2014/2017 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 2014 / 2017 (Α1, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 2014/2017

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Α1’ Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Γεώργιο Λέκκα Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Αθανάσιο Καγκάνη - Εισηγητή, Αλτάνα Κοκκοβού, Ιωάννη Μπαλιτσάρη και Αγγελική Τζαβάρα Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΕ δημόσια στο ακροατήριό του, στις 6 Νοεμβρίου 2017, με την παρουσία και του Γραμματέα Γεωργίου Φιστούρη, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Της αναιρεσείουσας: Ανώνυμης Τεχνικής Εταιρείας με την επωνυμία ...", που εδρεύει στην … και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Αναστάσιο Γακίδη με δήλωση κατ’ άρθρο 242 παρ. 2 ΚΠολΔ και δεν κατέθεσε προτάσεις.

Της αναιρεσιβλήτου: Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας που εδρεύει στην … και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Μιχαήλ Ράσα και δεν κατέθεσε προτάσεις.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 20/7/2012 αγωγή της ήδη αναιρεσείουσας, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Θεσσαλονίκης.

Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 4950/2014 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 451/2016 του Μονομελούς Εφετείου Θεσσαλονίκης.

Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί η αναιρεσείουσα με την από 27/12/2016 αίτησή της.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω.

Ο πληρεξούσιος της αναιρεσιβλήτου ζήτησε την απόρριψη της αιτήσεως.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Κατά τη διάταξη του άρθρου 559 αρ. 1 του Κ.Πολ.Δ, ο λόγος αναίρεσης για ευθεία παράβαση κανόνα ουσιαστικού δικαίου, ιδρύεται αν αυτός δεν εφαρμόστηκε ενώ συνέτρεχαν οι προϋποθέσεις εφαρμογής τους ή αν εφαρμόστηκε ενώ δεν έπρεπε καθώς και αν το δικαστήριο προσέδωσε στον εφαρμοστέο κανόνα έννοια διαφορετική από την αληθινή. Με το λόγο αυτό ελέγχεται αν υπήρξε σφάλμα στη μείζονα πρόταση του δικανικού συλλογισμού είτε αυτή διατυπώνεται ρητώς είτε εξυπονοείται ή σφάλμα στην υπαγωγή της ελάσσονος πρόταση την οποία συνιστούν οι πραγματικές παραδοχές, στη μείζονα πρόταση. Περαιτέρω, κατά το άρθρο 559 αρ. 14 του Κ.Πολ.Δ αναίρεση επιτρέπεται και αν το δικαστήριο παρά το νόμο, κήρυξε ή δεν κήρυξε ακυρότητα, έκπτωση από το δικαίωμα ή απαράδεκτο. Κατά την έννοια της διάταξης αυτής, η ακυρότητα πρέπει να έχει λάβει χώρα ενώπιον του δικάσαντος δικαστηρίου και να χαρακτηρίζεται ως δικονομική. Το έννομο συμφέρον όμως και η νομιμοποίηση του διαδίκου, αποτελούν, σύμφωνα με το άρθρο 68 ΚΠολΔ, ουσιαστικές προϋποθέσεις για την παροχή δικαστικής προστασίας.

