Supreme Court allows appeal against labor court ruling due to procedural error in rejecting supplementary arguments.

Απόφαση 1 / 2025 (Β2, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 1/2025

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Β2' Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Ιωάννα Μαργέλλου - Μπουλταδάκη, Προεδρεύουσα Αρεοπαγίτη - Εισηγήτρια, Ιωάννη Δουρουκλάκη, Νίκη Κατσιαούνη, Μαρία Γιαννακοπούλου και Απόστολο Φωτόπουλο, Αρεοπαγίτες.

Συνεδρίασε δημόσια στο Κατάστημά του, στις 21 Μαΐου 2024, με την παρουσία και του Γραμματέως Γεωργίου Φιστούρη, για να δικάσει την εξής υπόθεση μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: Α. Κ. του Σ., κατοίκου .... Εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Ιωάννη Καλογριδάκη, με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 του Κ.Πολ.Δ., ο oποίος κατέθεσε προτάσεις. Του αναιρεσιβλήτου: νομικού προσώπου ιδιωτικού δικαίου (ν.π.ι.δ.) με την επωνυμία "...", που εδρεύει στην Ιεράπετρα Λασιθίου Κρήτης και εκπροσωπείται νόμιμα. Εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Ιωάννη Παπαδάκη, με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 του Κ.Πολ.Δ., ο oποίος κατέθεσε προτάσεις.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 17-1-2018 αγωγή του ήδη αναιρεσείοντος, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Λασιθίου. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: ... του ίδιου Δικαστηρίου και ... του Μονομελούς Εφετείου Ανατολικής Κρήτης. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί ο αναιρεσείων με την από 10-5-2023 αίτησή του και τους από 16-10-2023 προσθέτους λόγους αυτής. Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Με τη διάταξη της παρ. 3 του άρθρου 495 του ΚΠολΔ, όπως το άρθρο αυτό αντικαταστάθηκε από το άρθρο τρίτο του άρθρου 1 του Ν. 4335/2015 (Α 87) και όπως το πρώτο εδάφιο της παρ. 3 αντικαταστάθηκε από την παρ. 2 του άρθρου 35 του Ν.4446/2016 (ΦΕΚ Α 240), προβλέπεται η καταβολή παραβόλου από εκείνον που ασκεί το ένδικο μέσο της έφεσης, της αναίρεσης και της αναψηλάφησης (και επί περισσοτέρων ομοδίκων ενός παραβόλου), το οποίο ανέρχεται στο ποσό των τετρακοσίων πενήντα (450) ευρώ για την περίπτωση της αναίρεσης κατά απόφασης Μονομελούς Πρωτοδικείου, που επισυνάπτεται στην έκθεση που συντάσσει ο γραμματέας, με κύρωση, σε περίπτωση μη καταβολής αυτού, την απόρριψη του ενδίκου μέσου ως απαράδεκτου από το Δικαστήριο.

Σύμφωνα όμως με το τελευταίο εδάφιο της διάταξης αυτής, η υποχρέωση αυτή δεν ισχύει, μεταξύ των άλλων, και για τις διαφορές του άρθρου 614 αριθμ. 3 (εργατικές διαφορές). Στη προκειμένη περίπτωση κατά την κατάθεση της ένδικης από 10.5.2023 και με αριθμ. κατάθ. ... αίτησης αναίρεσης κατά της υπ' αριθμ. ... απόφασης του Μονομελούς Εφετείου Ανατολικής Κρήτης, με αντικείμενο εργατική διαφορά μεταξύ των διαδίκων, ο αναιρεσείων προέβη στην επισύναψη του υπ' αριθμ. ...

ηλεκτρονικού παραβόλου, ποσού τετρακοσίων πενήντα (450) ευρώ για την άσκηση της αναίρεσης. Η ως άνω διαφορά, όμως, ως εργατική, απαλλάσσεται της καταβολής παραβόλου για το παραδεκτό της αίτησης αναίρεσης και κατά συνέπεια το καταβληθέν παράβολο πρέπει να αποδοθεί στον αναιρεσείοντα, ανεξάρτητα από την έκβαση της δίκης επί της ως άνω αίτησης (ΑΕΔ 3, 4/2014, ΑΠ 1300/2022, 1579/2021, 484/2019).

