2011/2019 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 2011 / 2019 (ΣΤ, ΠΟΙΝΙΚΕΣ)Αριθμός 2011/2019

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

ΣΤ' ΠΟΙΝΙΚΟ ΤΜΗΜΑ

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Αβροκόμη Θούα, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Αρτεμισία Παναγιώτου, Γεώργιο Αναστασάκο, Πηνελόπη Παρτσαλίδου - Κομνηνού και Σταματική Μιχαλέτου - Εισηγήτρια, Αρεοπαγίτες.

Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του στις 19 Νοεμβρίου 2019, με την παρουσία του Αντεισαγγελέα του Αρείου Πάγου Βασιλείου Παππαδά (γιατί κωλύεται ο Εισαγγελέας) και του Γραμματέως Χαράλαμπου Αθανασίου, για να δικάσει την αίτηση της αναιρεσείουσας - κατηγορουμένης Ε. Λ. του Δ., κατοίκου ..., που εκπροσωπήθηκε από τον δικηγόρο Μάρκο Τσιώγκα, που ορίστηκε δικηγόρος της με την υπ'αριθμ.274/2019 πράξη του Προέδρου του Αρείου Πάγου, για αναίρεση της υπ'αριθ.84/2019 αποφάσεως του Πενταμελούς Εφετείου Θεσσαλονίκης. Με πολιτικώς ενάγουσα την εταιρία "... Α.Ε.", νομίμως εκπροσωπούμενη, η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Κωνσταντίνο Καρβουναρίδη.

Το Πενταμελές Εφετείο Θεσσαλονίκης με την ως άνω απόφασή του διέταξε όσα λεπτομερώς αναφέρονται σ' αυτή, και η αναιρεσείουσα - κατηγορούμενη ζητεί την αναίρεση αυτής, για τους λόγους που αναφέρονται στην υπ'αριθμ.πρωτ.7496/3-7-2019 αίτησή της αναιρέσεως, η οποία καταχωρίστηκε στο οικείο πινάκιο με τον αριθμό 1201/19.

Αφού άκουσε Τον Αντεισαγγελέα, που πρότεινε να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση και να παύσει οριστικά η ποινική δίωξη, τον ορισθέντα δικηγόρο της αναιρεσείουσας και τον πληρεξούσιο δικηγόρο της πολιτικώς ενάγουσας, που ζήτησαν όσα αναφέρονται στα σχετικά πρακτικά.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Η κρινόμενη υπ' αριθμ.7496/2019 από 3-7-2019 αίτηση της Ε. Λ. του Δ., κατοίκου ..., για αναίρεση της υπ' αριθμόν 84/2019 απόφασης του Πενταμελούς Εφετείου Θεσσαλονίκης, η οποία καταχωρήθηκε στο κατά το άρθρο 473§§1 και 3, εδ.α ΚΠΔ, βιβλίο, στις 14-6-2019, έχει ασκηθεί νόμιμα και εμπρόθεσμα, με δήλωση που επιδόθηκε στην Εισαγγελέα του Αρείου Πάγου, από πρόσωπο που είχε το σχετικό έννομο συμφέρον και κατά απόφασης υποκείμενης στο συγκεκριμένο ένδικο μέσο, ενώ περιλαμβάνει ως λόγους αναίρεσης την έλλειψη ειδικής και εμπεριστατωμένης αιτιολογίας και την εσφαλμένη ερμηνεία και εφαρμογή ουσιαστικής ποινικής διάταξης. Επομένως, είναι παραδεκτή, σύμφωνα με τις διατάξεις των άρθρων 462§1, 464, 466 και 474§§1 και 4 και 510§1 στοιχ.Δ' και Ε' του ΚΠΔ και κατά συνέπεια πρέπει να ερευνηθεί περαιτέρω κατά τις διατάξεις των άρθρων 511, 515§2, 518§1 του ΚΠΔ.

