1998/2017 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 1998 / 2017 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 1998/2017

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ’ Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Ειρήνη Κιουρκτσόγλου - Πετρουλάκη, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Δημητρούλα Υφαντή, Χαράλαμπο Καλαματιανό, Ειρήνη Καλού και Σοφία Ντάντου, Αρεοπαγίτες.

Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 20 Οκτωβρίου 2017, με την παρουσία και του Γραμματέα Αθανασίου Λιάπη, για να δικάσει μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: Ελληνικού Δημοσίου, που εκπροσωπείται νόμιμα από τους Υπουργούς Οικονομικών, Περιβάλλοντος, Χωροταξίας, Δημοσίων Έργων και Πολιτισμού, που κατοικοεδρεύουν στην …, το οποίο εκπροσωπήθηκε από την Μαριέττα Βλαχοπάνου, Πάρεδρο ΝΣΚ, με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 ΚΠολΔ.

Των αναιρεσιβλήτων:

1. I. Χ. Σ., κατοίκου ...), 2. Ι. Ι. Σ., ως ασκούντος τη γονική μέριμνα του ανηλίκου τέκνου του Ι. Σ., κατοίκου ...), 3. Ι. Χ. Σ., κατοίκου ...), 4. Ι. Ι. Σ., κατοίκου ...), 5. Σ. Χ. Σ., κατοίκου ...), 6. Σ. Ι. Σ., κατοίκου ...), 7. Γ. συζ. Ι. Σ., ως ασκούσης τη γονική μέριμνα του ανηλίκου τέκνου της Ι. Σ., κατοίκου ..., 8. ..., που εδρεύει στη ... και εκπροσωπείται νόμιμα (αρ.

ιδ. ...), 9. Α. Π. -Δ. του Γ., κατοίκου ...), 10. Δ. Π. του Ν., κατοίκου ...), 11. Ε. Α. του Ι., κατοίκου ...), 12. Ε. Γ. Λ., κατοίκου ...), 13. Χ. Α. Κ., κατοίκου ...), 14. Σ. συζ. Χ. Κ., κατοίκου ...), 15. Ε. Σ. Ν., κατοίκου ...), 16. Α. Π. Α., κατοίκου ...), 17. Ν. Χ. Π., κατοίκου ...), 18. Ι. Δ. Α., κατοίκου ...), 19. Ι. Β. Χ., κατοίκου ...), 20. Ι. Β. Π., κατοίκου ...), 21. Δ. Γ. Ν., κατοίκου ...), 22.

Β. συζ. Δ. Ν., το γένος Α. Β., κατοίκου ...), 23. Γ. Κ. Κ., κατοίκου ...), 24. Α. Χ. Β., κατοίκου ...), 25. Γ. Κ. Κ., κατοίκου ...), 26. Α. Κ. Μ., συζ. Θ. Κ., κατοίκου ...), 27. Π. Λ. Κ., κατοίκου ...), 28. Ε. συζ. Κ. Ο., το γένος Λ. Κ., κατοίκου ...), 29. Λ. Κ. Μ., κατοίκου ...), 30. Α. Ε. Ήτουνα, κατοίκου ...), 31. Ν. Χ. Γ., κατοίκου ...), 32. Μ. Γ. Γ., κατοίκου ...), 33. Μ. χήρας Χ. Γ., κατοίκου ...), 34.

Α. συζ. Γ. Κ., το γένος Γ. Μ., κατοίκου ...), 35. Γ. Κ. Μ., κατοίκου ...), 36. Ι. Σ. Χ., κατοίκου ...), 37. Χ. Σ. Χ., κατοίκου ...), 38. Κ. Σ. Β., κατοίκου ..., 39. Η. Σ. Γ., κατοίκου ...), 40. Χ. Σ. Γ., κατοίκου ...), 41. Χ. Σ. Γ., κατοίκου ...), 42. Κ. Β., κατοίκου ...), 43. Σ. Β., κατοίκου ...), 44. ανώνυμης εταιρίας με την επωνυμία "... ΑΕ", που εδρεύει στη ... και εκπροσωπείται νόμιμα (...), 45.

Ι. Ν. του Κ., κατοίκου ...), 46. Α. Ν. του Κ., κατοίκου ...), 47. Α. Σ. Δ., κατοίκου ...), 48. Σ. Δ. του Α., κατοίκου ...), 49. Α. χήρας Α. Δ., το γένος Ε. Μ., κατοίκου ...), 50. Ε. Α. Δ., κατοίκου ...), 51. Χ. χήρας Ι. Δ., το γένος Χ. Χ., κατοίκου ...), 52. Ι. (Γ.) θυγ. Π. Δ., κατοίκου ...), 53. Ε. χήρας Π. Δ., το γένος Σ. Π., κατοίκου ...), 54. Χ. Ι. Δ., κατοίκου ...), 55. Σ. Ι. Δ., κατοίκου ...), 56.

Χ. Χ. Κ., κατοίκου ...), 57. Α. Α. Δ., κατοίκου ...), 58. Γ. Χ. Γ., κατοίκου ...), 59. Φ. Γ. Κ., κατοίκου ...), 60. Κ. Δ. Α., κατοίκου ..., 61. Α. Α. Σ., κατοίκου ...) και 62. Π. Δ. Ζ., κατοίκου ...), οι οποίοι δεν παραστάθηκαν, ούτε εκπροσωπήθηκαν στο ακροατήριο.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 3-3-2003 αίτηση καθορισμού οριστικής τιμής μονάδος αποζημίωσης απαλλοτρίωσης του ήδη αναιρεσείοντος (μετά την έκδοση της 1631/2002 απόφασης του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αθηνών που καθόρισε προσωρινή τιμή μονάδος αποζημίωσης), που κατατέθηκε στο Εφετείο Αθηνών και συνεκδικάστηκε με άλλες δεκαεννιά (19) αυτοτελείς αιτήσεις ορισμένων εκ των ήδη αναιρεσιβλήτων, καθώς και με τις ανταιτήσεις και παρεμβάσεις των εκεί διαδίκων.

