2010/2010 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 2010 / 2010 (Ε, ΠΟΙΝΙΚΕΣ)ΑΡΙΘΜΟΣ 2010/2010

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Ε' ΠΟΙΝΙΚΟ ΤΜΗΜΑ

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Μιχαήλ Θεοχαρίδη Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Νικόλαο Ζαΐρη, Γεώργιο Αδαμόπουλο-Εισηγητή, Αικατερίνη Βασιλακοπούλου-Κατσαβριά και Κυριακούλα Γεροστάθη, Αρεοπαγίτες.

Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του στις 19 Νοεμβρίου 2010, με την παρουσία του Αντεισαγγελέα του Αρείου Πάγου Νικολάου Τσάγγα (γιατί κωλύεται ο Εισαγγελέας του Αρείου Πάγου) και της Γραμματέως Αικατερίνης Φωτοπούλου, για να δικάσει την αίτηση των αναιρεσειόντων-κατηγορουμένων: 1. Κ. Γ. του Ι., κατοίκου ... και 2. Χ. Κ. του Κ., κατοίκου ..., που παραστάθηκαν με την πληρεξούσια δικηγόρο τους Αργυρώ Φωτάκη, περί αναιρέσεως της υπ' αριθμ. 3602/2009 αποφάσεως του Τριμελούς Εφετείου Θεσσαλονίκης. Με πολιτικώς ενάγοντα τον Κ. Σ. του Γ., κάτοικο …, ο οποίος δεν παραστάθηκε στο ακροατήριο. Το Τριμελές Εφετείο Θεσσαλονίκης, με την ως άνω απόφασή του διέταξε όσα λεπτομερώς αναφέρονται σ' αυτή, και οι αναιρεσείοντες-κατηγορούμενοι ζητούν την αναίρεση αυτής, για τους λόγους που αναφέρονται στην από 25 Ιουνίου 2010 αίτησή της περί αναιρέσεως, η οποία καταχωρίστηκε στο οικείο πινάκιο με τον αύξοντα αριθμό 1051/2010.

Αφού άκουσε Την πληρεξούσια δικηγόρο των αναιρεσειόντων, που ζήτησε όσα αναφέρονται στα σχετικά πρακτικά και τον Αντεισαγγελέα του Αρείου Πάγου, που πρότεινε να απορριφθεί η κρινόμενη αίτηση αναίρεσης.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Από το συνδυασμό των διατάξεων των άρθρων 362 και 363 Π.Κ. κατά την πρώτη των οποίων "όποιος με οποιονδήποτε τρόπο ενώπιον τρίτου ισχυρίζεται ή διαδίδει για κάποιον άλλον, γεγονός που μπορεί να βλάψει την τιμή ή την υπόληψη του τιμωρείται με φυλάκιση μέχρι δύο ετών ή με χρηματική ποινή" και κατά την δεύτερη "αν στην περίπτωση του άρθρου 362 το γεγονός είναι ψευδές και ο υπαίτιος γνώριζε ότι αυτό είναι ψευδές, τιμωρείται με φυλάκιση τουλάχιστον τριών μηνών", προκύπτει ότι το έγκλημα της συκοφαντικής δυσφημήσεως προϋποθέτει είτε ισχυρισμόν ενώπιον τρίτου ψευδούς γεγονότος που μπορεί να βλάψει την τιμή ή την υπόληψη άλλου, είτε διάδοση σε τρίτον τοιούτου γεγονότος, το οποίον ανεκοινώθη προηγουμένως στον υπαίτιο από άλλον.

Ως γεγονός δε κατά την έννοια των άνω διατάξεων θεωρείται κάθε συγκεκριμένο περιστατικό του εξωτερικού κόσμου, που ανάγεται στο παρελθόν ή το παρόν υποπίπτει στις αισθήσεις και είναι δεκτικό αποδείξεως καθώς και κάθε συγκεκριμένη σχέση ή συμπεριφορά, αναφερομένη στο παρελθόν ή το παρόν, που υποπίπτει στις αισθήσεις και αντίκειται στην ηθική και την ευπρέπεια.

