2007/2009 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 2007 / 2009 (Γ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 2007/2009

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Δημήτριο Κανελλόπουλο, Αντιπρόεδρο, Ελισάβετ Μουγάκου-Μπρίλλη, Μίμη Γραμματικούδη, Ιωάννη Σίδερη και Σπυρίδωνα Μιτσιάλη, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 20 Μαϊου 2009, με την παρουσία και της γραμματέως Φωτεινής Σαμέλη, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: ..., ο οποίος εκπροσωπήθηκε από την πληρεξούσια δικηγόρο του Μαρία Γρύσπου-Δημότση.

Του αναιρεσιβλήτου: ..., ο οποίος εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Κωνσταντίνο Βέμμο.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 27-12-2002 αγωγή του ήδη αναιρεσιβλήτου, που κατατέθηκε στο Ειρηνοδικείο Τανίας-Δολιανών. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 3/2004 του ίδιου Δικαστηρίου και 34/2006 του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Τρίπολης. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί ο αναιρεσείων με την από 14-7-2006 αίτησή του και με τους από 26-2-2008 πρόσθετους λόγους. Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω. Η Εισηγητής Αρεοπαγίτης Ελισάβετ Μουγάκου-Μπρίλλη ανέγνωσε την από 14-3-2008 έκθεσή της, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της κρινόμενης αίτησης αναίρεσης και των προσθέτων λόγων. Η πληρεξούσια του αναιρεσείοντος ζήτησε την παραδοχή της αίτησης και των προσθέτων λόγων αναιρέσεως, ο πληρεξούσιος του αναιρεσιβλήτου την απόρριψή τους, καθένας δε την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Από τη διάταξη του άρθρου 560 αριθ. 1 εδάφ. β' ΚΠολΔ προκύπτει, ότι κατά της απόφασης του ειρηνοδικείου ή απόφασης του πρωτοδικείου που εκδόθηκε σε έφεση κατά απόφασης του ειρηνοδικείου δημιουργείται λόγος αναίρεσης, αν το δικαστήριο της ουσίας παραβίασε δίδαγμα της κοινής πείρας, που αφορά την εφαρμογή των κανόνων του δικαίου ή την υπαγωγή των πραγματικών γεγονότων σ' αυτούς, ενώ δεν δημιουργείται τέτοιος λόγος, αν το δικαστήριο της ουσίας χρησιμοποίησε τέτοιο δίδαγμα προς έμμεση απόδειξη ή προς εκτίμηση της αποδεικτικής αξίας των αποδεικτικών μέσων που προσκομίστηκαν (ΟλΑΠ 8/2005). Ο πρώτος, επομένως, λόγος της αναίρεσης, με τον οποίο, κατ' ορθή εκτίμησή του, αποδίδεται στην προσβαλλόμενη απόφαση η από τον αριθμό 1 εδάφιο β' του άρθρου 560 ΚΠολΔ πλημμέλεια, γιατί το Εφετείο δεν χρησιμοποίησε τα διδάγματα της κοινής πείρας, προκειμένου να διαγνώσει ότι ο εναγόμενος και ήδη αναιρεσείων απέκτησε την κυριότητα του επίδικου ακινήτου με τακτική, αλλιώς έκτακτη χρησικτησία, μη υπάγοντας τα πραγματικά γεγονότα που αποδείχθηκαν στους κανόνες των άρθρων 1041 και 1045 ΑΚ, είναι απορριπτέος ως απαράδεκτος, ως αιτιώμενος τη μη χρησιμοποίηση των διδαγμάτων της κοινής πείρας προς διαπίστωση της βασιμότητας των πραγματικών περιστατικών, που αυτός επικαλέστηκε για τη θεμελίωση του περί ιδίας κυριότητας ισχυρισμού του.

Κατά τη διάταξη του άρθρου 560 ΚΠολΔ κατά των αποφάσεων των ειρηνοδικείων, καθώς και των αποφάσεων των πρωτοδικείων που εκδίδονται σε εφέσεις κατά των αποφάσεων των ειρηνοδικείων, επιτρέπεται αναίρεση μόνο 1) αν παραβιάστηκε κανόνας του ουσιαστικού δικαίου...., 2) αν το δικαστήριο δεν συγκροτήθηκε όπως ορίζει ο νόμος..., 3) αν το δικαστήριο έχει υπερβεί τη δικαιοδοσία των πολιτικών δικαστηρίων ή δεν είχε καθ' ύλην αρμοδιότητα και 4) αν παράνομα αποκλείστηκε η δημοσιότητα της διαδικασίας.

Από την αμέσως πιο πάνω διάταξη προκύπτει, ότι η απαρίθμηση των λόγων αναίρεσης κατά των αποφάσεων των ειρηνοδικείων καθώς και των αποφάσεων των πρωτοδικείων, που εκδίδονται κατά των αποφάσεων των ειρηνοδικείων είναι περιοριστική. Οι λόγοι αναίρεσης είναι μόνο τέσσερις και αντιστοιχούν προς τους λόγους αναίρεσης που προβλέπονται από τους αριθμούς 1,2,4,5 και 7 αντίστοιχα, του άρθρου 559 ΚΠολΔ, προς τους οποίους όμως δεν ταυτίζονται απολύτως.