Κατά τη διάταξη του άρθρου 2§1 του ΠΚ (Ν.4619/2019): "Αν από την τέλεση της πράξης ως την αμετάκλητη εκδίκασή της ίσχυσαν περισσότερες διατάξεις νόμων εφαρμόζεται αυτή που στη συγκεκριμένη περίπτωση οδηγεί στην ευμενέστερη μεταχείριση του κατηγορουμένου". Με τη διάταξη αυτή καθιερώνεται η αρχή της αναδρομικότητας του επιεικέστερου νόμου που ίσχυσε από την τέλεση της πράξης μέχρι του χρόνου της αμετάκλητης εκδίκασης της υπόθεσης, προδήλως δε είναι ευμενέστερος για τον κατηγορούμενο ο μεταγενέστερος της τέλεσης της πράξης νόμος, ο οποίος με την εφαρμογή του, δηλαδή, με βάση τις προβλεπόμενες προϋποθέσεις, επιφέρει στη συγκεκριμένη περίπτωση ευνοϊκότερη για τον κατηγορούμενο ποινική μεταχείριση.

Προς τούτο γίνεται σύγκριση των περισσότερων διατάξεων στο σύνολο των προϋποθέσεων που προβλέπονται από καθεμιά από αυτές και εάν από τη σύγκριση αυτή προκύψει ότι ο κατηγορούμενος, με βάση το αποδιδόμενο σχ αυτόν έγκλημα, επιβαρύνεται το ίδιο από όλους τους νόμους, τότε εφαρμοστέος είναι ο νόμος που ίσχυε κατά το χρόνο τέλεσης της πράξης, διαφορετικά εφαρμόζεται ο νεότερος επιεικέστερος νόμος.

Επίσης, πρόδηλο είναι ότι είναι επιεικέστερος για τον κατηγορούμενο ο νόμος που θεσπίζει την εξάλειψη του αξιοποίνου λόγω παραγραφής, όπως και την παραγραφή των ποινών. Περαιτέρω, στη διάταξη του άρθρου 511 του ΚΠΔ (Ν.4619/2019) ορίζεται) ότι "Αν εμφανιστεί ο αναιρεσείων και κριθεί παραδεκτή η αίτηση αναίρεσης ο Άρειος Πάγος εξετάζει αυτεπαγγέλτως, αν και δεν προτάθηκαν, όλους τους λόγους αναίρεσης που αναφέρονται στην §1 του άρθρου 510, εκτός από τον προβλεπόμενο στο στοιχ.

Β. Δεν επιτρέπεται όμως, να χειροτερεύσει η θέση του κατηγορουμένου. Υπό τις ίδιες προϋποθέσεις ο 'Αρειος Πάγος αυτεπαγγέλτως λαμβάνει υπόψη το δεδικασμένο και την παραγραφή που επήλθαν μετά τη δημοσίευση της προσβαλλόμενης απόφασης. Επίσης, αυτεπαγγέλτως εφαρμόζει τον επιεικέστερο νόμο που ισχύει μετά τη δημοσίευσή της απόφασης.

Από τις ανωτέρω διατάξεις, σε συνδυασμό με εκείνες των άρθρων 514 εδ.δ' περ.β και 518§1 του ΚΠΔ, συνάγεται ότι αν μετά τη δημοσίευση της προσβαλλόμενης απόφασης τεθεί σε ισχύ νέος νόμος ο οποίος απειλεί μικρότερη ποινή για την πράξη για την οποία καταδικάστηκε ο κατηγορούμενος, τότε ο Άρειος Πάγος, εφόσον η αίτηση αναίρεσης κατά της καταδικαστικής απόφασης είναι παραδεκτή, εφαρμόζει αυτεπαγγέλτως το νέο επιεικέστερο νόμο.

Εξάλλου, σύμφωνα με τις διατάξεις των άρθρων 111, 112 και 113 του ΠΚ που ισχύει από 1-7-2019 (Ν.4619/2019), το αξιόποινο εξαλείφεται με την παραγραφή, η οποία, προκειμένου για πλημμελήματα, είναι πενταετής και αρχίζει από τότε που τελέσθηκε η αξιόποινη πράξη, η δε προθεσμία αναστέλλεται για όσο χρόνο διαρκεί η κύρια διαδικασία και έως ότου γίνει αμετάκλητη η καταδικαστική απόφαση, πάντως, όμως, όχι πέραν των τριών ετών για τα πλημμελήματα.