Με την από 10.5.2023 και με αριθμό κατάθεσης ... αίτηση αναίρεσης προσβάλλεται η με αριθμό ... απόφαση του Μονομελούς Εφετείου Ανατολικής Κρήτης, που εκδόθηκε αντιμωλία των διαδίκων κατά την ειδική διαδικασία των περιουσιακών-εργατικών διαφορών, με την οποία έγινε τυπικά δεκτή και απορρίφθηκε κατ' ουσία η από 4.7.2019 και με αριθμό κατάθεσης ... έφεση του ενάγοντος ήδη αναιρεσείοντος κατά της υπ' αριθμ. ... απόφασης του Μονομελούς Πρωτοδικείου Λασιθίου, το οποίο δικάζοντας επί της από 17.1.2018 και με αριθμό κατάθ. ... αγωγής είχε απορρίψει αυτή κατ' ουσία και επιπλέον απορρίφθηκαν τυπικά οι ασκηθέντες με ιδιαίτερο δικόγραφο με ημερομηνία 3.9.2021 και με αριθμ. πρωτ. ... πρόσθετοι λόγοι έφεσης. Η αίτηση αναίρεσης έχει ασκηθεί νομότυπα και εμπρόθεσμα (ΚΠολΔ 552, 553, 556, 558, 564 παρ. 3, 566 παρ. 1 και 144).

Συνεπώς, είναι παραδεκτή (άρθρο 577 παρ. 1 του ΚΠολΔ) και πρέπει να ερευνηθεί περαιτέρω ως προς το παραδεκτό και τη βασιμότητα των λόγων της (άρθρο 577 παρ. 3 του ΚΠολΔ). Με τους λόγους της αίτησης πρέπει να συνεξετασθούν και οι πρόσθετοι λόγοι αναίρεσης, που ασκήθηκαν, με το από 16.10.2023 (με αριθμό κατάθεσης ...) ιδιαίτερο δικόγραφο, εμπρόθεσμα και κατά τις διατυπώσεις του άρθρου 569 παρ. 2 ΚΠολΔ, όπως ισχύει μετά την τροποποίησή του με το άρθρο 37 του Ν.4842/2021, ισχύοντος από 1.1.2022), καθόσον κατατέθηκε στη γραμματεία του Αρείου Πάγου τριάντα πλήρεις ημέρες πριν από τη συζήτηση της αναίρεσης (21.5.2024 ) και αντίγραφο αυτού επιδόθηκε πριν από την ίδια προθεσμία στο αναιρεσίβλητο Ν.Π.Ι.Δ. (βλ.

υπ' αριθμ. ... έκθεση επίδοσης της δικαστικής επιμελήτριας του Εφετείου Ανατολικής Κρήτης Ο. Κ. - Σ.). Είναι συνεπώς παραδεκτοί (άρθρο 577 παρ. 1 του ΚΠολΔ) και πρέπει να ερευνηθεί περαιτέρω ως προς το παραδεκτό και τη βασιμότητα των διαλαμβανομένων σε αυτό λόγων αναίρεσης (άρθρο 577 παρ. 3 ΚΠολΔ). Κατά τη διάταξη του άρθρου 591 παρ. 1 περ.

ζ' ΚΠολΔ, όπως ισχύει μετά την αντικατάστασή της από το άρθρο τέταρτο του άρθρου 1 του ν. 4335/2015, πρόσθετοι λόγοι έφεσης ασκούνται με ποινή απαραδέκτου με δικόγραφο, που κατατίθεται στη γραμματεία του δικαστηρίου, στο οποίο απευθύνονται και επιδίδεται στον αντίδικο τουλάχιστον οκτώ (8) ημέρες πριν από τη συζήτηση, η οποία ορίζεται υποχρεωτικά κατά την ημερομηνία συζήτησης της έφεσης.