Έτσι, δεν ιδρύεται ο λόγος, όταν το Πολυμελές Πρωτοδικείο, που δίκασε ως Εφετείο, παρά το νόμο έλαβε υπόψη πράγματα που δεν προτάθηκαν ή δεν έλαβε υπόψη πράγματα που προτάθηκαν και έχουν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης, όταν παρά το νόμο δέχθηκε πράγματα που έχουν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης ως αληθινά χωρίς απόδειξη και όταν η απόφασή του δεν έχει τη νόμιμη βάση της.

Οι δεύτερος, τρίτος, τέταρτος και πέμπτος, επομένως λόγοι της αναίρεσης, καθώς και οι πρώτος και δεύτερος, αντίστοιχα, κατά το δεύτερο μέρος τους, πρόσθετοι λόγοι, με τους οποίους, υπό την επίκληση των αριθμών 8 περίπτ. β',19,10, 8 περίπτ β' και 19, αντίστοιχα, του άρθρου 559 ΚΠολΔ, προβάλλονται οι πλημμέλειες, ότι το Πολυμελές Πρωτοδικείο που δίκασε ως Εφετείο, δεν έλαβε υπόψη τον ισχυρισμό του εναγομένου και ήδη αναιρεσείοντα περί κτήσης ίδιας κυριότητάς του στο επίδικο ακίνητο με τακτική και έκτακτη χρησικτησία, στέρησε την απόφασή του από τη νόμιμη βάση της, γιατί δεν αιτιολόγησε επαρκώς ποιες είναι οι πράξεις νομής του ενάγοντα και ήδη αναιρεσιβλήτου στο επίδικο ακίνητο, ούτε, επίσης, απαρίθμησε τις τελευταίες, δέχθηκε ως πράξη νομής του τελευταίου επί του επιδίκου το κέντρωμα μερικών άγριων καστανιών, στηρίζοντας την κρίση του αυτή στην κατάθεση του μάρτυρα ανταπόδειξης ..., ο οποίος όμως κατέθεσε, ότι οι καστανιές που κέντρωσε ο αναιρεσίβλητος ήταν σε εδαφικό τμήμα εκτός του επιδίκου, δεν έλαβε υπόψη το αίτημα του αναιρεσείοντα για διεξαγωγή αυτοψίας και, τέλος, στέρησε την απόφασή του από τη νόμιμη βάση της, γιατί δεν αιτιολόγησε το χρόνο νομής του αναιρεσιβλήτου στο επίδικο ακίνητο, που οδήγησε στην κτήση της κυριότητας του τελευταίου στο εν λόγω ακίνητο με έκτακτη χρησικτησία, καθώς και τον τρόπο κτήσης της κυριότητας του άμεσου δικαιοπαρόχου του αναιρεσιβλήτου στο ακίνητο αυτό ... (κληρονομική διαδοχή), είναι απορριπτέοι ως απαράδεκτοι.

Από τις διατάξεις των άρθρων 118 αριθ.3, 566 παρ. 1 και 577 παρ.3 ΚΠολΔ προκύπτει, ότι στο έγγραφο της αναίρεσης πρέπει να αναφέρεται κατά τρόπο σαφή, ορισμένο και ευσύνοπτο, η νομική πλημμέλεια που αποδίδεται στο δικαστήριο της ουσίας, ώστε να είναι δυνατόν να διαπιστωθεί αν και ποιο λόγο αναίρεσης, από τους περιοριστικώς αναφερομένους στο άρθρο 560 ΚΠολΔ, θεμελιώνει η προβαλλόμενη αιτίαση.

Ειδικά, για να είναι ορισμένος ο από τον αριθμό 1 του άρθρου 560 ΚΠολΔ λόγος αναίρεσης πρέπει να διαλαμβάνει, μεταξύ άλλων, τη συγκεκριμένη διάταξη του ουσιαστικού δικαίου που παραβιάστηκε και το αποδιδόμενο στο δικαστήριο νομικό σφάλμα περί την ερμηνεία και εφαρμογή του ουσιαστικού νόμου, εφόσον δε το δικαστήριο έκρινε κατ' ουσίαν την υπόθεση, την ελάσσονα πρόταση του νομικού του συλλογισμού, δηλαδή τα πραγματικά γεγονότα που αυτό δέχθηκε, υπό τα οποία και συντελέστηκε η προβαλλόμενη παραβίαση των κανόνων του ουσιαστικού δικαίου (ΟλΑΠ 32/1996).

