2023/2017 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 2023 / 2017 (Α2, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 2023/2017

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

A2’ Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Γεώργιο Σακκά, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Ιωσήφ Τσαλαγανίδη, Μιλτιάδη Χατζηγεωργίου, Γεώργιο Αποστολάκη και Αναστασία Περιστεράκη, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 13 Νοεμβρίου 2017, με την παρουσία και της γραμματέως, Θεοδώρας Παπαδημητρίου, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος - καλούντος: Ι. Κ. του Ε., κατοίκου ..., ο οποίος εκπροσωπήθηκε από την πληρεξούσια δικηγόρο του Κωνσταντίνα Κατσίφα, με δήλωση του άρθρου 242 παρ.2 του Κ.Πολ.Δ.

Του αναιρεσιβλήτου - καθού η κλήση: Α. Κ. του Ε., κατοίκου ..., ο οποίος εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Παναγιώτη Πρόκο, με δήλωση του άρθρου 242 παρ.2 του Κ.Πολ.Δ.

Των καθών η κλήση: 1) Β. χήρας Χ. Κ., το γένος Α. Τ., 2) Μ. Κ. του Χ., 3) Α. Κ. του Χ. και 4) Ε. Κ. του Χ., κατοίκων ..., ως κληρονόμων του αποβιώσαντος 1ου αναιρεσιβλήτου Χ. Κ. του Ε., όπως προκύπτει από την από 13/3/2017 κλήση ενώπιον του Αρείου Πάγου, οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Δημήτριο Νικολακόπουλο.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 8-3-2002 αγωγή της Μ. Κ., που κατατέθηκε στο Πολυμελές Πρωτοδικείο Αθηνών.

Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 2405/2005 του ίδιου Δικαστηρίου και 7243/2006 του Εφετείου Αθηνών.

Κατά της τελευταίας αυτής απόφασης ασκήθηκε αναψηλάφηση και εκδόθηκε η 5426/2012 απόφαση του Εφετείου Αθηνών, την αναίρεση της οποίας ζητεί ο αναιρεσείων με την από 2-7-2013 αίτησή του.

Η υπόθεση επανέρχεται προς συζήτηση με την από 13-3-2017 κλήση του καλούντος.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω.

Η εισηγήτρια Αρεοπαγίτης Αναστασία Περιστεράκη ανέγνωσε την από 4-3-2014 έκθεση του ήδη αποχωρήσαντος από την Υπηρεσία Αρεοπαγίτη Γεράσιμου Φουρλάνου, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της κρινόμενης αίτησης. Ο πληρεξούσιος των καθών η κλήση ζήτησε την απόρριψη της αίτησης και την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Από το συνδυασμό των άρθρων 286, 287, 289, 290, 291 και 292 του ΚΠολΔ προκύπτει ότι η πολιτική δίκη διακόπτεται και με το θάνατο ενός των ομοδίκων, με αποτέλεσμα την ακυρότητα κάθε διαδικαστικής πράξεως που ενεργείται μετ’ αυτήν και πριν την επανάληψή της, εκτός αν την ενεργήσει ο διάδικος υπέρ του οποίου επήλθε η διακοπή.

Επέρχεται δε η διακοπή από της γνωστοποιήσεως του λόγου της στον αντίδικο, που μπορεί να γίνει από πρόσωπο δικαιούμενο να επαναλάβει την δίκη, ή από τον πληρεξούσιο ή τον νόμιμο εκπρόσωπο του αποβιώσαντος. Η επανάληψη της δίκης μπορεί να είναι είτε εκούσια, με ρητή ή σιωπηρή δήλωση του διαδίκου υπέρ του οποίου επήλθε η διακοπή, είτε και αναγκαστική με πρόσκληση του αντιδίκου ή του ομοδίκου που πρέπει να γίνει με κοινοποίηση δικογράφου, μπορούν δε οι διάδικοι αυτοί να προκαλέσουν την επανάληψη και χωρίς να έχει προηγηθεί γνωστοποίηση του λόγου της διακοπής, μη επικαλούμενοι την έλλειψη της γνωστοποιήσεως και θεωρώντας πως η διακοπή έχει επέλθει, η πρόσκληση όμως αυτή δεν μπορεί να επιδοθεί στον κληρονόμο του αποβιώσαντος διαδίκου πριν από την παρέλευση της προθεσμίας για την αποποίηση της κληρονομιάς, η οποία κατ* άρθρο 1847 εδ.

