2010/2017 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 2010 / 2017 (Β1, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 2010/2017

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Β1' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους δικαστές: Ευφημία Λαμπροπούλου, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Χριστόφορο Κοσμίδη, Στυλιανή Γιαννούκου, Χαράλαμπο Μαχαίρα και Σοφία Καρυστηναίου, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο κατάστημά του στις 18 Οκτωβρίου 2016, με την παρουσία και της γραμματέως Ελένης Τσιουρή, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: Δ. Μ. του Ι., κατοίκου ..., ο οποίος εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Ευστάθιο Αναλυτή και δεν κατέθεσε προτάσεις.

Του αναιρεσιβλήτου: Νομικού προσώπου ιδιωτικού δικαίου με την επωνυμία "Αλληλοβοηθητικό Ταμείο Προνοίας Εργαζομένων Αγροτικής Τράπεζας της Ελλάδος" που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα, το οποίο εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Νίκολας Φρώυντε και κατέθεσε προτάσεις.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 8-6-2010 αγωγή του ήδη αναιρεσείοντος, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 655/2013 του ίδιου δικαστηρίου και 4257/2014 του Μονομελούς Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί ο αναιρεσείων με την από 12-2-2015 αίτησή του.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο εισηγητής Αρεοπαγίτης Χαράλαμπος Μαχαίρας ανέγνωσε την από 5-11-2015 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε να γίνει δεκτή η αίτηση.

Ο πληρεξούσιος του αναιρεσείοντος ζήτησε την παραδοχή της αίτησης, ο πληρεξούσιος του αναιρεσιβλήτου την απόρριψή της, καθένας δε την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Με το άρθρο 31 εδ. γ ν. 4332/1929 συστάθηκε το νομικό πρόσωπο δημοσίου δικαίου με την επωνυμία "Ταμείο Συντάξεων και Προνοίας Προσωπικού Αγροτικής Τραπέζης της Ελλάδος", το καταστατικό του οποίου εγκρίθηκε με την 37401/26-7-1932 απόφαση του Υπουργού Εθνικής Οικονομίας (παράρτημα ΦΕΚ 212/1932), στη συνέχεια δε ανασυντάχθηκε, τροποποιήθηκε και συμπληρώθηκε με την Φ.46/3239/23-2-1987 απόφαση του Υπουργού Υγείας, Πρόνοιας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων (ΦΕΚ Β 108, διόρθωση σφαλμάτων στο ΦΕΚ Β 272).

Στο καταστατικό αυτό ορίζονταν τα εξής: "Στην ασφάλιση του Ταμείου υπάγονται υποχρεωτικά σύμφωνα με τους όρους του παρόντος καταστατικού και για όλους τους κλάδους για τους οποίους ασκείται ασφάλιση απ' αυτό, όλα τα πρόσωπα, ανεξάρτητα από φύλο, ηλικία και ιθαγένεια, που παρέχουν εξαρτημένη εργασία ορισμένου ή αορίστου χρόνου, με αμοιβή, στην Αγροτική Τράπεζα της Ελλάδας.

Ειδικότερα, στην ασφάλιση με τους τους παραπάνω όρους, υπάγονται: α) Ο Διοικητής και οι Υποδιοικητές της Τράπεζας. β) Οι μόνιμοι και οι έκτακτοι υπάλληλοι της Τράπεζας γ)... δ)..." (άρθρο 3 παρ. 1 περ. α και β). "Οι ασφαλισμένοι στο Ταμείο δικαιούνται σύνταξη λόγω γήρατος: α)... β)... γ)... δ) Οι Διοικητές ή Υποδιοικητές, αν αποχωρήσουν από την Τράπεζα έχοντας χρόνο ασφάλισης δέκα (10) ετών, από τα οποία τέσσερα (4) τουλάχιστον χρόνια ασφάλισης στο Ταμείο που προέρχονται από συνεχή ή διακεκομμένη θητεία Διοικητού ή Υποδιοικητού στην Α.Τ.Ε.

και όταν θα συμπληρώσουν το 55ο έτος της ηλικίας τους" (άρθρο 15 παρ. 1 περ. δ). "Οι Διοικητές και Υποδιοικητές που αποχωρούν από την Τράπεζα λόγω συμπλήρωσης της θητείας τους ή και πριν από αυτή, δικαιούνται εφάπαξ βοηθήματος [που] υπολογίζεται σε 20% για κάθε έτος υπηρεσίας Διοικητή ή Υποδιοικητή και μέχρι πέντε χρόνια των ετήσιων αποδοχών τους, όπως αυτές καθορίζονται από τις διατάξεις της παρ. 3 του άρθρου αυτού" (άρθρο 34 παρ. 6 εδ.

α). Εξ άλλου κατά το άρθρο 10 παρ. 1 ν. 1902/1990, όπως αντικαταστάθηκε με το άρθρο 9 παρ. 1 ν. 1976/1991: "Στο παρόν άρθρο υπάγονται οι ασφαλισμένοι, για κύρια ή επικουρική σύνταξη, στα Ειδικά Ταμεία Συντάξεως του προσωπικού των Τραπεζών, του Τ.Α.Π.-Ο.Τ.Ε., του Τ.Σ.Π.-Η.Σ.Α.Π. και στη Διεύθυνση Ασφαλίσεως Προσωπικού της Δ.Ε.Η.

