Supreme Court partially allows appeal on compensation unit price for trees, remands case for clarification while dismissing other grounds.

Απόφαση 2030 / 2013 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 2030/2013

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Νικόλαο Λεοντή, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Βασιλική Θάνου-Χριστοφίλου, Δημητρούλα Υφαντή, Ιωάννα Πετροπούλου και Γεώργιο Σακκά, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 20 Σεπτεμβρίου 2013, με την παρουσία και της Γραμματέως Ελένης Τσιουρή, για να δικάσει μεταξύ:

Των αναιρεσειόντων : 1. Α. Π. του Π., κατοίκου ... και 2. α) Ν. Π. του Α. και β) Θ. Π. του Α., αμφοτέρων κατοίκων …και διαμενόντων στη …του Δήμου ... οι οποίοι ανωτέρω εκπροσωπήθηκαν δια του πληρεξουσίου δικηγόρου τους Λάμπρο Μπίρδα και κατέθεσαν προτάσεις.

Του αναιρεσιβλήτου: Ελληνικού Δημοσίου, νόμιμα εκπροσωπούμενου από τον Υπουργό Οικονομίας και Οικονομικών και από τον Γενικό Γραμματέα της Περιφέρειας Δυτικής Ελλάδας, που κατοικοεδρεύουν στην Αθήνα και στην Πάτρα, το οποίο εκπροσωπήθηκε δια του πληρεξουσίου Παρέδρου του ΝΣΚ Ευάγγελο Μαρίνη και δεν κατέθεσε προτάσεις.

Στο σημείο αυτό της δίκης ο πληρεξούσιος δικηγόρος των 2α και 2β αναιρεσειόντων αφού έλαβε τον λόγο από τον Πρόεδρο, δήλωσε στο Δικαστήριο ότι οι ανωτέρω αναιρεσείοντες, δηλώνουν διακοπή της δίκης και την συνέχιση της από τους ιδίους, ως καθολικοί διάδοχοι του αποβιώσαντος, την 5-3-2012, πατρός τους Α. Ν. Π.,(σύμφωνα με την με αριθμό …/9-3-2012 ληξιαρχική πράξη θανάτου του ληξιαρχείου του Γενικού Προξενείου της Ελλάδος στη Ν.Υόρκη), και εκπροσωπούνται από τον ίδιο δικηγόρο.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 4-4-2006 αίτηση του ήδη αναιρεσιβλήτου, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Πατρών για τον καθορισμό προσωρινής τιμής μονάδος αποζημίωσης απαλλοτριωθέντων ακινήτων. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 171/2007 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 764/2008 του Εφετείου Πατρών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητούν oι αναιρεσείοντες με την από 17-9-2009 αίτησή τους. Με την από 9-8-2010 δήλωση μερικής παραίτησης παραιτήθηκαν οι αναιρεσείοντες μερικώς από τον έλεγχο της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης από τα κεφάλαια των λόγων της που αναφέρονται ειδικότερα στην δήλωσή τους. Την υπόθεση επανέφεραν για εκ νέου συζήτηση οι αναιρεσείοντες με την από 30-5-2013 δήλωση βίαιης διακοπής-επανάληψης διαδικασίας.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης, Γεώργιος Σακκάς, ανέγνωσε την από 14-3-2012 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την παραδοχή της αιτήσεως αναιρέσεως, ως προς τον πρώτο λόγο της κατά το δεύτερο και τρίτο σκέλος του και τον τρίτο λόγο της.

Ο πληρεξούσιος των αναιρεσειόντων ζήτησε την παραδοχή της αιτήσεως, ο πληρεξούσιος του αναιρεσιβλήτου την απόρριψή της και καθένας την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

1. Με την από 9-8-2010 δήλωσή τους οι αναιρεσείοντες δια του πληρεξουσίου δικηγόρου τους Λάμπρου Μπίρδα, που είχε προς τούτο πληρεξουσιότητα, η οποία επιδόθηκε στο αναιρεσίβλητη Ελληνικό Δημόσιο (βλ. την .../1-9-2010 έκθεση επιδόσεως της δικαστικής επιμελήτριας Πρωτοδικείου Αθηνών …), παραιτήθηκαν από το δικόγραφο της αναιρέσεως μερικώς και μάλιστα ως προς τον πρώτο λόγο της κατά το μέρος που αφορά το έδαφος για τα εντός οικισμού ακίνητα, όπως αυτός διατυπώνεται στη σελίδα 44 στοίχος 30 έως σελίδα 46 στοίχος 6 και ως προς τον τρίτο λόγο της που αφορά τα κτίσματα, όπως διατυπώνεται στη σελίδα 52 στοίχος 15 έως σελίδα 55 στοίχος 26.

