2001/2007 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 2001 / 2007 (Α1, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ) Αριθμός 2001/2007

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

A1΄ Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Δημήτριο Λοβέρδο, Αντιπρόεδρο, Βασίλειο Ρήγα- Εισηγητή, Δημήτριο Δαλιάνη, Γεώργιο Γιαννούλη και Γεώργιο Χρυσικό, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του την 1η Οκτωβρίου 2007, με την παρουσία και της Γραμματέως Σουζάνας Κουφιάδου, για να δικάσει μεταξύ:

Της αναιρεσείουσας: Της ανώνυμης ασφαλιστικής εταιρείας με την επωνυμία "ALPHA ΑΣΦΑΛΙΣΤΙΚΗ Α.Ε." πρώην "ΕΛΛΗΝΟΒΡΕΤΤΑΝΙΚΗ Α.Ε." που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα, την οποία εκπροσώπησε ο πληρεξούσιος δικηγόρος της Ανδρέας Πέτσας με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 Κ.Πολ.Δ.

Του αναιρεσίβλητου: ....., τον οποίο εκπροσώπησε η πληρεξούσια δικηγόρος του Αρτεμισία Κομπάρου με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 Κ.Πολ.Δ.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 17.3.1998 αγωγή του ....., ήδη αναιρεσιβλήτου, που κατατέθηκε στο Πολυμελές Πρωτοδικείο Αθηνών. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 5960/1999 οριστική του ίδιου δικαστηρίου και 6223/2005 του Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας αποφάσεως ζητά η αναιρεσείουσα με την από 16.12.2005 αίτησή της.

Κατά τη συζήτηση της αιτήσεως αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Βασίλειος Ρήγας ανέγνωσε την από 23.7.2007 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της κρινόμενης αιτήσεως αναιρέσεως. Η πληρεξούσια δικηγόρος του αναιρεσείοντος ζήτησε την παραδοχή της αιτήσεως αναιρέσεως, ο πληρεξούσιος δικηγόρος της αναιρεσίβλητης την απόρριψή της και καθένας την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Επειδή κατά το άρθρο 559 αρ. 1 ΚΠολΔ, επιτρέπεται αναίρεση, αν παρεβιάσθη κανόνας του ουσιαστικού δικαίου, στον οποίο περιλαμβάνονται και οι ερμηνευτικοί κανόνες των δικαιοπραξιών, αδιάφορο αν πρόκειται για νόμο ή έθιμο, ελληνικό ή ξένο, εσωτερικού ή διεθνούς δικαίου. Εξάλλου, κατά το αυτό άρθρο 559 αρ. 19 ΚΠολΔ, επιτρέπεται αναίρεση, αν η απόφαση δεν έχει νόμιμη βάση και ιδίως αν δεν έχει καθόλου αιτιολογίες ή έχει αιτιολογίες αντιφατικές ή ανεπαρκείς επί ζητήματος που ασκεί ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης.