Ως επικουρικά ταμεία για την εφαρμογή του παρόντος νοούνται τα επικουρικά ταμεία ή κλάδοι ή λογαριασμοί, που λειτουργούν με τη μορφή ν.π.δ.δ., καθώς και κάθε άλλος φορέας, ανεξαρτήτως ονομασίας και νομικής μορφής, που χορηγούν περιοδικές παροχές υπό τύπο συντάξεων, βοηθημάτων ή μερισμάτων, εφ' όσον τα έσοδα αυτών από εργοδοτικές εισφορές, κοινωνικούς πόρους ή άλλη επιχορήγηση υπερβαίνουν τα έσοδα από εισφορές των ασφαλισμένων".

Συνεπώς το προαναφερθέν νομικό πρόσωπο δημοσίου δικαίου με την επωνυμία "Ταμείο Συντάξεων και Προνοίας Προσωπικού Α.Τ.Ε." και οι ασφαλισμένοι του υπήχθησαν στις ρυθμίσεις του άρθρου 10 παρ. 1 ν. 1902/1990, όπως αντικαταστάθηκε με το άρθρο 9 παρ. 1 ν. 1976/1991. Στη συνέχεια με το άρθρο 47 παρ. 7 ν. 2084/1992 ορίστηκε ότι: "Οι προβλεπόμενες από τις καταστατικές των Ειδικών Ταμείων του άρθρου 9 του ν. 1976/1991 προϋποθέσεις συνταξιοδοτήσεως και υπολογισμού σύνταξης και εφάπαξ βοηθήματος για διοικητές, υποδιοικητές, προέδρους, αντιπροέδρους, διευθύνοντες συμβούλους, γενικούς διευθυντές και εντεταλμένους συμβούλους, καταργούνται από 24-8-1992", ενώ με το άρθρο 56 παρ. 2 εδ.

α του ίδιου νόμου, όπως αντικαταστάθηκε με το άρθρο 9 παρ. 3 ν. 2335/1995, ορίστηκε ότι: "Στους μη δικαιούμενους εφάπαξ βοηθήματος κατά την αποχώρηση από την εργασία ή το επάγγελμα για το οποίο ασφαλίστηκαν σε φορέα πρόνοιας για χρόνο ασφάλισης τουλάχιστον τριών (3) ετών ή σε περίπτωση θανάτου αυτών στα πρόσωπα που αναφέρονται στην παρ. 1 εφόσον ο θανών είχε συμπληρώσει τον παραπάνω χρόνο ασφάλισης, μετά από αίτησή τους, η οποία υποβάλλεται οποτεδήποτε, επιστρέφονται οι ατομικές τους εισφορές, εντόκως, από το χρόνο είσπραξής τους με ετήσιο επιτόκιο 8% για κάθε χρόνο".

Με το άρθρο 6 παρ. 20 ν. 3029/2002 ο κλάδος πρόνοιας του προαναφερθέντος νομικού προσώπου δημοσίου δικαίου με την επωνυμία "Ταμείο Συντάξεων και Προνοίας Προσωπικού Α.Τ.Ε." αποσχίσθηκε και μετατράπηκε στο ήδη αναιρεσίβλητο νομικό πρόσωπο ιδιωτικού δικαίου με την επωνυμία "Αλληλοβοηθητικό Ταμείο Πρόνοιας Εργαζομένων Αγροτικής Τράπεζας της Ελλάδος", το καταστατικό του οποίου εγκρίθηκε με την Φ. 80000/23358/1107 κοινή υπουργική απόφαση (ΦΕΚ Β 2/7-1-2004), που καταχωρήθηκε στο βιβλίο σωματείων του Πρωτοδικείου Αθηνών με αύξοντα αριθμό 24979 στις 9-2-2004, ημερομηνία κατά την οποία άρχισε η ισχύς του (καταστατικού).

Στο καταστατικό αυτό ορίζονται τα εξής: "Σκοπός του Ταμείου Προνοίας είναι η χορήγηση εφάπαξ βοηθημάτων στους ασφαλισμένους σε αυτό και στα μέλη της οικογένειας των ασφαλισμένων που πεθαίνουν, σύμφωνα με αυτά που ειδικότερα ορίζονται στα επόμενα άρθρα" (άρθρο 2). "Στην ασφάλιση του Ταμείου υπάγονται σύμφωνα με τους όρους του παρόντος καταστατικού οι μόνιμοι υπάλληλοι και τα πρόσωπα που παρέχουν εξαρτημένη εργασία ορισμένου ή αορίστου χρόνου με αμοιβή στην Αγροτική Τράπεζα της Ελλάδας.

Επίσης ασφαλίζονται ο Διοικητής και οι Υποδιοικητές της Τράπεζας καθώς και οι δικηγόροι που υπηρετούν στην Α.Τ.Ε. με πάγια μηνιαία αμοιβή" (άρθρο 3 παρ. 1). "Δικαίωμα για τη λήψη εφάπαξ βοηθήματος έχει ο ασφαλισμένος στις παρακάτω περιπτώσεις: α)... β)... γ) Με τετραετή (48 μήνες) υπηρεσία στην Τράπεζα ο διοικητής ή ο υποδιοικητής λόγω μη επανεκλογής ή αποχώρησής τους από την Τράπεζα" (άρθρο 15 παρ. 1 περ.

γ). Από το συνδυασμό των προπαρατεθεισών διατάξεων προκύπτει ότι κατά διάστημα μεταξύ της έναρξης της ισχύος του ν. 2084/1992 (24-8-1992) και της έναρξης ισχύος του καταστατικού του εναγομένου και ήδη αναιρεσιβλήτου (9-2-2004) είχε καταργηθεί το δικαίωμα των διοικητών και υποδιοικητών της Αγροτικής Τράπεζας της Ελλάδος για λήψη εφάπαξ βοηθήματος, με αντίστοιχη υποχρέωση του νομικού προσώπου δημοσίου δικαίου με την επωνυμία "Ταμείο Συντάξεων και Προνοίας Προσωπικού Αγροτικής Τραπέζης της Ελλάδος" για έντοκη απόδοση των καταβληθεισών εισφορών τους.

