστατικών τους, με βάση τις υπάρχουσες οικονομικές νομισματικές συνθήκες, λαμβανομένης υπόψη και της οικονομικής κρίσης που έχει ενσκήψει στη χώρα και που έχει επιδράσει μειωτικά στις αξίες των ακινήτων λόγω της έλλειψης αγοραστικού ενδιαφέροντος στην κτηματαγορά, χωρίς να υπολογισθεί η τυχόν ανατίμηση ή υποτίμηση που επέρχεται λόγω της εξαγγελίας της απαλλοτρίωσης, και κατά συνέπεια η πλήρης οφειλόμενη για την ίδια έκταση αποζημίωση, δηλαδή, εκείνη με την οποία οι δικαιούχοι μπορούν ν' αντικαταστήσουν,) τα απαλλοτριούμενα με άλλα ισάξια ακίνητα, ανέρχεται στα ποσά που εκτίθενται ειδικότερα στο διατακτικό της παρούσας...".

Ακολούθως, το Εφετείο καθόρισε την οριστική τιμή μονάδας των απαλλοτριούμενων ακινήτων και των επικειμένων τους, ως εξής: "ΤΟΥ ΕΔΑΦΟΥΣ: 1) της με ΚΑ 129068 ιδιοκτησίας σε 2,50 ευρώ το τ.μ., 2) της με ΚΑ 129086 ιδιοκτησίας σε 3 ευρώ το τ.μ. 3) της με ΚΑ 129087 ιδιοκτησίας σε 3 ευρώ το τ.μ., 4) της με ΚΑ 040002 ιδιοκτησίας σε 2,50 ευρώ το τ.μ., 5) της με ΚΑ 40203 ιδιοκτησίας σε 2,50 ευρώ το τ.μ., 6) της με ΚΑ 040204 ιδιοκτησίας σε 3 ευρώ το τ.μ., 7) της με ΚΑ 040210 ιδιοκτησίας σε 2,50 ευρώ το τ.μ., 8) της με ΚΑ 040211 ιδιοκτησίας σε 3 ευρώ το τ.μ., 9) της με ΚΑ 040215 ιδιοκτησίας σε 4 ευρώ το τ.μ., 10) της με ΚΑ 040261 ιδιοκτησίας σε 3 ευρώ το τ.μ., 11) της με ΚΑ 073001 ιδιοκτησίας σε 2,50 ευρώ το τ.μ., 12) της με ΚΑ 073004 ιδιοκτησίας σε 2,50 ευρώ το τ.μ., 13) της με ΚΑ 073007 ιδιοκτησίας σε 2,50 ευρώ το τ.μ., 14) της με ΚΑ 073008 ιδιοκτησίας σε 2,50 ευρώ το τ.μ., 15) της με ΚΑ 073010 ιδιοκτησίας σε 2,50 ευρώ το τ.μ. 16) της με ΚΑ 073011 της με ΚΑ 073011 ιδιοκτησίας σε 2,50 ευρώ το τ.μ., 17) της με ΚΑ 073012 ιδιοκτησίας σε 4 ευρώ το τ.μ., 18) της με ΚΑ 073015 ιδιοκτησίας σε 4 ευρώ το τ.μ., 19) της με ΚΑ 073032 ιδιοκτησίας σε 3 ευρώ το τ.μ., 20) της με ΚΑ 073033 ιδιοκτησίας σε 3 ευρώ το τ.μ., 21) της με ΚΑ 073034 ιδιοκτησίας σε 3 ευρώ το τ.μ., 22) της με ΚΑ 073038 ιδιοκτησίας σε 3 ευρώ το τ.μ., 23) της με ΚΑ 073041 ιδιοκτησίας σε 13 ευρώ το τ.μ., 24) της με ΚΑ 073044 ιδιοκτησίας σε 12 ευρώ το τ.μ., 25) της με ΚΑ 073060 ιδιοκτησίας σε 3 ευρώ το τ.μ., 26) της με ΚΑ 073068 ιδιοκτησίας σε 15 ευρώ το τ.μ., 27) της με ΚΑ 073080 ιδιοκτησίας σε 4 ευρώ το τ.μ., 28) της με ΚΑ 073082 ιδιοκτησίας σε 3 ευρώ το τ.μ., 29) της με ΚΑ 073083 ιδιοκτησίας σε 3 ευρώ το τ.μ., 30) της με ΚΑ 073084 ιδιοκτησίας σε 3 ευρώ το τ.μ., 31) της ΚΑ 073097 ιδιοκτησίας σε 3 ευρώ το τ.μ., 32) της με ΚΑ 073098 ιδιοκτησίας σε 3 ευρώ το τ.μ., 33) της με ΚΑ 073100 ιδιοκτησίας σε 3 ευρώ το τ.μ., 34) της με ΚΑ 073101 ιδιοκτησίας σε 4 ευρώ το τ.μ., 35) της με ΚΑ 073102 ιδιοκτησίας σε 4 ευρώ το τ.μ., 36) της με ΚΑ 073103 ιδιοκτησίας σε 13 ευρώ το τ.μ., 37) της με ΚΑ 073104 ιδιοκτησίας σε 4 ευρώ το τ.μ., 38) της με ΚΑ 073105 ιδιοκτησίας σε 4 ευρώ το τ.μ., 39) της με ΚΑ 073106 ιδιοκτησίας σε 6 ευρώ το τ.μ., 40) της με ΚΑ 073107 ιδιοκτησίας σε 4 ευρώ το τ.μ., 41) της με ΚΑ 073108 ιδιοκτησίας σε 5 ευρώ το τ.μ., 42) της με ΚΑ 073109 ιδιοκτησίας σε 5 ευρώ το τ.μ., 43) της με ΚΑ 073110 ιδιοκτησίας σε 12 ευρώ το τ.μ., 44) της με ΚΑ 073111 ιδιοκτησίας σε 12 ευρώ το τ.μ. 45) της με ΚΑ 073112 ιδιοκτησίας σε 4 ευρώ το τ.μ, 46) της με ΚΑ 073113 ιδιοκτησίας σε 13 ευρώ το τ.μ, 47) της με ΚΑ 073114 ιδιοκτησίας σε 3 ευρώ το τ.μ., 48) της με ΚΑ 073115 ιδιοκτησίας σε 13 ευρώ το τ.μ., 49) της με ΚΑ 073116 ιδιοκτησίας σε 19 ευρώ το τ.μ, 50) της με ΚΑ 073117ιδιοκτησίας σε 3 ευρώ το τ.μ., 51) της με ΚΑ 073118 ιδιοκτησίας σε 4 ευρώ το τ.μ., 52) της με ΚΑ 073119 ιδιοκτησίας σε 4 ευρώ το τ.μ., 53) της με ΚΑ 073120 ιδιοκτησίας σε 3 ευρώ το τ.μ., 54) της με ΚΑ 073121 ιδιοκτησίας σε 4 ευρώ το τ.μ., 55) της με ΚΑ 073122 ιδιοκτησίας σε 12 ευρώ το τ.μ., 56) της με ΚΑ 073123 ιδιοκτησίας σε 17 ευρώ το τ.μ., 57) της με ΚΑ 073125 ιδιοκτησίας σε 3 ευρώ το τ.μ.