Εξάλλου η παραγραφή ως θεσμός δημόσιας τάξης, εξετάζεται αυτεπαγγέλτως από το Δικαστήριο, ακόμη και από τον Άρειο Πάγο. Στη προκειμένη περίπτωση, όπως προκύπτει από την επιτρεπτή για τις ανάγκες του αναιρετικού ελέγχου επισκόπηση της αναιρεσιβαλλομένης υπ' αριθμόν 84/2019 καταδικαστικής απόφασης του δικάσαντος σε δεύτερο βαθμό Πενταμελούς Εφετείου Θεσσαλονίκης, η οποία δημοσιεύθηκε στις 7-2-2019 και καταχωρήθηκε καθαρογραμμένη στο ειδικό βιβλίο που τηρείται στη γραμματεία του ως άνω δευτεροβάθμιου Δικαστηρίου, στις 14-6-2019, η αναιρεσείουσα Ε.

Λ. του Δ., (κάτοικος ...), κηρύχθηκε ένοχη για την αξιόποινη πράξη της υπεξαίρεσης κατ' εξακολούθηση, αντικειμένου ιδιαίτερα μεγάλης αξίας από εντολοδόχο (άρθρο 375§2 α-1 του ΠΚ) και μετά από αναγνώριση της συνδρομής στο πρόσωπο της, των ελαφρυντικών περιστάσεων της διάταξης του άρθρου 84§2εδ.ε του ΠΚ, της επιβλήθηκε ποινή φυλάκισης τριάντα (30) μηνών, μετατραπείσα σε χρηματική ποινή, κηρύχθηκε ένοχη, κατά τα αναγραφόμενα στο διατακτικό της αναιρεσιβαλλομένης απόφασης του ότι: "Στο ..., στο χρονικό διάστημα Φεβρουάριος 2006 - Αύγουστος 2007, κατά το οποίο ήταν πράκτορας της εγκαλούσας ανώνυμης εταιρίας με την επωνυμία: "...

Α.Ε.", δυνάμει σύμβασης που καταρτίσθηκε μεταξύ τους, στο πλαίσιο της οποίας της είχε ανατεθεί η - έναντι ποσοστιαίας αμοιβής (προμήθειας) - διαμεσολάβηση και γενικά παροχή υπηρεσιών για τη συμμετοχή τρίτων προσώπων σε παίγνια που διοργάνωνε η εγκαλούσα εταιρία (..., ..., ..., ... κ.λπ.), υπηρεσιών όπως η παραλαβή των εκάστοτε δελτίων συμμετοχής από τους παίκτες, η είσπραξη από αυτούς του αντίστοιχου τιμήματος και τέλος η απόδοση των σχετικών εισπράξεων κάθε μήνα (αφαιρουμένων των προμηθειών που αναλογούσαν σε αυτές) μέσα σε εύλογο χρονικό διάστημα, περιήλθαν στην κατοχή της, διαδοχικά κατά το ανωτέρω χρονικό διάστημα, διάφορα επιμέρους χρηματικά ποσά, που αφορούσαν εισπράξεις από τις προαναφερθείσες αιτίες, τα οποία ανέρχονταν συνολικά σε εξήντα οκτώ χιλιάδες, ενενήντα έξι ευρώ και ενενήντα δύο λεπτά (60.096,92 €).

Το συγκεκριμένο όμως ποσό ήταν ολικά ξένο, πράγμα το οποίο και γνώριζε με βεβαιότητα, καθότι ανήκε στην εγκαλούσα εταιρία στην οποία και έπρεπε να αποδοθεί, εφόσον είχε ήδη παρακρατήσει την καθαρή αμοιβή (προμήθεια) που αναλογούσε σε αυτό, ενώ η ιδιοκτήτρια του το είχε εμπιστευτεί σε αυτήν λόγω της ιδιότητάς της ως εντολοδόχος και διαχειρίστριας ξένης περιουσίας, η οποία προέκυπτε από τα προαναφερθέντα συμβατικά καθήκοντά της.