Μετά όμως την απόσχιση του κλάδου προνοίας του ανωτέρω νομικού προσώπου δημοσίου δικαίου και την κατά τα προεκτεθέντα σύσταση του εναγομένου και ήδη αναιρεσιβλήτου νομικού προσώπου ιδιωτικού δικαίου επαναφέρθηκε το δικαίωμα λήψης του εφάπαξ βοηθήματος από τους διοικητές και υποδιοικητές της Αγροτικής Τράπεζας της Ελλάδος.

Εφόσον δε το ήδη αναιρεσίβλητο είναι καθολικός διάδοχος του ανωτέρω νομικού προσώπου δημοσίου δικαίου, το δικαίωμα των διοικητών και υποδιοικητών της Αγροτικής Τράπεζας της Ελλάδος για λήψη εφάπαξ βοηθήματος από το ήδη αναιρεσίβλητο γεννάται αν αυτοί είχαν την προεκτεθείσα ιδιότητα επί τέσσερα τουλάχιστον έτη κατά τα οποία ήταν ασφαλισμένοι στο εναγόμενο ή στο δικαιοπάροχό του νομικό πρόσωπο δημοσίου δικαίου και αν είχαν καταβάλει τις αντίστοιχες εισφορές κατά το διάστημα αυτό.

Δεν μπορεί δε να θεωρηθεί ότι κατά την έννοια των προαπαρατεθεισών διατάξεων όσοι είχαν την ιδιότητα του διοικητή ή του υποδιοικητή της Αγροτικής Τράπεζας της Ελλάδος και πληρούσαν τις ανωτέρω προϋποθέσεις αλλά μέρος του χρόνου κατά τον οποίο είχαν την ιδιότητα αυτή εμπίπτει στο διάστημα μεταξύ 24-8-1992 και 9-2-2004, δεν έχουν δικαίωμα να λάβουν το εφάπαξ βοήθημα.

Στην προκειμένη περίπτωση με την από 8-6-2010 αγωγή του ο ήδη αναιρεσείων εξέθεσε ότι στις 26-4-1977 προσελήφθη από την Αγροτική Τράπεζα της Ελλάδος με σύμβαση εξαρτημένης εργασίας ως υπάλληλος, υπηρέτησε δε σ' αυτήν μέχρι τις 19-7-1989, οπότε παραιτήθηκε και από την επομένη (20-7-1989) του ανατέθηκαν καθήκοντα υποδιοικητή, τα οποία άσκησε μέχρι τις 30-6-1993.

Ότι μετά τη λήξη της θητείας του ως υποδιοικητή επανήλθε στην υπηρεσία του και υπηρέτησε στην ανωτέρω Τράπεζα μέχρι τις 28-4-2004, οπότε του ανατέθηκαν καθήκοντα διοικητή της, τα οποία άσκησε μέχρι τις 8-12-2009, οπότε παραιτήθηκε. Ότι καθ' όλο το προαναφερθέν χρονικό διάστημα ήταν ασφαλισμένος αρχικά στο νομικό πρόσωπο δημοσίου δικαίου με την επωνυμία "Ταμείο Συντάξεων και Προνοίας Προσωπικού Α.Τ.Ε.", μετά δε την απόσπαση του κλάδου προνοίας του ανωτέρω ταμείου και τη σύσταση του εναγομένου νομικού προσώπου ιδιωτικού δικαίου, στο εναγόμενο.

Ότι κατά τον υπολογισμό του εφάπαξ βοηθήματος που αυτός εδικαιούτο από το εναγόμενο, το τελευταίο συνυπολόγισε το χρόνο υπηρεσίας του ως διοικητή, όχι όμως και εκείνον της υπηρεσίας του ως υποδιοικητή, τον οποίο συνυπολόγισε μόνο ως χρόνο υπηρεσίας του ως υπαλλήλου, χωρίς παρά ταύτα να του αποδόσει τις υπέρτερες εισφορές που είχε καταβάλει ως υποδιοικητής.

Ότι έτσι το εναγόμενο του κατέβαλε εφάπαξ βοήθημα συνολικού ποσού 86.511,20 ευρώ αντί του πράγματι οφειλομένου σ' αυτόν ποσού των 152.363,02 ευρώ με βάση τους υπολογισμούς που ειδικότερα περιλαμβάνονται στην αγωγή. Ζήτησε δε, όπως το αίτημα της αγωγής παραδεκτά περιορίσθηκε με δήλωση που καταχωρήθηκε στα πρακτικά του πρωτοβάθμιου δικαστηρίου, να αναγνωρισθεί ότι το εναγόμενο του οφείλει τη διαφορά μεταξύ του καταβληθέντος και του πράγματι οφειλομένου ποσού, ήτοι το ποσό των 65.851,82 ευρώ με το νόμιμο τόκο κατά τις αναφερόμενες διακρίσεις.