Εν προκειμένω, το Εφετείο εδέχθη με την αναιρεσιβαλλομένη απόφασή του τα ακόλουθα: "Ο ενάγων είχε στην κυριότητά του ένα ΙΧΕ αυτοκίνητο, τύπου ΜΕΡΣΕΝΤΕΣ - 500 SEL, αυτόματο, το οποίο με το με αριθμό ... συμβόλαιο, είχε ασφαλίσει για τον κίνδυνο κλοπής και πυρκαγιάς στην εναγομένη ασφαλιστική εταιρεία, έναντι ασφαλιστικού ποσού, 25.000.000 δρχ. για το χρονικό διάστημα από 12-11-1985 μέχρι 12-11-1987. Κατόπιν έγκαιρης έγγραφης αίτησης του ενάγοντος, με επιστολή του που απέστειλε στην εναγομένη τον Σεπτέμβριο του 1987, για μη ανανέωση της συμβάσεως, στις 12-11-1987 που έληξε και ο χρόνος ασφάλισης, λύθηκε η άνω ασφαλιστική σύμβαση των διαδίκων και ουδέποτε ανανεώθηκε ή παρατάθηκε η διάρκειά της. Από την προσκομιζόμενη από 22-3-1993 βεβαίωση της εναγομένης, προκύπτει σαφώς ότι η εναγομένη παραδέχεται ότι το εν λόγω αυτοκίνητο του ενάγοντος στις 10-10-1988 που επήλθε ο ασφαλιστικός κίνδυνος δεν το κάλυπτε ασφαλιστικά. Στη βεβαίωση αυτή αναγράφονται: "Η εταιρεία μας κάλυπτε ασφαλιστικά το .... αυτοκίνητο ΜΕΡΣΕΝΤΕΣ του ενάγοντος μέχρι 12-11-1987, οπόταν και σταμάτησε η κάλυψη κατόπιν εγγράφου αιτήσεώς του, επειδή ήδη είχε εκδοθεί η ανανέωση της κάλυψης, με το ..... συμβόλαιο προέβη στην άμεση ακύρωσή της. Την 12-5-1988 εκ παραδρομής εξεδόθη ανανεωτήριο για την περίοδο 12-5-88 έως 12-11-88 χωρίς να έχει εισπραχθεί το αναλογούν ασφάλιστρο και με την πρόσθετη πράξη ..... ΑΚΥΡΩΘΗΚΕ το εκ παραδρομής εκδοθέν ανανεωτήριο και συνεπώς και η αντίστοιχη λογιστική εγγραφή. Εκ των προαναφερομένων συνεπάγεται ότι η ΕΛΛΗΝΟΒΡΕΤΑΝΙΚΗ ΑΕΓΑ από της 12-11-1987 ουδεμία ασφαλιστική κάλυψη παρείχε στον κ. .... για το αυτοκίνητο του και ουδεμία είσπραξη ασφαλίστρων έγινε για την περίοδο πέραν της 12-11-1987". Ο ενάγων, στη συνέχεια, το ίδιο αυτοκίνητο του, δυνάμει του προσκομιζομένου με αριθμό .... ασφαλιστηρίου συμβολαίου, ασφάλισε για τους ιδίους κινδύνους και με το ίδιο ποσό, στην ασφαλιστική εταιρεία "LA SUISSE CIE", για το διάστημα από 12-11-1987 μέχρι 12-5-1988 και με το επόμενο .... συμβόλαιο, για το διάστημα από 12-5-1988 μέχρι 12-11-1988. Κατά τη νύκτα της 9ης προς 10η Οκτωβρίου του 1988, το ασφαλισμένο αυτοκίνητο του ενάγοντος εκλάπη έξω από το σπίτι του και βρέθηκε ένα μήνα μετά ολοσχερώς κατεστραμμένο από πυρκαγιά από άγνωστους δράστες και έτσι ο ενάγων ζημιώθηκε κατά την τότε πραγματική εμπορική του αξία που ανερχόταν σε 15.000.000 δρχ. και όχι σε 25.000.000 δρχ. που είχε ασφαλισθεί. Στη συνέχεια ο ενάγων άσκησε την από 20-1-1989 αγωγή του εναντίον της ασφαλιστικής του ως άνω εταιρείας "LA SUISSE CIE", κατά τη συζήτηση της οποίας στις 18-3-1993 η τότε εναγομένη ισχυρίστηκε στο δικαστήριο ότι το παρ' αυτής ασφαλισμένο αυτοκίνητο του