Η συκοφαντική δυσφήμηση τελείται δια του τύπου όταν έχει γίνει με δημοσίευση εντύπου και ως τοιούτο δεν θεωρείτο το ραδιόφωνο ή η τηλεόραση. Ειδικότερα οι διατάξεις των άρθρων 1 παρ. 1 και 2 παρ. 1 και 2 του Α.Ν. 1092/1938 "περί Τύπου", οι οποίες επανήλθαν σε ισχύ με το άρθρο 2 του Ν. 10/1975 και οι οποίες δεν κατηργήθησαν από την παρ. 1 του άρθρου μόνου του Ν. 2243/1994, γιατί αυτές δεν εμπίπτουν στην έννοια της ουσιαστικής ποινικής δικονομικής διατάξεως αλλ' απλώς και μόνον προσδιορίζουν την έννοια του τύπου, του εντύπου, του δημοσιεύματος και της δημοσιεύσεως, ορίζουν ότι "Τύπος και έντυπον, επί των οποίων εφαρμόζονται οι διατάξεις του νόμου τούτου είναι πάν ό,τι εκ τυπογραφίας ή οιουδήποτε άλλου μηχανικού ή χημικού μέσου, παράγεται εις όμοια αντίτυπα και χρησιμεύει εις πολλαπλασιασμόν ή διάδοσιν χειρογράφων, εικόνων, παραστάσεων, μετά ή άνευ σημειώσεων, ή μουσικών έργων μετά κειμένου ή επεξηγήσεων ή φωνογραφικών πλακών....". "Ως δημοσίευσις εντύπου θεωρείται η διανομή, πώλησις, καθώς και η εις δημόσιον μέρος ή εν δημοσία συναθροίσει ή εις μέρος προσιτόν εις το κοινόν τοιχοκόλλησις ή έκθεσις παντός εντύπου".

Και "Αδίκημα του Τύπου υπάρχει όταν λάβη χώραν ή κατά την προηγουμένην παράγραφον δημοσίευσις". Από τις διατάξεις αυτές προκύπτει ότι για τη στοιχειοθέτηση των εγκλημάτων που τελούνται δια του Τύπου, δηλαδή των εγκλημάτων του κοινού δικαίου που προβλέπονται από τον Ποινικό Κώδικα ή από τους ειδικούς ποινικούς νόμους και τελούνται με κατάχρηση του Τύπου ως μέσου για την εκδήλωση τους (Ολ.

ΑΠ. 759/1988), δεν αρκεί να συντρέχει το στοιχείο του εντύπου, όπως εννοιολογικώς προσδιορίζεται από το ως άνω άρθρο 1 του Α.Ν. 1092/1938, αλλά προσαπαιτείται και η δημοσίευση του, η οποία σύμφωνα με το άρθρο 2 παρ.1 του ιδίου νόμου θεωρείται ότι υπάρχει όταν συντελεσθεί η διανομή πώληση του εντύπου, καθώς και η τοιχοκόλληση ή έκθεση αυτού σε δημόσιο μέρος ή σε δημόσια συνάθροιση ή σε μέρος προσιτό στο κοινό.

Κατά συνέπεια, ανακοίνωση από τηλεοράσεως δυσφημηστικών γεγονότων, αφού η τηλεόραση δεν αποτελεί τυπογραφία ούτε θεωρείται μηχανικό μέσο πολλαπλασιασμού χειρογράφων και δεν θεωρείται ως τύπος ή έντυπο, δεν στοιχειοθετούν αδίκημα τελούμενο δια του τύπου (ΑΠ 726/2010, 1030/2009). Περαιτέρω, κατά το άρθρο 510 παρ. 1 στοιχ.

Ε' ΚΠΔ λόγο αναιρέσεως αποτελεί και η εσφαλμένη ερμηνεία ή εφαρμογή ουσιαστικής ποινικής διατάξεως. Εσφαλμένη ερμηνεία υπάρχει όταν ο Δικαστής αποδίδει στο νόμο διαφορετική έννοια από εκείνη που πραγματικά έχει, ενώ εσφαλμένη εφαρμογή υπάρχει όταν το Δικαστήριο της ουσίας δεν υπάγει σωστά τα πραγματικά περιστατικά που δέχτηκε ότι αποδείχτηκαν στη διάταξη που εφαρμόστηκε.