Το πρωτοβάθμιο δικαστήριο δέχθηκε την αγωγή ως νόμιμη και κατ' ουσίαν βάσιμη και αναγνώρισε ότι το εναγόμενο οφείλει στον ενάγοντα το ποσό των 65.851,82 ευρώ με το νόμιμο τόκο από τις 14-12-2009. Μετά από έφεση του εναγομένου εκδόθηκε η προσβαλλόμενη απόφαση, με την οποία το εφετείο δέχθηκε κατά το μέρος που ενδιαφέρει τον αναιρετικό έλεγχο, τα εξής: "Ο ενάγων προσλήφθηκε από την Αγροτική Τράπεζα της Ελλάδος (εφεξής Α.Τ.Ε.), με σύμβαση εξαρτημένης εργασίας στις 26-4-1977 με το βαθμό του βοηθού οικονομολόγου Β' και εξελίχθηκε διαδοχικά μέχρι το βαθμό του οικονομολόγου Β' και Α' και στις 31-12-1984 του ανατέθηκαν τα καθήκοντα του προϊσταμένου τμήματος της Διεύθυνσης Μελετών και Προγραμματισμού.

Στις 19-7-1989 παραιτήθηκε από την υπηρεσία του στην Α.Τ.Ε. και από 20-7-1989 με την 779/19-7-1989 απόφαση του τότε πρωθυπουργού... διορίστηκε και ανέλαβε τα καθήκοντα υποδιοικητή της Α.Τ.Ε. μέχρι τις 12-10-1993, οπότε και παραιτήθηκε από τη θέση αυτή. Με την 306/12-10-1993 απόφαση της διοίκησης (Α.Τ.Ε.) αποφασίστηκε η αυτοδίκαιη επαναφορά του στην οργανική θέση που κατείχε πριν τον εν λόγω διορισμό του ως υποδιοικητή, ήτοι αυτή του οικονομολόγου Α' και τα ίδια καθήκοντα (ως προϊσταμένου) και με την 17/12-10-1993 απόφαση του διοικητικού συμβουλίου της Α.Τ.Ε.

προήχθη στο βαθμό του υποδιευθυντή με αρχαιότητα από 12-10-1993 και τοποθετήθηκε ως αναπληρωτής προϊστάμενος στη Διεύθυνση Μελετών και Προγραμματισμού. Με την 5/6-4-1994 απόφαση του διοικητικού συμβουλίου και την 161/20-4-1994 απόφαση της διοίκησης της εν λόγω τράπεζας ανακλήθηκαν οι περί προαγωγής και τοποθετήσεως του ενάγοντα στη παραπάνω θέση αποφάσεις, καθώς και αυτή περί αυτοδίκαιης επανόδου στην Α.Τ.Ε.

και από 22-4-1994 διαγράφηκε οριστικά από τα μητρώα των υπαλλήλων της. Ακολούθησαν δικαστικοί αγώνες μεταξύ του ενάγοντα και της Α.Τ.Ε. και τελικά με την 260/1999 απόφαση του Αρείου Πάγου κρίθηκε αμετάκλητα έγκυρη μόνο η αυτοδίκαιη επαναφορά (από 12-10-1993) του ενάγοντα στην Α.Τ.Ε., στην οποία και επανήλθε, όχι όμως και η προαγωγή του σε υποδιευθυντή.

Ακολούθησαν νέοι δικαστικοί αγώνες και τελικά με την 7247/2002 απόφαση του Εφετείου Αθηνών κρίθηκε ότι έπρεπε η Α.Τ.Ε. να τον προάγει στο βαθμό του υποδιευθυντή από 28-6-1994 και με την 91/2004 (τελεσίδικη μετά αποδοχή της από την Α.Τ.Ε.) απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αθηνών κρίθηκε ότι έπρεπε να προαχθεί στο βαθμό του διευθυντή από 27-4-2001.

Την 28-4-2004 με απόφαση της γενικής συνέλευσης της Α.Τ.Ε. και μετά από έγκριση από την αρμόδια επιτροπή του Ελληνικού Κοινοβουλίου, ανέλαβε καθήκοντα του προέδρου του διοικητικού συμβουλίου της Α.Τ.Ε. (διοικητή), τα οποία και εκτέλεσε ανελλιπώς μέχρι την 8-12-2009, οπότε παραιτήθηκε από την εν λόγω τράπεζα. Ο ενάγων ως υπάλληλος της Α.Τ.Ε.

από την ημερομηνία της πρόσληψής του (26-4-1977) μέχρι και την οριστική του παραίτηση από τη θέση του διοικητή της Α.Τ.Ε. (8-12-2009) ήταν ασφαλισμένος για τον κλάδο πρόνοιας, αρχικά στον ειδικό κλάδο πρόνοιας που λειτουργούσε μέσα στα πλαίσια του νομικού προσώπου δημοσίου δικαίου με την επωνυμία "Ταμείο Συντάξεων και Πρόνοιας Προσωπικού Α.Τ.Ε."...

και μετά στο εναγόμενο ταμείο, το οποίο αποτελεί καθολικό διάδοχο του κλάδου πρόνοιας του ανωτέρω "Ταμείου Συντάξεως και Πρόνοιας Προσωπικού Α.Τ.Ε.", με σκοπό τη χορήγηση εφάπαξ βοηθήματος στους ασφαλισμένους σ' αυτό υπαλλήλους της Α.Τ.Ε. Α.Ε. Ειδικότερα ο κλάδος πρόνοιας του νομικού προσώπου δημοσίου δικαίου με την επωνυμία "Ταμείο Συντάξεων και Πρόνοιας Α.Τ.Ε.", που ήταν αρμόδιος κλάδος για τη χορήγηση εφάπαξ βοηθήματος στους υπαλλήλους της Α.Τ.Ε., μετατράπηκε σε νομικό πρόσωπο ιδιωτικού δικαίου...