ενάγοντος ήταν την 10-10-1988 ταυτόχρονα ασφαλισμένο για τους ιδίους ως άνω επελθόντες κινδύνους και στην νυν εναγομένη ασφαλιστική εταιρεία, προσκόμισε δε προς απόδειξη του άνω ισχυρισμού της και το ..... ασφαλιστήριο συμβόλαιο-ανανεωτήριο συμβόλαιο της νυν εναγομένης για την ασφαλιστική κάλυψη του αυτοκινήτου από 12-11-1987 μέχρι 12-11-1988, ως και την .... Πρόσθετη Πράξη αυτής που ακύρωσε το άνω συμβόλαιο στις 10-10-1988. Το Εφετείο Αθηνών, δικάζον σε δεύτερο βαθμό την παραπάνω αγωγή του ενάγοντος, δυνάμει της με αριθμό 9596/1995 αποφάσεώς του, δέχθηκε την ένσταση της εναγομένης ότι το αυτοκίνητο του ενάγοντος, στις 9-10-1988 που επήλθε ο ασφαλιστικός κίνδυνος, είχε διπλή ασφαλιστική κάλυψη, για ολόκληρη την αξία του, με πρώτη ασφαλιστική σύμβαση εκείνη της νυν εναγομένης, στηριχθέν στα προαναφερθέντα δύο ανακριβή έγγραφα της εναγομένης, παραπλανήθηκε, θεώρησε αληθές το περιεχόμενο των άνω εγγράφων που προσκόμισε η τότε εναγομένη, ότι δήθεν είχε ανανεωθεί η σύμβαση, ότι δήθεν ο ενάγων είχε καταβάλει και τα ασφάλιστρα που επέστρεψε και ακυρώθηκε το συμβόλαιο αυτό με την εναγομένη μετά την κλοπή του αυτοκινήτου στις 10-10-1988 και, κατ' άρθρο 199 του Εμπ. Ν. έκρινε συνακόλουθα άκυρη τη δεύτερη ασφαλιστική σύμβαση με την τότε εναγομένη εταιρεία "LA SUISSE CIE" και απέρριψε την κατ' αυτής αγωγή του ενάγοντος ως αβάσιμη κατ' ουσία, ενώ αληθές ήταν ότι ο ενάγων εγκαίρως από το Σεπτέμβριο του 1988 εγγράφως με επιστολή του είχε γνωστοποιήσει την επιθυμία του να μην ανανεωθεί η σύμβαση κατά τη λήξη της στις 12-11-1987, ουδέποτε κατέβαλε ασφάλιστρα για το μετά την 11-12-1987 χρονικό διάστημα, γι΄ αυτό και από 11-12-1987 ασφάλισε το αυτοκίνητό του στη δεύτερη εταιρεία "LA SUISSE CIE". Σχετική δε αίτηση αναιρέσεως που ασκήθηκε από τον ενάγοντα κατά της 9596/1995 εφετειακής αποφάσεως με την 691/1997 απόφαση του Αρείου Πάγου, απορρίφθηκε και έτσι αμετάκλητα ο ενάγων απώλεσε τη δίκη εκείνη και τις απαιτήσεις του κατά της τότε εναγομένης ασφαλιστικής εταιρείας, από υπαιτιότητα των οργάνων της νυν εναγομένης ασφαλιστικής εταιρείας, που από αμέλειά τους ήτοι από έλλειψη της δέουσας επιμέλειας που απαιτούσαν οι συναλλαγές από παραδρομή όπως παραδέχεται εγγράφως στην από 22-3-1993 βεβαίωση της εναγομένη, παρείδαν την έγκαιρη προ διμήνου τουλάχιστον αίτηση του ενάγοντος να μην ανανεωθεί το ασφαλιστήριο συμβόλαιό τους για το εν λόγω αυτοκίνητό του και προχώρησαν εν αγνοία του ενάγοντος σε έκδοση του .... ανανεωτηρίου συμβολαίου για περίοδο από 12-5-1988 12-11-1988, χωρίς να έχει καταβληθεί ασφάλιστρο. Προσθέτως δε τα όργανα της εναγομένης αμέσως μετά τη γενόμενη κλοπή του αυτοκινήτου του ενάγοντος τη νύκτα της 9-10-1988, ήτοι την επομένη 