Στην προκειμένη περίπτωση, με την προσβαλλόμενη 3602/2009 απόφαση, το Τριμελές Εφετείο Θεσσαλονίκης δέχτηκε ανελέγκτως ότι: "Οι κατηγορούμενοι Κ. Γ. και Χ. Κ. είχαν από παλαιά οικονομικές συναλλαγές και σχέσεις με τον εγκαλούντα Κ. Σ. λόγω ενασχόλησής τους με την ίδια ή παρόμοιες επαγγελματικές δραστηριότητες.

Όλοι τους ησχολούντο με την εκμετάλλευση κυλικείων διαφόρων δημοσίων κτιρίων και πολλές φορές στο παρελθόν βρέθηκαν αντιμέτωποι κατά τις διαδικασίες μίσθωσης των χώρων αυτών, που διενεργούνται συνήθως με πλειοδοτικούς διαγωνισμούς. Στα πλαίσια της αντιδικίας αυτής και ενόσω οι σχέσεις μεταξύ του πρώτου κατηγορουμένου και του εγκαλούντος βρίσκονταν σε πολύ άσχημο σημείο, αυτοί, αφού ήλθαν σε συνεννόηση με το δημοσιογράφο Δ.

Β., ο οποίος παρουσιάζει στο τηλεοπτικό σταθμό πανελλήνιας εμβέλειας "ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ" την εκπομπή "Είναι γεγονός", έλαβαν μέρος σε συνεχόμενες εκπομπές του σταθμού αυτού, είτε παριστάμενοι αυτοπροσώπως στο στούντιο της εκπομπής, είτε παρεμβαίνοντας στην εκπομπή τηλεφωνικά. Ειδικότερα στις 22-1-2003 συμμετείχαν στην προαναφερόμενη εκπομπή, τόσο ο εγκαλών όσο και ο πρώτος κατηγορούμενος για να συζητήσουν για τη μεταξύ τους ανακύψασα οικονομική διαφορά, αλλά παρενέβη τηλεφωνικά και ο δεύτερος κατηγορούμενος Χ.

Κ., ο οποίος διηγήθηκε ένα περιστατικό που συνέβη όταν μετέβη στο ΙΚΑ Τούμπας για να ενημερωθεί για την ύπαρξη ή μη οφειλών του εγκαλούντος και συγκεκριμένα για επίθεση που δέχθηκε από άγνωστο άτομο, με αποτέλεσμα το σοβαρό τραυματισμό του. Και ενώ δήλωνε ότι υπέβαλε μήνυση κατ'αγνώστων και δεν έμαθε πότε ποιος τον κτύπησε στη συνέχεια άφησε σαφείς υπόνοιες για την ανάμειξη του εγκαλούντος στο περιστατικά λέγοντας: "Δεν γνωρίζω σήμερα ποιος ήταν από πίσω.

Κοιτάξτε εγώ με τον κύριο Σ. έχουμε εδώ και 9 χρόνια αντιπαλότητα. Όχι εγώ, μάλλον περισσότερο αυτός ......", υπονοώντας εμμέσως πλην σαφέστατα αυτόν ως ηθικό αυτουργό της εναντίον του επιθέσεως λόγω της αντιπαλότητάς τους. Όταν δε ρωτήθηκε από το δημοσιογράφο Δ. Β. για το αν η αντιπαλότητα που επικαλείται είναι έννοια πιο προχωρημένη από τον ανταγωνισμό, αυτός απάντησε: "Κοιτάξτε ο κ.

Σ. έχει ένα τρόπο να εκβιάζει με διάφορες μεθόδους. Δεν ξέρω τι μέθοδο χρησιμοποιεί και πως τη χρησιμοποιεί, εκβιάζει πράγματα και διάφορους. Και συναδέλφους και άλλους ....." και συνεχίζοντας λέγει: "Έχει τον τρόπο του. Έχω ακούσει και πιο παλιά για εκβιασμούς και με άλλον τρόπο". Στη συνέχεια όταν ρωτήθηκε από τον δημοσιογράφο αν έχει αποδείξεις για όσα λέγει, εμφανίζει τον εγκαλούντα ως αδίστακτο άτομο που επιτυγχάνει επαγγελματικά και αναλαμβάνει έργα με δυσφημήσεις και εκβιασμούς, λέγοντας συγκεκριμένα: "Εντάξει έχει τρόπους ο κ.