Εκδόθηκε η 5927/2003 απόφαση του Εφετείου Αθηνών, την αναίρεση της οποίας ζητεί το αναιρεσείον με την από 12-1-2004 αίτησή του.

Κατά τη συζήτηση της υπόθεσης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, παραστάθηκε μόνο το αναιρεσείον όπως σημειώνεται πιο πάνω. Η Εισηγήτρια Αρεοπαγίτης Ειρήνη Καλού διάβασε την από 24-2-2016 έκθεσή της, με την οποία εισηγήθηκε την παραδοχή όλων των λόγων της αίτησης αναίρεσης, καθώς και την αναίρεση της υπ’ αριθμ. 5927/2003 οριστικής απόφασης του Εφετείου Αθηνών.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Κατά τη διάταξη του άρθρου 576 παρ. 2 ΚΠολΔ, αν ο αντίδικος εκείνου που επέσπευσε τη συζήτηση δεν εμφανιστεί ή εμφανιστεί αλλά δεν λάβει μέρος σ? αυτήν με τον τρόπο που ορίζει ο νόμος, ο Άρειος Πάγος εξετάζει αυτεπαγγέλτως αν κλητεύθηκε νόμιμα και εμπρόθεσμα και, σε καταφατική περίπτωση, προχωρεί στη συζήτηση παρά την απουσία εκείνου που έχει κλητευθεί.

Εξάλλου, σύμφωνα, με τις διατάξεις της παρ. 4 του άρθρου 22 του ν. 2882/2001 "Κώδικας Αναγκαστικών Απαλλοτριώσεων Ακινήτων", η οποία προστέθηκε με τη διάταξη του άρθρου 131 παρ. 2 του ν. 4070/2012, "4. Σε περίπτωση που ο αριθμός των αναιρεσιβλήτων υπερβαίνει τους είκοσι (20), η κλήτευσή τους στη δίκη μπορεί να διενεργηθεί κατά τις διατάξεις του δεύτερου, τρίτου και τέταρτου εδαφίου της παραγράφου 4 του άρθρου 19.

Για την προθεσμία κλήτευσης ισχύουν οι διατάξεις της παραγράφου 4 του άρθρου 568 του Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας. Η αίτηση μπορεί να κοινοποιηθεί επίσης, είτε στο δικηγόρο που εκπροσώπησε τον αναιρεσίβλητο κατά την τελευταία συζήτηση της υπόθεσης στα δικαστήρια της ουσίας, είτε στον πληρεξούσιο δικηγόρο που υπέγραψε το τελευταίο δικόγραφο, είτε στον αναιρεσίβλητο στη διεύθυνση που δήλωσε στα δικαστήρια της ουσίας.

Ο δικηγόρος οφείλει να παραδώσει αμελλητί τα έγγραφα στον αναιρεσίβλητο. Σε κάθε περίπτωση, επί των υποθέσεων αναγκαστικής απαλλοτρίωσης ακινήτων, δεν εφαρμόζεται η παράγραφος 3 του άρθρου 576 του Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας και η υπόθεση χωρίζεται και η συζήτηση της αίτησης αναίρεσης χωρεί νομίμως, ως προς όσους έχουν κλητευθεί".

Περαιτέρω, σύμφωνα με την παρ. 10 του άρθρου 146 του ανωτέρω ν. 4070/2012 "Η παρ. 4 του άρθρου 22 του ν. 2882/2001 (Α’ 17), που προστίθεται με την παρ. 4 του άρθρου 132 του παρόντος νόμου, εφαρμόζεται και στις εκκρεμείς κατά την έναρξη ισχύος του παρόντος αιτήσεις αναιρέσεως". Σύμφωνα δε με τις διατάξεις του δεύτερου, τρίτου και τέταρτου εδαφίου της παραγράφου 4 του άρθρου 19 του ν. 2882/2001, στις οποίες παραπέμπει η παρ. 4 του άρθρου 22 του ν. 2882/2001, όπως αυτή προστέθηκε κατά τα ανωτέρω, "4.

Οταν εκείνοι που φέρονται ως ιδιοκτήτες στον κτηματολογικό πίνακα υπερβαίνουν τους εκατό (100)..., η αίτηση, μαζί με την πράξη προσδιορισμού της δικασίμου, τοιχοκολλάται, δεκαπέντε τουλάχιστον πλήρεις ημέρες πριν από τη δικάσιμο, στο κατάστημα του δικαστηρίου στο οποίο απευθύνεται και στο κατάστημα του δήμου ή της κοινότητας, στην περιφέρεια των οποίων βρίσκονται τα απαλλοτριούμενα.

