2020/2013 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 2020 / 2013 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 2020/2013

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Νικόλαο Λεοντή, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Βασιλική Θάνου-Χριστοφίλου, Δημητρούλα Υφαντή, Ιωάννα Πετροπούλου και Γρηγόριο Λαπατά, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 20 Σεπτεμβρίου 2013, με την παρουσία και της Γραμματέως Ελένης Τσιουρή, για να δικάσει μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: Του Ελληνικού Δημοσίου, νόμιμα εκπροσωπούμενου από τον Υπουργό Οικονομίας και Οικονομικών, που κατοικοεδρεύει στην Αθήνα και στην προκειμένη περίπτωση από τον Γενικό Γραμματέα Περιφέρειας Πελοποννήσου, το οποίο εκπροσωπήθηκε δια της Παρέδρου του ΝΣΚ Σοφίας Διαμαντοπούλου, και κατέθεσε προτάσεις.

Των αναιρεσιβλήτων: 1. Σ. Β., (αρ. ιδ. 3). 2. Π. Κ. του Ι., (αρ. ιδ. 4). 3. Δ. Χ. του Ν. (αρ. ιδ. 7). 4. Γ. Λ. του Π., (αρ. ιδ. 9). 5. Π. Λ., (αρ. ιδ. 10). 6. Ν. Ν., (αρ. ιδ. 11, 12). 7. Κ. Ι. του Δ., (αρ. ιδ. 21, 29). 8. Χ. Σ. του Α., (αρ. ιδ. 22). 9. Δ. Π. του Α., (αρ. ιδ. 23). 10. Π. Τ. του Γ., (αρ. ιδ. 26, 55). 11. Δ. Σ. του Σ., (αρ. ιδ. 27). 12. Π. χας Ν. Μ. και 13 Α. συζ. Π. Σ., ως κληρονόμων του αποθανόντος Χ. Σ. του Α., (αρ. ιδ. 28). 14. Κ. Α., (αρ. ιδ. 37). 15. Γ. Τ. του Β., (αρ. ιδ. 43). 16. Ι. Κ. του Α., (αρ. ιδ. 48, 52). 17. Σ. Ι. του Π., (αρ. ιδ. 54). 18. Δ. Τ. του Π., (αρ. ιδ. 59). 19. Δ. Ι. του Α., (αρ. ιδ. 60). 20. Γ. Τ. του Α., (αρ. ιδ. 61, 62). 21. Δ. Π. του Π., (αρ. ιδ. 65). 22. Γ. Κ. του Η., (αρ. ιδ. 66). 23. Κ. Ν. του Π., (αρ. ιδ. 68). 24. Σ. Σ. του Π., (αρ ιδ 76) 25 Σ. Ψ. του Ι. (αρ ιδ 87, 88, 89) 26. Ν.Π.Δ.Δ. με την επωνυμία "ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ", (αρ. ιδ91). 27. Π. Τ. του Δ., (αρ. ιδ. 107). 28. Π. Χ. το γένος Δ. Β., (αρ.ιδ.2). 29. Π. Χ. θυγ. Α., (αρ. ιδ. 8). 30. Α. Σ. του Δ., (αρ. ιδ. 11, 15). 31. Α. Τ. του Γ. (αρ. ιδ. 10). 32. Ε. συζ. Ν. Α., (αρ. ιδ. 19). 33. Π. Π. του Χ. (αρ. ιδ. 37). 34. Α. Β. του Ε. (αρ. ιδ. 42). 35. Α. Κ. του Δ., (αρ. ιδ. 48, 52). 36. Ε. Π. του Η., (αρ. ιδ. 57). 37. Β. Π. του Ι., (αρ. ιδ. 59). 38. Μ. Ν. του Γ., (αρ. ιδ. 68) 39.Δ. Τ. του Π., (αρ. ιδ. 107). 40. Κ. Τ. του Ε. (αρ. ιδ. 31). όλοι οι ανωτέρω είναι κάτοικοι ..., οι οποίοι δεν παραστάθηκαν και δεν εκπροσωπήθηκαν από πληρεξούσιο δικηγόρο.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την 396/20/18-5-2004, 23-4-2004 αίτηση του ήδη αναιρεσείοντος και τις υπ'αρ. 416/21/27-5-2004, 25-5-2004 και υπ'αρ. 424/23/1-6-2004, 28-5-2004 αιτήσεις των ήδη αναιρεσιβλήτων και προσώπων που δεν είναι διάδικοι στην παρούσα δίκη, που κατατέθηκαν στο Εφετείο Ναυπλίου. Αφού συνεκδικάσθηκαν οι ανωτέρω αιτήσεις, εκδόθηκε η απόφαση: 352/2005 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου για οριστική τιμή μονάδος αποζημίωσης αναγκαστικώς απαλλοτριωθέντων ακινήτων. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί o αναιρεσείων με την από αίτησή του.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης, Γρηγόριος Λαπατάς, ανέγνωσε την από 11-9-2013 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την παραδοχή της αιτήσεως αναιρέσεως.