Το εν λόγω χρηματικό ποσό, που ήταν συνολικά ιδιαίτερα μεγάλης αξίας, καθότι ανέρχονταν στο προαναφερθέν ύψος, το ιδιοποιήθηκε παράνομα, καθότι αρχικά το παρακράτησε, ενώ στη συνέχεια προέβη στις κάτωθι ενέργειες, εκδηλώνοντας εμπράκτως με αυτές την πρόθεσή της να το ενσωματώσει στην ατομική της περιουσία, χωρίς νόμιμο δικαιολογητικό λόγο.

Συγκεκριμένα, ενώ το συνολικό χρηματικό ποσό που εισέπραξε διαδοχικά κατά το ανωτέρω αναφερόμενο χρονικό διάστημα και από τις προαναφερθείσες αιτίες, ανέρχονταν σε εβδομήντα επτά χιλιάδες, εξακόσια πενήντα εννέα ευρώ και τριάντα επτά λεπτά (77.659,37 €), αυτή ορισμένους μόνο μήνες και με μεγάλη καθυστέρηση απέδιδε στην εγκαλούσα εταιρία μόνο τμήμα από τις αντίστοιχες εισπράξεις.

Με αυτό τον τρόπο συνολικά απέδωσε στην εγκαλούσα στο επίμαχο χρονικό διάστημα μόνο εννέα χιλιάδες πεντακόσια εξήντα δύο ευρώ και σαράντα πέντε λεπτά (9.562,45 €), παρότι όφειλε να αποδώσει όλο το ανωτέρω αναφερόμενο ποσό, ενώ μέχρι και σήμερα παραλείπει να αποδώσει στην εγκαλούσα εταιρία και το υπόλοιπο ποσό των εξήντα οκτώ χιλιάδων, ενενήντα έξι ευρώ και ενενήντα δύο λεπτών (68.096,92 €), παρά τις σχετικές επανειλημμένες οχλήσεις της." Κατά τον ισχύοντα κατά το χρόνο τέλεσης της ως άνω αξιόποινης πράξης για την οποία κηρύχθηκε ένοχη η κατηγορουμένη και ήδη αναιρεσείουσα, Ποινικό Κώδικα, η πράξη τιμωρείτο σε βαθμό κακουργήματος, ενόψει του ότι στη διάταξη της παραγράφου 2α του άρθρου 375§2 α-1 του ισχύοντος μέχρι 1-7-2019 ΠΚ οριζόταν: "Αν πρόκειται για αντικείμενο ιδιαίτερα μεγάλης αξίας που το έχουν εμπιστευθεί στον υπαίτιο λόγω της ιδιότητάς του ως εντολοδόχου, επίτροπου ή κηδεμόνα του παθόντος ή ως μεσεγγυούχου ή διαχειριστή ξένης περιουσίας ο υπαίτιος τιμωρείται με κάθειρξη μέχρι δέκα ετών".

Μετά την ισχύ του νέου Ποινικού Κώδικα (από 1-7-2019 με το Ν.4619/2019), η παραπάνω αξιόποινη πράξη προβλέπεται πλέον και τιμωρείται από τη διάταξη του δεύτερου εδαφίου της παραγράφου 1 του ίδιου ως άνω άρθρου 375 ΠΚ, σύμφωνα με την οποία: "Αν πρόκειται νια αντικείμενο που το έχουν εμπιστευθεί στον υπαίτιο λόγω ανάγκης ή λόγω της ιδιότητάς του ως εντολοδόχου, επιτρόπου ή κηδεμόνα του παθόντος ή ως μεσεγγυούχου ή διαχειριστή ξένης περιουσίας, ο υπαίτιος τιμωρείται με φυλάκιση τουλάχιστον ενός έτους ή χρηματική ποινή", δηλαδή, πρόκειται πλέον περί πλημμελήματος, ενώ κακουργηματικό χαρακτήρα αποκτά η συγκεκριμένη αξιόποινη πράξη, σύμφωνα με την παράγραφο 2 του ίδιου άρθρου, αν η αξία του αντικειμένου αυτής υπερβαίνει συνολικά το ποσό των 120.000 ευρώ, οπότε ο υπαίτιος τιμωρείται με κάθειρξη έως δέκα (10) έτη και χρηματική ποινή.