με την επωνυμία "Αλληλοβοηθητικό Ταμείο Εργαζομένων Αγροτικής Τράπεζας της Ελλάδος", το καταστατικό του οποίου εγκρίθηκε με την... Φ/80000/23358/1107 κοινή υπουργική απόφαση..., που καταχωρήθηκε στο βιβλίο σωματείων του Πρωτοδικείου Αθηνών με αύξοντα αριθμό 24979 στις 9-2-2004, ημερομηνία με την οποία και άρχισε η ισχύς του παραπάνω καταστατικού.

Κατά το χρόνο της θητείας του ως υποδιοικητή της Α.Τ.Ε. (από 20-7-1989 μέχρι τις 12-10-1993, οπότε και παραιτήθηκε από τη θέση αυτή) ήταν ασφαλισμένος στο (πρώην) νομικό πρόσωπο δημοσίου δικαίου με την επωνυμία "Ταμείο Συντάξεων και Πρόνοιας Προσωπικού Α.Τ.Ε." και στον κλάδο πρόνοιας αυτού που ήταν ο αρμόδιος κλάδος για τη χορήγηση εφάπαξ βοηθήματος στους υπαλλήλους της Α.Τ.Ε.

Σύμφωνα με τις καταστατικές διατάξεις αυτού ο ενάγων υπό την ανωτέρω ιδιότητα του υποδιοικητή δικαιούνταν αυτοτελώς και ανεξάρτητα από την ιδιότητα του υπαλλήλου της Α.Τ.Ε., βάσει ειδικών ρυθμίσεων στο εν λόγω καταστατικό, τόσο σύνταξης γήρατος όσο και εφάπαξ βοηθήματος από τον κλάδο πρόνοιας, το οποίο υπολογιζόταν (εφάπαξ) με βάση τις πάσης φύσεως ετήσιες τακτικές αποδοχές του...

Δεδομένου ότι το νομικό πρόσωπο δημοσίου δικαίου με την επωνυμία "Ταμείο Συντάξεων και Πρόνοιας Προσωπικού Α.Τ.Ε." και οι ασφαλισμένοι σ' αυτό υπάγονταν στις ρυθμίσεις του άρθρου 9 του ν. 1976/1991 (συνταξιοδοτική νομοθεσία), με το οποίο ρυθμίζονταν τα σχετικά με το συνταξιοδοτικό καθεστώς δικαιώματα των ασφαλισμένων σε ειδικά ταμεία συντάξεων, όπως αυτά του προσωπικού των τραπεζών και των επικουρικών ταμείων ή κλάδων αυτών που λειτουργούσαν με τη μορφή νομικών προσώπων δημοσίου δικαίου, όπως ο κλάδος πρόνοιας αυτού, όλες οι...

διατάξεις του καταστατικού που αφορούσαν τις προϋποθέσεις συνταξιοδότησης και υπολογισμού σύνταξης και εφάπαξ βοηθήματος (από τον κλάδο πρόνοιας) των διοικητών και υποδιοικητών καταργήθηκαν από 24-8-1992 με την παράγραφο 7 του άρθρου 47 του ν. 2084/1992... Επειδή ο ενάγων δεν είχε προ της απολύσεώς του την 22-4-1994 θεμελιώσει πλήρες δικαίωμα να λάβει εφάπαξ βοήθημα υπό την ιδιότητα του υποδιοικητή της Α.Τ.Ε.

μέχρι την 24-8-1992, σύμφωνα με τις... διατάξεις του ισχύοντος τότε καταστατικού που αφορούσαν την παροχή σ' αυτόν υπό την ανωτέρω ιδιότητά του του εν λόγω βοηθήματος από τον κλάδο πρόνοιας του "Ταμείου Συντάξεων και Πρόνοιας Προσωπικού Α.Τ.Ε." (η τετραετής θητεία του ως υποδιοικητή της Α.Τ.Ε. έληξε την 12-10-1993, ήτοι μετά την ισχύ της ως άνω διάταξης νόμου), κατά την 22-4-1994 που απολύθηκε και διαγράφηκε οριστικά από τα μητρώα των υπαλλήλων, το Ταμείο Συντάξεων και Πρόνοιας Προσωπικού Α.Τ.Ε. (εφεξής ΤΣΠΑΤΕ) αρνήθηκε να του καταβάλει εφάπαξ βοήθημα για τα χρόνια ασφάλισής του σ' αυτό υπό την ανωτέρω ιδιότητά του, αλλά του κατέβαλε από τον κλάδο πρόνοιας, που λειτουργούσε κατά τα προεκτεθέντα ως ανεξάρτητος (από το κλάδο σύνταξης) λογαριασμός, το ποσό των 10.791.764 δραχμών, ισόποσο των 31.670,62 ευρώ, με χρόνο και αποδοχές υπολογισμού αυτού, αυτές της ασφάλισής του ως υπαλλήλου.

Άλλωστε και ο ίδιος ο ενάγων, θεωρώντας ότι δεν δικαιούται την παροχή εφάπαξ βοηθήματος για το χρόνο θητείας του ως υποδιοικητή, μετά τη δικαίωσή του με τις ανωτέρω δικαστικές αποφάσεις και την επάνοδό του ως υπαλλήλου στην ενεργή υπηρεσία... αιτήθηκε με την... 7726/7-10-1997 αίτησή του προς το ως άνω ταμείο, την επιστροφή των παρακρατηθεισών επί των αποδοχών υποδιοικητού εισφορών του, επί της οποίας εκδόθηκε η... 2451/13/11-6-1998 απόφαση του διοικητικού συμβουλίου του ταμείου, με την οποία αποφασίστηκε να επιστραφεί στον ενάγοντα η διαφορά των εισπραχθεισών εισφορών ασφαλισμένου κλάδου σύνταξης και κλάδου πρόνοιας επί των αποδοχών του μεταξύ του βαθμού τμηματάρχη Α' (κλάδου οικονομολόγων) και του υποδιοικητή Α.Τ.Ε., όλες δε οι ανωτέρω αποφάσεις του ΤΣΠΑΤΕ λήφθηκαν υπό το πρίσμα της παρ. 7 του άρθρου 47 του ν. 2084/1992.