Συνεπώς, η εσφαλμένη κρίση του δικαστηρίου ότι συντρέχουν ή όχι οι προϋποθέσεις αυτές ιδρύει τον αναιρετικό λόγο του αριθμού 1 του άρθρου 559 και όχι εκείνον του αριθμού 14, ο οποίος ανακύπτει μόνον όταν στο δικόγραφο της αγωγής δεν εκτίθενται τα στοιχεία που θεμελιώνουν τη νομιμοποίηση και δικαιολογούν το έννομο συμφέρον για την άσκησή της. (Ολ.ΑΠ 25/2008). Εξάλλου από το συνδυασμό των διατάξεων των άρθρων 94 παρ.4 περ.15 και 95 παρ.1 ν.3852/2010 προκύπτει ότι η αρμοδιότητα σχετικά για την απαλλοτρίωση οικοπέδων για τις ανάγκες της σχολικής στέγης καθώς και την ανέγερση σχολικών κτιρίων μεταφέρθηκε, από 1.1.2011, από τις Νομαρχιακές Αυτοδιοικήσεις στους Δήμους της χώρας. Τέλος, κατά τη διάταξη του άρθρου 283 παρ.2 ν.3852/2011 όπως η παρ.2δ συμπληρώθηκε με το άρθρο 49 παρ.4 ν.3943/3-3-2011 "2α.Από την έναρξη λειτουργίας των περιφερειών καταργούνται οι ενιαίες νομαρχιακές αυτοδιοικήσεις, οι νομαρχιακές αυτοδιοικήσεις και τα νομαρχιακά διαμερίσματα. β.Οι περιφέρειες υπεισέρχονται, αυτοδικαίως, μετά την έναρξη ασκήσεως των αρμοδιοτήτων τους, σε όλα τα δικαιώματα, περιλαμβανομένων και των εμπραγμάτων, καθώς και στις υποχρεώσεις, των Νομαρχιακών Αυτοδιοικήσεων. δ "Οι δήμοι και οι περιφέρειες υπεισέρχονται αυτοδικαίως σε πάσης φύσεως υποχρεώσεις και δικαιώματα, εξαιρουμένων των εμπραγμάτων, που βάσει διατάξεων νόμων και κανονιστικών πράξεων συνδέονται με Αρμοδιότητες που μεταφέρονται σε αυτούς".

Με τους λόγους της αναιρέσεως προβάλλεται από την αναιρεσείουσα η, κατ’ ορθή εκτίμηση των προς θεμελίωσή τους εκτιθεμένου από το άρθρο 559 αρ.1 ΚΠολΔ, αιτίαση με την επίκληση ότι, κατ’ εσφαλμένη ερμηνεία και εφαρμογή της, ουσιαστικού δικαίου, διατάξεως του άρθρου 283 παρ.2 εδαφ.δ’ ν.3852/2010 [όμως το εδαφ. αυτό (δ) προστέθηκε με το άρθρο 49 παρ.4 ν.3943/2011] η προσβαλλομένη απόφαση απέρριψε, μετ’ εξαφάνιση της αντιθέτους αποφειναμένης πρωτοδίκου αποφάσεως (4950/2014 Μ.Πρ.Θεσσαλονίκης), την κατά του αναιρεσιβλήτου ασκηθείσα και επι των διατάξεων του άρθρου 904 επ. ΑΚ θεμελιωθείσα αγωγή της δεχθείσα, εσφαλμένως την έλλειψη της παθητικής νομιμοποιήσεως του τελευταίου (αναιρεσιβλήτου - εναγομένου), παρά την κατ’ ορθή ερμηνεία της παραπάνω διατάξεως, προκύπτουσα τοιαύτη.