Επομένως, πρέπει να θεωρηθεί ότι η αίτηση αυτή δεν ασκήθηκε ως προς τους ανωτέρω λόγους (άρθρ. 295 παρ.1 και 299 Κ.Πολ.Δ.). 2. Κατά τη συζήτηση της υπόθεσης εμφανίστηκαν οι εξ αδιαθέτου κληρονόμοι του δευτέρου αναιρεσείοντος Α. Π., Ν. Π. και Θ. Π. (τέκνα του) και δήλωσαν το θάνατό του που συνέβη την 5-3-2012, και τη συνέχιση της δίκης από τους ίδιους. 3.

Ο από τη διάταξη του άρθρου 559 αριθ. 1 εδ. α' του ΚΠολΔ προβλεπόμενος λόγος αναίρεσης ιδρύεται αν παραβιάστηκε κανόνας ουσιαστικού δικαίου. Ο κανόνας δικαίου παραβιάζεται αν δεν εφαρμοστεί, ενώ συνέτρεχαν οι προϋποθέσεις εφαρμογής του ή αν εφαρμοστεί ενώ δεν έπρεπε, καθώς και αν εφαρμοστεί εσφαλμένα, η δε παραβίαση εκδηλώνεται είτε με ψευδή ερμηνεία, είτε με κακή εφαρμογή, δηλαδή με εσφαλμένη υπαγωγή (Ολ.

ΑΠ 7/2006). Εξάλλου, κατά τη διάταξη του άρθρου 559 αριθμ. 19 ΚΠολΔ αναίρεση ιδρύεται αν η απόφαση δεν έχει νόμιμη βάση και ιδίως αν δεν έχει καθόλου αιτιολογίες ή έχει αιτιολογίες αντιφατικές ή ανεπαρκείς σε ζήτημα που ασκεί ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης. Στην προκειμένη περίπτωση, με τον πρώτο λόγο αναιρέσεως ο πρώτος αναιρεσείων Α.

Π. ισχυρίζεται ότι τα με αριθμό Α.Κ.Π. 321 Α, 321 Β και 321 Γ ακίνητά του βρίσκονται εκτός οικισμού, είναι ενιαία έκταση και επίσης άρτια και οικοδομήσιμα, ως προϋπάρχοντα του 2003, σύμφωνα με το Π.Δ. 24/3-5-1985. Επίσης τα με αριθμό Α.Κ.Π. 316, 317, 318, 320, 321Α, 321Β, 321Γ, 321Δ και 321 Ε ακίνητά του αποτελούν ενιαία έκταση, βρίσκονται εκτός οικισμού και έχουν πρόσοψη στην Επαρχιακή οδό ….

Περαιτέρω, ο δεύτερος αναιρεσείων Α. Π. με τον ίδιο λόγο αναιρέσεως ισχυρίζεται ότι τα με αριθμό Α.Κ.Π. 491Α' και 491Β' ακίνητά του βρίσκονται εκτός οικισμού, είναι ενιαία έκταση, άρτια και οικοδομήσιμα, ως προϋπάρχοντα του 2003, σύμφωνα με το Π.Δ. 24/31-5-1935,ενώ τα Α.Κ.Π. 491 Α', 491Β' και 491 Γ' ακίνητά του, που βρίσκονται εκτός οικισμού, έχουν ενιαία έκταση και πολύ μεγάλη πρόσοψη στη Νέα Εθνική οδό 111, μεγαλύτερη των 200 μέτρων.

Προσάπτουν δε και οι δύο στην πληττομένη απόφαση την αιτίαση ότι παραβίασε τις διατάξεις του Π.Δ. 24/31-5-1985, διότι το Εφετείο προσδιόρισε την οριστική τιμή μονάδος αυτών με την ιδιότητα ως αγροτεμαχίων και όχι σύμφωνα με την οικοπεδική τους αξία, όπως είχαν ζητήσει με την αίτησή τους, κατά τον δευτερεύοντα προορισμό τους, άλλως ότι άφησε αδίκαστο το αίτημά τους, άλλως ότι στερείται νομίμου βάσεως, διότι περιέχει ανεπαρκείς και αντιφατικές αιτιολογίες.