α’ του ΑΚ είναι τετράμηνη και αρχίζει από την επαγωγή της κληρονομιάς (ΑΠ 272/2012, 1774/2011). Οι διατάξεις των ως άνω άρθρων εφαρμόζονται και στην αναιρετική διαδικασία (άρθρο 573 παρ.1 ΚΠολΔ). Στην προκειμένη περίπτωση, από τα διαδικαστικά έγγραφα της υπόθεσης αποδεικνύεται, ότι μετά την άσκηση της κρινόμενης αίτησης για αναίρεση της 5426/2012 απόφασης του Εφετείου Αθηνών, (κατάθεσή της στις 5.7.2013), απεβίωσε στις 2.1.2014 ο εκ των αναιρεσιβλήτων Χ.

Κ., ο οποίος κατέλειπε ως μοναδικούς εξ αδιαθέτου κληρονόμους του τη σύζυγο του Β. χα Χ. Κ.. και τα τέκνα του Μ., Α. και Ε. Κ., στους οποίους επιδόθηκε η από 13-3-2017 κλήση για συζήτηση κατά την αναφερομένη στην αρχή της παρούσας δικάσιμο, της άνω αίτησης αναίρεσης (βλ. .../20-7-2017 εκθέσεις επιδόσεως της Δικαστικής Επιμελήτριας στο Εφετείο Πειραιά).

Η εν λόγω, κλήση συντάχθηκε και επιδόθηκε μετά την πάροδο της τασσόμενης από το νόμο (άρθρα 292 ΚΠολΔ και 1847 § 1 εδαφ. α’ ΑΚ) τετράμηνης προθεσμίας προς αποποίηση της κληρονομιάς του θανόντος από μέρους των κληρονόμων του, επέχει δε θέση πρόσκλησης των τελευταίων προς επανάληψη της δίκης που διακόπηκε βιαίως (ΑΠ 995/2012).

Με τα δεδομένα αυτά, νόμιμα επαναλαμβάνεται αναγκαστικά η δίκη στο πρόσωπο των καλουμένων εξ αδιαθέτου κληρονόμων, του αποβιώσαντος αναιρεσιβλήτου, νομιμοποιουμένων για τη συνέχιση της δίκης στην αναφερόμενη στην αρχή της παρούσας δικάσιμο (της 13-11-2017). Οι τελευταίοι δε παρέστησαν στο ακροατήριο του δικαστηρίου τούτου κατά την άνω δικάσιμο δια του πληρεξουσίου τους δικηγόρου Δ Νικολακόπουλου και παραδεκτά συνεχίζουν τη δίκη.

Κατά τη διάταξη του άρθρου 544 αριθ. 7 ΚΠολΔ, επιτρέπεται αναψηλάφηση και, αν ο διάδικος που τη ζητεί βρήκε ή πήρε στην κατοχή του μετά την έκδοση της προσβαλλομένης αποφάσεως νέα κρίσιμα έγγραφα, τα οποία δεν μπορούσε να προσκομίσει εγκαίρως από ανωτέρα βία ή τα οποία κατακράτησε ο αντίδικος του ή τρίτος που είχε συνεννοηθεί με τον αντίδικο και των οποίων την ύπαρξη αγνοούσε, όπως αγνοούσε και την κατοχή τους από τον αντίδικο ή τον τρίτο κατά τη διάρκεια της δίκης. Από τη διάταξη αυτή προκύπτει, ότι, για τη θεμελίωση του ως άνω λόγου αναψηλαφήσεως, πρέπει, μεταξύ άλλων προϋποθέσεων που απαιτούνται σωρευτικώς, το έγγραφο να είναι κρίσιμο, με την έννοια, ότι από αυτό προκύπτει αμέσως και πλήρως απόδειξη ή ανταπόδειξη ουσιώδους πραγματικού ισχυρισμού που είχε προβληθεί στη διεξαχθείσα δίκη κατά τρόπον, ώστε να καθίσταται προφανές, ότι η προσβαλλόμενη απόφαση είναι εσφαλμένη και έτσι θα μπορούσε να εκδοθεί διαφορετική απόφαση υπέρ του ζητούντος την αναψηλάφηση, εάν το έγγραφο είχε τεθεί υπόψη του δικαστηρίου (ΑΠ 1174/2011).