Περαιτέρω από 9-2-2004, ημερομηνία κατά την οποία άρχισε η ισχύς του καταστατικού του εναγόμενου ταμείου, σκοπός του οποίου... είναι η χορήγηση εφάπαξ βοηθήματος στους ασφαλισμένους... σ' αυτό, επανήλθε η ασφάλιση του διοικητή και των υποδιοικητών της Α.Τ.Ε. για τη λήψη εφάπαξ βοηθήματος πρόνοιας... νομίμως καθόσον ο κλάδος πρόνοιας του νομικού προσώπου δημοσίου δικαίου με την επωνυμία "Ταμείο Συντάξεων και Πρόνοιας Α.Τ.Ε.", που ήταν αρμόδιος κλάδος για τη χορήγηση εφάπαξ βοηθήματος στους υπαλλήλους της Α.Τ.Ε., μετατράπηκε σε νομικό πρόσωπο ιδιωτικού δικαίου (εναγόμενο) και δεν καταλαμβάνεται από την ισχύουσα ως άνω απαγόρευση της παρ. 7 του άρθρου 47 του ν. 2084/1992.

Όσο δε αφορά τις προϋποθέσεις χορήγησης εφάπαξ βοηθήματος στο διοικητή και τους υποδιοικητές της Α.Τ.Ε. προβλέπεται στο άρθρο 15 παρ. 1 περ. γ αυτού ότι: "1. Δικαίωμα για τη λήψη εφάπαξ βοηθήματος έχει ασφαλισμένος στις παρακάτω περιπτώσεις: α)... β)... γ) Με τετραετή (48) μήνες υπηρεσία στην Τράπεζα ο διοικητής ή ο υποδιοικητής λόγω μη επανεκλογής ή αποχώρησής του από την Τράπεζα".

Στο πεδίο εφαρμογής της ως άνω καταστατικής ρύθμισης και συνεπώς δικαιούχοι του εφάπαξ βοηθήματος που χορηγείται από το εναγόμενο ταμείο, περιλαμβάνονται οι ασφαλισμένοι του σ' αυτό που έχουν διοριστεί στην Α.Τ.Ε. ως υποδιοικητές και διοικητές και πληρούν τις ανωτέρω προϋποθέσεις από την ισχύ (9-2-2004) του καταστατικού του εναγόμενου και εφεξής, όπως ο ενάγων, υπό την ιδιότητα του διατελέσαντος διοικητή της Α.Τ.Ε.

κατά τη χρονική περίοδο από 28-4-2004 μέχρι την αποχώρησή του από την Α.Τ.Ε. λόγω παραίτησης την 8-12-2009, ήτοι για 5 έτη, 7 μήνες και 10 ημέρες. Πράγματι το εναγόμενο ταμείο κατέβαλε στον ενάγοντα λόγω της αποχώρησής του για εφάπαξ βοήθημα για την ανωτέρω χρονική περίοδο (ως διοικητή) το ποσό των 86.511,20 ευρώ... υπολογιζομένου του ανωτέρω ποσού εφάπαξ βοηθήματος σύμφωνα με το άρθρο 17 παρ. 4 του παραπάνω (νέου) καταστατικού του εναγόμενου, δηλαδή εφόσον ο ενάγων ήταν και υπάλληλος της Α.Τ.Ε., ο υπολογισμός του εφάπαξ (για το ανωτέρω χρονικό διάστημα) έγινε ανεξάρτητα από το χρόνο που ήταν υπάλληλος.

Περαιτέρω ο ενάγων με αριθμ. πρωτ. 75/10-11-2009 αίτησή του προς το διοικητικό συμβούλιο του εναγόμενου ταμείου και επικαλούμενος τις μεταβατικές διατάξεις της παραγράφου 3 του άρθρου 24 του (νέου) καταστατικού του εναγόμενου... ζήτησε να επιστρέψει στο εναγόμενο ταμείο εντόκως το ανωτέρω ποσό των 31.670,62 ευρώ που του χορηγήθηκε ως εφάπαξ βοήθημα από τον (πρώην) κλάδο πρόνοιας του ΤΣΠΑΤΕ λόγω της απόλυσής του (το έτος 1994) και το οποίο, όπως προαναφέρθηκε, υπολογίστηκε με βάση τις αποδοχές και το χρόνο της ασφάλισής του ως υπαλλήλου από 25-4-1977 έως 22-4-1994, προκειμένου να του χορηγηθεί εφάπαξ βοήθημα για το χρονικό διάστημα που διετέλεσε υποδιοικητής της Α.Τ.Ε από 20-7-1989 έως 12-10-1993.

Το εναγόμενο ταμείο κατ' εφαρμογή των διατάξεων των άρθρων 57 του ν. 2084/1992 (προοδευτική μείωση του χορηγούμενου εφάπαξ στους υπαλλήλους της Α.Τ.Ε. κατά 1/10 ανά έτος από 1-1-1993), 6 παρ. 20 του ν. 3029/2002 (ιδρυτικός νόμος) και των άρθρων 15 (θεμελίωση δικαιώματος σύνταξης ασφαλισμένου) και 17 (τρόπος υπολογισμού εφάπαξ) του καταστατικού του, χορήγησε στον ενάγοντα εφάπαξ βοήθημα ποσού 111.350,53 ευρώ...