Β) ΤΩΝ ΕΠΙΚΕΙΜΕΝΩΝ ΔΕΝΔΡΩΝ: 1) ελιών μεγάλων σε 300 ευρώ το τεμάχιο, μεσαίων σε 200 ευρώ το τεμάχιο και μικρών σε 130 το τεμάχιο, 2) καρυδιών μεγάλων σε 300 ευρώ το τεμάχιο, μεσαίων σε 200 ευρώ το τεμάχιο και μικρών σε 100 ευρώ το τεμάχιο, 3) πορτοκαλιών μεγάλων σε 150 ευρώ το τεμάχιο, μεσαίων σε 130 ευρώ το τεμάχιο και μικρών σε 90 ευρώ το τεμάχιο, 4) φοινίκων μεγάλων σε 600 ευρώ το τεμάχιο, μεσαίων σε 300 ευρώ το τεμάχιο και μικρών σε 150 ευρώ το τεμάχιο και 5) αμπελιού σε 60 ευρώ το τ.μ..

Γ) ΤΩΝ ΚΤΙΣΜΑΤΩΝ, ΠΕΡΙΦΡΑΞΕΩΝ ΚΑΙ ΛΟΙΠΩΝ ΕΠΙΚΕΙΜΕΝΩΝ: 1) συρματόπλεγμα με σιδηροπασσάλους Η=1,2 μ, καλής κατασκευής σε 9 ευρώ το τ.μ. 2) συρματόπλεγμα με σιδηροπασσάλους Η=1,50 μ καλής κατασκευής σε 13 ευρώ το τ.μ, 3) κάγκελα μάντρας από συμπαγές σίδερο Η= 0.90 μ σε 35 ευρώ το τ.μ., 4) μάντρα από οπλισμένο σκυρόδεμα (30,39X0,15X0,80), καλής κατασκευής σε 160 ευρώ το μ3, 5) μάντρα από οπλισμένο σκυρόδεμα (7,56X0,50X0,90), πολύ καλής κατασκευής σε 160 ευρώ το μ3, 6) μάντρα από οπλισμένο σκυρόδεμα (17,20X0,20X0,90) πολύ καλής κατασκευής σε 160 ευρώ το μ3, 7) βάση μπετόν (5,88X4,65X0,20) σε 90 ευρώ το μ3, 8) βάση μπετόν (7,64X4X0,20) σε 90 ευρώ το μ3, 9) γεώτρηση Η=12 μ σε 700 ευρώ το τεμάχιο, 10) γεώτρηση Η=12 μ σε 700 ευρώ το τεμάχιο μεταλλική πόρτα Η=1,2 μ πλάτους 3,38 μ, καλής κατασκευής σε 500 ευρώ το τεμάχιο, 12) μεταλλική πόρτα συρόμενη εισόδου Η=1,75 πλάτους 43 μ καλής κατασκευής σε 450 ευρώ το τεμάχιο, 13) καγκελόπορτα (4,37X1,80) πολύ καλής κατασκευής σε 600 ευρώ το τεμάχιο) 3 σκέπαστρο από λαμαρίνα με σιδηροκολώνες (5,84X3,83X3.00) πολύ καλής κατασκευής σε 65 ευρώ το τ.μ. 14) αποθήκη ισόγεια χωρίς σκεπή πλινθόκτιστη πολύ κακή 15,10 τμ σε 25 ευρώ το τ.μ...".

Το Εφετείο, με το να οδηγηθεί στην προαναφερθείσα κρίση του, ως προς το ουσιώδες ζήτημα του καθορισμού οριστικής τιμής μονάδας αποζημίωσης, δεν παραβίασε εκ πλαγίου τις αναφερόμενες στην προηγηθείσα νομική σκέψη ουσιαστικού δικαίου διατάξεις, καθόσον διέλαβε, στην πληττόμενη απόφασή του, αιτιολογίες πλήρεις, σαφείς, χωρίς αντιφάσεις, λογικά κενά ή ενδοιαστικές κρίσεις, ως προς τα ζητήματα, που έχουν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης, και δη ως προς το ενδιαφέρον ζήτημα του καθορισμού της εν λόγω αποζημίωσης των απαλλοτριουμένων ακινήτων των αναιρεσιβλήτων, σύμφωνα δε με όλο το ανωτέρω περιεχόμενο αυτής, αιτιολογεί επαρκώς την απόκλιση της ως άνω οριστικής τιμής μονάδας αποζημίωσης των ακινήτων αυτών σε σχέση με την προκύπτουσα από την υπ' αριθμ. ....2015 έκθεση εκτίμησης των πιστοποιημένων εκτιμητών Α.

Λ., Φ. Σ. και Μ. Φ., με χρόνο εκτίμησης την 30.7.2015, οι αιτιολογίες δε αυτές επιτρέπουν τον αναιρετικό έλεγχο ως προς την ορθή ερμηνεία και εφαρμογή ή μη των ανωτέρω ουσιαστικών διατάξεων, ενώ, τέλος, δεν ήταν αναγκαία η παράθεση και άλλων αιτιολογιών και, συνεπώς, η προσβαλλομένη απόφαση δεν στερείται νόμιμης βάσης.