Η τοιχοκόλληση πιστοποιείται με έκθεση που συντάσσεται από το γραμματέα του δικαστηρίου και το γραμματέα του δήμου ή της κοινότητας, αντιστοίχως. Η ειδοποίηση, στην οποία μνημονεύονται το δικαστήριο στο οποίο απευθύνεται η αίτηση, η τοιχοκόλληση αυτής, η δικάσιμος, περίληψη του αιτήματος και περίληψη της απαλλοτριωτικής πράξης, δημοσιεύεται σε τρεις ημερήσιες εφημερίδες που εκδίδονται στην Αθήνα ή σε δύο που εκδίδονται στην Αθήνα και σε μία που εκδίδεται στη Θεσσαλονίκη, όταν η απαλλοτριούμενη έκταση ή το μεγαλύτερο τμήμα αυτής βρίσκεται στα όρια αρμοδιότητας του Υπουργείου Βόρειας Ελλάδας, καθώς και σε μια εφημερίδα που εκδίδεται στην πρωτεύουσα του νομού στην περιφέρεια του οποίου βρίσκεται η απαλλοτριούμενη έκταση ή το μεγαλύτερο μέρος αυτής.

Εάν έχει τηρηθεί η διαδικασία των δύο προηγούμενων εδαφίων, η παράλειψη ή πλημμέλειες της κατά το πρώτο εδάφιο κλήτευσης δεν εμποδίζει την πρόοδο της δίκης, με την επιφύλαξη των οριζομένων στην παράγραφο 6 του παρόντος άρθρου". Στην προκείμενη περίπτωση, κατά την εκφώνηση της υπόθεσης με τη σειρά της από το οικείο πινάκιο κατά τη δικάσιμο που αναφέρεται στην αρχή της παρούσας, οι αναιρεσίβλητοι δεν εμφανίστηκαν, ούτε εκπροσωπήθηκαν με οποιονδήποτε νόμιμο τρόπο από πληρεξούσιο δικηγόρο.

Από τα επικαλούμενα και προσκομιζόμενα από το αναιρεσείον Ελληνικό Δημόσιο, που επέσπευσε την παρούσα συζήτηση, έγγραφα και ειδικότερα: α) από την από 22 Φεβρουαρίου 2017 έκθεση του Γραμματέα του Αρείου Πάγου Ι. Π. τοιχοκόλλησης (δημοσίευσης) στον πίνακα δημοσιεύσεων του Αρείου Πάγου, επικυρωμένου αντιγράφου της απευθυνόμενης ενώπιον αυτού του Δικαστηρίου από 12-1-2004 αιτήσεως του Ελληνικού Δημοσίου κατά των αναιρεσιβλήτων:

Ι. Χ. Σ. κ.λπ.(συν. … τον αριθμό), για αναίρεση της υπ’ αριθμ. 5927/2003 αποφάσεως του Εφετείου Αθηνών, με την κάτωθι αυτής πράξη ορισμού δικασίμου και εισηγητή και της υπ’ αριθμ. ...-2017 βεβαίωσης αναβολής της Γραμματέα του Αρείου Πάγου, σύμφωνα με την οποία η συζήτηση της αίτησης αυτής, αναβλήθηκε από την αρχικά προσδιορισθείσα δικάσιμο της 4-3-2016 για τη δικάσιμο της 2-12-2016 και ακολούθως για την αναφερόμενη στην αρχή της παρούσας δικάσιμο της 20-10-2017 με αριθμό πινακίου … β) την από 28 Φεβρουαρίου 2017 έκθεση της αρμόδιας υπαλλήλου του ...-Βούλας-Βουλιαγμένης, τοιχοκόλλησης (αναρτήσεως) στην πινακίδα δημοσιεύσεων του καταστήματος του Δήμου αυτού, στην περιφέρεια του οποίου βρίσκονται τα απαλλοτριούμενα, επικυρωμένου αντιγράφου της ανωτέρω αιτήσεως αναιρέσεως και γ) τα υπ’ αριθμ. .../18-3-2017, .../18-3-2017 και .../ 24-3-2017, Φύλλα των ημερήσιων αθηναϊκών εφημερίδων, "...", αντίστοιχα, καθώς και το υπ’ αριθμ. ...-3-2017 φύλλο της εκδιδόμενης στην περιφέρεια του ως άνω Δήμου, όπου βρίσκεται η απαλλοτριούμενη έκταση, εφημερίδας "...", στα οποία έχει δημοσιευθεί η από 15-3-2017 "ΕΙΔΟΠΟΙΗΣΗ-ΚΛΗΣΗ [της παρ. 4 του άρθρου 22 του Ν. 2882/2001, που προστέθηκε με το άρθρο 131 παρ. 2 του Ν. 4070/ 2012 (ΦΕΚ Α’ 82), σε συνδυασμό με το τέταρτο εδάφιο της παρ. 4 του άρθρου 19 του Ν. 2882/2001" του Ελληνικού Δημοσίου προς τους αναιρεσίβλητους να παραστούν κατά τη συζήτηση της υπό κρίση αναιρέσεώς του, ενώπιον αυτού του Δικαστηρίου, στην προσδιορισθείσα, μετ’ αναβολή δικάσιμο της 20-10-2017, ημέρα Παρασκευή και ώρα 9:30 π.μ., με αριθμό ..., αποδεικνύεται ότι οι αναιρεσίβλητοι κλητεύθηκαν νομίμως και εμπροθέσμως, σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 22 παρ. 4 του Ν. 2882/ 2001, όπως προστέθηκε με το άρθρο 131 παρ. 2 του Ν. 4070/ 2012, δεδομένου ότι οι φερόμενοι ως ιδιοκτήτες στον κτηματολογικό πίνακα υπερβαίνουν αριθμητικά τους είκοσι (20), για να παραστούν κατά την παρούσα συζήτηση.