Από τη διάταξη αυτή, σε συνδυασμό και προς εκείνες των άρθρων 111 παρ. 1 και 2 του ίδιου Κώδικα και 20 παρ. 1 του Συντάγματος, προκύπτει ότι η άσκηση των προσθέτων λόγων στις ειδικές διαδικασίες ολοκληρώνεται με την κατάθεση αυτών στη γραμματεία του δευτεροβαθμίου δικαστηρίου τουλάχιστον οκτώ ημέρες πριν από τη συζήτηση της έφεσης και την επίδοσή τους στον εφεσίβλητο εντός της ίδιας προθεσμίας.

Η παράλειψη της κατάθεσης του δικογράφου των προσθέτων λόγων, αλλά και της επίδοσής του πριν από την ανωτέρω προθεσμία, επάγεται το απαράδεκτο αυτών λόγω έλλειψης προδικασίας, με άμεση συνέπεια την απόρριψή τους. Εξάλλου, το άρθρο ένατο του άρθρου 1 του πιο πάνω νόμου, με τον παράτιτλο "μεταβατικές διατάξεις", ορίζει στη μεν παρ. 2 ότι οι διατάξεις για τα ένδικα μέσα και τις ειδικές διαδικασίες των άρθρων 591 έως 645 εφαρμόζονται για τα κατατιθέμενα από την 1.1.2016 ένδικα μέσα και αγωγές, στη δε παρ. 4 ότι κατά τα λοιπά, εφόσον δεν ορίζεται διαφορετικά σε επιμέρους διατάξεις, η ισχύς του νόμου αυτού αρχίζει από 1.1.2016.

Τέλος, με τη διάταξη του άρθρου 12 του ΕισΝ ΚΠολΔ, ορίζεται ότι στις δίκες που κατά την εισαγωγή του ΚΠολΔ είναι εκκρεμείς στον πρώτο βαθμό, οι διαδικαστικές πράξεις ρυθμίζονται από τις διατάξεις του, όσες όμως είχαν ενεργηθεί πριν από την εισαγωγή του ρυθμίζονται από το προγενέστερο δίκαιο. Η διάταξη αυτή, η οποία εφαρμόζεται και στα ένδικα μέσα που είχαν ασκηθεί κατά την εισαγωγή του ΚΠολΔ, σύμφωνα με την περί τούτου διάταξη του εδαφίου β' της παρ. 1 του άρθρου 24 του ΕισΝ ΚΠολΔ, αποδίδει γενικότερη αρχή του διαχρονικού δικονομικού δικαίου, σύμφωνα με την οποία η εγκυρότητα διαδικαστικής πράξης, όπως είναι και η άσκηση προσθέτων λόγων έφεσης, κρίνεται με βάση το δίκαιο που ισχύει κατά το χρόνο διενέργειας αυτής.

Από το συνδυασμό των ανωτέρω διατάξεων συνάγεται ότι, μετά την 1.1.2016, οι πρόσθετοι λόγοι έφεσης στις ειδικές διαδικασίες ασκούνται μόνο με ίδιο δικόγραφο, που κατατίθεται και επιδίδεται οκτώ ημέρες πριν από τη συζήτηση της έφεσης και όχι με τις προτάσεις, όπως επιτρεπόταν ειδικά επί εργατικών διαφορών κατά την καταργηθείσα από 1.1.2016 διάταξη του άρθρου 674 παρ. 1 ΚΠολΔ, η οποία, κατά το καταργηθέν, επίσης, άρθρο 681 εδ.

τελευταίο ΚΠολΔ, εφαρμοζόταν και στη διαδικασία των διαφορών από αμοιβές για την παροχή εργασίας (ΑΠ 1204/2022, 547/2021, 1252/2018). Με το άρθρο 559 αριθμ. 14 ΚΠολΔ ορίζεται ότι, αναίρεση επιτρέπεται, αν το δικαστήριο παρά το νόμο κήρυξε ή δεν κήρυξε ακυρότητα, έκπτωση από δικαίωμα ή απαράδεκτο. Ο λόγος αναφέρεται σε ακυρότητες, εκπτώσεις από δικαιώματα και απαράδεκτα από το δικονομικό μόνο δίκαιο, ενώ οι ακυρότητες από το ουσιαστικό δίκαιο ελέγχονται μέσω του λόγου του αριθμού 1 (ΟλΑΠ 2/2001).