Από τα προαναφερόμενα συνάγεται ότι μετά την έκδοση της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης (7-2-2019), τέθηκε σε ισχύ (από 1-7-2019) ο νόμος 4619/2019, ο οποίος, σύμφωνα με όσα αναγράφονται παραπάνω, είναι ευμενέστερος για την αναιρεσείουσα-κατηγορουμένη, αφού η παραπάνω πράξη της υπεξαίρεσης αντικειμένου ιδιαίτερα μεγάλης αξίας, από εντολοδόχο και συγκεκριμένα ποσού 68.096,92 ευρώ, για την οποία αυτή καταδικάστηκε, τιμωρείται πλέον σε βαθμό πλημμελήματος.

Επειδή όμως, από το χρόνο τέλεσης της πράξης αυτής, όπως δέχτηκε η προσβαλλόμενη απόφαση (1-2-2006 έως 31-8-2007), μέχρι τη συζήτηση της υπό κρίση αίτησης αναίρεσης (19-11-2019), έχει παρέλθει χρονικό διάστημα κατά πολύ μεγαλύτερο της οκταετίας, έχει πλέον εξαλειφθεί το αξιόποινο της ως άνω πράξης λόγω παραγραφής.

Κατόπιν τούτων, κρίνεται αυτεπαγγέλτως ότι συντρέχει περίπτωση νεώτερου επιεικέστερου νόμου, κατ' εφαρμογή του οποίου η πράξη για την οποία κηρύχθηκε ένοχη η αναιρεσείουσα τιμωρείται σε βαθμό πλημμελήματος, το αξιόποινο όμως της οποίας έχει πλέον εξαλειφθεί και συνεπώς, σύμφωνα με όσα αναγράφονται στις παρατεθείσες στην αρχή της παρούσας νομικές σκέψεις και ενόψει του ότι η υπό κρίση αίτηση αναίρεσης είναι παραδεκτή και η αναιρεσείουσα παραστάθηκε νομοτύπως στην παρούσα ενώπιον του Αρείου Πάγου δίκη, πρέπει να αναιρεθεί στο σύνολο της η αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση του Πενταμελούς Εφετείου Αθηνών και να παύσει οριστικά η ποινική δίωξη που ασκήθηκε σε βάρος της αναιρεσείουσας για την ανωτέρω πράξη της υπεξαίρεσης κατ' εξακολούθηση αντικειμένου ιδιαίτερα μεγάλης αξίας από εντολοδόχο, που δεν υπερβαίνει το ποσό των 120.000 ευρώ (άρθρο 375 §1, εδαφ. β ΠΚ του ΠΚ), αφού έχει εξαλειφθεί το αξιόποινο αυτής, λόγω παραγραφής, κατά τα οριζόμενα, ειδικότερα, στο διατακτικό.?

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

ΑΝΑΙΡΕΙ την υπ' αριθμόν 84/2019 απόφαση του Πενταμελούς Εφετείου Θεσσαλονίκης .

ΠΑΥΕΙ ΟΡΙΣΤΙΚΑ λόγω παραγραφής, την ποινική δίωξη που ασκήθηκε κατά της αναιρεσείουσας - κατηγορουμένης Ε. Λ. του Δ., κατοίκου 160υχιλ. ..., για την αξιόποινη πράξη της υπεξαίρεσης κατ' εξακολούθηση αντικειμένου ιδιαίτερα μεγάλης αξίας, από εντολοδόχο και συγκεκριμένα του ότι: "Στο ..., στο χρονικό διάστημα Φεβρουάριος 2006 - Αύγουστος 2007, κατά το οποίο ήταν πράκτορας της εγκαλούσας ανώνυμης εταιρίας με την επωνυμία: "...

