202/2007 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 202 / 2007 (Α1, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 202/2007

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

A1΄ Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές : Δημήτριο Λοβέρδο, Αντιπρόεδρο, Βασίλειο Ρήγα, Γεώργιο Καλαμίδα, Δημήτριο Κανελλόπουλο και Χαράλαμπο Παπαηλιού, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του στις 18 Δεκεμβρίου 2006, με την παρουσία και της Γραμματέως Ελένης Γιαννέλη, για να δικάσει μεταξύ :

Της αναιρεσείουσας : Ανώνυμης εταιρείας με την επωνυμία "D.M. ΓΕΝ.Ε.ΣΑ. Α.Ε.", που εδρεύει στη Σάμο και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Εμμανουήλ Βιλλαντζάκη.

Του αναιρεσιβλήτου : .... , ο οποίος εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Γεώργιο Κούκνη.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 22-12-2002 αγωγή του ήδη αναιρεσιβλήτου, που κατατέθηκε στο Ειρηνοδικείο Σάμου. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις : 54/2003 οριστική του ίδιου δικαστηρίου και 116/2004 του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Σάμου. Την αναίρεση της τελευταίας αποφάσεως ζητεί η αναιρεσείουσα με την από 28 Φεβρουαρίου 2005 αίτησή της. Κατά τη συζήτηση της αιτήσεως αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Δημήτριος Κανελλόπουλος ανέγνωσε την από 4 Δεκεμβρίου 2006 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της υπό κρίση αιτήσεως αναιρέσεως. Ο πληρεξούσιος της αναιρεσείουσας ζήτησε την παραδοχή της αιτήσεως, ο πληρεξούσιος του αναιρεσιβλήτου την απόρριψή της και καθένας την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Ι. Από τις διατάξεις των άρθρων 513, 522, 534, 535 και 540 του ΑΚ, όπως τα τρία τελευταία έχουν αντικατασταθεί με το άρθρο 1 του ν. 3043/2002, ο οποίος, κατά το άρθρο 14 τούτου, άρχισε να ισχύει από τις 21-8-2002 που ο νόμος αυτός δημοσιεύτηκε στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως (ΦΕΚ Α-192), προκύπτει, ότι ο αγοραστής κατά τις περιπτώσεις που υφίσταται ευθύνη του πωλητή για πραγματικό ελάττωμα ή για έλλειψη συνομολογημένης ιδιότητας, δικαιούται κατ΄ επιλογή του, είτε να απαιτήσει, χωρίς επιβάρυνσή του, τη διόρθωση ή αντικατάσταση του πράγματος με άλλο απαλλαγμένο από ελαττώματα ή που φέρει τη συνομολογηθείσα ιδιότητα, εκτός αν μια τέτοια ενέργεια είναι αδύνατη ή απαιτεί δυσανάλογες δαπάνες, είτε να απαιτήσει τη μείωση του τιμήματος, είτε να υπαναχωρήσει από τη σύμβαση εκτός αν πρόκειται για επουσιώδες πραγματικό ελάττωμα.

Μολονότι, υπό το νέο δίκαιο, μετά και την κατάργηση των άρθρων 559-561 ΑΚ, ο αγοραστής έχει το δικαίωμα να κάνει χρήση, ενιαίως για κάθε πώληση, είτε γένους, είτε είδους, οποιοδήποτε από τα προαναφερόμενα ένδικα βοηθήματα, πάντως το δικαίωμα αντικατάστασης παρέχεται στον αγοραστή σε πώληση γένους, γιατί στην ενοχή είδους, όπου το αντικείμενο της πώλησης είναι εξατομικευμένο με ορισμένα γνωρίσματα που το διακρίνουν από τα άλλα πράγματα, δεν είναι δυνατή η εφαρμογή της αντικατάστασης, ενόψει της μοναδικότητας του ελαττωματικού πράγματος, εκτός αν, βέβαια, ο αγοραστής ικανοποιείται με την παράδοση, προσομοιάζοντος με το ελαττωματικό, πράγματος, οπότε ο πωλητής δεν μπορεί να αποκρούσει τον αγοραστή, με τον ισχυρισμό της αδυναμίας παροχής, αφού η αδυναμία αυτή προς το συμφέρον μόνο του δανειστή έχει ταχθεί και αυτόν άλλωστε από τη φύση της εξυπηρετεί.

Εξάλλου, όπως προκύπτει από το συνδυασμό των διατάξεων των άρθρων 289 και 290 ΑΚ, κατά γένος ορισμένο χαρακτηρίζεται το πωληθέν πράγμα, όταν αυτό, ως παροχή, προσδιορίζεται κατά γενικά και αφηρημένα χαρακτηριστικά, σε τρόπο ώστε οι ατομικές διαφορές μεταξύ διάφορων πραγμάτων, που ανήκουν στην ίδια κατηγορία, να μη λαμβάνονται υπόψη.