Επομένως, εφόσον αυτοί δεν εμφανίσθηκαν κατά την εκφώνηση της υπόθεσης από τη σειρά του πινακίου, ούτε και κατέθεσαν δήλωση κατ’ άρθρο 242 § 2 Κ.Πολ.Δ., πρέπει να προχωρήσει η συζήτηση παρά την απουσία τους, σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 576 § 2 Κ.Πολ.Δ. Από τις διατάξεις του άρθρου 20 του Ν. 2882/2001 (Κωδ. Αν. Απ.

Ακινήτων), συνάγεται ότι, αν ο υπερού η απαλλοτρίωση ζήτησε εμπροθέσμως να καθορισθεί από το Εφετείο οριστική αποζημίωση μικρότερη από εκείνη, η οποία καθορίσθηκε προσωρινώς, το Εφετείο, χωρίς αίτηση ή ανταίτηση του καθού, που ασκείται νομοτύπως με τις προτάσεις, δεν μπορεί να καθορίσει την αποζημίωση, για τα ακίνητα στα οποία αναφέρεται η αίτηση του υπερού η απαλλοτρίωση, σε ποσό μεγαλύτερο από εκείνο που καθορίσθηκε προσωρινώς, και ως προς το οποίο (προσωρινά καθορισθέν ποσό) η αποζημίωση κατέστη οριστική για τον αμελήσαντα καθού η απαλλοτρίωση, και δεν μπορεί να αυξηθεί, εφόσον έτσι επιδικάζει κάτι που δεν ζητήθηκε, μπορεί, όμως, να καθορίσει την αποζημίωση, σε ποσό ίσο με αυτό που καθορίστηκε προσωρινά.

Παραλλήλως, όμως, δεν μπορεί να καθορίσει την αποζημίωση σε ποσό μικρότερο από αυτό που αιτείται ο υπέρ ου η απαλλοτρίωση, εφ’ όσον έτσι "επιδικάζει" κάτι μεγαλύτερο γι’ αυτόν από εκείνο που ζητήθηκε (ΑΠ 734/ 2009). Εξάλλου, από τη διάταξη του άρθρου 559 αριθμ. 9 του Κ.Πολ.Δ., ιδρύεται λόγος αναιρέσεως, όταν το δικαστήριο, επιδίκασε αντικείμενο που δεν ζητήθηκε ή περισσότερο απ’ ό,τι ζητήθηκε.

Ο όρος "επιδίκασε" νοείται υπό ευρεία έννοια, δηλαδή αν το δικαστήριο απεφάσισε για αντικείμενο που δεν ζητήθηκε ή για περισσότερο από αυτό που ζητήθηκε.

Στην προκειμένη περίπτωση, με τον πρώτο λόγο αναίρεσης, το αναιρεσείον Ελληνικό Δημόσιο αποδίδει στην προσβαλλόμενη απόφαση την πλημμέλεια από τον αριθμό 9 εδ. α’ του άρθρου 559 ΚΠολΔ, με την αιτίαση ότι το Εφετείο με το να καθορίσει την οριστική τιμή μονάδος αποζημίωσης λόγω αναγκαστικής απαλλοτρίωσης για τις εδαφικές εκτάσεις των απαλλοτριωθεισών ιδιοκτησιών με αριθμούς κτηματολογικού πίνακα ... ...

με εικαζόμενους ιδιοκτήτες τους ... (..., αρ. ιδιοκτ...), ..., ..., ... των καθών η αίτηση του Ελληνικού Δημοσίου και ήδη ..., ... ..., ... ..., …. αναιρεσίβλητους, σε ποσά μεγαλύτερα απ’ αυτά που καθορίστηκαν προσωρινά και ζήτησε με την ως άνω αίτησή του, αν και οι ως άνω καθών η αίτηση - αναιρεσίβλητοι δεν παραστάθηκαν ενώπιον του Εφετείου και δεν άσκησαν ούτε αυτοτελή αίτηση για τον καθορισμό οριστικής αποζημίωσης, ούτε ανταίτηση με την κατάθεση προτάσεων σύμφωνα με το άρθρο 20 παρ. 5 του Ν. 2882/2001, επιδίκασε κάτι που δεν ζητήθηκε.

Όπως προκύπτει από την προσβαλλόμενη απόφαση, το Εφετείο, συνεκδίκασε την ασκηθείσα από το αναιρεσείον Ελληνικό Δημόσιο από 3-3-2003 και με αρ. ΒΑΒ ...2003 αίτηση, στρεφόμενη κατά 114 εικαζομένων ιδιοκτητών, μεταξύ των οποίων και οι αναιρεσίβλητοι, με αυτοτελείς αιτήσεις ορισμένων από τους καθών η ως άνω αίτηση (ήδη με αρ. ..., ...

αναιρεσιβλήτων) και με τις ανταιτήσεις και παρεμβάσεις ορισμένων επίσης εκ των εικαζομένων δικαιούχων αποζημίωσης, με τις οποίες οι αιτούντες ζήτησαν "να καθοριστεί... οριστική τιμή μονάδος αποζημιώσεως για τα περιγραφόμενα σ’ αυτές ακίνητα και τα επικείμενά τους, τα οποία απαλλοτριώθηκαν αναγκαστικά με την υπ’ αριθμ. 1011444/914/0010/6-2-2000 κοινή απόφαση των Υπουργών Οικονομικών, ΠΕΧΩΔΕ και Πολιτισμού, που δημοσιεύτηκε νόμιμα, υπέρ του Δημοσίου και με δαπάνη αυτού και των ωφελουμένων παροδίων ιδιοκτητών για δημόσια ωφέλεια και συγκεκριμένα για την κατασκευή έργων προς εξυπηρέτηση της διεξαγωγής των Ολυμπιακών αγώνων και ειδικότερα για τη διαπλάτυνση - βελτίωση της Λεωφ.

