2017/2013 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 2017 / 2013 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 2017/2013

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Νικόλαο Λεοντή, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Βασιλική Θάνου-Χριστοφίλου, Δημητρούλα Υφαντή, Ιωάννα Πετροπούλου και Γεώργιο Σακκά, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 20 Σεπτεμβρίου 2013, με την παρουσία και της Γραμματέως Ελένης Τσιουρή, για να δικάσει μεταξύ:

Των αναιρεσειόντων: 1) Κ. Μ., κατοίκου ... 2) Φ. Σ., κατοίκου ... οι οποίοι παραστάθηκαν μετά του πληρεξουσίου δικηγόρου τους Φώτιο Λιακόπουλο, βάσει δηλώσεως κατ' άρθρο 242 παρ.2 ΚΠολΔ και κατέθεσαν προτάσεις.

Των αναιρεσιβλήτων: 1) Ασφαλιστικής Εταιρίας με την επωνυμία "ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΓΕΝΙΚΩΝ ΑΣΦΑΛΕΙΩΝ Η ΕΘΝΙΚΗ", που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Κων/νο Λένη και κατέθεσε προτάσεις και 2) Κ. Τ., κατοίκου ... , ο οποίος δεν εμφανίστηκε στο ακροατήριο ούτε εκπροσωπήθηκε από πληρεξούσιο δικηγόρο.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 5/3/2002 αγωγή του δευτέρου των ως άνω ήδη αναιρεσιβλήτων, και την από 19/4/2002 παρεμπίπτουσα αγωγή της πρώτης των ως άνω ήδη αναιρεσιβλήτων, που κατατέθηκαν στο Μονομελές Πρωτοδικείο Βόλου και συνεκδικάστηκαν. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 113/2003 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και οι 852/2004 μη οριστική και 20/2007 οριστική του Εφετείου Λάρισας. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητούν οι αναιρεσείοντες με την από 3/6/2009 αίτησή τους. Επί της αιτήσεως εκδόθηκε η 1541/2010 απόφαση του Αρείου Πάγου, η οποία κήρυξε απαράδεκτη την συζήτηση της αιτήσεως και την υπόθεση επανέφεραν για εκ νέου συζήτηση οι αναιρεσείοντες με την από 28-11-2012 κλήση τους.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Η Εισηγήτρια Αρεοπαγίτης Βασιλική Θάνου - Χριστοφίλου, ανέγνωσε την από 1/9/2010 έκθεσή της, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη των λόγων της αιτήσεως για αναίρεση της υπ' αριθμ. 20/2007 αποφάσεως του Εφετείου Λάρισας.