Στην προκειμένη περίπτωση από την παραδεκτή (αρθρ.561 παρ.2 ΚΠολΔ) επισκόπηση της προσβαλλομένης αποφάσεως προκύπτει ότι αυτή δέχθηκε, αναφορικά με το κρίσιμο για την έκβαση της δίκης ως άνω ζήτημα, τα ακόλουθα: "Με την από 20.7.2012 αγωγή της ενάγουσας - εφεσίβλητης, (αναιρεσείουσες)εκτίθεται ότι αυτή κατά το έτος 2007 συνήψε με την τέως Νομαρχιακή Αυτοδιοίκηση Κιλκίς της οποίας οιονεί καθολική διάδοχος είναι η Περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας (αναιρεσίβλητη) την εκτέλεση τριών έργων με τίτλο "..." και "Συντήρηση υποστυλωμάτων ...", έναντι της συμφωνηθείσας αμοιβής. Ότι η ενάγουσα εκτέλεσε προσηκόντως το συμφωνηθέν έργο, το οποίο παρέλαβε ανεπιφύλακτα η εναγόμενη, η τελευταία, όμως δεν της έχει καταβάλει τη συμφωνηθείσα αμοιβή της, κατέστη συνεπώς χωρίς νόμιμη αιτία πλουσιότερη σε βάρος της ενάγουσας κατά αναφερόμενο στην αγωγή ποσό που αντιστοιχεί στην αμοιβή της τελευταίας από την εκτέλεση του έργου. Με βάση τα παραπάνω η ενάγουσα ζητεί και εφόσον η μεταξύ των ανωτέρω σύμβαση ήταν προφορική και συνεπώς άκυρη να υποχρεωθεί η εναγομένη να της καταβάλει το ποσό των 117.744,57 ευρώ με βάση τις διατάξεις περί αδικαιολόγητου πλουτισμού, με το νόμιμο τόκο από την επομένη της επίδοσης της αγωγής μέχρι την πλήρη εξόφληση..... 3. Σύμφωνα με τις διατάξεις της παρ.4 περ.15 του άρθρου 94 και της παρ.1α του άρθρου 95 του ν.3852/2010, η αρμοδιότητα για την ανέγερση σχολικών μονάδων μεταφέρθηκε από 1.1.2011 στους Δήμους της Χώρας. Περαιτέρω, κατ’ άρθρο 283 παρ.2 του ν.3852/2010 (Α’ 87), όπως η παράγραφος αυτή συμπληρώθηκε με το άρθρο 49 παρ.4 του ν.3943/2011 (Α66), οι εκκρεμείς δίκες των Νομαρχιακών Αυτοδιοικήσεων για αντικείμενα που περιήλθαν στους δήμους, συνεχίζονται αυτοδικαίως από το Δήμο που αφορά το αντικείμενο της δίκης, χωρίς να διακόπτονται και χωρίς να απαιτείται ειδική διαδικαστική πράξη συνεχίσεως για κάθε μία από αυτές. Στην προκειμένη περίπτωση, ως αναφέρεται ανωτέρω, η κρινόμενη αγωγή έχουσα αντικείμενο την πληρωμή της αμοιβής της ενάγουσας από τα προαναφερόμενα εκτελεσθέντα έργα επιμέρους κατασκευαστικών εργασιών στα ανωτέρω σχολεία του Νομού Κιλκίς, την εκτέλεση των οποίων συμφώνησε, η ενάγουσα το έτος 2007, προφορικά, με την τέως Νομαρχιακή Αυτοδιοίκηση Κιλκίς, κατατέθηκε στη Γραμματεία του πρωτοβάθμιου Δικαστηρίου στις 20.7.2012, και στρέφεται κατά της Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας, ενώ, κατά το χρόνο της κατάθεσης της κρινόμενης αγωγής το αντικείμενο αυτής, είχε ήδη από την 1η.1.2011 περιέλθει κατά τα προαναφερόμενα, από την αρμόδια κατά τόπο Περιφέρεια στο Δήμο Κιλκίς, ο οποίος και μόνο κατά το χρόνο αυτό (δηλ. της κατάθεσης της αγωγής στις 20.7.2012), νομιμοποιούνταν παθητικά και όχι η Περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας, κατά της οποίας στρέφεται η αγωγή, ενώ, η τελευταία στερείται παθητικής νομιμοποίησης. Πρέπει, επίσης να επισημανθεί, ότι δε μπορούσε να συνεχίσει τη δίκη, ο Δήμος Κιλκίς, κατά τα οριζόμενα στο άρθρο 283 του ν. 3852/2010, που τέθηκε σε ισχύ από την 1.1.2011, διότι, η συγκεκριμένη δίκη δεν ήταν