Βάρης - Κορωπίου, σε τιμές μονάδας αποζημιώσεως μικρότερες, με την πρώτη αίτηση του Ελληνικού Δημοσίου και μεγαλύτερες (με τις λοιπές αιτήσεις) από εκείνες που προσδιορίστηκαν προσωρινά με την 1631/2002 απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αθηνών". Το Εφετείο, με την προσβαλλόμενη υπ’ αριθμ. 5927/2003 απόφασή του, αφού έκρινε ότι οι ως άνω αιτήσεις ασκήθηκαν νόμιμα και εμπρόθεσμα, δηλαδή μέσα στην εξάμηνη προθεσμία από τη δημοσίευση της απόφασης του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αθηνών, που καθόρισε προσωρινά την αποζημίωση, δέχτηκε, ύστερα από ανέλεγκτη εκτίμηση των αποδείξεων, τα ακόλουθα: "Με την υπ’ αριθμ. 1011444/914/0010/6-2-2002 κοινή απόφαση των Υπουργών Οικονομικών, Περιβάλλοντος Χωροταξίας και Δημοσίων Έργων και Πολιτισμού που δημοσιεύθηκε νόμιμα (ΦΕΚ 122/Δ/19-2-2002) κηρύχθηκε

αναγκαστικά απαλλοτριωτέα υπέρ του Ελληνικού Δημοσίου και με δαπάνη αυτού και των ωφελουμένων παρόδιων ιδιοκτητών, για λόγους δημόσιας ωφέλειας για τη κατασκευή έργων προς εξυπηρέτηση της διεξαγωγής των Ολυμπιακών Αγώνων και ειδικότερα για τη διαπλάτυνση-βελτίωση της Λεωφ. Βάρης-Κορωπίου (χ.θ. 0+000 έως χ.θ. 1+000) εδαφική έκταση συνολικού εμβαδού 4.858,47 τ.μ., όπως αυτή εικονίζεται με κλίμακα 1:500 στο από 11-12-2001 κτηματολογικό διάγραμμα και στον αντίστοιχο κτηματολογικό πίνακα της Δ/νσης Δ12/τμήμα δ’ του Υπουργείου ΠΕΧΩΔΕ, τα οποία έχει συντάξει η Α.

Σ. και έχει θεωρήσει ο Διευθυντής της εν λόγω Διεύθυνσης του ΥΠΕΧΩΕ Κ. Δ. στις 12-12-2001, όπως αυτά διορθώθηκαν με το από 22-5-2003 κτηματολογικό διάγραμμα και τον αντίστοιχο κτηματολογικό πίνακα, τα οποία έχει συντάξει ο Γ. Ο. και έχει θεωρήσει ο ίδιος ως άνω Διευθυντής στις 22-5-2003. Στην Υπουργική αυτή απόφαση η εν λόγω απαλλοτρίωση χαρακτηρίζεται κατεπείγουσα.

Τα απαλλοτριούμενα ακίνητα βρίσκονται στη θέση "Βλάχικα" της κτηματικής περιφερείας του ... Αττικής. Είναι εντός σχεδίου πλην των απαλλοτριουμένων ακινήτων με αύξ. αριθμ. κτημ. πίνακα ... ... που είναι εκτός σχεδίου και σε επαφή σχεδόν με τα εντός σχεδίου ακίνητα. Η περιοχή αυτή εξυπηρετείται από όλα τα δίκτυα των οργανισμών κοινής ωφελείας και από αστική συγκοινωνία και είναι πολεοδομικά και οικιστικά διαμορφωμένη, επιτρέπεται δε σύμφωνα με τις διατάξεις του ΓΟΚ να κτίζονται οικοδομές με συντελεστή δόμησης 0,6 έως 0,8.

Οι υπάρχουσες στην περιοχή αυτή οικοδομές είναι πολύ καλής κατασκευής και παρατηρείται μεγάλη εμπορική κίνηση καθόσον υπάρχουν στην περιοχή παραδοσιακές ταβέρνες, εμπορικά καταστήματα, εκθέσεις αυτοκινήτων, Τράπεζες, Σούπερ Μάρκετ, Ζαχαροπλαστεία, Αρτοποιεία κ.λπ. Η αντικειμενική αξία των επιδίκων απαλλοτριουμένων ακινήτων ανέρχεται σύμφωνα με το υπ’ αριθμ. .../14-3-2002 έγγραφο της ...

σε συνδ. με το από 25-11-2002 έγγραφο του Διευθυντή της … του ΥΠΕΧΩΔΕ στα εξής ποσά: Των ιδιοκτησιών με αύξ. αριθμ. κτημ. πίνακα α) ..., στο ποσό των 287,87 ΕΥΡΩ ανά μ2, β) ... στο ποσό των 376,08 ΕΥΡΩ ανά μ2, γ) ..., στο ποσό των 399,65 ΕΥΡΩ ανά τ.μ. και δ) ... στο ποσό των 46,73 ΕΥΡΩ ανά μ2. Η απόφαση 1631/2002 του Μονομελούς Πρωτοδικείου μετά από συζήτηση σχετικής αιτήσεως του υποχρέου σε αποζημίωση Ελληνικού Δημοσίου και ανταιτήσεων των δικαιούχων, η οποία συζήτηση έγινε στο Πρωτοδικείο αυτό την 7 Ιουνίου 2002, καθόρισε Α) την προσωρινή τιμή μονάδας αποζημιώσεως των απαλλοτριωθέντων ακινήτων με τους παραπάνω αριθμούς κτηματολογικού πίνακα στα ποσά των 440,21, 586,94, 645,63 και 146,74 ΕΥΡΩ ανά μ2 αντίστοιχα και Β) σε διάφορες τιμές για τα επικείμενα.