Ο πληρεξούσιος της 1ης των αναιρεσιβλήτων ζήτησε την απόρριψη της αίτησης και την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Η υπό κρίση υπόθεση φέρεται προς περαιτέρω συζήτηση με την από 28-11-2012 κλήση των αναιρεσειόντων, μετά την έκδοση της υπ' αριθμέ. 1541/2010 απόφασης του Δικαστηρίου τούτου, με την οποία κηρύχθηκε απαράδεκτη η συζήτηση της κρινόμενης αίτησης αναίρεσης. Η κλήση αυτή, με την κάτωθι αυτής πράξη ορισμού δικασίμου, για την αναφερομένη στην αρχή της παρούσας δικάσιμο (20-9-2013), καθώς και αντίγραφο της αίτησης αναίρεσης επιδόθηκε νομίμως και εμπροθέσμως στον δεύτερο εκ των αναιρεσιβλήτων (Κ. Τ. ), με επιμέλεια των αναιρεσειόντων, όπως προκύπτει από τις προσαγόμενες υπ' αριθμ. ... και ... /21-3-2013 εκθέσεις επίδοσης του δικαστικού επιμελητή του Πρωτοδικείου Βόλου ( …). Επομένως, εφόσον ο ως άνω αναιρεσίβλητος δεν εμφανίσθηκε, κατά την εκφώνηση της υπόθεσης, από τη σειρά του πινακίου, πρέπει να προχωρήσει η συζήτηση, παρά την απουσία του, σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρ. 576§2 ΚΠολΔ. Εάν οι περιεχόμενες στη διάταξη του άρθ. 25 της Υπουργικής απόφασης Κ4/585/5-4-1978 απαλλακτικές ρήτρες υπέρ του ασφαλιστή, περί αποκλεισμού της ευθύνης του, στις αναφερόμενες στη διάταξη αυτή περιπτώσεις, μεταξύ των οποίων και η περίπτωση της παραγρ.10, σύμφωνα με την οποία "αποκλείονται της ασφαλίσεως ζημίαι προξενούμεναι εκ του μεταφερομένου ή επί του μεταφερομένου διά του οχήματος φορτίου" συμπεριληφθούν, ως συμβατικοί όροι, στην ασφαλιστική σύμβαση, τότε ο ασφαλιστής δεν απαλλάσσεται μεν από την υποχρέωση να αποζημιώσει τον ζημιωθέντα τρίτο, έχει όμως, δικαίωμα αναγωγής, κατά του ασφαλισμένου, για να ζητήσει ό,τι κατέβαλε, ως αποζημίωση, προς ικανοποίηση του τρίτου παθόντα, διότι, στην περίπτωση αυτή οι ως άνω απαλλακτικές ρήτρες αποκτούν συμβατική ισχύ. Περαιτέρω, το περιεχόμενο των ως άνω απαλλακτικών όρων, των διαλαμβανομένων στην ως άνω υπουργική απόφαση είναι δεσμευτικό για τα συμβαλλόμενα μέρη, εφόσον αυτοί τους αποδέχθηκαν, έστω και εάν το ασφαλιστήριο δεν υπογράφηκε από τον αντισυμβαλλόμενο-ασφαλισμένο, καθόσον η εκ μέρους του αποδοχή μπορεί να εκδηλώνεται και σιωπηρά, είτε με την καταβολή των ασφαλίστρων, είτε με την παραλαβή του ασφαλιστηρίου συμβολαίου ή με τη χρήση του ασφαλιστηρίου ή την τοποθέτηση στο παρ-μπίζ του αυτοκινήτου, του χορηγηθέντος σ'αυτόν σήματος ή της βεβαίωσης της ασφάλισης, ή με την υποβολή δήλωσης ατυχήματος προς τον ασφαλιστή ή όταν στηρίζει τις αξιώσεις του στο ασφαλιστήριο και επικαλείται και προσκομίζει αυτό στο δικαστήριο ή όταν υπέβαλε στον ασφαλιστή δήλωση του ατυχήματος. Εφόσον, με την αποδοχή του ασφαλιστηρίου συμβολαίου, κατά τον ανωτέρω τρόπο, δημιουργείται δέσμευση του ασφαλισμένου, από τους συμπεριλαμβανόμενους σ'αυτό όρους απαλλαγής του ασφαλιστή και ειδικώτερα από τον συμπεριλαμβανόμενο όρο της περίπτωσης 1 του άρθρου 25 της Κ4/585/1978 Α.Υ.Ε. (ζημία προξενούμενη εκ του μεταφερομένου διά του οχήματος φορτίου) δικαιούται ο ασφαλιστής να αξιώσει από τον ασφαλισμένο, να του καταβάλει κάθε ποσό, το οποίο ο τελευταίος θα καταβάλει ως αποζημίωση από το τροχαίο ατύχημα, στον ζημιωθέντα τρίτο (ΑΠ 1650/2001, ΑΠ 432/2004 ΑΠ 515/2009).