Για το ορισμένο, επίσης, του λόγου της αναίρεσης σε περίπτωση παραβίασης περισσότερων της μιας διατάξεων πρέπει να εξειδικεύονται για καθεμιά απ' αυτές οι κρίσιμες ουσιαστικές παραδοχές του δικαστηρίου και το υπαγωγικό σφάλμα του τελευταίου. Στην προκείμενη περίπτωση, με τους πρώτο και δεύτερο, αντίστοιχα, κατά το πρώτο μέρος τους, πρόσθετους λόγους προβάλλεται η από τον αριθμό 1 του άρθρου 560 ΚΠολΔ πλημμέλεια, γιατί το Πολυμελές Πρωτοδικείο, που δίκασε ως Εφετείο, με το να δεχθεί ότι "κύριος του επιδίκου τμήματος είναι ο ενάγων νεμόμενος αυτό με διάνοια κυρίου από το έτος 1972 και εφεξής ήτοι για διάστημα άνω των είκοσι ετών", χωρίς παράλληλα να δεχθεί την κτήση της κυριότητας του ενάγοντα και ήδη αναιρεσιβλήτου στο επίδικο ακίνητο με τακτική ή έκτακτη χρησικτησία και περαιτέρω με το να δεχθεί ότι ο τελευταίος εγκατέλειψε το εν λόγω ακίνητο κατά το χρονικό διάστημα των ετών 1983-1988, δηλαδή απόλεσε τη νομή του σ' αυτό κατά το παραπάνω χρονικό διάστημα, παραβίασε ευθέως τις ουσιαστικού δικαίου διατάξεις των άρθρων 1041 και 1045 ΑΚ, ενώ με το να δεχθεί ότι ο πατέρας του αναιρεσιβλήτου ...

υπεισήλθε στην κληρονομία της θανούσας το έτος 1945, χωρίς διαθήκη, μητέρας του ..., στην οποία-κληρονομία-περιλαμβανόταν και η οικοπεδική έκταση, τμήμα της οποίας αποτελεί το επίδικο ακίνητο, χωρίς να δεχθεί ότι ο ... υπήρξε μοναδικός εξ αδιαθέτου κληρονόμος της πιο πάνω μητέρας του, τη γνωστοποίηση από μέρους του της νομής χρησικτησίας του για το δικό του αποκλειστικά λογαριασμό στους συγκληρονόμους του, μνεία της καλής πίστης του τελευταίου κ.ά, παραβίασε ευθέως τις ουσιαστικού δικαίου διατάξεις των άρθρων 1045 και 1710 ΑΚ, τις διατάξεις του ν. 2310/1920 για την εξ αδιαθέτου κληρονομική διαδοχή και τις διατάξεις του ΒΡΔ για την κτήση της κυριότητας σε ακίνητο με έκτακτη χρησικτησία που ίσχυαν πριν από την έναρξη ισχύος του ΑΚ (23-2-1946).

Οι ερευνώμενοι αυτοί πρόσθετοι λόγοι είναι απορριπτέοι προεχόντως ως αόριστοι, εφόσον δεν διαλαμβάνονται σ' αυτούς παρά μόνο αποσπασματικά όλες οι κρίσιμες ουσιαστικές παραδοχές της προσβαλλόμενης απόφασης, δηλαδή τα πραγματικά περιστατικά που δέχθηκε το δικαστήριο της ουσίας υπό τα οποία και συντελέστηκαν οι φερόμενες παραβιάσεις του νόμου και δεν εξειδικεύεται το υπαγωγικό σφάλμα του δικαστηρίου, δηλαδή αν η παραβίαση της καθεμιάς από τις προμνημονευόμενες ουσιαστικές διατάξεις οφείλεται σε ψευδή ερμηνεία ή εσφαλμένη εφαρμογή της, ώστε να μπορεί να ελεγχθεί, αν οι αιτιάσεις που προσάπτονται στην προσβαλλόμενη απόφαση οδήγησαν σε εσφαλμένο διατακτικό, παράλληλα δε ο δεύτερος και για τον πρόσθετο λόγο ότι δεν μνημονεύονται σ' αυτόν οι ειδικότερες διατάξεις του ν. 2310/1920 και τον ΒΡΔ, που φέρονται ότι παραβιάστηκαν.

Και αυτά ανεξάρτητα από το ότι ο δεύτερος, κατά το πρώτο μέρος του, πρόσθετος λόγος είναι απορριπτέος ως αλυσιτελής, εφόσον η μη πληττόμενη επιτυχώς με λόγο αναίρεσης κύρια αιτιολογία της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης ως προς την κτήση της κυριότητας του αναιρεσιβλήτου στο επίδικο ακίνητο με τα προσόντα της έκτακτης χρησικτησίας από το έτος 1972, οπότε του δωρήθηκε άτυπα από τον πατέρα του ...

και μέχρι το έτος 1999, οπότε καταλήφθηκε αυτό παράνομα και αυθαίρετα από τον αντίδικό του, στηρίζει αυτοτελώς το διατακτικό της πιο πάνω απόφασης.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 14-7-2006 αίτηση του ... για αναίρεση της 34/2006 απόφασης του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Τρίπολης, που δίκασε ως Εφετείο, καθώς και τους από 26-2-2008 πρόσθετους λόγους της. Και,

Καταδικάζει τον αναιρεσείοντα στην πληρωμή των δικαστικών εξόδων του αναιρεσιβλήτου, τα οποία ορίζει σε χίλια οκτακόσια (1800) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 30 Ιουνίου 2009.

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα, σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 23 Σεπτεμβρίου 2009.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