Δικονομικό απαράδεκτο είναι αυτό που δημιουργείται από την παραβίαση δικονομικής διάταξης, με αποτέλεσμα η δικονομική ενέργεια να στερείται των αναγκαίων προϋποθέσεων του κύρους της (ΑΠ 164/2017). Στην προκειμένη περίπτωση, με τον πρώτο πρόσθετο λόγο αναίρεσης ο αναιρεσείων αποδίδει στην προσβαλλόμενη απόφαση την αναιρετική πλημμέλεια του άρθρου 559 αριθμ. 14 ΚΠολΔ, συνισταμένη στο ότι εσφαλμένα απέρριψε ως απαράδεκτους - εκπρόθεσμους - τους πρόσθετους λόγους της έφεσης, που άσκησε με ιδιαίτερο δικόγραφο ενώπιον του Εφετείου και ότι παρά το νόμο κήρυξε απαράδεκτους τους προσθέτους λόγους έφεσης, με τους οποίους επανέφερε προς κρίση τους ισχυρισμούς που είχαν υποβληθεί ενώπιον του πρωτοβαθμίου δικαστηρίου περί νομικής αβασιμότητας της απόλυσής του.

Από την επισκόπηση της προσβαλλόμενης απόφασης (ΚΠολΔ 561 παρ. 2) προκύπτει ότι το Εφετείο έκρινε ότι, "ο εκεί εκκαλών [αναιρεσείων] άσκησε με το από 3.9.2021 ιδιαίτερο δικόγραφο, που κατατέθηκε στη Γραμματεία του δευτεροβάθμιου Δικαστηρίου (με αριθμ. εκθ. κατ. ...), πρόσθετους λόγους έφεσης, πλην όμως από τα προσκομιζόμενα έγγραφα προκύπτει ότι ασκήθηκαν εκπρόθεσμα καθώς το δικόγραφο των πρόσθετων λόγων κοινοποιήθηκε στο εφεσίβλητο στις 9.9.2021, (βλ.

την επισημείωση της δικαστικής επιμελήτριας στο Εφετείο Ανατολικής Κρήτης Ο. Κ.-Σ., που προσάγει και επικαλείται το εφεσίβλητο), δηλαδή μόλις 12 ημέρες πριν από τη συζήτηση της εφέσεως (21.9.2021) και συνεπώς δεν τηρήθηκε η αποκλειστική προθεσμία των 30 ημερών που απαιτείται. Κατόπιν αυτού, πρέπει, κατ' αυτεπάγγελτη έρευνα, σύμφωνα με όσα εκτέθηκαν στη μείζονα σκέψη, να απορριφθούν ως απαράδεκτοι οι ως άνω πρόσθετοι λόγοι έφεσης, σύμφωνα με το άρθρο 520 παρ. 2 ΚΠολΔ.".

Ο λόγος αυτός, σύμφωνα με την ως άνω ορθή ερμηνεία των σχετικών δικονομικών διατάξεων, είναι βάσιμος και πρέπει να γίνει δεκτός, διότι οι πρόσθετοι λόγοι έφεσης μετά την έναρξη ισχύος του ν. 4335/2015, που εφαρμόζεται, έστω και αν η έφεση είχε ασκηθεί με το προϊσχύον νομοθετικό καθεστώς, γεγονός που δεν συμβαίνει στην προκειμένη περίπτωση, αφού ασκήθηκε μετά από την 1.1.2016, ασκούνται με δικόγραφο που κατατίθεται στη γραμματεία του δικαστηρίου, όπου απευθύνεται και επιδίδεται στον αντίδικο τουλάχιστον οκτώ (8) ημέρες πριν από τη συζήτηση της έφεσης, όπως δε διαλαμβάνεται στην προσβαλλομένη απόφαση (βλ. 2ο φύλο αυτής) το δικόγραφο των από 3.9.2021 προσθέτων λόγων έφεσης κατατέθηκε στη γραμματεία του Εφετείου Ανατολικής Κρήτης στις 3.9.2021 και αντίγραφο αυτού επιδόθηκε στον εφεσίβλητο σύμφωνα με την επισημείωση της δικαστικής επιμελήτριας στο Εφετείο Ανατολικής Κρήτης Ο.