ποσό που προέκυψε μετά την αφαίρεση του επιστραφέντος από τον ενάγοντα εφάπαξ ποσού 31.670,62 ευρώ και των τόκων επιστροφής ποσού 30.208,50 ευρώ. Σύμφωνα με την ως άνω πράξη απονομής εφάπαξ, ορθώς το εναγόμενο ταμείο υπολόγισε το ως άνω εφάπαξ που χορήγησε στον ενάγοντα με βάση την υπαλληλική του μόνο ιδιότητα για τη χρονική περίοδο από 25-4-1977 έως 28-4-2004, ήτοι για 31 έτη, εννέα μήνες και 14 ημέρες και όχι υπό την ιδιότητα του υποδιοικητή της Α.Τ.Ε.

από 20-7-1989 έως 12-10-1993, εφόσον αυτή (η χρονική περίοδος) δεν ενέπιπτε μέσα στο πεδίο ισχύος και εφαρμογής των διατάξεων του καταστατικού του για τη χορήγηση εφάπαξ βοηθήματος σε υποδιοικητές της Α.Τ.Ε., ενώ κατά το προγενέστερο χρονικό διάστημα ο ενάγων δεν είχε δικαίωμα (υπό την ιδιότητα του υποδιοικητή) λήψης εφάπαξ βοηθήματος από το ΤΣΠΑΤΕ λόγω της απαγορευτικής διάταξης της παρ. 7 του άρθρου 47 του ν. 2084/1992.

Όσο δε αφορά τις αυξημένες (λόγω υπέρτερων αποδοχών που λάμβανε ως υποδιοικητής) εισφορές που ισχυρίζεται ο ενάγων ότι έχει καταβάλει στο εναγόμενο για να δικαιολογήσει νομικά το δικαίωμά του να λάβει εφάπαξ βοήθημα για τη χρονική περίοδο που διετέλεσε υποδιοικητής της Α.Τ.Ε., αυτές του έχουν ήδη επιστραφεί με την ανωτέρω... 2451/13/11-6-1998 απόφαση του διοικητικού συμβουλίου του Ταμείου Συντάξεων και Πρόνοιας Α.Τ.Ε., με την οποία αποφασίστηκε να επιστραφεί στον ενάγοντα η διαφορά των εισπραχθεισών εισφορών ασφαλισμένου κλάδου σύνταξης και κλάδου πρόνοιας επί των αποδοχών του μεταξύ του βαθμού τμηματάρχη Α' (κλάδου οικονομολόγων) και του υποδιοικητή Α.Τ.Ε, αλλά και με τη μορφή εφάπαξ βοηθήματος με την ανωτέρω... 25/24/19-2-2010 πράξη απονομής εφάπαξ.

Επομένως ο ενάγων, πέραν των ανωτέρω παροχών που έλαβε από το εναγόμενο ταμείο ως εφάπαξ βοήθημα, για μεν το χρονικό διάστημα από 28-4-2004 έως 8-12-2009 ως διοικητής της Α.Τ.Ε. και για το χρονικό διάστημα από 25-4-1977 έως 28-4-2004 ως υπάλληλος της Α.Τ.Ε., δεν δικαιούται άλλου βοηθήματος και δη για το χρονικό διάστημα από 20-7-1989 έως 12-10-1993, που διετέλεσε υποδιοικητής της Α.Τ.Ε.".

Με βάση αυτές τις παραδοχές το εφετείο δέχθηκε την έφεση του εναγομένου κατά της απόφασης του πρωτοβάθμιου δικαστηρίου, με την οποία κατά τα προεκτεθέντα είχε γίνει δεκτή η αγωγή και, αφού εξαφάνισε την εκκαλούμενη απόφαση και κράτησε την υπόθεση, απέρριψε την αγωγή ως κατ' ουσίαν αβάσιμη. Έτσι που έκρινε το εφετείο υπέπεσε στην αναιρετική πλημμέλεια του άρθρου 559 αριθ. 1 εδ.

α Κ.Πολ.Δ. και συγκεκριμένα παραβίασε με εσφαλμένη ερμηνεία και εφαρμογή την ουσιαστικού δικαίου διάταξη του άρθρου 47 παρ. 7 ν. 2084/1992, δεχόμενο ότι με βάση τη διάταξη αυτή ο ενάγων δεν είχε δικαίωμα για λήψη εφάπαξ βοηθήματος για το διάστημα κατά το οποίο διετέλεσε υποδιοικητής της Α.Τ.Ε., παρά το ότι αυτός είχε συμπληρώσει χρόνο υπηρεσίας ως υποδιοικητή πλέον των τεσσάρων ετών (από 20-7-1989 έως 12-10-1993) και παρά το ότι κατά το διάστημα αυτό κατέβαλε στο δικαιοπάροχο του εναγομένου τις αντίστοιχες εισφορές, ενώ κατά τα προεκτεθέντα μετά την απόσχιση του κλάδου πρόνοιας του ανωτέρω νομικού προσώπου δημοσίου δικαίου και τη σύσταση του ήδη αναιρεσιβλήτου νομικού προσώπου ιδιωτικού δικαίου, επαναφέρθηκε το δικαίωμα λήψης του εφάπαξ βοηθήματος για τους διοικητές και υποδιοικητές της Αγροτικής Τράπεζας της Ελλάδος υπό την προϋπόθεση ότι αυτοί είχαν την προεκτεθείσα ιδιότητα επί τέσσερα τουλάχιστον έτη κατά τα οποία ήταν ασφαλισμένοι στο εναγόμενο ή στο δικαιοπάροχό του νομικό πρόσωπο δημοσίου δικαίου και ότι είχαν καταβάλει τις αντίστοιχες εισφορές κατά το διάστημα αυτό.