Κρίσιμος επομένως χρόνος και για τον οριστικό καθορισμό της προκείμενης αποζημίωσης είναι η 7-6-2002 (βλ. άρθρ. 17 παρ. 2 του Συντάγματος, όπως η παράγραφος αυτή προστέθηκε με το άρθρο 1 παρ. 4 του Ν. 2895/2002)". Περαιτέρω, το Εφετείο, μετά από αξιολόγηση των αποδεικτικών στοιχείων που αναφέρει, δέχτηκε αναφορικά με την αξία των εδαφικών εκτάσεων που απαλλοτριώθηκαν και τα εξής: "Εξ όλων των προπαρατεθέντων αποδεικτικών στοιχείων, αλλά και των λοιπών μη ειδικώς μνημονευομένων κατά το λόγο της, προς διάγνωση των ενδίκων ισχυρισμών, τοπικής και χρονικής προσφορότητάς τους, προκύπτει, ότι η αξία των απαλλοτριωθεισών εδαφικών εκτάσεων κατά τους κρίσιμους χρόνους της ενώπιον του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αθηνών συζητήσεως (7-6-2002) για όσους υπήρξαν διάδικοι στη δίκη καθορισμού αποζημιώσεως και για τους λοιπούς που το πρώτον ζητούν τον υπό του παρόντος Δικαστηρίου προσδιορισμό της αποζημιώσεως, της συζητήσεως ενώπιον του παρόντος δικαστηρίου (3-6-2003), μέχρι την οποία δεν είχε επέλθει οιαδήποτε μεταβολή με βάση τις υπάρχουσες οικονομικές και νομισματικές συνθήκες, χωρίς να υπολογισθεί, η τυχόν ανατίμηση ή υποτίμηση τούτων, μετά τη δημοσίευση της πράξης της απαλλοτρίωσης και μόνο εξαιτίας της και κατά συνέπεια η πλήρης αποζημίωση, δηλαδή εκείνη με την οποία οι δικαιούχοι μπορούν να αντικαταστήσουν τα απαλλοτριούμενα με άλλα ισάξια ανερχόταν στα χρηματικά ποσά που αναφέρονται στο διατακτικό...".

Με βάση τις παραδοχές αυτές, το Εφετείο, δικάζοντας σαν να ήταν παρόντες, τους μεταξύ άλλων μη παραστάντες με αύξ. αριθμ. ..., ..., ... έως και … καθών η αίτηση του Ελληνικού Δημοσίου, δέχτηκε, εν μέρει τις αιτήσεις, ανταιτήσεις και παρεμβάσεις και καθόρισε για όλες τις ιδιοκτησίες αδιακρίτως, συμπεριλαμβανομένων και των ιδιοκτησιών των ως άνω καθών η αίτηση που δεν παραστάθηκαν ενώπιον του Εφετείου, την οριστική τιμή μονάδος αποζημιώσεως των εδαφικών εκτάσεων των ακινήτων τους που απαλλοτριώθηκαν αναγκαστικά με την κοινή απόφαση 1011444/914/0010/6-2-2002 των Υπουργών Οικονομικών, ΠΕΧΩΔΕ και Πολιτισμού που δημοσιεύθηκε νόμιμα στο ΦΕΚ 122/Δ/19-2-2002 στα παρακάτω αναφερόμενα ποσά:

Ειδικότερα το Εφετείο, καθόρισε την οριστική τιμή μονάδος των εδαφικών εκτάσεων των απαλλοτριωθεισών ιδιοκτησιών, με κρίσιμο χρόνο την 7-6-2002 για τους παρασταθέντες στο Μονομελές και με κρίσιμο χρόνο την 3-6-2003 για τους λοιπούς, σε ποσά ανώτερα των καθορισθέντων προσωρινά από το Μονομελές Πρωτοδικείο ως εξής:

Α) Των ιδιοκτησιών με αριθμούς κτηματολογικού πίνακα ... στο ποσό των πεντακοσίων είκοσι οκτώ (528) ευρώ το τετραγωνικό μέτρο (Προσωρινή: 440,21 ευρώ/τ.μ.), Β) Των ιδιοκτησιών με αριθμούς κτηματολογικού πίνακα ... στο ποσό των επτακοσίων δύο (702) ευρώ το τετραγωνικό μέτρο (Προσωρινή: 586,94 ευρώ/τ.μ.), Γ) Των ιδιοκτησιών με αριθμούς κτηματολογικού πίνακα ...

στο ποσό των επτακοσίων εβδομήντα πέντε (775) ευρώ το τετραγωνικό μέτρο (Προσωρινή: 645,63 ευρώ/τ.μ.) και Δ) των ιδιοκτησιών με αριθμούς κτηματολογικού πίνακα ... ... στο ποσό των διακοσίων τριάντα πέντε (235) ευρώ το τετραγωνικό μέτρο (Προσωρινή: 146,74 ευρώ/τ.μ.). Από τα παραπάνω προκύπτει ότι το Εφετείο με την προσβαλλόμενη απόφασή του καθόρισε οριστικές τιμές μονάδος αποζημίωσης για τις εδαφικές εκτάσεις των απαλλοτριωθεισών ιδιοκτησιών με αριθμούς κτηματολογικού πίνακα ... ...