Εξάλλου, από το αρθρ. 559 αριθ.1 Κ.Πολ.Δ λόγος αναίρεσης για παραβίαση κανόνα ουσιαστικού δικαίου ιδρύεται όταν ο κανόνας δικαίου δεν εφαρμοσθεί, ενώ συνέτρεχαν οι προϋποθέσεις εφαρμογής του ή εάν εφαρμοσθεί, ενώ δεν έπρεπε, καθώς και εάν εφαρμοσθεί εσφαλμένα. Επίσης ο από το άρθ. 559 αριθμ. 19 λόγος αναίρεσης, για έλλειψη νόμιμης βάσης της απόφασης, ιδρύεται όταν δεν προκύπτουν σαφώς από το αιτιολογικό της απόφασης, τα περιστατικά που είναι αναγκαία, για την κρίση, στη συγκεκριμένη περίπτωση, περί της συνδρομής των όρων και προϋποθέσεων, για την εφαρμογή της εφαρμοσθείσας διάταξης, ή της μη συνδρομής των όρων αυτών, που αποκλείουν την εφαρμογή της, όπως, επίσης και όταν η απόφαση έχει ελλείπεις ή αντιφατικές αιτιολογίες, σε ότι αφορά το νομικό χαρακτηρισμό των πραγματικών περιστατικών, που έγιναν δεκτά και ασκούν ουσιώδη επιρροή στην έκβαση της δίκης, όχι δε και όταν πρόκειται για ελλείψεις που ανάγονται στην εκτίμηση των αποδείξεων (ανάλυση - στάθμιση - αξιολόγηση του αποδεικτικού υλικού) και στην αιτιολόγηση του αποδεικτικού πορίσματος.

Στην προκειμένη περίπτωση, με την υπό κρίση αναίρεση, πλήττεται η αναιρεσιβαλλομένη απόφαση, μόνον κατά το μέρος αυτής, με το οποίο έγινε δεκτή η παρεμπίπτουσα (εξ αναγωγής) αγωγή της συνεναγομένης της κυρίας αγωγής, ασφαλιστικής εταιρείας νυν αναιρεσίβλητης, με την οποία εξέθετε ότι η ζημία που προκλήθηκε στον ενάγοντα της κυρίας αγωγής αποκλείεται της ασφαλιστικής κάλυψης, διότι προξενήθηκε από την πτώση του φορτίου, του μεταφερομένου με το φορτηγό αυτοκίνητο, το οποίο ήταν ασφαλισμένο σαυτήν και ζητούσε να υποχρεωθούν οι εναγόμενοι της παρεμπίπτουσας αγωγής και συνεναγόμενοί της της κυρίας αγωγής (οδηγός κα ιδιοκτήτης του ασφαλισμένου αυτοκινήτου)-νυν αναιρεσείοντες να της αποδώσουν το ποσό, το οποίο αυτή θα καταβάλει στον παθόντα -κυρίως ενάγοντα. Ειδικώτερα, με τους πρώτο και δεύτερο (μοναδικούς) λόγους αναίρεσης, αποδίδεται η από το αρθ.559 αριθμ.1 και 19 Κ.Πολ.Δ, πλημμέλεια της παραβίασης, ευθέως και εκ πλαγίου, των ουσιαστικού δικαίου διατάξεων των αρθ. 25 παρ.10 της Κ4/585/1978 Υπουργικής απόφασης και 361 ΑΚ, διά της εφαρμογής αυτών, οι οποίες, κατά την άποψη των αναιρεσειόντων, έχουν εφαρμογή μόνον όταν το ατύχημα και η εξ αυτού ζημία προκλήθηκε αποκλειστικά από το μεταφερόμενο φορτίο και επομένως, κατά την άποψη των αναιρεσειόντων, δεν είχαν εφαρμογή στην προκειμένη περίπτωση, αφού το Εφετείο, σύμφωνα με τις δήθεν παραδοχές της προσβαλλομένης απόφασης, δέχθηκε ότι ο τραυματισμός του κυρίως ενάγοντα-νυν αναιρεσιβλήτου οφείλεται και σε άλλους παράγοντες και δη σε αμέλεια του οδηγού του αυτοκινήτου.