Ο πληρεξούσιος του αναιρεσείοντος ζήτησε την παραδοχή της αιτήσεως και την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Ι. Κατά την εκφώνηση της υποθέσεως από το οικείο πινάκιο στη σειρά της δεν εμφανίστηκε ουδείς από τους αναιρεσίβλητους. 'Ομως, όπως προκύπτει α) από την με ημερομηνία 12-3-2013 έκθεση τοιχοκόλλησης του Γραμματέα του Αρείου Πάγου Ανδρέα Δημητρόπουλου ακριβούς και επικυρωμένου αντιγράφου της από 28-6-2006 ένδικης αιτήσεως αναιρέσεως στον πίνακα δημοσιεύσεων του Αρείου Πάγου, για την αναφερόμενη στην αρχή της παρούσας δικάσιμο, β) από τις με ημερομηνία 20-3-2013 δύο (2) εκθέσεις τοιχοκόλλησης της υπαλλήλου Σ. Π. του Δ. Ευρώτα της Περιφερειακής Ενότητας Λακωνίας του ανωτέρω ομοίου εγγράφου στον πίνακα δημοσιεύσεων των κοινοτικών καταστημάτων Δαφνίου και Κροκεών του νομού Λακωνίας, για την ίδια δικάσιμο και γ) από τη δημοσίευση ειδοποιήσεως όλων των απόντων αναιρεσιβλήτων σε τρεις 93) ημερήσιες εφημερίδες που εκδίδονται στην Αθήνα ("ΗΧΩ ΤΩΝ ΔΗΜΟΠΡΑΣΙΩΝ" της 23/4/2013 - "Η ΑΥΓΗ" της 27-4-2013 και "ΕΣΤΙΑ" της 24-4-2013 και σε μία εφημερίδα που εκδίδεται στη Σπάρτη ("ΛΑΚΩΝΙΚΟΣ ΤΥΠΟΣ" της 17/5/2013), οι αναιρεσίβλητοι κλητεύθηκαν νομοτύπως και εμπροθέσμως, σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 22 παρ. 4 του Ν.2882/2001, όπως προστέθηκε με άρθρο 131 παρ. 2 του Ν.4070, για να παραστούν κατά την παρούσα συζήτηση παρά την απουσία αυτών (αναιρεσιβλήτων) και κατ' εφαρμογή του άρθρου 576 παρ. 2 ΚΠολΔ.

ΙΙ. Κατά το άρθρο 20 του ν. 2882/2001 (Κώδικας Αναγκαστικών Απαλλοτριώσεων Ακινήτων) που εφαρμόζεται κατ' άρθρο 29 παρ. 2 και στις απαλλοτριώσεις που κηρύχθηκαν μετά την 1.2.1971, όσον αφορά τα εκκρεμή κατά την έναρξη της ισχύος του νόμου αυτού (6.5.2001) θέματα, προκειμένου να καθοριστεί οριστική τιμή μονάδος αποζημιώσεως απαλλοτριωθέντος ακινήτου, κάθε ενδιαφερόμενος δικαιούται εντός προθεσμίας 30 ημερών από την επίδοση της αποφάσεως του προσωρινού προσδιορισμού τιμής μονάδος και σε κάθε περίπτωση εντός προθεσμίας έξι μηνών από την έκδοση της αποφάσεως από το Μονομελές Πρωτοδικείο, να ζητήσει από το αρμόδιο προς τούτο εφετείο, στην περιφέρεια του οποίου βρίσκεται η απαλλοτριωθείσα έκταση ή το μεγαλύτερο αυτής μέρος, με αίτησή του που κατατίθεται στη γραμματεία του εφετείου, να καθοριστεί η οριστική τιμή μονάδος αποζημιώσεως (παρ. 1 και 2).