Το Εφετείο, με την προσβαλλομένη απόφασή του, δέχτηκε ανελέγκτως ότι τα Α.Κ.Π. 321Α, 321 Β και 321 Γ (ενιαία έκταση) ακίνητα του πρώτου αναιρεσείοντος και τα Α.Κ.Π., 491 Α', 491 Β' και 491 Γ' (ενιαία έκταση) ακίνητα του δευτέρου αναιρεσείοντος βρίσκονται εκτός οικισμού και ως προϋπάρχοντα του 2003 είναι άρτια και οικοδομήσιμα, σύμφωνα με το Π.Δ.24/31-5-1985, όμως ο προορισμός τους είναι για αγροτική εκμετάλλευση και δεν έχουν οικοπεδική αξία.

Με την παραδοχή αυτή το Εφετείο δεν παραβίασε τις διατάξεις του ανωτέρω Π.Δ/τος, αφού δέχεται ότι αυτά είναι άρτια και οικοδομήσιμα, διέλαβε δε επαρκείς και μη αντιφατικές αιτιολογίες, διότι δέχεται ότι η κυρία κατά προορισμό χρήση των ανωτέρω ακινήτων των αναιρεσειόντων είναι μόνο για αγροτική εκμετάλλευση.

Επομένως ο αντίθετος, από το άρθρο 559 αρ. 1 και 19 ΚΠολΔ, όπως εκτιμάται, πρώτος λόγος αναιρέσεως κατά το πρώτο και δεύτερο σκέλος του πρέπει να απορριφθεί ως αβάσιμος. 4. Κατά το άρθρο 559 αριθ. 9 ΚΠολΔ αναίρεση επιτρέπεται αν το δικαστήριο άφησε αίτηση αδίκαστη. Στην προκειμένη περίπτωση, με τον πρώτο λόγο αναιρέσεως κατά το πρώτο σκέλος του πλήττεται η προσβαλλόμενη απόφαση, διότι το Εφετείο παρέλειψε να καθορίσει οριστική τιμή μονάδος αποζημίωσης για Α.Κ.Π. 316, 317, 318, 320, 321Α, 321Β, 321Γ, 321Δ και 321Ε ακίνητα του πρώτου αναιρεσείοντος Α.

Π. του Π.. Από την αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση προκύπτει πράγματι ότι το Εφετείο παρέλειψε να καθορίσει τιμή μονάδος αποζημίωσης για τα ανωτέρω ακίνητα, που έχουν πρόσοψη στην Επαρχιακή οδό .., ενώ, όπως προκύπτει από το διατακτικό της καθόρισε για εκτός οικισμού εδαφικές εκτάσεις με πρόσοψη μόνο σε αγροτική οδό, σε εθνική οδό και κοινοτική οδό και όχι σε επαρχιακή οδό.

Επομένως, ο ανωτέρω λόγος αναιρέσεως, από το άρθρο 559 αριθ.9 ΚΠολΔ, είναι βάσιμος και πρέπει να γίνει δεκτός. 5. Με τον πρώτο λόγο αναιρέσεως κατά το τέταρτο σκέλος του προσάπτεται στην πληττομένη απόφαση η αιτίαση ότι δεν έλαβε υπόψη έγγραφα, που προσκόμισαν και επικαλέστηκαν οι αναιρεσείοντες, όπως η υπ' αριθμ. 17/2006 τεχνική έκθεση και η από 14-5-2007 τεχνική έκθεση του πολιτικού μηχανικού Α.

Δ. και λοιπά έγγραφα που μνημονεύονται στο αναιρετήριο. Από τη διαβεβαίωση όμως του Εφετείου ότι έλαβε υπόψη τα έγγραφα (μεταξύ των οποίων και οι τεχνικές εκθέσεις και γνωμοδοτήσεις μηχανικών κ.λ.π.), που οι διάδικοι νόμιμα προσκόμισαν και επικαλέστηκαν, καθίσταται αδιστάκτως βέβαιο ότι έλαβε υπόψη όλα τα έγγραφα αυτά, τα οποία εκτίμησε ελεύθερα και σε συσχετισμό προς τις άλλες αποδείξεις.

Επομένως, ο ανωτέρω αναιρετικός λόγος, από το άρθρο 559 αριθ. 11 ΚΠολΔ, πρέπει να απορριφθεί ως αβάσιμος. 6. Με το δεύτερο λόγο αναιρέσεως, με την επίκληση των πλημμελειών του άρθρου 559 αριθ. 1 και 19 ΚΠολΔ, προσάπτεται στην προσβαλλόμενη απόφαση η αιτίαση ότι δεν προσδιόρισε ξεχωριστή οριστική τιμή μονάδος αποζημίωσης για κάθε δένδρο (πεύκο, πουρνάρι), που υπάρχει στα Α.Κ.Π. 317, 318, 321Γ και 321Ε ακίνητα του πρώτου αναιρεσείοντος, που φέρουν χαρακτήρα δασικής έκτασης, και ξεχωριστή για κάθε τετραγωνικό μέτρο εδάφους, αλλά καθόρισε μια ενιαία τιμή χωρίς διάκριση.