Το Εφετείο, με την αναιρεσιβαλλομένη απόφασή του δέχθηκε τα εξής, ως προς το ζήτημα των συνθηκών επέλευσης του ατυχήματος και του εξ αυτού προκληθέντος τραυματισμού του κυρίως ενάγοντα: "Στις 7-3-2000 και περί ώρα 12.30 μ.μ. ο πρώτος κυρίως και πρώτος παρεμπιπτόντως εναγόμενος Φ. Σ. οδηγώντας το με αριθμό κυκλοφορίας ... ΔΧΦ αυτοκίνητο με συρόμενο (ρυμούλκα), ιδιοκτησίας του δεύτερου των κυρίως και παρεμπιπτόντως εναγομένων Κ. Μ., ο οποίος τον είχε προστήσει στην οδήγηση αυτού (φορτηγού), μετέβη στο παραπάνω συνεργείο, προκειμένου ο κυρίως ενάγων να επιδιορθώσει ένα εξάρτημα ("τακάκι") της μεταλλικής πόρτας της καρότσας του παραπάνω οχήματος το οποίο είχε αποκολληθεί. Πριν τη μετάβαση στο συνεργείο του, ο πρώτος κυρίως και παρεμπιπτόντως εναγόμενος είχε επιβλέψει τη φόρτωση του οχήματος που οδηγούσε με παλέτες πεπιεσμένου χαρτιού, βάρους τουλάχιστον 300 κιλών η κάθε μία. Όταν αυτός έφθασε στο συνεργείο του ενάγοντα στάθμευσε το επίδικο όχημα με αναμμένη μηχανή έναντι του συνεργείου και ο κυρίως ενάγων τράβηξε το κλείστρο της μεταλλικής πόρτας της καρότσας, προκειμένου να προβεί στην επισκευή. Με την κίνηση του αυτή άνοιξε απότομα η μεταλλική πόρτα και μία παλέτα γεμάτη με πεπιεσμένο χαρτί έπεσε από την κορυφή του φορτίου. Ο κυρίως ενάγων προσπάθησε να την απωθήσει με το χέρι του, πλην όμως αυτό στάθηκε αδύνατο και η παλέτα έπεσε πάνω στο αριστερό πόδι του, με αποτέλεσμα να υποστεί αυτός διατροχαντήριο κάταγμα του αριστερού μηριαίου. Αποκλειστικός υπαίτιος των παραπάνω σωματικών βλαβών του κυρίως ενάγοντα είναι ο πρώτος των κυρίως και παρεμπιπτόντως εναγομένων σ' αυτή, διότι η πτώση της παλέτας με το πεπιεσμένο χαρτί προκλήθηκε συνεπεία δικής του αμέλειας, καθώς κατά τη φόρτωση των παλετών στο ζημιογόνο ΔΦΧ αυτοκίνητο δεν φρόντισε για την τακτοποίηση και σωστή στοίβαξη του φορτίου, ώστε να δεθεί αυτό με ιμάντες και να τοποθετηθούν ειδικά ξύλινα στερεώματα (μπάρες) ανάμεσα στο φορτίο και τη πόρτα, προκειμένου να μην είναι δυνατή η μετακίνηση του φορτίου με την κίνηση του οχήματος με κίνδυνο την απότομη πτώση του με το άνοιγμα της πόρτας του φορτηγού. Αντιθέτως, δεν αποδείχθηκε οποιαδήποτε μορφή υπαιτιότητας του κυρίως ενάγοντα. Ειδικότερα, αποδείχθηκε ότι ο πρώτος των κυρίως και παρεμπιπτόντως εναγομένων, οδηγός του ζημιογόνου αυτοκινήτου δεν προέβαλε αντίρρηση όταν ο κυρίως ενάγων πήγε να ανοίξει την πόρτα της καρότσας, το δε άνοιγμα αυτό ήταν αναγκαίο, προκειμένου ο τελευταίος να προβεί στην επίδικη επισκευή, αφού έπρεπε πρώτα να διαπιστώσει εάν το υπό επισκευή εξάρτημα ήταν βιδωτό ή όχι".