Ο πρόεδρος του εφετείου ορίζει δικάσιμο, σε χρόνο όχι βραχύτερο των 30 ημερών ούτε βραδύτερο των 40 ημερών, από την κατάθεση της αίτησης, η οποία και επιδίδεται, με επιμέλεια του αιτούντος, σε εκείνους κατά των οποίων απευθύνεται, μέσα σε είκοσι ημέρες από τον ορισμό της δικασίμου και πάντως δεκαπέντε τουλάχιστον ημέρες πριν από τη δικάσιμο, διαφορετικά η αίτηση απορρίπτεται ως απαράδεκτη (παρ. 3).

Από την τελευταία αυτή διάταξη, στην οποία δεν επαναλαμβάνεται η διατύπωση της παρ. 3 του άρθρου 19 του ν.δ. 797/1971, με την οποία ρητά επιβάλλονταν η κοινοποίηση της αίτησης με την πράξη ορισμού, από τον πρόεδρο, δικασίμου εντός της προθεσμίας του εξαμήνου, προκύπτει ότι στη βούληση του νομοθέτη με τη νέα ρύθμιση είναι, να περιοριστούν τα απαράδεκτα, μόνο στην περίπτωση κατά την οποία δεν κατατεθεί η αίτηση στο αρμόδιο εφετείο εντός των πιο πάνω αποκλειστικών προθεσμιών και δεν κοινοποιηθεί σε εκείνο, κατά του οποίου στρέφεται, δεκαπέντε τουλάχιστον ημέρες πριν από την ορισθείσα από τον Πρόεδρο δικάσιμο.

Με τη νέα, δηλαδή, διάταξη, που απηχεί τα ισχύοντα επί διοικητικών διαφορών για την απεμπλοκή των διαδίκων από τα δικονομικά απαράδεκτα, αποσυνδέθηκε η υποχρέωση επίδοσης της αίτησης εντός του εξαμήνου και αρκεί μόνη η κατάθεσή της εντός αυτής της προθεσμίας, ολοκληρώνεται δε η "άσκηση" της, η οποία στα πλαίσια του αστικού δικονομικού δικαίου περιλαμβάνει και την επίδοση, με την κοινοποίηση της αίτησης στην προθεσμία των 15 ημερών πριν από την ορισθείσα δικάσιμο.

Αν δεν χωρήσει επίδοση εντός του τελευταίου αυτού χρονικού ορίου, η αίτηση απορρίπτεται ως απαράδεκτη και η προσδιορισθείσα από το Μονομελές Πρωτοδικείο τιμή μονάδος καθίσταται οριστική. Η νέα αυτή ρύθμιση προσιδιάζει και προς τη φύση της αιτήσεως για τον καθορισμό οριστικής μονάδος, η οποία, χωρίς να έχει την έννοια και τη φύση ενδίκου μέσου, οδηγεί στην επανεξέταση της υποθέσεως από το εφετείο για το διάδικο εκείνο που δεν αποδέχεται την προσδιορισθείσα από το μονομελές πρωτοδικείο προσωρινή τιμή μονάδος και τη βούλησή του αυτή εκδηλώνει με την εμπρόθεσμη άσκηση της αίτησης στο αρμόδιο εφετείο.

Ο τυχόν ορισμός της δικασίμου από τον Πρόεδρο του δικαστηρίου, λόγω του μεγάλου αριθμού εκκρεμουσών υποθέσεων (υπερπλήρωση πινακίων) σε χρόνο πολύ μεταγενέστερο από την οριζόμενη προθεσμία των σαράντα ημερών από την κατάθεση της αίτησης, δεν μπορεί να αποβαίνει σε βάρος του αιτούντος, ο οποίος έπραξε τα καθ' εαυτόν και συμμορφώθηκε με τα υπό του νόμου οριζόμενα με την εμπρόθεσμη, από μέρους του, κατάθεση στη γραμματεία του δικαστηρίου της αίτησης.

Το παραδεκτό, δηλαδή, ή όχι της αίτησης, δεν μπορεί να εξαρτάται από τη δυνατότητα του δικαστηρίου να προσδιορίζει εντός ή εκτός του εξαμήνου τη δικάσιμο, αλλά μόνο από τον αν ο ίδιος ο διάδικος κοινοποίησε την αίτηση 15 ημέρες πριν από την ορισθείσα δικάσιμο, όποτε αυτή προσδιοριστεί. Αιτίαση σε βάρος του αιτούντος για ενδεχόμενη από μέρους του προσπάθεια παρέλκυσης της σχετικής διαδικασίας οριστικού προσδιορισμού της τιμής μονάδος, δεν μπορεί να αποδοθεί, αφού για την τυχόν βραδύτητα στον προσδιορισμό τον ίδιο δεν βαρύνει καμιά ευθύνη (Ολ.