με εικαζόμενους ιδιοκτήτες τους ... (... αρ. ιδιοκτ...), ..., ..., ..., ... των καθών η αίτηση του Ελληνικού Δημοσίου και ήδη ..., ... ..., ... ..., … αναιρεσίβλητους, σε ποσά μεγαλύτερα για τις εδαφικές εκτάσεις απ’ αυτά που καθορίστηκαν προσωρινά αν και το αναιρεσείον με την ασκηθείσα απ’ αυτό ένδικη αίτησή του ζήτησε τη μείωση των ποσών αυτών, και οι ως άνω καθών η αίτηση-αναιρεσίβλητοι δεν παραστάθηκαν στο Εφετείο και δεν άσκησαν αυτοτελή αίτηση για τον καθορισμό οριστικής μονάδος αποζημίωσης, ούτε ανταίτηση με την κατάθεση προτάσεων σύμφωνα με το άρθρο 20 παρ. 5 του Ν. 2882/2001.

Επομένως, ο πρώτος λόγος αναίρεσης από τον αριθμό 9 εδ. α’ του άρθρου 559 ΚΠολΔ, πρέπει να γίνει δεκτός ως βάσιμος. Κατά τη διάταξη του άρθρου 559 αριθμ. 9 εδ. γ’ του ΚΠολΔ, ιδρύεται λόγος αναιρέσεως και αν το δικαστήριο άφησε αδίκαστη αίτηση παροχής έννομης προστασίας, η οποία δημιουργεί αντίστοιχη εκκρεμοδικία, τέτοια δε αίτηση αποτελεί και η προσφυγή στο Εφετείο για τον καθορισμό τιμής μονάδος αποζημιώσεως για απαλλοτριωθέν ακίνητο με τα επ’ αυτού επικείμενα και συστατικά.

Στην προκειμένη περίπτωση με το δεύτερο λόγο αναίρεσης, το αναιρεσείον Ελληνικό Δημόσιο αποδίδει στην προσβαλλόμενη απόφαση την πλημμέλεια από τον αριθμό 9 εδ. γ’ του άρθρου 559 ΚΠολΔ, με την αιτίαση ότι το δικάσαν Εφετείο, με το να παραλείψει να καθορίσει, όπως ζήτησε το αναιρεσείον με την αίτησή του, οριστικές τιμές για τα επικείμενα της ιδιοκτησίας με ..., της οποίας εικαζόμενη ιδιοκτήτρια φέρεται η μη παραστάσα στο Εφετείο ανώνυμη εταιρεία με την επωνυμία "...

ΑΕ" (... των καθών η αίτηση του Ελληνικού Δημοσίου ενώπιον του Εφετείου και 69η των καθών η αίτηση του Ελληνικού Δημοσίου ενώπιον του Μονομελούς Πρωτοδικείου και ήδη 44η αναιρεσίβλητη), άφησε αδίκαστο το ως άνω αίτημά του. Όπως, όμως προκύπτει από την προσβαλλόμενη απόφαση, το Εφετείο, αναφορικά με τα επικείμενα των ιδιοκτησιών των ακινήτων που απαλλοτριώθηκαν, τόσο τα περιγραφόμενα, όσο και τα μη περιγραφόμενα στον κτηματολογικό πίνακα των οποίων αποδεικνύεται η ύπαρξη, αναφέρει ειδικά, καθόσον αφορά στους ερήμην δικαζόμενους, τα εξής: "Ομοίως εκ του αυτού αποδεικτικού υλικού αποδεικνύεται ότι οι αξίες των αποζημιωτέων επικειμένων της απαλλοτριουμένης εκτάσεως ανέρχονταν, κατά τους αυτούς κρίσιμους χρόνους, στα ποσά που ορίζονται στο διατακτικό της παρούσας.

Στα επικείμενα αυτά περιλαμβάνονται τόσο τα περιγραφόμενα, όσο και τα μη περιγραφόμενα στον κτηματολογικό πίνακα των οποίων αποδεικνύεται η ύπαρξη. Για τους ερήμην δικαζομένους στην αίτηση του Ελληνικού Δημοσίου, που δεν έχουν ασκήσει αυτοτελή αίτηση οι τιμές που καθορίσθηκαν με την 1631/2002 απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αθηνών, καθίστανται οριστικές, εφόσον δεν υπερβαίνουν τις τιμές που καθορίζονται διά της παρούσης• διαφορετικά ισχύουν οι τελευταίες...".

Από την πιο πάνω αναφορά του Εφετείου, ειδικά στους ερήμην δικαζόμενους καθών στην αίτηση του Ελληνικού Δημοσίου, όπως ήταν η ως άνω αναιρεσίβλητη, καθόσον αφορά, στις αξίες των αποζημιωτέων επικειμένων των απαλλοτριούμενων εκτάσεων, σε συνδυασμό με τη γενική αναφορά στο διατακτικό της απόφασης ότι το Εφετείο απορρίπτει ό,τι κρίθηκε απορριπτέο, συνάγεται ότι το Εφετείο ασχολήθηκε με το αίτημα καθορισμού οριστικής τιμής μονάδος της αιτήσεως του αναιρεσείοντος για τα επικείμενα στην ως άνω ιδιοκτησία, και το απέρριψε, δεχόμενο ότι η αξία αυτών κατά τον κρίσιμο χρόνο ήταν ίδια μ’ αυτή που καθορίστηκε προσωρινά.