Και υπό τις ως άνω παραδοχές, το Εφετείο έκρινε ότι πρέπει να γίνει δεκτή η κυρίως αγωγή του ζημιωθέντος τρίτου, καθώς και η παρεμπίπτουσα αγωγή της ασφαλιστικής εταιρείας. Με το να κρίνει έτσι ορθώς εφήρμοσε τις ως άνω διάταξεις, ενώ εξ άλλου διέλαβε στην προσβαλλομένη απόφασή του επαρκείς και πλήρεις αιτιολογίες, ως προς την εφαρμογή των διατάξεων αυτών, καθόσον η επέλευση του τραυματισμού του κυρίως ενάγοντα προκλήθηκε από την πτώση του φορτίου εκ του φορτηγού αυτοκινήτου, του ασφαλισμένου στην ενάγουσα της παρεμπίπτουσας αγωγής ασφαλιστική εταιρεία, σύμφωνα δε με τις ως άνω παραδοχές της προσβαλλομένης αποφάσεως, η αμέλεια του οδηγού του φορτηγού περιορίζεται μόνο στο ότι δεν μερίμνησε, κατά τη φόρτωση, για την τοποθέτηση και πρόσδεση του φορτίου, κατά τρόπο ασφαλή και ενδεδειγμένο, με αποτέλεσμα να καταπέσει αυτό, με το άνοιγμα της πόρτας της καρότσας του φορτηγού και να τραυματίσει τον κυρίως ενάγοντα (και όχι και σε άλλους παράγοντες, οι οποίοι να αναφέρονται σε υπαιτιότητα περί την οδήγηση και σε παράβαση άλλων διατάξεων του ΚΟΚ). Επομένως, το δικάσαν Εφετείο δεν υπέπεσε στην από το άρθ. 559 αριθμ.1 και 19 Κ.Πολ.Δ. πλημμέλεια και απορριπτέοι ως αβάσιμοι είναι οι περί του αντιθέτου πρώτος και δεύτερος (μοναδικοί) λόγοι αναιρέσεως, που συνδέονται με το κεφάλαιο της προσβαλλόμενης αποφάσεως, το οποίο αναφέρεται στην παρεμπίπτουσα αγωγή. Αντιθέτως, προεχόντως δεν πλήττεται και επιπρόσθετα ουδεμία πλημμέλεια προσάπτεται και ουδείς λόγος αναιρέσεως προβάλλεται σχετικά με το κεφάλαιο της προσβαλλόμενης αποφάσεως, το οποίο αναφέρεται στην κύρια αγωγή του δεύτερου των αναιρεσίβλητων, με άμεση δικονομική συνέπεια η αίτηση αναιρέσεως να αξιολογείται ως απαράδεκτη κατά την απεύθυνσή της κατά του τελευταίου για έλλειψη της αυτεπαγγέλτως ερευνωμένης διαδικαστικής προϋποθέσεως της υπάρξεως παθητικής στο πρόσωπό του (ΚΠολΔ 68, 73).

Μετά από αυτά, η αίτηση αναίρεσης πρέπει να απορριφθεί στο σύνολό της και να καταδικασθούν οι ηττηθέντες αναιρεσείοντες στη δικαστική δαπάνη της παραστάσης αναιρεσιβλήτου (άρθ. 176 και 183 ΚΠολΔ), η οποία κατέθεσε και προτάσεις, κατά τα αναφερόμενα στο διατακτικό.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 3-6-2009 αίτηση των Κ. Μ. και Φ. Σ., για αναίρεση της υπ' αριθμέ. 20/2007 απόφασης του Εφετείου Λάρισας.

Καταδικάζει τους αναιρεσείοντες στη δικαστική δαπάνη της παραστάσης αναιρεσιβλήτου, ασφαλιστικής εταιρείας "Η ΕΘΝΙΚΗ ΑΕΕΓΑ" την οποία ορίζει στο ποσό των δύο χιλιάδων επτακοσίων (2.700) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε, στην Αθήνα, στις 16 Οκτωβρίου 2013.

Δημοσιεύθηκε, σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στις 13 Νοεμβρίου 2013.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