10-10-10-1988 εξέδωσαν την.... Πρόσθετη Πράξη ακύρωσης του άνω ανανεωτηρίου συμβολαίου, στην οποία πράξη σημειώνεται και το αναληθές γεγονός ότι επιστράφηκαν στον ενάγοντα και τα ασφάλιστρα ποσού 64.733 δρχ. που αφορούσαν τον υπόλοιπο χρόνο ασφαλίσεως και έτσι το Εφετείο Αθηνών, μέσω των επισήμων καταστάσεων της ΥΣΑΕ και των άνω εγγράφων της εναγομένης που επικαλέστηκε και προσκόμισε η ενιστάμενη πρώτη εναγομένη ασφαλιστική εταιρεία, παραπλανήθηκε από τα ανακριβή ως άνω δύο έγγραφα της εναγομένης και θεώρησε εσφαλμένα, ως καταρτισθείσα μία σύμβαση ανανέωσης της ασφάλισης, η οποία ουδέποτε είχε γίνει σύννομα; ούτε τυπικά ούτε ουσιαστικά, φερόμενη μάλιστα ότι ακυρώθηκε μία ημέρα μετά την επέλευση του ασφαλιστικού κινδύνου, με τη συμμετοχή του ενάγοντος ασφαλισμένου, φερομένου από την εναγομένη ως εισπράξαντος και τα καταβληθέντα, κατ' αναλογίαν, ασφάλιστρα του υπολοίπου χρόνου της ασφαλίσεως, πράγμα επίσης ψευδές και καθοριστικό, που επηρέασε τη κρίση του δικαστηρίου εκείνου και απέρριψε την αγωγή του ενάγοντος, λόγω της άνω διπλής δήθεν ασφάλισης. Η άνω παράνομη συμπεριφορά των οργάνων - υπαλλήλων της εναγομένης συνίσταται στο ότι δεν κατέβαλαν, την από το άρθρο 330 του ΑΚ επιβαλλόμενη επιμέλεια που απαιτείται στις συναλλαγές αυτές, σύμφωνα με τη συναλλακτική πίστη στο κύκλο των αρμοδιοτήτων τους, επιμέλεια που όφειλαν και μπορούσαν να καταβάλουν, όπως θα έπραττε κάθε μέσος ασφαλιστικός υπάλληλος και θάπρεπε να μην έχουν εκδώσει το ανανεωτήριο συμβόλαιο, πολύ δε περισσότερο δε θάπρεπε να εκδώσουν την ακυρωτική πράξη, η οποία και επιβεβαίωσε το πρώτο έγγραφο τους, οδηγώντας έτσι το δευτεροβάθμιο δικαστήριο ουσίας σε εσφαλμένη εκτίμηση και παραδοχή αβασίμου ενστάσεως και κατ' ουσία απόρριψη της αγωγής του ενάγοντος, με απώλεια του δικαιώματος αποζημιώσεως του ενάγοντος από την άνω αρχικά εναχθείσα ασφαλιστική εταιρεία "LA SUISSE CIE" και αντίστοιχη ζημία του, ενώ χωρίς τα άνω έγγραφα της εναγομένης θα γινόταν δεκτή η αγωγή εκείνη του ενάγοντος από το Εφετείο Αθηνών, όπως είχε γίνει και πρωτοδίκως, που του είχε επιδικασθεί, με την εξαφανισθείσα 1207/1993 απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αθηνών, ασφαλιστική αποζημίωση ποσού 15.000.000 δρχ. για την τότε αξία του αυτοκινήτου του και τόκοι υπερημερίας από της επιδόσεως της αγωγής αυτής από 30-1-1989 μέχρι εξοφλήσεως. Υπάρχει δε αιτιώδης συνάφεια μεταξύ της παραπάνω παράνομης και υπαίτιας συμπεριφοράς των οργάνων της εναγομένης και της επελθούσας κατά τα προεκτεθέντα ζημίας του ενάγοντος, με την απώλεια εκείνης της δίκης, μη δυναμένου επίσης να στραφεί κατά της νυν εναγομένης, με βάση τη μετ' αυτής ασφαλιστική σύμβαση, αφού τέτοια σύμβαση και κατά