Ειδικότερα, το Εφετείο, κατέληξε στο αποδεικτικό πόρισμα ότι η πραγματική αξία των απαλλοτριωθέντων ακινήτων ανέρχεται στα παραπάνω αναφερόμενα ποσά, αφού έκρινε ότι η συζήτηση για τον οριστικό προσδιορισμό της αποζημίωσης διεξήχθη μετά την παρέλευση έτους (21.11.2018) από τη συζήτηση για τον προσωρινό προσδιορισμό (15.3.2017) και πρέπει, ως κρίσιμος χρόνος για τον οριστικό προσδιορισμό της τιμής μονάδος, να θεωρηθεί ο χρόνος της ενώπιόν του συζήτησης της υπόθεσης, όπως συνάγεται από τις προεκτιθέμενες παραδοχές του, και αφού έλαβε υπόψη του τις αξίες που αναγράφονται στην έκθεση των ως άνω πιστοποιημένων εκτιμητών, που συντάχθηκε στις 30.7.2015, τις οποίες μνημονεύει διεξοδικά, και δέχθηκε, ακολούθως, ότι η περιοχή στην οποία βρίσκονται τα απαλλοτριούμενα επίδικα ακίνητα, (εντός των διοικητικών ορίων των ΔΕ Κομποτίου και Σελλάδων του Δήμου Νικολάου Σκουφά Άρτας σε ευθεία απόσταση περί τα 25-30χιλ.

βορειονατολικά της Αμφιλοχίας και 7,5 -12,5 χιλ. νοτιοανατολικά της Άρτας, ενώ σε μικρή απόσταση από τη χάραξη του νέου οδικού άξονα βρίσκονται οι οικισμοί Σακούλα, Κομπότι, Σελλάδες, Άγιος Νικόλαος και Αλώνια), χαρακτηρίζεται ως πεδινή, γεωργοκτηνοτροφική, ότι βρίσκεται σε υψόμετρο περί τα 20 μ., ότι στην εγγύς περιοχή είναι αναπτυγμένη η γεωργική χρήση με καλλιέργειες κυρίως ελαιόδεντρων και πορτοκαλεώνων, ότι οικιστική ανάπτυξη παρατηρείται, κυρίως, στους γειτονικούς της χάραξης οικισμούς, ότι εξυπηρετείται αυτή από όλα τα δίκτυα τον οργανισμών κοινής ωφέλειας (ΔΕΗ, ΟΤΕ και Ύδρευση κατά τόπους), καθώς και από τις υπεραστικές και αστικές λεωφορειακές γραμμές, ότι οι απαλλοτριωμένες ιδιοκτησίες βρίσκονται εκτός σχεδίου πόλης και εκτός ορίων οικισμών, όπου ισχύουν οι όροι δόμησης για την εκτός σχεδίου δόμηση και ειδικότερα το Π.Δ. 24/31-5-1985, και ότι η κτηματαγορά στην ευρύτερη περιοχή των απαλλοτριωμένων ιδιοκτησιών βρίσκεται μεν σε κατάσταση στασιμότητας, λόγω της οικονομικής ύφεσης στη Χώρα μας, αναφέροντως όμως, εν συνεχεία, αναλυτικά και αξιολογώντας όλα ανεξαιρέτως τα συγκριτικά στοιχεία, που προσκόμισαν με επίκληση τα διάδικα μέρη, ανάλογα με την τοπική και χρονική προσφορότητά τους, για τον υπολογισμό της αξίας των απαλλοτριωθέντων ακινήτων, στην οποία κατέληξε συνεκτιμώντας και τις υφιστάμενες οικονομικές συνθήκες και ειδικότερα τις συνθήκες στην αγορά ακινήτων στην περιοχή των επιδίκων.

Από τα παραπάνω προκύπτει ότι η προσβαλλόμενη απόφαση έχει νόμιμη βάση και συγκεκριμένα την απαιτούμενη αιτιολογία και καλύπτεται με πληρότητα και σαφήνεια, το πραγματικό των εφαρμοστέων πιο πάνω κανόνων ουσιαστικού δικαίου, τους οποίους η προσβαλλόμενη απόφαση δεν παραβίασε εκ πλαγίου με ανεπαρκείς και αντιφατικές αιτιολογίες.

Συνεπώς, ο πρώτος λόγος της κρινόμενης αίτησης αναίρεσης (αληθώς από τον αριθμό 19 του άρθρου 559 του ΚΠολΔ) είναι αβάσιμος. Κατά την έννοια της διάταξης του άρθρου 13 παρ. 4 του ν. 2882/2001 σε συνδ. και με την ως άνω διάταξη του άρθρου 1 του Πρώτου Πρόσθετου Πρωτοκόλλου της από 4-11-1950 Ευρωπαϊκής Σύμβασης, για την προάσπιση των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και των θεμελιωδών ελευθεριών (Ε.Σ.Δ.Α), με την οποία προστατεύονται και τα ενοχικά περιουσιακά δικαιώματα του προσώπου, όπως και το δικαίωμα αποζημίωσης για την προσγενόμενη ζημία στην περιουσία του, στην περίπτωση που, λόγω απαλλοτρίωσης μέρους του ακινήτου, το απομένον τμήμα αυτού, που εξακολουθεί να αποτελεί στοιχείο της περιουσίας του ιδιοκτήτη υφίσταται σημαντική υποτίμηση της αξίας του ή καθίσταται άχρηστο για τη χρήση που προορίζεται, το αναγνωριζόμενο από την προαναφερθείσα διάταξη του άρθρου 13 παρ. 4 του ν. 2882/2001 δικαίωμα αποζημίωσης ικανοποιείται πλήρως και εντεύθεν διασφαλίζεται ο σεβασμός στην περιουσία του ιδιοκτήτη, όταν η αποζημίωση καλύπτει όχι μόνο την εκ της απομειώσεως και μόνο της έκτασης του όλου ακινήτου ζημία, αλλά και εκείνη που επήλθε από την εκτέλεση του Έργου για το οποίο κηρύχθηκε η απαλλοτρίωση του μέρους του ακινήτου.