Παροχή περιορισμένου (καταχρηστικού) γένους υπάρχει και όταν το γένος προσδιορίζεται από μικρότερο κύκλο πραγμάτων, όπως όταν ο προσδιορισμός του πράγματος αναφέρεται σε προϊόντα ενός εργοστασίου, κατ΄ αντίθεση προς την παροχή είδους που έχει ως αντικείμενο πράγμα ατομικώς ορισμένο, όπως τούτο το αυτοκίνητο, εκείνη η οικία κ.λ.π.

Σύμφωνα δε με τη διάταξη του άρθρου 289 ΑΚ, αν το πράγμα που οφείλεται είναι ορισμένο μόνο κατά γένος, το δικαίωμα της επιλογής, αν δεν προκύπτει κάτι άλλο από τη σχέση, ανήκει στον οφειλέτη, ο οποίος δεν έχει υποχρέωση να δώσει από τα άριστα πράγματα του γένους, ούτε έχει δικαίωμα να δώσει από τα χειρότερα.

Περαιτέρω, προϋπόθεση για την εφαρμογή της διάταξης του άρθρου 540 ΑΚ, είναι η ευθύνη του πωλητή για πραγματικά ελαττώματα ή για έλλειψη συνομολογηθείσας ιδιότητας, που και αυτή προϋποθέτει: α) έγκυρη πώληση, β) παράδοση πωληθέντος, γ) ύπαρξη ελαττώματος ή έλλειψη συνομολογηθείσας ιδιότητας και δ) ύπαρξη των ελλείψεων αυτών κατά το χρόνο μετάθεσης του κινδύνου στον αγοραστή, δηλαδή κατά το χρόνο παράδοσης του πράγματος.

Για την ευθύνη αυτή του πωλητή, είναι αδιάφορο αν ο ίδιος ή τρίτος είναι και ο κατασκευαστής του πωληθέντος ελαττωματικού πράγματος, ή αν τούτο ανήκει σε μία σειρά παραγωγής, της οποίας όλα τα προϊόντα παρουσιάζουν το ίδιο ελάττωμα, ή, συνακόλουθα, αν ο πωλητής, αφού και αδυναμία παροχής δεν μπορεί να προβάλει, κατά τα προεκτιθέμενα, δεν έχει στη διάθεσή του το απαλλαγμένο του ελαττώματος πράγμα, το οποίο είναι υποχρεωμένος να παραδώσει στον αγοραστή, σε αντικατάσταση του ελαττωματικού, διότι τούτο δεν ανήκει στην ίδια σειρά παραγωγής με εκείνη του ελαττωματικού, με την οποία ήδη αυτός έχει εφοδιαστεί, αλλά σε άλλη επόμενη σειρά, υποχρεούμενος έτσι ο ίδιος, στην περίπτωση αυτή, να το εφοδιαστεί από την κατασκευάστρια εταιρία, προκειμένου στη συνέχεια να το παραδώσει στον αγοραστή.

Τέλος, το δικαίωμα του αγοραστή, για την αντικατάσταση του πράγματος, ασκείται με αγωγή, ή με ένστασή του κατά αντίθετης αγωγής του πωλητή (όπως για πληρωμή του τιμήματος), η ουσιαστική δε παραδοχή της αγωγής αυτής του αγοραστή έχει ως αποτέλεσμα την καταδίκη του πωλητή σε αντικατάσταση του πράγματος, δηλαδή σε παράδοση άλλου πράγματος απαλλαγμένου πραγματικών ελαττωμάτων ή που να έχει τη συνομολογημένη ιδιότητα.

Στην προκείμενη περίπτωση, το Πολυμελές Πρωτοδικείο, που δίκασε ως Εφετείο, δέχτηκε ανελέγκτως τα εξής : Ο ενάγων (ήδη αναιρεσίβλητος), ο οποίος διατηρεί σχολή οδηγών στο ... , κατόπιν σχετικής διατάξεως του Υπουργείου Μεταφορών ως προς τις προδιαγραφές (τύπο, κυβισμό, εργoστάσιο κατασκευής), αγόρασε στις 31-8-2002 από την εναγόμενη εταιρία, (ήδη αναιρεσείουσα) ένα μοτοποδήλατο ... , 120 κυβικών εκατοστών, το οποίο θα χρησιμοποιούσε για την εκπαίδευση των νέων οδηγών.

Στις 4-9-2002, η εναγομένη του παρέδωσε ένα καινουργές μοτοποδήλάτο ...., τύπου ..., με αριθμό πλαισίου .... , το οποίο μετά την ταξινόμησή του από το τμήμα Μεταφορών Σάμου, έλαβε αριθμό κυκλοφορίας .... . Αμέσως μετά την παραλαβή του μοτοποδηλάτου, ο ενάγων το έθεσε σε κυκλοφορία και διαπίστωσε ότι αυτό έφερε πραγματικά ελαττώματα και συγκεκριμένα, ότι κατά τη διαδικασία αλλαγής ταχυτήτων εξέπεμπε θόρυβο, ενώ το τιμόνι του ήταν ιδιαίτερα δύσκαμπτο, με συνέπεια να είναι ανασφαλής η οδήγησή του και ότι επιπλέον, παρουσίαζε προβλήματα στην ομαλή ανάφλεξη της μηχανής του.