ΑΠ 27/2006 - ΝΟΜΟΣ). Στην προκειμένη περίπτωση, δέχθηκε η προσβαλλόμενη απόφαση και προκύπτει από τα διαμειφθέντα διαδικαστικά έγγραφα, τα οποία παραδεκτά επισκοπούνται για την έρευνα της βασιμότητας των προβαλλόμενων λόγων της αναίρεσης (άρθρο 561 παρ. 2 ΚΠολΔ), ότι το αναιρεσείον Ελληνικό Δημόσιο κατέθεσε στη Γραμματεία του Εφετείου Ναυπλίου την από 23-4-2004 αίτησή του για τον προσδιορισμό οριστικής τιμής μονάδος αποζημιώσεως, για την υπέρ του αναιρεσείοντος απαλλοτριωθείσα αναγκαστικώς, για λόγους δημόσιας ωφέλειας και ειδικότερα για την κατασκευή του οδικού υποτμήματος (Α) της ενιαίας οδικής παρακάμψεως Δαφνίου και Κροκεών Νομού Λακωνίας για τη βελτίωση του τμήματος της Ε.Ο.

Σπάρτης - Γυθείου (από τη χθ 16+400 έως τη χθ 17+600), εδαφική έκταση συνολικού εμβαδού "123,200" τετρ. μέτρων, με υπόχρεη καταβολής της αποζημίωσης την ΔΕΚΕ Περιφέρειας Πελοποννήσου και από τις πιστώσεις του ΠΕΠ 2000-2006 Περιφέρειας Πελοποννήσου. 'Ότι η εν λόγω αίτηση κατατέθηκε την 18η Μαΐου 2004, δηλαδή μετά πέντε (5) μήνες και δέκα τέσσερις (14) ημέρες από τη δημοσίευση της 748/4-12-2003 απόφασης του Μονομελούς Πρωτοδικείου Σπάρτης για τον προσδιορισμό προσωρινής τιμής μονάδας αποζημιώσεως, που δεν είχε επιδοθεί στο Ελληνικό Δημόσιο, παρότι το τελευταίο ήταν διάδικος (αιτούν) και είχε λάβει μέρος στη σχετική δίκη. 'Ότι δικάσιμος, για τη συζήτηση της ως άνω αίτησης για τον προσδιορισμό οριστικής τιμής μονάδος αποζημιώσεως, ορίστηκε από τον Πρόεδρο Εφετών Ναυπλίου η 2α Φεβρουαρίου 2005, δηλαδή μετά εννεάμηνο περίπου από την κατάθεσή της, προφανώς λόγω φόρτου των πινακίων, και ότι αντίγραφο της ίδιας αιτήσεως επιδόθηκε στους με αριθμούς 3-4-6-8-9-10-14-15-16-18-19-20-25-28-31-33-35-36-37-38-39-40-42-44-45-47-48-61-63-64-65-68-69-70-72-73-74-75 και 52 των καθών η αίτηση, οι οποίοι αντιστοιχούν τώρα στους με αριθμούς 1 έως 40 αναιρεσιβλήτους (-σημειώνεται ότι οι με αριθμούς 12 και 13 αναιρεσίβλητες υπεισήλθαν στη θέση του υπ' αριθμόν 20 καθού, λόγω θανάτου του τελευταίου, και συνεχίζουν τη βιαίως διακοπείσα δίκη-), κατά τις ημερομηνίες α) 15-21-22 και 23 Ιουνίου 2004, β) 1 και 9 Ιουλίου 2004 και γ) 30 Νοεμβρίου 2004 και γ) 30 Νοεμβρίου 2004, δηλαδή σε προθεσμία μεγαλύτερη των δέκα πέντε (15) ημερών από την ορισθείσα παραπάνω δικάσιμο (2-2-2005).