Κ. -Σ., στις 9.9.2021, δηλαδή, δώδεκα (12) ημέρες πριν από τη συζήτηση της έφεσης. Επομένως, το Εφετείο παρά το νόμο κήρυξε απαράδεκτους τους ως άνω προσθέτους λόγους έφεσης και υπέπεσε στην προβλεπόμενη από τη διάταξη του άρθρου 559 αριθμ. 14 του Κ.Πολ.Δικ. πλημμέλεια, συνακολούθως δε, ο συναφής ως άνω πρόσθετος αναιρετικός λόγος είναι βάσιμος και πρέπει να γίνει δεκτός, παρελκούσης, μετά ταύτα, της έρευνας των λοιπών λόγων της αναίρεσης και των προσθέτων σε αυτήν λόγων, που αφορούν στο αυτό κεφάλαιο της προσβαλλομένης απόφασης και καλύπτονται από την αναιρετική εμβέλεια του ως άνω λόγου που έγινε δεκτός.

Κατ' ακολουθίαν των ανωτέρω, αφού η κρινόμενη αίτηση και ο πρώτος πρόσθετος σε αυτήν λόγος γίνουν δεκτοί, κατά παραδοχήν ως βασίμου του προαναφερομένου πρόσθετου λόγου, πρέπει να αναιρεθεί η προσβαλλομένη απόφαση και να παραπεμφθεί η υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο δικαστήριο, αφού είναι δυνατή η σύνθεσή του από άλλο δικαστή, εκτός από εκείνον που δίκασε προηγουμένως (άρθρο 580 παρ. 3 του Κ.Πολ.Δικ.), προκειμένου να ερευνηθεί εκ νέου.

Το αναιρεσίβλητο ΝΠΙΔ, ως ηττώμενος διάδικος, πρέπει να καταδικαστεί στην πληρωμή των δικαστικών εξόδων του αναιρεσείοντος, κατά το νόμιμο και βάσιμο αίτημα του τελευταίου (άρθρα 176, 183, 189 παρ. 1, 191 παρ. 2 του Κ.Πολ.Δικ.), ο οποίος κατέθεσε προτάσεις, όπως ειδικότερα ορίζεται στο διατακτικό. Τέλος, πρέπει να διαταχθεί η επιστροφή του παραβόλου, που έχει καταθέσει η αναιρεσείουσα, σ' αυτήν (άρθρο 495 παρ. 3 εδάφ.

ε' του Κ.Πολ.Δικ., όπως ισχύει και εφαρμόζεται στην προκείμενη υπόθεση μετά την αντικατάστασή του με το άρθρο 1 άρθρο τρίτο του ν. 4335/2015 που ισχύει, κατ' άρθρ. 1 άρθρο ένατο παρ. 2 και 4 αυτού, για τα ένδικα μέσα που κατατίθενται από 1.1.2016).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την ... απόφαση του Μονομελούς Εφετείου Ανατολικής Κρήτης.

Παραπέμπει την υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Δικαστήριο, το οποίο θα συγκροτηθεί από άλλον δικαστή, εκτός εκείνου που δίκασε προηγουμένως.

Καταδικάζει το αναιρεσίβλητο στην πληρωμή των δικαστικών εξόδων του αναιρεσείοντος, το ύψος των οποίων καθορίζει στο ποσό των δύο χιλιάδων επτακοσίων (2.700) ευρώ. Διατάζει την επιστροφή στον αναιρεσείοντα του υπ' αριθμ. ... παραβόλου, ποσού τετρακοσίων πενήντα ( 450) ευρώ που έχει καταθέσει.

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 12 Δεκεμβρίου 2024 .

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 03 Ιανουαρίου 2025 .

Η ΠΡΟΕΔΡΕΥΟΥΣΑ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ

ΑΡΕΟΠΑΓΙΤΗΣ