Supreme Court quashes theft verdict and dismisses prosecution due to statute of limitations under favorable law.

Απόφαση 2034 / 2019 (ΣΤ, ΠΟΙΝΙΚΕΣ)Αριθμός 2034/2019

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

ΣΤ' ΠΟΙΝΙΚΟ ΤΜΗΜΑ

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Αβροκόμη Θούα, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Αρτεμισία Παναγιώτου, Γεώργιο Αναστασάκο, Πηνελόπη Παρτσαλίδου - Κομνηνού και Αλεξάνδρα Σιούτη - Εισηγήτρια, Αρεοπαγίτες.

Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του στις 19 Νοεμβρίου 2019, με την παρουσία του Αντεισαγγελέα του Αρείου Πάγου Βασιλείου Παππαδά (γιατί κωλύεται ο Εισαγγελέας) και του Γραμματέως Χαράλαμπου Αθανασίου, για να δικάσει την αίτηση του αναιρεσείοντος - κατηγορουμένου Ν Κ. του Α., κατοίκου ..., που δεν παραστάθηκε, για αναίρεση της υπ'αριθ.84/2019 αποφάσεως του Πενταμελούς Εφετείου Θεσσαλονίκης. Με πολιτικώς ενάγουσα την εταιρία "... Α.Ε.", νομίμως εκπροσωπούμενη, η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Κωνσταντίνο Καρβουναρίδη.

Το Πενταμελές Εφετείο Θεσσαλονίκης με την ως άνω απόφασή του διέταξε όσα λεπτομερώς αναφέρονται σ' αυτή, και o αναιρεσείων - κατηγορούμενος ζητεί την αναίρεση αυτής, για τους λόγους που αναφέρονται στην από 6-5-2019 αίτησή του αναιρέσεως, η οποία καταχωρίστηκε στο οικείο πινάκιο με τον αριθμό 811/19.

Αφού άκουσε Τον Αντεισαγγελέα, που πρότεινε να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση και να παύσει οριστικά η ποινική δίωξη κατά του αναιρεσείοντος λόγω παραγραφής, και τον πληρεξούσιο δικηγόρο της πολιτικώς ενάγουσας εταιρίας, που ζήτησε όσα αναφέρονται στα σχετικά πρακτικά.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Κατά τη διάταξη του άρθρου 2 παρ.1 του κυρωθέντος με το Ν.4619/2019 και ισχύοντος από 1-7-2019 [άρθρο δεύτερο] Ποινικού Κώδικα "Αν από την τέλεση της πράξης ως την αμετάκλητη εκδίκαση της ίσχυσαν περισσότερες διατάξεις νόμων, εφαρμόζεται αυτή που στη συγκεκριμένη περίπτωση οδηγεί στην ευμενέστερη μεταχείριση του κατηγορουμένου". Σύμφωνα με τη διάταξη αυτή , επιεικέστερος είναι ο νόμος που στη συγκεκριμένη κάθε φορά περίπτωση και όχι αφηρημένα οδηγεί στην ευμενέστερη μεταχείριση του κατηγορουμένου, αυτό δε που ενδιαφέρει δεν είναι εάν ο νόμος στο σύνολο του είναι επιεικέστερος για τον κατηγορούμενο, αλλά εάν περιέχει διατάξεις που είναι επιεικέστερες γι'αυτόν και δεν αποκλείεται στη συγκεκριμένη περίπτωση να εφαρμοσθεί εν μέρει ο προηγούμενος νόμος και εν μέρει ο νεότερος νόμος, με επιλογή των ευμενέστερων διατάξεων καθενός από αυτούς και έτσι να εφαρμόζεται αφενός ένας νόμος ως προς τα στοιχεία που συγκροτούν την αντικειμενική και υποκειμενική υπόσταση του εγκλήματος και αφετέρου άλλος νόμος ως προς την απειλούμενη ποινή. Περαιτέρω, εάν από τη σύγκριση των περισσότερων διατάξεων προκύψει ότι ο κατηγορούμενος, όπως κατηγορείται, επιβαρύνεται το ίδιο από όλους τους νόμους, τότε εφαρμοστέος είναι ο νόμος που ίσχυσε κατά το χρόνο τέλεσης της πράξης, διαφορετικά ο νεότερος επιεικέστερος.

