1997/2013 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 1997 / 2013 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 1997 /2013

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Νικόλαο Λεοντή, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Βασιλική Θάνου-Χριστοφίλου, Δημητρούλα Υφαντή, Ιωάννα Πετροπούλου και Γεώργιο Σακκά, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 20 Σεπτεμβρίου 2013, με την παρουσία και της Γραμματέως Ελένης Τσιουρή, για να δικάσει μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: Μ. Κ. του Α., κατοίκου ... ο οποίος παραστάθηκε μετά του πληρεξουσίου δικηγόρου του Βασίλειο Κατσαφάδο και δεν κατέθεσε προτάσεις.

Των αναιρεσιβλήτων: 1. Α. Μ. του Ν., 2 Π. Α. του Β., 3 Π. Λ. του Χ. και 4 Α. χήρας Π. Σ., κατοίκων ..., οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν δια του πληρεξουσίου δικηγόρου τους Πέτρο Λιαράκο, βάσει δηλώσεως κατ' άρθρο 242 παρ.2 ΚΠολΔ και κατέθεσε προτάσεις.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 24-7-2008 αγωγή των ήδη αναιρεσιβλήτων, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Πειραιώς. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις:1490/2009 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 698/2010 του Εφετείου Πειραιώς. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί o αναιρεσείων με την από 22-11-2010 αίτησή του.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Η Εισηγήτρια Αρεοπαγίτης Ιωάννα Πετροπούλου, ανέγνωσε την από 14-11-2012 έκθεσή της, με την οποία εισηγήθηκε να γίνει δεκτός ο πρώτος λόγος της αιτήσεως αναιρέσεως και δεύτερος κατά ένα μέρος από τον αριθμό 1 του άρθρου 559 ΚΠολΔ και να απορριφθεί από τον αριθμό 11γ του ιδίου άρθρου.

Ο πληρεξούσιος του αναιρεσείοντος ζήτησε την παραδοχή της αιτήσεως και την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΤΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Επειδή, οι συνιδιοκτήτες πολυκατοικίας που στερείται νομική προσωπικότητα αποτελούν ένωση προσώπων κατά την έννοια της διάταξης του άρθρου 107 του ΑΚ. Περαιτέρω, κατά τη διάταξη του άρθρου 4 παρ. 3 του Ν. 3741/1929 "εάν δεν υπάρχη αντίθετος συμφωνία, ο διαχειριστής δεν δύναται ν' απολυθεί ειμή δια πλειοψηφίας των ιδιοκτητών, συνερχομένων εις Γενικήν Συνέλευσιν και εχόντων αριθμόν ψήφων ανάλογον προς την αξίαν των επί των αδιαιρέτων μερών του ακινήτου δικαιωμάτων των ...".Από τη διάταξη αυτή προκύπτει ότι ο διαχειριστής ανακαλείται με απόφαση της γενικής συνέλευσης των συνιδιοκτητών λαμβανόμενη κατά πλειοψηφία των μερίδων τους και όχι κατά πλειοψηφία των παρισταμένων στη συνέλευση, διότι είναι σαφής η ρύθμιση.

Πρόκειται για ρύθμιση ειδική, με συνέπεια, εάν οι ψήφοι έχουν καθοριστεί όχι ανάλογα με το ποσοστό των μερίδων, να ακολουθείται η πλειοψηφία των μερίδων και όχι των ψήφων των συνιδιοκτητών. Η δε παρεχόμενη με τη διάταξη αυτή δυνατότητα στους συνιδιοκτήτες να καθορίσουν διαφορετικό τρόπο ανάκλησης του διαχειριστή, με αντίθετη συμφωνία, αναφέρεται μόνο στο απαιτούμενο ποσοστό των μερίδων των συνιδιοκτητών ή σε ειδική διαδικασία σύγκλησης ή απαρτίας της συνέλευσης.

Εξ άλλου, κατά τη διάταξη του άρθρου 559 αρ 1 εδ α ΚΠολΔ, λόγος αναίρεσης για ευθεία παραβίαση κανόνα ουσιαστικού δικαίου, ιδρύεται αν αυτός δεν εφαρμόστηκε ενώ συνέτρεχαν οι προϋποθέσεις εφαρμογής του, ή αν εφαρμόστηκε ενώ δεν έπρεπε, καθώς και αν το δικαστήριο προσέδωσε στον εφαρμοστέο κανόνα έννοια διαφορετική από την αληθινή.

Στην περίπτωση που το δικαστήριο έκρινε κατ' ουσίαν την υπόθεση, η παραβίαση κανόνα ουσιαστικού δικαίου κρίνεται εν όψει των πραγματικών περιστατικών που ανελέγκτως δέχθηκε ότι αποδείχθηκαν τι δικαστήριο της ουσίας και της υπαγωγής αυτών στο νόμο και ιδρύεται ο λόγος αυτός αναίρεσης αν οι πραγματικές παραδοχές της απόφασης καθιστούν φανερή την παραβίαση.

Τούτο συμβαίνει όταν το δικαστήριο εφάρμοσε το νόμο παρότι τα πραγματικά περιστατικά που δέχθηκε ότι αποδείχθηκαν δεν ήταν αρκετά για την εφαρμογή του, καθώς και όταν προέβη σε εσφαλμένη υπαγωγή των πραγματικών περιστατικών σε διάταξη στο πραγματικό της οποίας αυτά δεν υπάγονται. Τέλος, κατά την έννοια της διάταξης του άρθρου 559 αρ 19 ΚΠολΔ, υπάρχει έλλειψη νόμιμης βάσης λόγω αντιφατικών ή ανεπαρκών αιτιολογιών, όταν από το αιτιολογικό της απόφασης που συνιστά την ελάσσονα πρόταση του δικανικού υπολογισμού, δεν προκύπτουν πλήρη, σαφή και χωρίς αντιφάσεις τα πραγματικά γεγονότα, τα οποία σύμφωνα με το νόμο, είναι αναγκαία για την κρίση στη συγκεκριμένη περίπτωση ότι συντρέχουν οι όροι της διάταξης που εφαρμόστηκε ή ότι δεν συντρέχουν οι όροι εφαρμογής της.