τους δύο συμβαλλομένους ουδέποτε καταρτίστηκε και ουδέποτε υπήρξε, ούτε κατά νόμιμη ανανέωση. Η ζημία δε του ενάγοντος περιλαμβάνει τη μείωση ως άνω της περιουσίας του και ανέρχεται, κατά τη συνήθη πορεία των πραγμάτων, στα χρηματικά ποσά που θα εισέπραττε μετά βεβαιότητας από την αρχικά εναγομένη ασφαλιστική εταιρεία του "LA SUISSE CIE", αν δε μεσολαβούσε η ως άνω αδικοπρακτική συμπεριφορά των οργάνων της εναγομένης, οπότε μετά βεβαιότητας θα κέρδιζε την πρώτη εκείνη δίκη και στο δεύτερο βαθμό. Ήτοι η ζημία του ενάγοντος ανέρχεται, α) σε ποσόν 15.000.000 δρχ., όση η κατά το χρόνο επέλευσης του ασφαλιστικού κινδύνου εμπορική αξία του κλαπέντος και καταστραφέντος ηλικίας 5 ετών, εισαχθέντος από ΖΑΪΡ όπου ήταν μόνιμος κάτοικος, με μειωμένους δασμούς, ως άνω αυτοκινήτου του και β) στο ποσό των τόκων υπερημερίας, επί του άνω κεφαλαίου που θα του επιδικαζόταν, από της κατά την 30-1-1989 επιδόσεως της πρώτης αγωγής μέχρι της εισπράξεως του άνω κεφαλαίου των 15.000.000 δρχ., η οποία είσπραξη και καταβολή από την αρχικά εναγομένη εταιρεία "LA SUISSE CIE", θα γινόταν κατά το νόμο και τη συνηθισμένη πορεία των πραγμάτων, ενόψει του ότι η άνω 9596/1995 Εφετειακή απόφαση δημοσιεύτηκε στις 25-9-1995, σύμφωνα με τη δικαστηριακή πρακτική, θα μεσολαβούσε ακόμα χρονικό διάστημα ενός διμήνου για καθαρογραφή, θεώρηση, υπογραφή πρωτοτύπου, λήψη αντιγράφων και επίδοση επιταγής προς πληρωμή και επομένως η πληρωμή αυτού θα γινόταν στις 25-11-1995 οπότε συνάγεται ότι η ζημία του ενάγοντος από την απώλεια των τόκων υπερημερίας, επήλθε μόνο κατά το χρονικό διάστημα από 30-1-1989 μέχρι 25-11-1995, με βάση τις ισχύσασες διαδοχικά ΠΥΣ - ΠΔ/ΤΕ, περί εξωτραπεζικών επιτοκίων". Επομένως, το Εφετείο, που εκθέτει σαφώς τα στοιχεία της αδικοπραξίας και δη την παράνομη πράξη, την αμέλεια και την αιτιώδη συνάφεια, δεν παρεβίασε τις ουσιαστικές διατάξεις των άρθρων 914 και 330 ΑΚ και η απόφασή του έχει νόμιμη βάση και δη την απαιτουμένη αιτιολογία, η οποία δεν είναι αντιφατική ή ανεπαρκής. Κατ' ακολουθίαν, ο αντίθετος, εκ του άρθρου 559 αρ. 1 και 19 ΚΠολΔ, μόνος λόγος της αιτήσεως είναι αβάσιμος και συνεπώς η αίτηση πρέπει να απορριφθεί.

Για τους λόγους αυτούς

Απορρίπτει την από 16.12.2005 αίτηση της "ΑLPHA ΑΣΦΑΛΙΣΤΙΚΗΣ ΑΕ" περί αναιρέσεως της υπ' αρ. 6223/2005 αποφάσεως του Εφετείου Αθηνών. Και.

Καταδικάζει την αναιρεσείουσα στα δικαστικά έξοδα του αναιρεσιβλήτου εκ χιλίων εκατόν εβδομήντα (1170) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 22 Οκτωβρίου 2007. Και

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα, σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 19 Νοεμβρίου 2007.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