Διότι, άλλως, κατά την τελευταία αυτή ζημία το παραμένον στον ιδιοκτήτη μέρος του ακινήτου και, επομένως, η περιουσία του, θα παρέμενε χωρίς αποκατάσταση. Ανεξαρτήτως δε του ότι το περιεχόμενο αυτό της αποζημίωσης είναι απότοκο της εφαρμογής της άνω υπερνομοθετικής ισχύος διάταξης του άρθρου 1 του πρώτου πρόσθετου πρωτοκόλλου της Σύμβασης της Ρώμης, είναι αδιάφορη στην περίπτωση αυτή η διάταξη της παρ. 2 εδ. α' του άρθρου 13 του ν. 2882/2001, που ορίζει ότι, ενδεχόμενη μεταβολή του απαλλοτριούμενου μετά τη δημοσίευση της πράξης της απαλλοτρίωσης και μόνο εξαιτίας της δεν λαμβάνεται υπόψη. Και τούτο διότι η διάταξη αυτή αφορά την αύξηση ή μείωση του απαλλοτριούμενου μέρους, που το, κατά το Σύνταγμα, πλήρες της αξίας του κρίνεται κατά το χρόνο της απαλλοτρίωσης και όχι μετά την εκτέλεση του έργου. Ενώ, αντιθέτως, η αποζημίωση για την υποτίμηση κατά την παρ. 4 του άρθρου 13 ν. 2882/2001 αφορά το απομένον στον ιδιοκτήτη μέρος, που εξακολουθεί να αποτελεί περιουσία του και μετά την εκτέλεση του έργου για το οποίο η απαλλοτρίωση (Ολ.ΑΠ 31/2005, ΑΠ 95/2022, ΑΠ 926/2015, ΑΠ 1782/2008).

Για τον προσδιορισμό της ιδιαίτερης αποζημίωσης λαμβάνονται υπόψη από το Δικαστήριο, ιδίως η κατάσταση του ακινήτου πριν και μετά την απαλλοτρίωση, η σημαντική επιδείνωση των γεωμετρικών στοιχείων και της εμπορικής και οικονομικής εκμετάλλευσης αυτού, όπως, επίσης, ότι η ζημία του εναπομένοντος θα επέλθει με βεβαιότητα μετά την απότμηση του απαλλοτριούμενου τμήματος.

Έτσι, η αιτιολογία της δικαστικής απόφασης για την επιδίκαση ιδιαίτερης αποζημίωσης θεωρείται ανεπαρκής αν: α) δεν ενέχει προσδιορισμό των τμημάτων που εναπέμειναν, ήτοι αναφορά για το εμβαδόν τους και τα λοιπά προσδιοριστικά τους στοιχεία και β) δεν αναφέρει την κατά προορισμό χρήση των τμημάτων που απομένουν, καθώς και τη, μετά την αναγκαστική απαλλοτρίωση, δυνατότητα ή μη της πραγματοποίησης της χρήσης αυτής και με ποιες προϋποθέσεις (ΑΠ 1430/2022, ΑΠ 1481/2022, ΑΠ 171/2020, ΑΠ 210/2019, ΑΠ 205/2017, ΑΠ 1279/2015, ΑΠ 1619/2010).

Με την προαναφερόμενη τροποποίηση επαναφέρθηκε η έννοια της "σημαντικής" μείωσης της αξίας του ακινήτου που απομένει μετά την απαλλοτρίωση, όπως ίσχυε στο ν.δ. 797/1971. Η κρίση του Εφετείου ότι επήλθε μείωση της αξίας του ακινήτου αυτού ανάγεται σε πράγματα και δεν υπόκειται σε έλεγχο του Αρείου Πάγου. Ο όρος, όμως, "σημαντική", ως αόριστη νομική έννοια, υπόκειται σε αναιρετικό έλεγχο, ενώ το δικαστήριο οφείλει να αιτιολογεί ειδικά τον τρόπο υπολογισμού της μείωσης και του ποσοστού της (ΑΠ 1904/2024, ΑΠ 1481/2022, ΑΠ 121/2020, AΠ 210/2019, ΑΠ 96/2015).

Στην προκειμένη περίπτωση με τον δεύτερο λόγο της κρινόμενης αίτησης αναίρεσης, αποδίδεται στην πληττόμενη απόφαση η πλημμέλεια από τους αριθμούς 1 και 19 (αληθώς μονο από τον αριθμό) του άρθρου 559 του ΚΠολΔ, με την αιτίαση ότι παραβίασε εκ πλαγίου τις ουσιαστικού δικαίου διατάξεις του άρθρου 13 παρ. 4 του ν. 2882/2001, για το λόγο ότι το Εφετείο, με την κρίση του περί καθορισμού ιδιαίτερης αποζημίωσης για τα εναπομείναντα, εκτός απαλλοτρίωσης, τμήματα των ιδιοκτησιών με ΚΑ: 073004, 073007, 073119, 073104, 073101, 073012, 073010, 040204 και 073107, ότι υφίσταται ζημία σε αυτά, λόγω αλλαγής του σχήματος (για τις ιδιοκτησίες με ΚΑ: 073119, 073004, 073007, 073104, 073101, 073012, 073010, 073107) ή λόγω γειτνίασης με διάβαση (για τις ιδιοκτησίες με ΚΑ 073104, 073101, 073012, 073010), χωρίς αναφορά α) σε τί συνίσταται η δυσχέρεια στην εκμετάλλευσή τους για οποιαδήποτε χρήση, β) ως προς το ακίνητο με ΚΑ 0402024, στον τρόπο με τον οποίο επηρεάζεται η χρήση του από την αλλαγή σχήματος, καθώς και στο σχήμα ακριβώς που θα έχει αυτό μετά την απαλλοτρίωση, ενόψει και της παραδοχής του δικαστηρίου, ότι δεν επηρεάζεται από την απαλλοτρίωση η πολεοδομική κατάσταση, η θέση, η πρόσβαση και η χρήση όλων των απομενόντων τμημάτων γ) ως προς το ακίνητο με ΚΑ 073107, (με φερόμενη ιδιοκτήτρια την 24η των καθ'ων), παρότι δέχθηκε την κατά προορισμό χρήση του ως αγρού, καθόρισε ιδιαίτερη αποζημίωση λόγω απώλειας οικοδομησιμότητας, χωρίς να εξηγεί για ποιο λόγο το απομένον υπέστη ζημία ως αστικό ακίνητο και εάν είναι εφικτή η κατά προορισμό χρήση του ως αγροτική έκταση και δευτερευόντως αν, ως οικοδομήσιμο πριν από την απαλλοτρίωση, πληρούσε ή όχι τις διατάξεις του Π.Δ.