Από το συνδυασμό των διατάξεων των άρθρων 514 και 511 εδ.τελ.ΚΠΔ προκύπτει ότι στην περίπτωση που μετά τη δημοσίευση της προσβαλλομένης απόφασης μεταβλήθηκε το νομοθετικό καθεστώς , όσον αφορά τα στοιχεία της αξιόποινης πράξης ή και την προβλεπόμενη ποινή, κύρια ή παρεπόμενη, ο Άρειος Πάγος εφαρμόζει και αυτεπάγγελτα, κατ'άρθρο 2 παρ.1 του Π Κ, το νόμο που ίσχυε από την τέλεση της πράξης έως την αμετάκλητη εκδίκασή της και περιέχει τις ευμενέστερες για τον κατηγορούμενο διατάξεις. [ΑΠ 1458/2019].

Κατά τις διατάξεις του άρθρου 375 παρ.1 και 2 του ισχύοντος μέχρι 30-6- 2019 ΠΚ "1] Όποιος ιδιοποιείται παρανόμως ξένο [ολικά ή εν μέρει] κινητό πράγμα που περιήλθε στην κατοχή του με οποιονδήποτε τρόπο τιμωρείται με φυλάκιση μέχρι δύο ετών και αν το αντικείμενο της υπεξαίρεσης είναι ιδιαίτερα μεγάλης αξίας, με φυλάκιση τουλάχιστον ενός έτους. "Αν η συνολική αξία υπερβαίνει το ποσό των εκατόν είκοσι χιλιάδων [120.000] ευρώ, ο υπαίτιος τιμωρείται με κάθειρξη μέχρι δέκα ετών. "2]Αν πρόκειται για αντικείμενο ιδιαίτερα μεγάλης αξίας που το έχουν εμπιστευθεί στον υπαίτιο λόγω ανάγκης ή λόγω της ιδιότητάς του ως εντολοδόχου, επιτρόπου ή κηδεμόνα του παθόντος ή ως μεσεγγυούχου ή διαχειριστή ξένης περιουσίας, ο υπαίτιος τιμωρείται με κάθειρξη μέχρι δέκα ετών". "Αν το συνολικό αντικείμενο της πράξης του προηγούμενου εδαφίου υπερβαίνει σε ποσό τα εκατόν είκοσι χιλιάδες [120.000] ευρώ, τούτο συνιστά επιβαρυντική περίπτωση ".Περαιτέρω, κατά τις διατάξεις του άρθρου 375 παρ.1 και 2 του ΠΚ που κυρώθηκε με το νόμο 4619/2019 και ισχύει από 1-7-2019, 1] "όποιος ιδιοποιείται παράνομα ξένο [ολικά ή εν μέρει] κινητό πράγμα που περιήλθε στην κατοχή του με οποιονδήποτε τρόπο τιμωρείται με φυλάκιση έως δύο έτη ή χρηματική ποινή και αν το αντικείμενο είναι ιδιαίτερα μεγάλης αξίας, με φυλάκιση και χρηματική ποινή.

Αν πρόκειται για αντικείμενο που το έχουν εμπιστευθεί στον υπαίτιο λόγω ανάγκης ή λόγω της ιδιότητάς του ως εντολοδόχου, επιτρόπου ή κηδεμόνα του παθόντος ή ως μεσεγγυούχου ή διαχειριστή ξένης περιουσίας, ο υπαίτιος τιμωρείται με φυλάκιση τουλάχιστον ενός έτους και χρηματική ποινή". 2]Αν η αξία του αντικειμένου στην παράγραφο 1 υπερβαίνει συνολικά το ποσό των 120.000 ευρώ ο υπαίτιος τιμωρείται με κάθειρξη έως δέκα έτη και χρηματική ποινή".

Με τη νέα αυτή ρύθμιση καταργήθηκε η μορφή της κακουργηματικής υπεξαίρεσης και καθιερώθηκε μία μορφή κακουργηματικού χαρακτήρα της πράξης αυτής που στηρίζεται σε ποσοτικό κριτήριο, ήτοι στην αξία του αντικειμένου άνω των 120.000 ευρώ.