Κατά δε τη διάταξη του άρθρου 545 παρ. 5 εδ. α’ ΚΠολΔ, αν η απόφαση δεν επιδόθηκε, η προθεσμία αναψηλαφήσεως είναι τρία χρόνια από τη δημοσίευση της προσβαλλομένης αποφάσεως, εφόσον είναι τελεσίδικη ή ανέκκλητη, αλλιώς από την ημέρα, που έγινε τελεσίδικη. Από τη διάταξη αυτή προκύπτει ότι αυτή εφαρμόζεται και στην περίπτωση του προβλεπομένου από το άρθρο 544 αριθ. 7 ΚΠολΔ λόγου αναψηλαφήσεως, δηλ. της ανεύρεσης από το διάδικο μετά την έκδοση της προσβαλλομένης απόφασης νέων κρισίμων εγγράφων (ΑΠ 101/2005).

Με την προαναφερομένη, δηλαδή, διάταξη του άρθρου 545 παρ. 5 εδ. α’ ΚΠολΔ καθιερώνεται καταχρηστική προθεσμία, αντίστοιχη προς εκείνες των διατάξεων των άρθρων 518 παρ. 2 ΚΠολΔ (για την έφεση) και 564 παρ. 3 ΚΠολΔ (για την αναίρεση), τριών (3) ετών για την άσκηση της αναψηλαφήσεως, προς το σκοπό ασφαλείας των συναλλαγών, με τη θέση ακραίου χρονικού σημείου, ώστε το ένδικο αυτό μέσο να μη μπορεί να ασκηθεί μετά από πολύ μεγάλο χρονικό διάστημα. Η προθεσμία αυτή αρχίζει, σε κάθε περίπτωση, από τη δημοσίευση της τελεσίδικης ή ανέκκλητης αποφάσεως. Η αναφορά στην ανωτέρω διάταξη (545 παρ. 5 ΚΠολΔ) "αν δεν επιδόθηκε η απόφαση" δεν σημαίνει ότι στην περίπτωση, που αυτή έχει επιδοθεί, θα ισχύσει χρόνος μεγαλύτερος της τριετίας από τη δημοσίευσή της (προσβαλλομένης) διότι, αφού ο νομοθέτης, για την ασφάλεια των συναλλαγών, όπως προαναφέρεται, καθιερώνει ως ανώτατο χρονικό σημείο την τριετία για τον διάδικο, στον οποίο δεν επιδόθηκε η απόφαση και ο οποίος, κατά τεκμήριο, αγνοεί το σε βάρος του περιεχόμενο της αποφάσεως, την οποία έχει έννομο συμφέρον να προσβάλει με αναψηλάφηση, πολύ περισσότερο ισχύει το ακρότατο αυτό σημείο της τριετίας από τη δημοσίευσή της και για τον διάδικο, στον οποίο έχει αυτή (προσβαλλομένη απόφαση) επιδοθεί (ΑΠ 78/2007).

Στην προκειμένη υπόθεση, για το θέμα του εμπροθέσμου ή μη της αίτησης αναψηλάφησης εκ μέρους του αναιρεσείοντος κατά της 7243/2006 τελεσίδικης απόφασης του Εφετείου Αθηνών, η προσβαλλομένη 5426/2012 απόφαση του άνω δικαστηρίου δέχθηκε τα εξής: "Στην προκειμένη περίπτωση ο αιτών ισχυρίζεται με την υπό κρίση αίτησή του για αναψηλάφηση της υπ’ αριθμόν 7243/2006 τελεσίδικης απόφασης του παρόντος Δικαστηρίου, η οποία απέρριψε κατ’ ουσίαν την από 25.7.2005 υπ’ αριθμόν εκθέσεως καταθέσεως .../2005 έφεσή του κατά της υπ’ αριθμόν 2405/2005 οριστικής απόφασης του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Αθηνών, που είχε δεχθεί εν μέρει την από 8.3.2002 υπ’ αριθμόν εκθέσεως καταθέσεως .../2002 αγωγή της μητέρας του και καθολικής δικαιοπαρόχου των καθών η αίτηση Μ.

χήρας Ε. Κ. το γένος Ι. Π. και είχε αναγνωρίσει την υποχρέωσή του να της καταβάλει το ποσό των 143.236,07 ευρώ νομιμοτόκως από της επιδόσεώς της, ότι η αρχικώς εφεσίβλητη - ενάγουσα μητέρα του απεβίωσε την 29.8.2010 και κατέλειψε την υπ’ αριθμόν .../18.5.2001 δημόσια διαθήκη της, που συντάχθηκε ενώπιον της Συμβολαιογράφου Αθηνών Μ.