της 24.5.1985, δ)ως προς την ισόγεια χωρίς σκεπή πληνθόκτιστη αποθήκη εντός του ακινήτου με ΚΑΟ 73106 (και όχι με ΚΑ 073010, όπως εσφαλμένως αναγράφεται στο αναιρετήριο", δέχθηκε ότι η αποθήκη, αρχικού εμβαδού 129 τ.μ., κατέστη στατικά επικίνδυνη και άχρηστη, παρότι απαλλοτριώθηκε τμήμα μόλις 15,10 τ.μ. και έτσι το κτίσμα παραμένει σχεδόν ανέπαφο

Το Εφετείο, όπως προκύπτει από την παραδεκτή, κατ' άρθρο 561 παρ. 2 του ΚΠολΔ, επισκόπηση της προσβαλλόμενης απόφασης, ως προς το ανωτέρω αίτημα για καθορισμό ιδιαίτερης αποζημίωσης, όσον αφορά τα ανωτέρω ακίνητα, δέχθηκε τα εξής:

"Περαιτέρω, ως προς το αίτημα των 1ου, 2ου, 3ου, 4ης, 5ου, 6ης, 7ης, 8ης, 9ης, 10ου, 11ης, 12ου, 13ου, 14ου , 19ου και 24ης των αιτούντων της από 26.6.2017 (αρ. εκθ. καταθ. 226/2017) αίτησης για τη αποζημίωση των τμημάτων των ιδιοκτησιών τους που απομένουν μετά την απαλλοτρίωση αποδείχθηκαν τα ακόλουθα: 1) από τη με ΚΑ 073004 ιδιοκτησία με φερόμενο ιδιοκτήτη τον πρώτο αιτούντα Β.

Α. του Γ. αρχικής έκτασης 1.898,23 τ.μ. απαλλοτριώνεται τμήμα εμβαδού 468,69 τ.μ. και απομένει τμήμα εμβαδού 1.429,54 τ.μ. Το εναπομείναν αυτό τμήμα δεν επηρεάζεται από την απαλλοτρίωση ως προς την πολεοδομική του κατάσταση, τη θέση, την πρόσβαση και τη χρήση του, όμως μεταβάλλεται ως προς το μέγεθος σε σχέση με την ιδιοκτησία πριν τη συμπληρωματική απαλλοτρίωση και συνεπώς μειώνεται η αξία του.

Σύμφωνα με την υπ’ αριθμ. ...-2017 έκθεση εκτίμησης των πιστοποιημένων εκτιμητών η αξία του απομένοντος τμήματος μειώνεται σε ποσοστό 5%, κατά την κρίση, όμως, του Δικαστηρίου η αξία του μειώνεται σε ποσοστό 12%. 2) από τη με ΚΑ 073007 ιδιοκτησία με φερόμενους ιδιοκτήτες τους δεύτερο, τρίτο και τέταρτη αιτούντες (Γ.

Α., Γ. Α. και Κ. χα Ν. Α.) αρχικής έκτασης 1.619,70 τ.μ. απαλλοτριώνεται τμήμα εμβαδού 353,90 τ.μ. και απομένει τμήμα εμβαδού 1.265,80 τ.μ. Το εναπομείναν αυτό τμήμα δεν επηρεάζεται από την απαλλοτρίωση ως προς την πολεοδομική του κατάσταση, τη θέση, την πρόσβαση και τη χρήση του, όμως μεταβάλλεται ως προς το μέγεθος σε σχέση με την ιδιοκτησία πριν τη συμπληρωματική απαλλοτρίωση και συνεπώς μειώνεται η αξία του.

Σύμφωνα με την υπ' αριθμ. ...-2017 έκθεση εκτίμησης των πιστοποιημένων εκτιμητών η αξία του απομένοντος τμήματος μειώνεται σε ποσοστό 5°/ο κατά την κρίση όμως του Δικαστηρίου η αξία του μειώνεται σε ποσοστό 12%. 3) από τη με ΚΑ 040203 4) από τη με ΚΑ 073104 ιδιοκτησία με φερόμενο ιδιοκτήτη την έκτη αιτούσα Μ. Μ. του Ε., αρχικής έκτασης 5.007,03 τ.μ.

απαλλοτριώνεται τμήμα εμβαδού 1.307,51 τ.μ. και απομένει τμήμα εμβαδού 3.699,52 τ.μ. Το εναπομείναν αυτό τμήμα δεν επηρεάζεται από την απαλλοτρίωση ως προς την πολεοδομική του κατάσταση, την πρόσβαση και τη χρήση του, όμως η ειδική του θέση μετά την απαλλοτρίωση δυσχεραίνει λόγω της γειτνίασης με διάβαση και μεταβάλλεται ως προς το μέγεθος σε σχέση με την ιδιοκτησία πριν τη συμπληρωματική απαλλοτρίωση και συνεπώς μειώνεται η αξία του.

Σύμφωνα με την υπ' αριθμ. ...-2017 έκθεση εκτίμησης των πιστοποιημένων εκτιμητών η αξία του απομένοντος τμήματος μειώνεται σε ποσοστό 24%, κατά την κρίση όμως του Δικαστηρίου η αξία του μειώνεται σε ποσοστό 30%. 5) από τη με ΚΑ 073101 ιδιοκτησία με φερόμενο ιδιοκτήτη την έβδομη αιτούσα Δ. συζ. Η. Κ., αρχικής έκτασης 7.464,56 τ.μ.

απαλλοτριώνεται τμήμα εμβαδού 1.719,14 τ.μ. και απομένει τμήμα εμβαδού 5.745,42 τ.μ. Το εναπομείναν αυτό τμήμα δεν επηρεάζεται από την απαλλοτρίωση ως προς την πολεοδομική του κατάσταση, την πρόσβαση και τη χρήση του, όμως η ειδική του θέση μετά την απαλλοτρίωση δυσχεραίνει λόγω της γειτνίασης με διάβαση και μεταβάλλεται ως προς το μέγεθος σε σχέση με την ιδιοκτησία πριν τη συμπληρωματική απαλλοτρίωση.

Σύμφωνα με την υπ' αριθμ. ...-2017 έκθεση εκτίμησης των πιστοποιημένων εκτιμητών η αξία του απομένοντος τμήματος μειώνεται σε ποσοστό 24% κατά την κρίση όμως του Δικαστηρίου η αξία του μειώνεται σε ποσοστό 30%. 6) από τη με ΚΑ 040204 ιδιοκτησία με φερόμενο ιδιοκτήτη τον όγδοο αιτούντα Χ. Μ. του Ε., αρχικής έκτασης 998,25 τ.μ.