Από τη σύγκριση των διατάξεων αυτών , που ως προς τα στοιχεία της υποκειμενικής και αντικειμενικής υπόστασης του οικείου βασικού εγκλήματος δεν διαφοροποιούνται, προκύπτει ότι ευμενέστερη διάταξη που οδηγεί στην επιεικέστερη μεταχείριση του κατηγορουμένου είναι αυτή του ισχύοντος από 1-7-2019 ποινικού κώδικα, καθόσον με αυτήν καταργήθηκε η κακουργηματική μορφή της υπεξαίρεσης αντικειμένου ιδιαίτερα μεγάλης αξίας που το έχουν εμπιστευθεί στον υπαίτιο λόγω ανάγκης ή λόγω της ιδιότητάς του ως εντολοδόχου, επιτρόπου ή κηδεμόνα .... και καθιερώθηκε μία μόνο μορφή κακουργηματικού χαρακτήρα της υπεξαιρέσεως που στηρίζεται σε ποσοτικό κριτήριο ήτοι αξία του αντικειμένου άνω των 120.000 ευρώ .Έτσι η υπεξαίρεση αντικειμένου, η αξία του οποίου δεν υπερβαίνει το ποσό των 120.000 ευρώ τιμωρείται πλέον σε βαθμό πλημμελήματος προσέτι δε, σύμφωνα με το άρθρο 381 παρ.1 του ισχύοντος ΠΚ , για την ποινική δίωξη του εγκλήματος απαιτείται έγκληση.

Περαιτέρω, σύμφωνα με τις διατάξεις των άρθρων 111,112 και 113 ΠΚ, το αξιόποινο εξαλείφεται με παραγραφή, η οποία προκειμένου για πλημμελήματα είναι πέντε έτη και αρχίζει από την ημέρα που τελέστηκε η πράξη. Η προθεσμία της παραγραφής αναστέλλεται για όσο χρόνο, σύμφωνα με τη διάταξη νόμου, δεν μπορεί να αρχίσει ή να εξακολουθήσει η ποινική δίωξη, καθώς και για όσο χρόνο διαρκεί η κύρια διαδικασία και έως ότου γίνει αμετάκλητη η καταδικαστική απόφαση, πάντως η αναστολή δεν μπορεί να διαρκέσει περισσότερο από τρία έτη για τα πλημμελήματα. Από τις διατάξεις αυτές, σε συνδυασμό με εκείνες των άρθρων 310 παρ.1 εδ.β',370 στοιχ.β' και 511 του ΚΠΔ, προκύπτει ότι η παραγραφή, ως θεσμός δημόσιας τάξης, εξετάζεται αυτεπάγγελτα από το δικαστήριο σε κάθε στάση της ποινικής διαδικασίας, ακόμη και από τον Άρειο πάγο, ο οποίος διαπιστώνοντας τη συμπλήρωση αυτής και μετά τη δημοσίευση της προσβαλλόμενης απόφασης ή την άσκηση της αναίρεσης οφείλει να αναιρέσει την απόφαση και να παύσει οριστικά την ποινική δίωξη, λόγω παραγραφής.

Κατά το άρθρο 512 παρ.1 ο Εισαγγελέας του Αρείου Πάγου κλητεύει τον αναιρεσείοντα και τους υπόλοιπους διαδίκους, με κλήση που επιδίδεται σύμφωνα με τα άρθρα 155-162 και μέσα στην προθεσμία του άρθρου 166 στο ακροατήριο του δικαστηρίου του Αρείου Πάγου ή στην Ολομέλεια του κατά δε την παρ.3 του ίδιου άρθρου οι διάδικοι παρίστανται στη συζήτηση με συνήγορο.