Σ.. Εγώ έχω έγγραφα που δυσφημίζει, να έχει τρόπους να δυσφημίζει τον άλλον και όταν παρατηρείται από το δημοσιογράφο ότι αυτό δεν είναι εκβιασμός απαντά ¨....... μπορεί να πάρει μια δουλειά¨. Όταν δε του ζητήθηκε να δώσει παράδειγμα των όσων λέγει περί εκβιασμών δηλώνει ¨Προσωπικά σε εμένα προφορικά, μπροστά σε διαγωνισμούς, πριν μπούμε στους διαγωνισμούς επανειλημμένως με έχει εκβιάσει¨ και συνεχίζει λέγοντας ότι τον απείλησε επίσης με ¨διάφορες απειλές¨ όπως ¨Να μην ξαναπατήσει εδώ, να φύγει από εδώ¨.

Στη συνέχεια δε δήλωσε "υπάρχουν και άλλοι συνάδελφοι που ήταν μπροστά, που τα άκουγαν ότι εκβίαζε. Είναι γνωστό, το ξέρουν όλοι. Εκβιαστής είναι, το ξέρει και ο ίδιος, άσχετα αν δεν θέλει να το πιστέψει, να βγει στον αέρα. Ακολούθως ο κατηγορούμενος Κ. Γ. όταν ρωτήθηκε από το δημοσιογράφο Δ. Β. αν ο εγκαλών υπήρξε εκβιαστής, απάντησε σχετικά:

Για το συγκεκριμένο περιστατικό έχω μόνο να πω, ότι εγώ προέτρεψα τον κ. Κ. να μην πάει στο ΙΚΑ για να μην τυχόν - γιατί εγώ γνωρίζω την ιστορία, είναι δυο χρόνια μέχρι σήμερα αυτή η κατάσταση με τον κύριο Σ. - τον προέτρεψα ότι δεν μπορεί να κάνει τίποτα περισσότερο απ' ότι έχω κάνει ήδη εγώ στο ΙΚΑ και δεν θα περιμένει καμία απάντηση.

Και τον προ-έτρεψα τότε, γιατί είχαμε επικοινωνία, να μην πάει στο ΙΚΑ, για να μην του συμβεί αυτό που υπέθεσα ότι μπορούσε να συμβεί, που δυστυχώς συνέβη¨ συμφωνώντας έτσι ευθέως με όσα ανέφερε ανωτέρω ο Χ. Κ. Ερωτώμενος στη συνέχεια από το δημοσιογράφο αν την επίθεση εναντίον του κ. Κ. τη συνδέει εμμέσως, με το ότι πήγε στο ΙΚΑ για να ενημερωθεί για τον εγκαλούντα απάντησε:

¨Τα γεγονότα μας οδηγούν εκεί. Και όταν κλήθηκα και στην Ασφάλεια και έδωσα κατάθεση φυσικά και ανέφερα ότι συνδέονται αυτές οι καταστάσεις¨. Συνεχίζοντας ο κατηγορούμενος Κ. Γ. αφού έθεσε μια σειρά ερωτημάτων για την προέλευση των εισοδημάτων του εγκαλούντος, κατέληξε αναρωτώμενος ¨Και τα λεφτά που χαρίζει ή μάλλον που δανείζει;

Πως τόσα λεφτά να δανείζει και να μοιράζει έτσι. Μήπως είναι τίποτα άλλο; Μήπως πρέπει να πάει αλλού;¨ και ερωτώμενος αν υπονοεί τοκογλυφία απάντησε ¨Είναι θέμα μαύρου χρήματος¨. Ακολούθως δε διερωτήθηκε ¨μέσα στο λιμάνι, τι κάνει ο κύριος Σ.; Στο λιμάνι τι κάνει κάθε μέρα; Περιμένει εμένα, ενώ γνωρίζει ότι ο εγκαλών διατηρεί εταιρεία φορτοεκφορτώσεως στον Ο.Λ.Θ.