εκκρεμής, καθόσον, όπως προαναφέρθηκε η αγωγή κατατέθηκε στις 20.7;2012, όταν, δηλαδή το αντικείμενο της είχε ήδη, από την 1η.1.2011 περιέλθει, από την αρμόδια κατά τόπο Περιφέρεια στο Δήμο Κιλκίς. Ακολούθως, το πρωτοβάθμιο Δικαστήριο, που έκανε δεκτή την αγωγή και δεν απέρριψε αυτήν ως απαράδεκτη, κατά τους ορισμούς του άρθρου 68 του ΚΠολΔ, λόγω ελλείψεως παθητικής νομιμοποίησης της ανωτέρω εναγομένης - εκκαλούσας, έσφαλε, διότι δεν εφήρμοσε τις ανωτέρω διατάξεις, δεκτού γενομένου του σχετικού λόγου τα έφεσης." Έτσι που έκρινε το Εφετείο με την προσβαλλομένη απόφαση δεν υπέπεσε στην αποδιδομένη με τον παραπάνω αναιρετικό λόγο (559 αρ.1 ΚΠολΔ) πλημμέλεια αφού μετ’ ορθή ερμηνεία και εφαρμογή της, ουσιαστικού δικαίου, διατάξεως του άρθρου 283 παρ.2 εδαφ.δ’ ν.3852/2010, όπως αυτό ισχύει, απέρριψε την ένδικη αγωγή της αναιρεσείουσας κατά του αναιρεσιβλήτου με την αιτιολογία της ελλείψεως παθητικής νομιμοποιήσεως του τελευταίου, η οποία (αιτιολογία) κρίνεται ορθή καθόσον η ένδικη αγωγή, έχουσα αντικείμενο συνδεόμενο με αρμοδιότητα αφορώσα σχολική στέγη (πληρωμή αμοιβής αναιρεσείουσας εργολάβου για την απ’ αυτήν εκτέλεση επισκευαστικών εργασιών σχολικής στέγης του Δήμου Κιλκίς, δυνάμει συμβάσεως καταρτισθείσας μεταξύ της αναιρεσείουσας και της τέως Νομαρχιακής Αυτοδιοίκησης Κιλκίς το έτος 2007) η οποία μεταφέρθηκε, από 1.1.11, στο Δήμο Κιλκίς έπρεπε, ενόψει του χρόνου (20-7-12) καταθέσεως αυτής (αγωγής) στη γραμματεία του πρωτοβαθμίου δικαστηρίου, να στραφεί κατά του τελευταίου (Δήμου Κιλκίς) ως υπεισελθόντος (από 3-3-2011) στα εκ της ενδίκου ως άνω συμβάσεως δικαιώματα και υποχρεώσεις [δυνάμει της διατάξεως του άρθρου 283 παρ.2 εδαφ.δ’ ν.3852/2010, όπως το εδαφ.δ’ προστέθηκε με το άρθρο 49 παρ.4 ν.3943/3-3-2011] και όχι κατά της αναιρεσιβλήτου [Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας] στην οποία η σχετική υποχρέωση είχε περιέλθει από την Νομαρχιακή Αυτοδιοίκηση Κιλκίς, το έτος 2010 (δυνάμει του ν.3852/2011) από την οποία (αναιρεσίβλητη) είχε ήδη μεταφερθεί κατά τον κρίσιμο χρόνο καταθέσεως της αγωγής (20-7-2012) στο Δήμο Κιλκίς κατά τα προεκτεθέντα με αποτέλεσμα να κρίνεται απορριπτέα ως αβάσιμη η προσβαλλόμενη με τον παραπάνω (από το αρθ.559 αρ.1 ΚΠολΔ) αναιρετικό λόγο αιτίαση.

Κατ’ ακολουθίαν των ως άνω αναφερθέντων και ενόψει της μη προβολής άλλου αναιρετικού λόγου προς έρευνα, πρέπει ν’ απορριφθεί [στο σύνολό της] η ένδικη αίτηση αναιρέσεως και να διαταχθεί η εισαγωγή του παραβόλου στο Δημόσιο Ταμείο. (αρ.495 παρ.4 ΚΠολΔ) με καταδικαζόμενη τ... αναιρεσείουσας στη δικαστική δαπάνη του αναιρεσιβλήτου (άρθρα 176 και 183 ΚΠολΔ) ελλείψει σχετικού αιτήματος του τελευταίου.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την [από 27.12.16 και με αριθμ.καταθ...] αίτηση αναιρέσεως της 451/2016 τελεσίδικου αποφάσεως του Τριμελούς Εφετείου Θεσσαλονίκης.

Διατάσσει την εισαγωγή του παραβόλου στο Δημόσιο Ταμείο.

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 13 Νοεμβρίου 2017.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 12 Δεκεμβρίου 2017.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