Ο λόγος αυτός στηρίζεται σε ανακριβή προϋπόθεση, διότι το Εφετείο, όπως προκύπτει από την προσβαλλόμενη απόφασή του, δεν ασχολήθηκε ειδικότερα με το αν έχουν ή όχι δασικό χαρακτήρα τα ανωτέρω ακίνητα. Επομένως, ο λόγος αυτός είναι αβάσιμος και πρέπει να απορριφθεί. 7. Με τον τρίτο λόγο του αναιρετηρίου ο πρώτος αναιρεσείων προβάλλει την αιτίαση, ότι το Εφετείο υπέπεσε στην πλημμέλεια του άρθρου 559 αριθ. 9 ΚΠολΔ, διότι άφησε αίτηση αδίκαστη.

Ειδικότερα, πλήττει την προσβαλλόμενη απόφαση με την αιτίαση ότι παρέλειψε τη διόρθωση και συμπλήρωση του κτηματολογικού πίνακα, που ζήτησε με την αίτησή του, για τα επικείμενα (πεύκα και πουρνάρια), στα Α.Κ.Π. 317, 318, 321 Γ' και 321 Ε' ακίνητα, τα οποία οι αρμόδιοι υπάλληλοι του Δημοσίου παρέλειψαν να συμπεριλάβουν σ' αυτόν, προκειμένου να καθοριστεί και γι' αυτά οριστική τιμή μονάδος αποζημίωσης.

Από την προσβαλλόμενη απόφαση προκύπτει, ότι το Εφετείο έλαβε υπόψη το αίτημα αυτό και το απέρριψε. Επομένως, ο αντίθετος ανωτέρω λόγος αναιρέσεως πρέπει να απορριφθεί ως αβάσιμος. Κατ' ακολουθίαν των ανωτέρω, πρέπει α) να απορριφθεί η αίτηση αναιρέσεως ως προς το δεύτερο αναιρεσείοντα Α. Π. και να καταδικαστούν οι συνεχίζοντες τη δίκη του ανωτέρω εξ αδιαθέτου κληρονόμοι του στη δικαστική δαπάνη του αναιρεσιβλήτου (άρθρ. 176 και 183 ΚΠολΔ), που δεν κατέθεσε προτάσεις και β) να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση κατά το παραπάνω κεφάλαιο προσδιορισμού τιμής μονάδος αποζημίωσης για τα ως άνω ακίνητα του πρώτου αναιρεσείοντος Α.

Π., να παραπεμφθεί η υπόθεση, που χρειάζεται διευκρίνιση, για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Εφετείο, εφόσον είναι δυνατή η συγκρότησή του από άλλους δικαστές, εκτός από εκείνους που δίκασαν προηγουμένως (άρθρο 580 παρ.3 ΚΠολΔ) και να καταδικαστεί το αναιρεσίβλητο στα δικαστικά έξοδα του πρώτου αναιρεσείοντος (ΚΠολΔ 176, 189), που κατέθεσε προτάσεις.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Θεωρεί ότι δεν ασκήθηκε η από 17-9-2009 αίτηση για αναίρεση της 764/2008 αποφάσεως του Εφετείου Πατρών ως προς αναφερόμενους στο σκεπτικό λόγους αναιρέσεως.

Απορρίπτει την ως άνω αναίρεση ως προς το δεύτερο αναιρεσείοντα Α. Π.. Και

Καταδικάζει τους εξ αδιαθέτου κληρονόμους αυτού, που συνεχίζουν τη δίκη, Ν. Π. και Θ. Π. στα δικαστικά έξοδα του αναιρεσιβλήτου, τα οποία ορίζει σε χίλια (1.000) Ευρώ.

Αναιρεί εν μέρει την 764/2008 απόφαση του Εφετείου Πατρών κατά το αναφερόμενο στο σκεπτικό κεφάλαιο.

Παραπέμπει την υπόθεση, κατά το αναιρούμενο μέρος, για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Εφετείο, συντιθέμενο από άλλους δικαστές, εκτός από εκείνους που δίκασαν προηγουμένως. Και

Καταδικάζει το αναιρεσίβλητο στα δικαστικά έξοδα του πρώτου αναιρεσείοντος Α. Π., τα οποία ορίζει σε δύο χιλιάδες (2.000) Ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε, στην Αθήνα, στις 16 Οκτωβρίου 2013.

Δημοσιεύθηκε, σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στις 15 Νοεμβρίου 2013.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