απαλλοτριώνεται τμήμα εμβαδού 464,25 τ.μ. και απομένει τμήμα εμβαδού 534 τ.μ. Το εναπομείναν αυτό τμήμα δεν επηρεάζεται από την απαλλοτρίωση ως προς την πολεοδομική του κατάσταση, τη θέση, την πρόσβαση και τη χρήση του, πλην όμως λόγω της απαλλοτρίωσης απέκτησε δυσμενές σχήμα και συνεπώς μειώνεται η αξία του.

Σύμφωνα με την υπ'αριθμ. ...-2017 έκθεση εκτίμησης των πιστοποιημένων εκτιμητών η αξία του απομένοντος τμήματος μειώνεται σε ποσοστό 10% κατά την κρίση όμως του Δικαστηρίου η αξία του μειώνεται σε ποσοστό 15%. 7) από τη με ΚΑ 073012 ιδιοκτησία με φερόμενο ιδιοκτήτη την ένατη αιτούσα Α. Μ., αρχικής έκτασης 2.801 τ.μ. απαλλοτριώνεται τμήμα εμβαδού 42,86 τ.μ.

και απομένει τμήμα εμβαδού 2.758,14 τμ. Το εναπομείναν αυτό τμήμα δεν επηρεάζεται από την απαλλοτρίωση ως προς την πολεοδομική του κατάσταση, την πρόσβαση και τη χρήση του, όμως η ειδική του θέση μετά τη απαλλοτρίωση δυσχεραίνει λόγω της γειτνίασης με διάβαση και συνεπώς μειώνεται η αξία του. Σύμφωνα με την υπ' αριθμ. ...-2017 έκθεση εκτίμησης των πιστοποιημένων εκτιμητών η αξία του απομένοντος τμήματος μειώνεται σε ποσοστό 20% κατά την κρίση όμως του Δικαστηρίου η αξία του μειώνεται σε ποσοστό 25%, 8) από τη με ΚΑ 040215 . 9) από τη με ΚΑ 073010 ιδιοκτησία με φερόμενους ιδιοκτήτες τους δωδέκατο και δέκατο τρίτο αιτούντες (Δ.

Χ. και Ν. Χ.), αρχικής έκτασης 2.057,53 τ.μ. απαλλοτριώνεται τμήμα εμβαδού 164,07 τ.μ. και απομένει τμήμα εμβαδού 1.893,56 τ.μ. Το εναπομείναν αυτό τμήμα δεν επηρεάζεται από την απαλλοτρίωση ως προς την πολεοδομική του κατάσταση, την πρόσβαση και τη χρήση του, όμως η ειδική του θέση μετά την απαλλοτρίωση δυσχεραίνει λόγω της γειτνίασης με διάβαση και συνεπώς μειώνεται η αξία του.

Σύμφωνα με την υπ' αριθμ. ...- 2017 έκθεση εκτίμησης των πιστοποιημένων εκτιμητών η αξία του απομένοντος τμήματος μειώνεται σε ποσοστό 20%, κατά την κρίση όμως του Δικαστηρίου η αξία του μειώνεται σε ποσοστό 25%. 10) από τη με ΚΑ 073106 ιδιοκτησία με φερόμενο ιδιοκτήτη τον δέκατο τέταρτο αιτούντα Κ. Π. του Ε.

Περαιτέρω στο ως άνω εναπομείναν τμήμα υπάρχει τμήμα της ισόγειας χωρίς σκεπή πλινθόκτιστης αποθήκης, συνολικού εμβαδού 129 τ.μ., που μετά την απαλλοτρίωση τμήματος αυτής εμβαδού 15,10 τ.μ. εντός του απαλλοτριούμενου τμήματος, έχει καταστεί στατικά επικίνδυνη και άχρηστη (βλ. την από 29-8-2016 τεχνική έκθεση πραγματογνωμοσύνη του πολιτικού μηχανικού Δ.

Μ.) και συνεπώς πρέπει να καθοριστεί ιδιαίτερη αποζημίωση και για το τμήμα αυτό της αποθήκης εμβαδού 113,9 τ.μ. η οποία ορίζεται σε 25 ευρώ το τ.μ., 11) από τη με ΚΑ 073119 ιδιοκτησία με φερόμενο ιδιοκτήτη τον δέκατο ένατο αιτούντα Θ. Κ. του Λ., αρχικής έκτασης 2.845,61 τ.μ. απ αλλοτριώνεται τμήμα εμβαδού 961,95 τ.μ. και απομένει τμήμα εμβαδού 1.883,66 τ.μ.

Το εναπομείναν αυτό τμήμα δεν επηρεάζεται από την απαλλοτρίωση ως προς την πολεοδομική του κατάσταση, τη θέση, την πρόσβαση και τη χρήση του, όμως μεταβάλλεται σημαντικά ως προς το μέγεθος σε σχέση με την ιδιοκτησία πριν τη συμπληρωματική απαλλοτρίωση και συνεπώς μειώνεται η αξία του. Σύμφωνα με την υπ' αριθμ. ...-2017 έκθεση εκτίμησης των πιστοποιημένων εκτιμητών η αξία του απομένοντος τμήματος μειώνεται σε ποσοστό 5%, κατά την κρίση όμως του Δικαστηρίου η αξία του μειώνεται σε ποσοστό 10%. 12) από τη με ΚΑ 073107 ιδιοκτησία με φερόμενο ιδιοκτήτη την εικοστή τέταρτη αιτούσα Π.

συζ. Ε. Δ., αρχικής έκτασης 4.271,97 τ.μ. απαλλοτριώνεται τμήμα εμβαδού, 1.409,55 τ.μ. και απομένει τμήμα εμβαδού 2.862,42 τ.μ. Το εναπομείναν αυτό τμήμα δεν επηρεάζεται από την απαλλοτρίωση ως προς τη θέση και την πρόσβαση, πλην όμως θίγεται ως προς τα πολεοδομικά του χαρακτηριστικά, τα ειδικά χαρακτηριστικά γιατί αποτελεί πλέον εδαφική λωρίδα και ως προς το μέγεθος του σε σχέση με την ιδιοκτησία πριν τη συμπληρωματική απαλλοτρίωση και συνεπώς μειώνεται η αξία του.