Το Εφετείο Ναυπλίου, με την προσβαλλόμενη (352/2005) απόφασή του, απέρριψε ως απαράδεκτη την ως άνω από 23-4-2004 (με αριθμό έκθεσης κατάθεσης 396/18-5-2004) αίτηση του αναιρεσείοντος Ελληνικού Δημοσίου, για τον προσδιορισμό οριστικής τιμής μονάδας αποζημιώσεως των απαλλοτριωθέντων ακινήτων και όσον αφορά τους προαναφερόμενους καθών η αίτηση (ήδη αναιρεσιβλήτους), με την αιτιολογία ότι αυτή (ένδικη αίτηση) δεν επιδόθηκε στους ίδιους καθών η αίτηση εντός της προθεσμίας των έξι (6) μηνών από τη δημοσίευση της 748/4-12-2003 αποφάσεως του Μονομελούς Πρωτοδικείου Σπάρτης.

Κρίνοντας, όμως, έτσι το Εφετείο εσφαλμένα ερμήνευσε την προπαρατεθείσα διάταξη του άρθρου 20 παρ. 1-2 και 3 του Ν.2882/2001, διότι αρκούσε η κατάθεση της αίτησης στο αρμόδιο Εφετείου Ναυπλίου εντός της εξάμηνης προθεσμίας, ενώ, επί πλέον, η επίδοσή της στους καθών η αίτηση (ήδη αναιρεσίβλητους), κατά τις ως άνω ημερομηνίες, έγινε σε προθεσμία μεγαλύτερη του δεκαπενθημέρου πριν από την ορισθείσα δικάσιμο (2-2-2005), το οποίο ήταν αρκετό για την προετοιμασία και άμυνα των καθών αυτή (ένδικη αίτηση) απευθυνόταν.

Επομένως, οι συναφείς και σχετικοί πρώτος και δεύτερος λόγοι της υπό κρίση αιτήσεως αναιρέσεως, με τους οποίους προβάλλεται η αιτίαση ότι το Εφετείο, με τις ως άνω παραδοχές του, όσον αφορά την απόρριψη της πιο πάνω αιτήσεως ως απαράδεκτης, λόγω εκπροθέσμου ασκήσεώς της, υπέπεσε στην πλημμέλεια του άρθρου 559 αριθ. 14 ΚΠολΔ, είναι βάσιμοι και πρέπει να γίνουν δεκτοί.-

ΙΙΙ. 'Επειτα, λοιπόν, από όλα τα παραπάνω, πρέπει να αναιρεθεί εν μέρει η προσβαλλόμενη απόφαση (352/2005) του Εφετείου Ναυπλίου και συγκεκριμένα κατά το κεφάλαιό της που αφορά την απόρριψη, ως απαράδεκτης, της προαναφερόμενης από 23-4-2004 και με αριθμό έκθεσης κατάθεσης 396/18-5-2004 συνεκδικαζόμενης αίτησης του αναιρεσείοντος για τον προσδιορισμό οριστικής τιμής μονάδος αποζημιώσεως των απαλλοτριωθέντων ακινήτων των αναιρεσιβλήτων. Στη συνέχεια, πρέπει να παραπεμφθεί η υπόθεση, κατά το αναιρούμενο μέρος της, για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Εφετείο, το οποίο είναι δυνατόν να συγκροτηθεί από δικαστές άλλους, εκτός από εκείνους που δίκασαν προηγουμένως (άρθρο 580 παρ. 3 ΚΠολΔ) και να καταδικαστούν οι αναιρεσίβλητοι στην πληρωμή των δικαστικών εξόδων του έχοντος καταθέσει και προτάσεις αναιρεσείοντος (άρθρα 176 και 183 ΚΠολΔ), όπως ορίζεται ειδικότερα στο διατακτικό.-

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ -

Αναιρεί, εν μέρει, την υπ' αριθμόν 352/2005 απόφαση του Εφετείου Ναυπλίου, κατά το αναφερόμενο στο σκεπτικό της παρούσας μέρος της.

Παραπέμπει την υπόθεση, κατά το ως άνω αναιρούμενο μέρος της, προς περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Δικαστήριο που θα συγκροτηθεί από άλλους Δικαστές, εκτός από εκείνους που δίκασαν προηγουμένως. Και -

Καταδικάζει τους αναιρεσίβλητους στην πληρωμή των δικαστικών εξόδων του αναιρεσείοντος, τα οποία ορίζει στο ποσό των τριών χιλιάδων (3.000) Ευρώ.-

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε, στην Αθήνα, στις 30 Οκτωβρίου 2013.

Δημοσιεύθηκε, σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στις 13 Νοεμβρίου 2013.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