Κατά το άρθρο 193 ΚΠολΔ δεν επιτρέπεται προσβολή της απόφασης με ένδικο μέσο ως προς τα έξοδα, αν δεν περιλαμβάνει και την ουσία της υπόθεσης. Σκοπός της διάταξης αυτής είναι να περιορίσει τη δυνατότητα αυτοτελούς άσκησης ένδικων μέσων μόνο για το κεφάλαιο των δικαστικών εξόδων, στα οποία περιλαμβάνεται κατ’ άρθρο 189 παρ. 1 ΚΠολΔ και η αμοιβή του δικηγόρου, χωρίς ταυτόχρονη προσβολή της απόφασης και ως προς το κεφάλαιο της ουσίας της υπόθεσης.

Η ρύθμιση ισχύει για όλα τα ένδικα μέσα, στα οποία συμπεριλαμβάνεται και το έκτακτο ένδικο μέσο της αίτησης αναίρεσης (ΑΠ 1637/2011). Στην προκειμένη περίπτωση, με τον τρίτο λόγο αναίρεσης από τον αριθμό 1 του άρθρου 559 ΚΠολΔ, το αναιρεσείον Ελληνικό Δημόσιο, ζητεί την αναίρεση της προσβαλλόμενης απόφασης, ως προς τη διάταξή της, που καθόρισε την αμοιβή του πληρεξουσίου δικηγόρου των δικαιούχων αποζημίωσης - καθών η αίτησή του ενώπιον του Εφετείου ..., ... ...

αναιρεσιβλήτων, οι οποίοι άσκησαν ανταίτηση ενώπιον του Μονομελούς Πρωτοδικείου και αντίθετη αίτηση ενώπιον του Εφετείου. Ο λόγος αυτός της αίτησης αναίρεσης, σύμφωνα με την αμέσως παραπάνω νομική σκέψη, πρέπει ν’ απορριφθεί ως απαράδεκτος, εφόσον η αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση, καθόσον αφορά στους εν λόγω αναιρεσίβλητους, προσβάλλεται μόνο ως προς το κεφάλαιο των δικαστικών εξόδων, χωρίς ταυτόχρονη προσβολή της απόφασης ως προς αυτούς και ως προς το κεφάλαιο της ουσίας της υπόθεσης.

Σύμφωνα με τα παραπάνω, πρέπει: α) να απορριφθεί η αίτηση αναίρεσης, ως προς τους ..., ..., ... αναιρεσίβλητους και β) να γίνει δεκτή η αίτηση αναίρεσης ως προς τους ..., ... ..., ... ..., … αναιρεσίβλητους και να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση ως προς τους αναιρεσίβλητους αυτούς, κατά το μέρος της που αφορά στον καθορισμό οριστικής τιμής μονάδος αποζημιώσεως για τις εδαφικές εκτάσεις των παραπάνω ιδιοκτησιών τους που απαλλοτριώθηκαν, να παραπεμφθεί η υπόθεση προς περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο δικαστήριο, η σύνθεση του οποίου είναι δυνατή από άλλους δικαστές, εκτός από εκείνους που δίκασαν προηγουμένως (άρθρ. 580 § 3 Κ.Πολ.Δ.) και να καταδικαστούν οι 1ος, 2ος, 3ος, 4ος, 5ος, 6ος, 7η, 8ος, 9η, 10ος, 11η, 15η, 16ος, 17ος 18ος, 19ος, 20ος, 23ος, 24η, 25ος, 29ος, 30ος, 36ος, 37ος, 38ος, 39ος, 40ος, 41ος, 42ος, 43η, 44η, 56ος, 57ος, 58ος, 59ος, 60ος, 61ος και 62ος αναιρεσίβλητοι στην πληρωμή των δικαστικών εξόδων του αναιρεσείοντος, το οποίο κατέθεσε προτάσεις (άρθρ. 183 Κ.Πολ.Δ.), μειωμένων, όμως, κατά το άρθρο 22 του Ν. 3693/1957.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 12-1-2004 αίτηση για αναίρεση της υπ’ αριθμ. 5927/2003 απόφασης του Εφετείου Αθηνών, κατά το μέρος της που στρέφεται κατά των ..., ... ... αναιρεσιβλήτων.

Αναιρεί την υπ’ αριθμ. 5927/2003 απόφαση του Εφετείου Αθηνών, ως προς τους ..., ... ..., ... … αναιρεσίβλητους, κατά το μέρος της που αφορά στον καθορισμό οριστικής τιμής μονάδος αποζημιώσεως για τις εδαφικές εκτάσεις των ιδιοκτησιών των εν λόγω αναιρεσιβλήτων που απαλλοτριώθηκαν.

Παραπέμπει την υπόθεση κατά το μέρος της που αναιρέθηκε για νέα εκδίκαση στο ίδιο δικαστήριο που θα συγκροτηθεί από άλλους δικαστές, εκτός από εκείνους που δίκασαν προηγουμένως.

Και

Καταδικάζει τους ..., ... ..., ... ..., … αναιρεσίβλητους στην πληρωμή των δικαστικών εξόδων του αναιρεσείοντος, τα οποία ορίζει στο ποσό των τριακοσίων (300) ευρώ.

ΚΡΙΘΗΚΕ και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 17 Νοεμβρίου 2017.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 8 Δεκεμβρίου 2017.

Η ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