Συνεπώς ο δεύτερος λόγος αναίρεσης, με τον οποίο ο αναιρεσείων αποδίδει στην προσβαλλόμενη απόφαση την πιο πάνω πλημμέλεια, είναι βάσιμος.

Από τις διατάξεις των άρθρων 335, 338, 339, 340 και 346 Κ.Πολ.Δ. προκύπτει ότι το δικαστήριο της ουσίας, για να σχηματίσει την κρίση του σχετικά με τους πραγματικούς ισχυρισμούς των διαδίκων που ασκούν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης, υποχρεούται να λάβει υπόψη όλα τα αποδεικτικά μέσα που νόμιμα επικαλούνται και προσκομίζουν οι διάδικοι προς απόδειξη ή ανταπόδειξη αυτών.

Η παράβαση της υποχρέωσης αυτής ιδρύει τον προβλεπόμενο από το άρθρο 559 αριθ. 11 περ. γ Κ.Πολ.Δ. λόγο αναίρεσης, για τη στοιχειοθέτηση του οποίου αρκεί και μόνη η ύπαρξη αμφιβολιών ως προς τη λήψη υπόψη του συγκεκριμένου αποδεικτικού μέσου (Α.Π. 887/2015). Στην προκειμένη περίπτωση από τις προπαρατεθείσες παραδοχές της προσβαλλόμενης απόφασης προκύπτει ότι το εφετείο υπέπεσε στην αναιρετική πλημμέλεια του άρθρου 559 αριθ. 11 περ.

γ Κ.Πολ.Δ. και συγκεκριμένα δεν έλαβε υπόψη έγγραφο το οποίο επικαλέσθηκε και προσκόμισε ο ενάγων για την απόδειξη της βασιμότητας της αγωγής του, αφού δέχθηκε ότι: Όσο δε αφορά τις αυξημένες (λόγω υπέρτερων αποδοχών που λάμβανε ως υποδιοικητής) εισφορές που ισχυρίζεται ο ενάγων ότι έχει καταβάλει στο εναγόμενο για να δικαιολογήσει νομικά το δικαίωμά του να λάβει εφάπαξ βοήθημα για τη χρονική περίοδο που διετέλεσε υποδιοικητής της Α.Τ.Ε., αυτές του έχουν ήδη επιστραφεί με την ανωτέρω... 2451/13/11-6-1998 απόφαση του διοικητικού συμβουλίου του Ταμείου Συντάξεων και Πρόνοιας Α.Τ.Ε., με την οποία αποφασίστηκε να επιστραφεί στον ενάγοντα η διαφορά των εισπραχθεισών εισφορών ασφαλισμένου κλάδου σύνταξης και κλάδου πρόνοιας επί των αποδοχών του μεταξύ του βαθμού τμηματάρχη Α' (κλάδου οικονομολόγων) και του υποδιοικητή Α.Τ.Ε.", σκέψη από την οποία σαφώς προκύπτει ότι δεν έλαβε υπόψη το Φ.46/1191/28-5-1987 έγγραφο (απόφαση του Υφυπουργού Εργασίας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων), το οποίο επικαλέσθηκε και προσκόμισε ο ενάγων ενώπιον του εφετείου (σελ. 16 των εγγράφων προτάσεών του) και με το οποίο ο ανωτέρω υφυπουργός επέλυσε υπέρ των απόψεων της κυβερνητικής επιτρόπου τη διαφωνία που η τελευταία διατύπωσε κατά της 2451/13/11-6-1998 απόφασης του διοικητικού συμβουλίου του Ταμείου Συντάξεων και Πρόνοιας Προσωπικού Α.Τ.Ε., με αποτέλεσμα να μην αποδοθούν στον ενάγοντα οι εισφορές.

Συνεπώς ο πρώτος κατά το τρίτο σκέλος του λόγος αναίρεσης, με τον οποίο ο αναιρεσείων αποδίδει στην προσβαλλόμενη απόφαση την πιο πάνω πλημμέλεια, είναι βάσιμος. Κατ' ακολουθίαν τούτων πρέπει, κατά παραδοχή των ανωτέρω (πρώτου κατά το τρίτο σκέλος του και δευτέρου) λόγων αναίρεσης, να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση, παρελκούσης της έρευνας των λοιπών λόγων αναίρεσης και να παραπεμφθεί η υπόθεση προς περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο δικαστήριο, του οποίου η συγκρότηση από άλλο δικαστή είναι εφικτή (άρθρο 580 παρ. 3 Κ.Πολ.Δ.). Τέλος πρέπει να καταδικασθεί το αναιρεσίβλητο, λόγω της ήττας του, στη δικαστική δαπάνη του αναιρεσείοντος σύμφωνα με το σχετικό αίτημα του τελευταίου (άρθρα 176, 183 και 191 παρ. 2 Κ.Πολ.Δ.).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την 4257/2014 απόφαση του Μονομελούς Εφετείου Αθηνών.

Παραπέμπει την υπόθεση προς περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο δικαστήριο, συγκροτούμενο από άλλο δικαστή.

Καταδικάζει το αναιρεσίβλητο στη δικαστική δαπάνη του αναιρεσείοντος, την οποία ορίζει σε χίλια πεντακόσια (1.500) ευρώ.

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 3 Μαΐου 2017.

Η ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 11 Δεκεμβρίου 2017.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