Περαιτέρω, κατά το άρθρο 515 παρ.1 με αίτηση ενός από τους διαδίκους ή του εισαγγελέα μπορεί το δικαστήριο του Αρείου Πάγου σε ιδιαιτέρως εξαιρετικές περιπτώσεις να αναβάλει για μία μόνο φορά τη συζήτηση σε ρητή δικάσιμο. Στη δικάσιμο αυτή όλοι οι διάδικοι οφείλουν να εμφανιστούν χωρίς νέα κλήτευση, ακόμη και αν δεν ήταν παρόντες κατά τη δημοσίευση της αναβλητικής απόφασης.

Στην προκειμένη περίπτωση, όπως προκύπτει από το από 12-6-2019 αποδεικτικό επίδοσης του επιμελητή της Εισαγγελίας του Αρείου Πάγου Λ. Χ., ο αναιρεσείων Ν. Κ. κλητεύθηκε από την Εισαγγελέα του Αρείου Πάγου νόμιμα κατά τις διατάξεις του άρθρου 155 παρ.2 ΚΠΔ, για την αρχικά ορισθείσα δικάσιμο της 3-9-2019. Κατά τη δικάσιμο εκείνη εμφανίστηκε ως άγγελος ο δικηγόρος Ε.

Κ. και ζήτησε την αναβολή της συζήτησης της ένδικης αίτησης λόγω μη εμφανίσεως του αναιρεσείοντος στο ακροατήριο για να τον νομιμοποιήσει ώστε να τον εκπροσωπήσει. Κατόπιν αποδοχής του αιτήματος αυτού, αναβλήθηκε η συζήτηση της ένδικης αίτησης για τη συνεδρίαση που αναφέρεται στην αρχή της παρούσας με την 1474/2019 απόφαση αυτού του Δικαστηρίου.

Ο αναιρεσείων όμως, δεν εμφανίστηκε κατ'αυτήν κατά την εκφώνηση της υπόθεσης ενώπιον του Δικαστηρίου τούτου, με συνήγορο, ούτε εκπροσωπήθηκε από πληρεξούσιο δικηγόρο, όταν η υπόθεση εκφωνήθηκε στη σειρά της. Σύμφωνα όμως με τα άρθρα 511 εδ.τελευταίο και 514 εδ.β' περ.β' ΚΠΔ είτε εμφανισθεί είτε απολείπεται ο αναιρεσείων - κατηγορούμενος, αν κριθεί παραδεκτή η αίτηση αναίρεσης, ο Αρειος Πάγος εφαρμόζει αυτεπαγγέλτως τον επιεικέστερο νόμο που ισχύει μετά τη δημοσίευση της προσβαλλομένης αποφάσεως.

Στην προκειμένη περίπτωση όπως προκύπτει από την προσβαλλόμενη υπ'αριθμ.υπ'αριθμ.347-353/2018 απόφαση του Πενταμελούς Εφετείου Πειραιά, ο αναιρεσείων κηρύχθηκε ένοχος για την αξιόποινη πράξη της υπεξαίρεσης αντικειμένου ιδιαίτερα μεγάλης αξίας κατ'εξακολούθηση από εντολοδόχο ήτοι 25.054,73 ευρώ, που φέρεται ότι τέλεσε στον ... κατά το χρονικό διάστημα από 17-12-2007 έως 31-12-2009 και του επιβλήθηκε φυλάκιση τεσσάρων [4] ετών με τριετή αναστολή. Σημειώνεται ότι η εν λόγω αξιόποινη πράξη, η οποία με τον προηγούμενο Ποινικό Κώδικα είχε κακουργηματική μορφή [άρθρο 375 παρ.1 και 2 εδ.α'], ήδη, σύμφωνα με τα προεκτεθέντα, με την διάταξη του άρθρου 375 παρ.1 εδ.β' του ισχύοντος Ποινικού Κώδικα, η οποία εφαρμόζεται στην υπό κρίση υπόθεση καθόσον οδηγεί στην ευμενέστερη μεταχείριση του κατηγορουμένου, έχει καταστεί πλημμέλημα, ενόψει του ότι η αξία του υπεξαιρεθέντος αντικειμένου δεν υπερβαίνει συνολικά το ποσό των 120.000 ευρώ και τιμωρείται με φυλάκιση τουλάχιστον ενός έτους και χρηματική ποινή. Κατά της αποφάσεως αυτής που καταχωρήθηκε καθαρογραμμένη στο ειδικό βιβλίο στις 25-4-2019, ο αναιρεσείων άσκησε στις 6-5-2019, σύμφωνα με το άρθρο 473 παρ.2 ΚΠΔ., με δήλωσή του ενώπιον του Γραμματέα του εκδόσαντος την προσβαλλομένη απόφαση δικαστηρίου, το ένδικο μέσο της αιτήσεως αναιρέσεως αυτής νομότυπα και εμπρόθεσμα.