Σύμφωνα με την υπ' αριθμ. ...-2017 έκθεση εκτίμησης των πιστοποιημένων εκτιμητών η αξία του απομένοντος τμήματος μειώνεται σε ποσοστό 39% κατά την κρίση όμως του Δικαστηρίου η αξία του μειώνεται σε ποσοστό 50%...". Με βάση τις παραδοχές αυτές το Εφετείο καθόρισε ιδιαίτερη αποζημίωση για τα εναπομείναντα τμήματα των ως άνω ιδιοκτησιών ως εξής: 1) της με ΚΑ 073004 ιδιοκτησίας σε 0,3 ευρώ το τ.μ., 2) της με ΚΑ 073007 ιδιοκτησίας σε 0,3 ευρώ το τ.μ, 3) της με ΚΑ 073104 ιδιοκτησίας σε 1,2 ευρώ το τ.μ., 4) της με ΚΑ 073101 ιδιοκτησίας σε 1,2 ευρώ το τ.μ., 5) της ΚΑ 040204 ιδιοκτησίας σε 0,45 ευρώ το τ.μ. , 6) της με ΚΑ 073012 ιδιοκτησίας σε 1 ευρώ το τ.μ., 7) της με ΚΑ 073010 ιδιοκτησίας σε 0,62 ευρώ το τ.μ., 8) της με ΚΑ 073119 ιδιοκτησίας σε ποσοστό 0,4 ευρώ το τ.μ.

και 9) της με ΚΑ 073107 ιδιοκτησίας σε 2 ευρώ το τ.μ. και την ιδιαίτερη αποζημίωση για το επικείμενο του απομένοντος τμήματος της με ΚΑ 073106 ιδιοκτησίας σε 25 ευρώ το τ.μ. ...." Με την προαναφερθείσα κρίση του το Εφετείο ως προς το αίτημα για καθορισμό ιδιαίτερης αποζημίωσης, για τα εναπομείναντα τμήματα των με αριθμούς κτηματολογικού πίνακα:

ΚΑ: 073004, 073007, 073119, 073104, 073101, 073012, 073010, 040204 και 073107 ιδιοκτησιών, διέλαβε ελλιπείς αιτιολογίες. Ειδικότερα, με την πληττόμενη απόφασή του το Εφετείο προσδιορίζει μεν τα τμήματα που εναπέμειναν μετά την απαλλοτρίωση, με αναφορά στο εμβαδόν τους, πριν και μετά από αυτήν, ακολούθως όμως, δέχεται ότι τα εναπομένοντα τμήματα δεν επηρεάζονται από την απαλλοτρίωση ως προς την πολεοδομική τους κατάσταση, τη θέση, την πρόσβαση και τη χρήση τους, πλην όμως δέχεται περαιτέρω ότι μειώθηκε η αξία τους: 1) για τα με αριθμούς ΚΑ 073004, 073007, (για το οποία καθορίζει την ιδιαίτερη αποζημίωση από 5% που καθόρισε η εκτιμητική έκθεση, σε 12%), διότι μεταβάλλονται ως προς το μέγεθος σε σχέση με την ιδιοκτησία πριν τη συμπληρωματική απαλλοτρίωση και συνεπώς μειώνεται η αξία τους. 2) για τα με αριθμούς ΚΑ 073104 (για το οποίο καθορίζει την ιδιαίτερη αποζημίωση από 24%, που καθόρισε η εκτιμητική έκθεση, σε 30%), ΚΑ 073101 (για το οποίο καθορίζει την ιδιαίτερη αποζημίωση από 24%, που καθόρισε η εκτιμητική έκθεση, σε 30%), ΚΑ 073012 και ΚΑ 073010 (για τα οποία καθορίζει την ιδιαίτερη αποζημίωση από 20%, που καθόρισε η εκτιμητική έκθεση, σε 25%), διότι η ειδική τους θέση μετά την απαλλοτρίωση δυσχεραίνει λόγω της γειτνίασης με διάβαση και μεταβάλλεται ως προς το μέγεθος σε σχέση με την ιδιοκτησία πριν τη συμπληρωματική απαλλοτρίωση. 3) ΚΑ 040204 (για το οποίο καθορίζει την ιδιαίτερη αποζημίωση από 10 %, που καθόρισε η εκτιμητική έκθεση, σε 15%), διότι μετά την απαλλοτρίωση απέκτησε δυσμενές σχήμα. 4) ΚΑ 073119 (για το οποίο καθορίζει την ιδιαίτερη αποζημίωση από 5%, που καθόρισε η εκτιμητική έκθεση, σε 10%), διότι μεταβάλλεται σημαντικά ως προς το μέγεθος σε σχέση με την ιδιοκτησία πριν τη συμπληρωματική απαλλοτρίωση και 5) ΚΑ 073107 (για το οποίο καθορίζει την ιδιαίτερη αποζημίωση από 39%, που καθόρισε η εκτιμητική έκθεση, σε 50%), διότι θίγεται ως προς τα πολεοδομικά του χαρακτηριστικά, καθόσον αποτελεί πλέον εδαφική λωρίδα και θίγεται ως προς το μέγεθός του σε σχέση με την ιδιοκτησία πριν τη συμπληρωματική απαλλοτρίωση.

Με βάση τα προεκτεθέντα, για την απομείωση της αξίας των απαλλοτριουμένων ακινήτων, δεν παρατίθενται σαφώς τα κριτήρια με βάση τα οποία προσδιορίζεται αυτή, μολονότι δε αυτά βρίσκονται σε πεδινή, γεωκτηνοτροφική περιοχή, δεν αναφέρεται σε τι συνίσταται η δυσχέρεια στην εκμετάλλευση των εναπομεινάντων τμημάτων για οποιαδήποτε χρήση, λόγω της μείωσης του μεγέθους των ακινήτων αυτών και της γειτνίασης με διάβαση, ειδικά δε ως προς το ΚΑ 040204 ακίνητο, κατά ποιο τρόπο επηρεάζεται η χρήση του από την αλλαγή σχήματος και ποιο το σχήμα του μετά την απαλλοτρίωση, ούτε (αναφέρεται) η κατά προορισμό κυρία χρήση των τμημάτων που απομένουν, αν αυτά είχαν πρόσοψη σε εθνικό ή άλλο δρόμο, καθώς και η, μετά την αναγκαστική απαλλοτρίωση, δυνατότητα ή μη της πραγματοποίησης της χρήσης αυτής ή άλλης δευτερεύουσας αστικής και με ποιες προϋποθέσεις.