Κ. - Μ. και δημοσιεύθηκε με το υπ’ αριθμόν 3182/3.6.2011 πρακτικό δημόσιας συνεδρίασης του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αθηνών, και ότι από το περιεχόμενο της διαθήκης αυτής, για την ύπαρξη της οποίας έμαθε το πρώτον την 23.6.2011, αποδεικνύεται πλήρως και αμέσως το κατ’ ουσίαν αβάσιμο της πιο πάνω εναντίον του αγωγής.

Ζητάει δε, ενόψει του ότι η διαθήκη αυτή είχε μεν καταρτιστεί πριν από την έκδοση της προσβαλλόμενης απόφασης αλλά η εκ μέρους του έγκαιρη προσκόμισή της κατά τη συζήτηση που προηγήθηκε της εκδόσεώς της ήταν νομικώς και πραγματικώς αδύνατη από γεγονός που συνιστά γι’ αυτόν ανώτερα βία, αφού τότε αυτή, ζώσης της διαθέτιδος, δεν είχε ακόμη (και ούτε μπορούσε να) δημοσιευθεί και έτσι ούτε την ύπαρξη και το περιεχόμενο της ήταν σε θέση να γνωρίζει ούτε χρήση της ως αποδεικτικού μέσου να κάνει, την εξαφάνιση της προσβαλλομένης, την εκ νέου έρευνα της εφέσεώς του, ώστε η εναντίον του αγωγή να απορριφθεί, καθώς και την επαναφορά των πραγμάτων στην προηγούμενη κατάσταση, καθόσον έχει εκουσίως προς το διατακτικό της προσβαλλομένης συμμορφωθεί.

Η υπό κρίση αίτηση αναψηλάφησης, όμως, έχει εκπροθέσμως, σύμφωνα και με την προηγούμενη σκέψη ασκηθεί, αφού από τη δημοσίευση της προσβαλλομένης, που έγινε, όπως από το σώμα της προκύπτει, την 28.9.2006, έως την κατάθεση του δικογράφου της αναψηλάφησης στη Γραμματεία του παρόντος Δικαστηρίου, που έγινε την 6.7.2011, είχε συμπληρωθεί η προβλεπόμενη από το άρθρο 545 παρ. 1 εδαφ.

α’ του ΚΠολΔ, για την άσκησή της, τριετής καταχρηστική προθεσμία, το εκπρόθεσμο δε της ασκήσεώς της δεν αναιρείται από το γεγονός ότι το νέο κρίσιμο έγγραφο που τη στηρίζει περιήλθε στην κατοχή και στη γνώση του αιτούντος αφού η προθεσμία αυτή είχε συμπληρωθεί. Είναι επομένως απαράδεκτη και για το λόγο αυτό πρέπει να απορριφθεί".

Ήδη ο αναιρεσείων με την ένδικη αίτηση αναίρεσης μέμφεται την προσβαλλομένη απόφαση για παράβαση του άρθρου 559 αρ 1 ΚΠΔ για τους εξής λόγους: 1) διότι η προθεσμία της αίτησης αναψηλάφησης αρχίζει την ημέρα που εκείνος που ζητεί την αναψηλάφηση έμαθε ότι υπάρχουν νέα κρίσιμα έγγραφα, 2) η προσβαλλομένη με την αναψηλάφηση 7243/2004 απόφαση του Εφετείου Αθηνών έγινε αμετάκλητη μετά την έκδοση της 165/2009 απόφασης του Αρείου Πάγου, οπότε η άσκηση της αίτησης αναψηλάφησης είναι εντός της προθεσμίας των τριών (3) ετών από τη δημοσίευση της απόφασης αυτής, γ) διότι σε καμμιά περίπτωση δεν μπορούν να καταργηθούν οι ανωτέρω διατάξεις και ειδικά η διάταξη του άρθρου 544 αρ. 7, με τη λέξη "συνεπώς" στην οποία στηρίζεται η αναιρεσιβαλλομένη απόφαση και δ) διότι το Εφετείο παραβίασε το νόμο και διότι ουδόλως αιτιολογεί ποια είναι η ασφάλεια των συναλλαγών, ούτε έλαβε υπόψη ότι ο χρόνος από τη δημοσίευση της απόφασης δεν ήταν ιδιαίτερα μεγάλος ώστε να περιορίσει το χρόνο αυτό .." Ενόψει όμως του γεγονότος ότι ο λόγος αναίρεσης για παραβίαση κανόνα ουσιαστικού δικαίου από τον αριθ. 1 του άρθρου 559 ΚΠολΔ δεν ιδρύεται για παραβίαση της διάταξης του άρθρου 544 ΚΠολΔ, με την οποία καθορίζονται οι λόγοι της αναψηλάφησης που είναι δικονομικού και όχι ουσιαστικού δικαίου (ΑΠ 830/2014, ΑΠ 909/2011, ΑΠ 698/2009), το επικαλούμενο από τον αναιρεσείοντα σφάλμα της προσβαλλομένης απόφασης σχετικά με την παραβίαση της δικονομικού δικαίου διάταξης του άρθρου 549 παρ 2 ΚΠολΔ ελέγχεται με τον από το όρθρο 559 αρ. 14 ΚΠολΔ αναιρετικό λόγο κατά τον οποίο "αν το δικαστήριο παρά το νόμο κήρυξε η δεν κήρυξε ακυρότητα ,έκπτωση από το δικαίωμα ή απαράδεκτο".