Το μοτοποδήλατο παραδόθηκε από τον ενάγοντα στην εναγομένη, προς διαπίστωση των ως άνω ελαττωμάτων του και του επεστράφη μετά από 10 ημέρες, με τη διαβεβαίωση ότι δεν παρoυσίαζε πλέον κανένα πρόβλημα, πλην όμως αυτό εξακολούθησε να εμφανίζει τα ίδια, ως άνω ελαττώματα. Κατόπιν τούτων, ο ενάγων, με την από 18-11-2002 εξώδικη δήλωσή του, που κοινοποίησε στην εναγομένη στις 22-11-2002, ζήτησε, όπως είχε δικαίωμα, σύμφωνα με το άρθρο 540 ΑΚ, την αντικατάσταση του μοτοποδηλάτου, αλλ΄ η εναγόμενη πωλήτρια δεν αποδέχτηκε την αξίωση αντικαταστάσεως.

Η παροχή δε στον ενάγοντα άλλου, συνεχίζει το Πολυμελές Πρωτοδικείο, μη ελαττωματικού μοτοποδηλάτου, του ίδιου εργοστασίου κατασκευής και του ίδιου τύπου με το πωληθέν, είναι δυνατή, καθόσον από κανένα αποδεικτικό στοιχείο δεν προέκυψε, ότι έπαψε η παραγωγή του από την κατασκευάστρια εταιρία, ούτε ότι και οι επόμενες σειρές παραγωγής εξακολουθούσαν να εμφανίζουν τα ίδια με το πωληθέν, ελαττώματα.

Ακολούθως, το Δευτεροβάθμιο Δικαστήριο, με βάση τις πιο πάνω παραδοχές, δέχτηκε την αγωγή του αναιρεσιβλήτου και υποχρέωσε την αναιρεσείουσα να παραδώσει σ΄ αυτόν ένα καινουργές μοτοποδήλατο, εργοστασίου κατασκευής ... , τύπου ... , κάνοντας δεκτή την έφεση του αναιρεσιβλήτου κατά της απόφασης του Ειρηνοδικείου, που είχε κρίνει αντιθέτως.

Είναι προφανές ότι, κατά τις πιο πάνω παραδοχές, πρόκειται για αγορασθέν πράγμα καταχρηστικού γένους (μοτοποδήλατο, εργοστασίου κατασκευής .... , τύπου Β3, 120 κυβικών εκατοστών, χωρίς οποιοδήποτε άλλο ειδικότερο προσδιορισμό). Επομένως, το Πολυμελές Πρωτοδικείο, με την παραπάνω κρίση του, δεν παραβίασε τις ουσιαστικού δικαίου διατάξεις των άρθρων 289 και 540 ΑΚ, αφού η αναιρεσείουσα, ως πωλήτρια, είχε την υποχρέωση, να αντικαταστήσει το πωληθέν ελαττωματικό μοτοποδήλατο, μολονότι η ίδια δεν είναι και κατασκευάστρια τούτου και έστω και αν όλα τα μοτοποδήλατα της ίδιας σειράς με αυτό έχουν το ίδιο ελάττωμα, ή αν η αναιρεσείουσα, ως πωλήτρια, δεν έχει στη διάθεσή της το απαλλαγμένο του ελαττώματος μοτοποδήλατο, που είναι υποχρεωμένη να παραδώσει στον αναιρεσίβλητο αγοραστή, υποχρεούμενη έτσι η ίδια να το εφοδιαστεί από την κατασκευάστρια εταιρία.

Επομένως ο μοναδικός λόγος αναιρέσεως, και κατά τα δύο τμήματά του, από το άρθρο 560 αριθ. 1 ΚΠολΔ, με τον οποίο η αναιρεσείουσα υποστηρίζει τα αντίθετα, είναι αβάσιμος.

ΙΙ. Κατ' ακολουθίαν, πρέπει να απορριφθεί η αίτηση αναίρεσης και να καταδικαστεί η αναιρεσείουσα στα δικαστικά έξοδα του αναιρεσιβλήτου (άρθρα 176, 183 ΚΠολΔ).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 28 Φεβρουαρίου 2005 αίτηση της εταιρίας με την επωνυμία "D.M. ΓΕΝ. Ε.ΣΑ. ΑΕ", για αναίρεση της 116/2004 απόφασης του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Σάμου. Και

Καταδικάζει την αναιρεσείουσα στα δικαστικά έξοδα του αναιρεσιβλήτου, τα οποία ορίζει στο ποσό των χιλίων εκατόν εβδομήντα (1.170) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίστηκε στην Αθήνα στις 12 Ιανουαρίου 2007. Και

Δημοσιεύθηκε σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στην Αθήνα στις 5 Φεβρουαρίου 2007.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