Συνεπώς, εφόσον η κρινόμενη αίτηση είναι παραδεκτή και η πράξη για την οποία καταδικάστηκε με την προσβαλλόμενη απόφαση ο αναιρεσείων κατέστη πλημμέλημα και από το χρόνο τέλεσής της [17-12-2007 έως 31-12-2009] μέχρι το χρόνο συζήτησης της κρινόμενης αίτησης αναίρεσης, παρήλθε χρόνος μεγαλύτερος της οκταετίας, δηλαδή ο πενταετής χρόνος της παραγραφής των πλημμελημάτων και εκείνος της αναστολής της που είναι τριετής, κατ'ανώτατο όριο και έχει εξαλειφθεί το αξιόποινο της πράξεως αυτής με παραγραφή, το Δικαστήριο πρέπει κατ'άρθρο 2 ΠΚ να εφαρμόσει τον επιεικέστερο νόμο [άρθρο 514 εδ.τελευταίο ΚΠΔ] και να αναιρέσει την απόφαση. Ακολούθως δε να παύσει οριστικά την ποινική δίωξη που ασκήθηκε σε βάρος του αναιρεσείοντος για την προαναφερόμενη πράξη, απαλειφομένης της επιβαρυντικής περίστασης της εμπίστευσης των πραγμάτων λόγω της ιδιότητάς του ως εντολοδόχου.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την υπ'αριθμ.347-353/2018 απόφαση του Πενταμελούς Εφετείου Πειραιώς.

Παύει οριστικά λόγω παραγραφής την ποινική δίωξη κατά του Ν. Κ. του Α., κατοίκου ... [οδός ...] για την αποδιδόμενη σ'αυτόν πράξη της υπεξαίρεσης αντικειμένου ιδιαίτερα μεγάλης αξίας κατ'εξακολούθηση, ήτοι 25.054,73 ευρώ, απαλειφομένης της επιβαρυντικής περίστασης της εμπίστευσης των πραγμάτων λόγω της ιδιότητάς του ως εντολοδόχου, που συνίσταται στο ότι: "Στον .... και στα εμπορικά καταστήματα του σταδίου "..." κατά το χρονικό διάστημα από την 17-12-2007 έως και 31-12-2009, με πρόθεση και ως εντολοδόχος ξένης περιουσίας, με περισσότερες από μία πράξεις, οι οποίες συνιστούν εξακολούθηση του ίδιου εγκλήματος, παρανόμως ιδιοποιήθηκε ξένα εν όλω κινητά πράγματα, τα οποία περιήλθαν στην κατοχή του λόγω της προαναφερόμενης ιδιότητάς του. Ειδικότερα, στον ως άνω τόπο και χρόνο, ως πράκτορας, ο οποίος λειτουργούσε από 29-5-2000 κατόπιν σχετικής άδειας πρακτορείο ... με κωδικό 120240 της εγκαλούσας εταιρίας "... Α.Ε" με υποχρέωση απόδοσης των εσόδων αυτής από τα τυχερά παίγνια που νομίμως διενεργεί, με βάση την μεταξύ τους σύμβαση, δεν απέδωσε σε αυτή [για την ανωτέρω αιτία] συνολικά το ποσό των 25.054.73 ευρώ [24.860,83 ευρώ κεφάλαιο + 193,90 ευρώ αναλογούντες τόκοι] αλλά τα παρακράτησε και κατ'αυτόν τον τρόπο, τα ιδιοποιήθηκε παράνομα ενσωματώνοντάς τα στην περιουσία του.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 3 Δεκεμβρίου 2019.

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 23 Δεκεμβρίου 2019.

Η ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ

Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