Σύμφωνα δε με όσα προαναφέρονται η τριετής καταχρηστική προθεσμία για την άσκηση αναψηλάφησης για το λόγο του άρθρου 544 αριθ. 7 ΚΠολΔ αρχίζει, εφόσον δεν έγινε επίδοση της προσβαλλομένης μ’ αυτήν τελεσίδικης απόφασης, από τη δημοσίευση αυτής και όχι από το χρόνο που ανευρέθηκαν τα νέα κρίσιμα έγγραφα ,ούτε από το χρόνο που αυτή κατέστη αμετάκλητη.

Επομένως, οι δύο πρώτοι λόγοι της αίτησης αναίρεσης είναι απορριπτέοι ως αβάσιμοι .Εξάλλου, ο τρίτος λόγος της αίτησης, με τον οποίο ο αναιρεσείων εστιάζει στη λέξη "συνεπώς" που αφορά το συμπέρασμα του Εφετείου σύμφωνα με τα αναφερόμενα στη μείζονα σκέψη της απόφασής του δεν συνιστά πρόδηλα κάποια αναιρετική πλημμέλεια.

Επομένως ο λόγος αυτός είναι απορριπτέος ως αλυσιτελής. Τέλος, ο τέταρτος λόγος της ένδικης αίτησης, με τον οποίο ο αναιρεσείων παραπονείται για το ότι στην προσβαλλομένη δεν εξειδικεύεται η φράση "ασφάλεια των συναλλαγών" ενόψει της μη κρίσης της υπόθεσης στην ουσία της, αλλά της απόρριψης της αίτησης αναψηλάφησης ως απαράδεκτης, δεν τίθεται θέμα προσβολής της άνω απόφασης με τον αναιρετικό λόγο του άρθρου 559 αρ. 19 ΚΠολΔ για έλλειψη αιτιολογίας (ΑΠ 909/2011) και ως εκ τούτου ο λόγος αυτός είναι απορριπτέος ως απαράδεκτος.

Κατόπιν τούτων πρέπει η ένδικη αίτηση αναίρεσης ν’ απορριφθεί στο σύνολο της και να καταδικαστεί ο αναιρεσείων στα δικαστικά έξοδα των αναιρεσιβλήτων. Τέλος, πρέπει να διαταχθεί η εισαγωγή του παραβόλου στο Δημόσιο Ταμείο (άρθρ. 495 ΚΠολΔ).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 2-7-2013 αίτηση του Ι. Κ. για αναίρεση της 5426/12 απόφασης του Εφετείου Αθηνών.

Διατάζει να εισαχθεί το παράβολο στο Δημόσιο Ταμείο.

Και

Καταδικάζει τον αναιρεσείοντα στη δικαστική δαπάνη των αναιρεσιβλήτων, την οποία ορίζει στο ποσό των δύο χιλιάδων επτακοσίων (2700) ευρώ για τον πρώτο αυτών Α. Κ. και στο ποσό των χιλίων οκτακοσίων (1800) ευρώ για τους λοιπούς.

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 28 Νοεμβρίου 2017.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 12 Δεκεμβρίου 2017.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