Α.Ε.", δυνάμει σύμβασης που καταρτίσθηκε μεταξύ τους, στο πλαίσιο της οποίας της είχε ανατεθεί η - έναντι ποσοστιαίας αμοιβής (προμήθειας) - διαμεσολάβηση και γενικά παροχή υπηρεσιών για τη συμμετοχή τρίτων προσώπων σε παίγνια που διοργάνωνε η εγκαλούσα εταιρία (..., ..., ..., ...Α κ.λπ.), υπηρεσιών όπως η παραλαβή των εκάστοτε δελτίων συμμετοχής από τους παίκτες, η είσπραξη από αυτούς του αντίστοιχου τιμήματος και τέλος η απόδοση των σχετικών εισπράξεων κάθε μήνα (αφαιρουμένων των προμηθειών που αναλογούσαν σε αυτές) μέσα σε εύλογο χρονικό διάστημα, περιήλθαν στην κατοχή της, διαδοχικά κατά το ανωτέρω χρονικό διάστημα, διάφορα επιμέρους χρηματικά ποσά, που αφορούσαν εισπράξεις από τις προαναφερθείσες αιτίες, τα οποία ανέρχονταν συνολικά σε εξήντα οκτώ χιλιάδες, ενενήντα έξι ευρώ και ενενήντα δύο λεπτά (60.096,92 €).

Το συγκεκριμένο όμως ποσό ήταν ολικά ξένο, πράγμα το οποίο και γνώριζε με βεβαιότητα, καθότι ανήκε στην εγκαλούσα εταιρία στην οποία και έπρεπε να αποδοθεί, εφόσον είχε ήδη παρακρατήσει την καθαρή αμοιβή (προμήθεια) που αναλογούσε σε αυτό, ενώ η ιδιοκτήτρια του το είχε εμπιστευτεί σε αυτήν λόγω της ιδιότητάς της ως εντολοδόχος και διαχειρίστριας ξένης περιουσίας, η οποία προέκυπτε από τα προαναφερθέντα συμβατικά καθήκοντά της.

Το εν λόγω χρηματικό ποσό, που ήταν συνολικά ιδιαίτερα μεγάλης αξίας, καθότι ανέρχονταν στο προαναφερθέν ύψος, το ιδιοποιήθηκε παράνομα, καθότι αρχικά το παρακράτησε, ενώ στη συνέχεια προέβη στις κάτωθι ενέργειες, εκδηλώνοντας εμπράκτως με αυτές την πρόθεσή της να το ενσωματώσει στην ατομική της περιουσία, χωρίς νόμιμο δικαιολογητικό λόγο.

Συγκεκριμένα, ενώ το συνολικό χρηματικό ποσό που εισέπραξε διαδοχικά κατά το ανωτέρω αναφερόμενο χρονικό διάστημα και από τις προαναφερθείσες αιτίες, ανέρχονταν σε εβδομήντα επτά χιλιάδες, εξακόσια πενήντα εννέα ευρώ και τριάντα επτά λεπτά (77.659,37 €), αυτή ορισμένους μόνο μήνες και με μεγάλη καθυστέρηση απέδιδε στην εγκαλούσα εταιρία μόνο τμήμα από τις αντίστοιχες εισπράξεις.

Με αυτό τον τρόπο συνολικά απέδωσε στην εγκαλούσα στο επίμαχο χρονικό διάστημα μόνο εννέα χιλιάδες πεντακόσια εξήντα δύο ευρώ και σαράντα πέντε λεπτά (9.562,45 €), παρότι όφειλε να αποδώσει όλο το ανωτέρω αναφερόμενο ποσό, ενώ μέχρι και σήμερα παραλείπει να αποδώσει στην εγκαλούσα εταιρία και το υπόλοιπο ποσό των εξήντα οκτώ χιλιάδων, ενενήντα έξι ευρώ και ενενήντα δύο λεπτών (68.096,92 €), παρά τις σχετικές επανειλημμένες οχλήσεις της.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 3 Δεκεμβρίου 2019.

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 19 Δεκεμβρίου 2019.

Η ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ

Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