Επίσης, ως προς την ισόγεια χωρίς σκεπή πλινθόκτιστη αποθήκη του ακινήτου με ΚΑ 073106, δεν προσδιορίζεται, πως η απαλλοτρίωση 15, το τ.μ. από το συνολικό κτίσμα, εμβαδού 129 τ.μ., κατέστησε το εναπομείναν τμήμα της αποθήκης, εμβαδού 113,9 τ.μ., στατικά επικίνδυνο και άχρηστο. Επομένως, το Εφετείο, με το να καθορίσει την ιδιαίτερη αποζημίωση, κατά τα προεκτιθέμενα ποσοστά μείωσης της αξίας των ως άνω ιδιοκτησιών, χωρίς να αναφέρει πραγματικά περιστατικά που να δικαιολογούν την ορθότητα του ανωτέρω αποδεικτικού του πορίσματος ως προς την έννοια της "σημαντικής" μείωσης της αξίας τους, διέλαβε ελλιπή αιτιολογία, η οποία δεν μπορεί να καλυφθεί από τις γενικές παραδοχές της απόφασής του, που αφορούν στην ευρύτερη απαλλοτριούμενη έκταση και, συνεπώς, υπέπεσε στην πλημμέλεια εκ του άρθρου 559 αρ. 19, διότι δεν καθίσταται εφικτός ο αναιρετικός έλεγχος για την ορθή ή μη εφαρμογή της ουσιαστικής διάταξης του άρθρου 13 παρ.1 Ν. 2882/2001 για τις εν λόγω ιδιοκτησίες.

Κατόπιν αυτών, ο δεύτερος λόγος της υπό κρίση αναιρέσεως, με τον οποίον, το αναιρεσείον προβάλλει, όπως προελέχθη, την πλημμέλεια του εκ αρ. 19 του άρθρου 559 του ΚΠολΔ, όσον αφορά στο ποσοστό της απομείωσης για την ιδιαίτερη αποζημίωση πρέπει, κατά το μέρος που αφορά στους 1ο, 2ο, 3ο, 4η, 6η, 7η, 8ο , 9η, 12ο, 13ο, 14ο, 19ο και 24η των αιτούντων της από 26.6.2017 (αρ.

εκθ. καταθ. 226/2017) αίτησης και ήδη 1ο, 2ο, 3ο, 4η, 26η, 27η, 28ο , 30η, 54ο, 55ο, 22ο, 24η και 42ο.[1) Β. Α. του Γ., 2) Γ. Α. του Ν., 3) Γ. Α. του Ν., 4) Κ. χήρα Ν. Α., το γένος Α. Χ., 6) Μ. Μ. του Ε., 7) Δ. συζ. Η. Κ. το γένος Η. Μ., 8) Χ. Μ. του Ε., 9) Α. Μ. του Π., 12) Δ. Χ. του Θ., 13) Ν. Χ. του Θ., 14)Κ. Π. του Ε., 19) Θ. Κ. του Λ., 24) Π. συζ. Ε. Δ. το γένος Χ. Κ.] των αναιρεσιβλήτων, αντίστοιχα, πρέπει να γίνει δεκτός ως βάσιμος.

Κατ' ακολουθίαν των ανωτέρω, πρέπει: 1) να απορριφθεί η αναίρεση, ως προς τους λοιπούς αναιρεσιβλήτους, πλην να μην επιβληθούν δικαστικά έξοδα σε βάρος του αναιρεσείοντος, διότι οι αναιρεσίβλητοι, λόγω της ερημοδικίας τους, δεν υποβλήθηκαν σε δαπάνη, ούτε, άλλωστε, έχει υποβληθεί σχετικό αίτημα, και 2) να γίνει εν μέρει δεκτή η αναίρεση, ως προς τους (με αύξ.

αριθμό στο αναιρετήριο) 1ο, 2ο, 3ο, 4η, 26η, 27η, 28ο , 30η, 54ο, 55ο, 22ο, 24η και 42ο των αναιρεσιβλήτων, μόνο κατά το κεφάλαιο της ιδιαίτερης αποζημίωσης, να αναιρεθεί, κατά τούτο, η προσβαλλομένη απόφαση και να παραπεμφθεί η υπόθεση στο ίδιο Δικαστήριο, που εξέδωσε την προσβαλλόμενη απόφαση, συγκροτούμενο από άλλους Δικαστές, για να ερευνηθεί περαιτέρω, κατά το αναιρούμενο μέρος αυτής (άρθρο 580 παρ. 3 ΚΠολΔ) και να καταδικαστούν οι ανωτέρω αναιρεσίβλητοι στα δικαστικά έξοδα του αναιρεσείοντος, κατά το νόμιμο αίτημα του τελευταίου, μειωμένα κατ' άρθρ. 22 παρ. 1 και 3 του Ν. 3693/1957, κατά τα, ειδικότερα, οριζόμενα στο διατακτικό της παρούσας.

Διάταξη περί παραβόλου δεν ορίζεται, διότι το αναιρεσείον Δημόσιο δεν βαρύνεται με τέτοια υποχρέωση κατά την άσκηση της αναίρεσης, σύμφωνα με το άρθρο 28 παρ. 4 Ν. 2579/1998 σε συνδυασμό με άρθρο 22 παρ.4 Ν. 1868/1999 (ΑΠ 682/2019, ΑΠ 1257/2019).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την υπ' αρ. 113/2019 οριστική απόφαση του Τριμελούς Εφετείου Ιωαννίνων που εκδόθηκε με την ειδική διαδικασία του Ν. 2882/2001, κατά το μέρος αυτής, που αναφέρεται στο σκεπτικό της παρούσας (κεφάλαιο της ιδιαίτερης αποζημίωσης) και αφορά τους 1ο, 2ο, 3ο, 4η, 26η, 27η, 28ο , 30η, 42ο, 54ο, 55ο, 22ο και 24η αναιρεσιβλήτους.

Απορρίπτει ως προς τους λοιπούς αναιρεσίβλητους.

Παραπέμπει την υπόθεση κατά το αναιρούμενο ως άνω μέρος της για να συζητηθεί περαιτέρω στο ίδιο Δικαστήριο συγκροτούμενο από άλλους Δικαστές.

Καταδικάζει τους 1ο, 2ο, 3ο, 4η, 26η, 27η, 28ο, 30η,42ο, 54ο, 55ο, 22ο και 24η αναιρεσιβλήτους στα μειωμένα δικαστικά έξοδα του αναιρεσείοντος, που ορίζει σε τριακόσια (300) ευρώ.

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 26 Ιουνίου 2025.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 4 Δεκεμβρίου 2025.

Η ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