Όταν δε ρωτήθηκε από το δημοσιογράφο αν εννοεί ότι ο εγκαλών έχει παράνομη δραστηριότητα στο λιμάνι απάντησε ¨Πιθανόν και αυτό να έχει¨, αφήνοντας σαφείς και σκόπιμες υπόνοιες ότι η παρουσία του στο χώρο του Λιμένος Θεσσαλονίκης, δεν αφορά κάποια νόμιμη ενασχόληση αλλά κάποια παράνομη δραστηριότητα απ' όπου κερδίζει ¨μαύρο χρήμα¨ αν και γνώριζε, όπως προκύπτει από τις καταθέσεις των εξετασθέντων μαρτύρων, την επαγγελματική δραστηριότητα του εγκαλούντος στους χώρους του Ο.Λ.Θ.

Όλα τα παραπάνω γεγονότα, που ισχυρίστηκαν και διέδωσαν οι κατηγορούμενοι για τον εγκαλούντα ενώπιον του προαναφερομένου δημοσιογράφου, των τεχνικών της εκπομπής, αλλά και όσων τηλεθεατών παρακολούθησαν την εκπομπή, όπως προκύπτει από το κείμενο απομαγνητοφώνησης της βιντεοσκόπησης της εκπομπής, μπορούσαν να βλάψουν την τιμή και την υπόληψη του εγκαλούντος, ήταν δε ψευδή και οι κατηγορούμενοι γνώριζαν ότι αυτά είναι ψευδή.

Επομένως πρέπει οι κατηγορούμενοι να κηρυχθούν ένοχοι για την πράξη της συκοφαντικής δυσφήμησης που τους αποδίδεται με το κατηγορητήριο".

Ακολούθως κήρυξε ενόχους τους αναιρεσείοντες της πράξεως της συκοφαντικής δυσφήμησης. Όπως προκύπτει από τα πρακτικά της απόφασης αυτής, οι αναιρεσείοντες προέβαλαν τον ισχυρισμό ότι η πράξη τους αυτή τελέστηκε δια του τύπου και ως εκ τούτου υπέκειτο στην βραχυπρόθεσμη παραγραφή του άρθρου 48 (47) του ΑΝ 1092/1938 περί τύπου, ήτοι των 18 μηνών, η οποία είχε συμπληρωθεί μέχρι την επίδοση του κλητηρίου θεσπίσματος, σε κάθε δε περίπτωση των 42 μηνών μετά του χρόνου αναστολής συμπληρώσεως της παραγραφής. Το άνω δικαστήριο της ουσίας, με παρεμπίπτουσα απόφαση του απέρριψε τον ισχυρισμό τους αυτό, ορθώς κρίνοντας ορθώς ότι το αδίκημα αυτό όταν τελείται δια της τηλεοράσεως δεν είναι αδίκημα που τελείται δια του τύπου και υπόκειται στην κοινή παραγραφή των άρθρων 111 παρ. 3 ΠΚ, η οποία είναι πενταετής και σε περίπτωση αναστολής της οκταετής, η οποία και δεν είχε συμπληρωθεί. Έτσι κρίνοντας το άνω Δικαστήριο, σύμφωνα με τα ανωτέρω, ορθώς ερμήνευσε και εφήρμοσε το νόμο και ο περί του αντιθέτου εκ του άρθρου 510 παρ. 1 στοιχ. Ε' ΚΠΔ μοναδικός λόγος της αίτησης αναίρεσης περί εσφαλμένης ερμηνείας και εφαρμογής των άνω διατάξεων είναι αβάσιμος και συνακολούθως η αίτηση πρέπει να απορριφθεί και καταδικαστεί ο κάθε αναιρεσείων στα δικαστικά έξοδα (άρθρ. 583 παρ. 1 ΚΠΔ).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την υπ' αριθ. 357/25-6-2010 αίτηση των Κ. Γ. του Ι. και Χ. Κ. του Κ., κατοίκων ... και …, αντίστοιχα, για αναίρεση της 3602/2009 απόφασης του Τριμελούς Εφετείου Θεσσαλονίκης. Και Επιβάλλει σε κάθε αναιρεσείοντα τα δικαστικά έξοδα που ανέρχονται σε διακόσια είκοσι (220) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα την 1η Δεκεμβρίου 2010.

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα, σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στις 17 Δεκεμβρίου 2010.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