Στην προκειμένη περίπτωση το Εφετείο με την προσβαλλόμενη απόφαση δέχθηκε ανελέγκτως αναφορικά με την ένδικη αξίωση των εναγόντων και ήδη αναιρεσιβλήτων τ' ακόλουθα πραγματικά περιστατικά: Οι εκκαλούντες είναι ιδιοκτήτες οριζόντιων ιδιοκτησιών της πολυκατοικίας (Μ. Π.), που βρίσκεται στον … επί της οδού … αρ.

… και έχει υπαχθεί στις διατάξεις του Ν. 3741/1929. Η σύσταση των οριζόντιων ιδιοκτησιών επί της πολυκατοικίας αυτής έγινε με τη σχετική πράξη .../26-6-1965, που συντάχθηκε από το Συμβολαιογράφο Αθηνών Γεώργιο Κωστόπουλο και μεταγράφηκε νόμιμα. Στην πράξη αυτή περιλαμβάνεται και ο κανονισμός που διέπει την οργάνωση και τη λειτουργία των οριζόντιων αυτών ιδιοκτησιών.

Με το άρθρο 52 της προαναφερόμενης πράξης, ορίστηκε, μεταξύ των άλλων: α) ότι η τακτική συνέλευση των συνιδιοκτητών ή και η έκτακτη, εφόσον έχει συγκληθεί για το σκοπό αυτό, εκλέγει το διαχειριστή του μεγάρου, β) ότι ως διαχειριστής ορίζεται ένας από τους συνιδιοκτήτες ή και τρίτο πρόσωπο και γ) ότι η θητεία του διαχειριστή είναι διετής.

Παρά το γεγονός ότι στον κανονισμό της προαναφερομένης πολυκατοικίας γίνεται λόγος για διορισμό ενός διαχειριστή, είναι δυνατό να διοριστούν πολλοί διαχειριστές ή και διαχειριστική επιτροπή, σύμφωνα με όσα αναφέρονται στην αρχή της σκέψης αυτής. Περαιτέρω, σύμφωνα με το άρθρο 51 της προαναφερόμενης συμβολαιογραφικής πράξης "...Η συνέλευση αποφασίζει επί παντός θέματος αφορώντος την συντήρησιν και επισκευήν των κοινοχρήστων χώρων, έργων και εγκαταστάσεων, περί διορισμού ή απολύσεως του ...

διαχειριστού ...". Εξάλλου, με το άρθρο 48 της ίδιας πράξης, ορίστηκε "Αι συνελεύσεις τακτικαί ή έκτακτοι συνεδριάζουν εγκύρως εφ' όσον παρίστανται και εκπροσωπούνται κατ' αυτάς τα 501/000 των ψήφων, εκτός εάν απαιτείται κατά τον Νόμον ή τον Κανονισμόν παμψηφία. Εάν δεν υπάρχει απαρτία κατά την πρώτην συνεδρίασιν, η συνέλευσις συνέρχεται εις επαναληπτικήν τοιαύτην, οπότε αύτη συνεδριάζει εγκύρως οιονδήποτε και εάν είναι το ποσοστόν των προσερχόμενων.

Αι συνελεύσεις αποφασίζουν εγκύρως δια πλειοψηφίας των παρουσών ψήφων, εκτός εάν δια την λήψιν εγκύρου αποφάσεως απαιτείται εξαιρετική πλειοψηφία". Την 21-2-2007, με απόφαση της γενικής συνέλευσης των ιδιοκτητών των οριζόντιων ιδιοκτησιών της πολυκατοικίας αυτής εκλέχθηκε, ως διαχειριστής της πολυκατοικίας ο εφεσίβλητος, ο οποίος δεν είναι ιδιοκτήτης οριζόντιας ιδιοκτησίας της πολυκατοικίας αυτής.

Λόγω ύπαρξης προβλημάτων με την άσκηση από τον εφεσίβλητο της διαχείρισης της πολυκατοικίας αυτής, ορισμένοι από τους συνιδιοκτήτες, εκπροσωπούντες 359,05 χιλιοστά του συνόλου των μερίδων των συνιδιοκτητών συγκάλεσαν γενική συνέλευση των συνιδιοκτητών για τις 18-6-2008 με θέματα, μεταξύ άλλων, την ανάκληση κάθε προηγούμενου διαχειριστή, και, συνεπώς, και του εφεσίβλητου και την εκλογή διαχειριστικής επιτροπής της πολυκατοικίας.

Σε περίπτωση έλλειψης απαρτίας, η συνέλευση 8α επαναλαμβανόταν στις 19-6-2008 με την παρουσία οσωνδήποτε μελών. Πράγματι, στις 18-6-2008 διαπιστώθηκε έλλειψη απαρτίας και έτσι η συνέλευση επαναλήφθηκε στις 19-6-2008, οπότε, με ομόφωνη απόφαση των παρόντων μελών αποφασίστηκε, μεταξύ άλλων, η ανάκληση κάθε προηγούμενου διαχειριστή, και, συνεπώς, και του εφεσίβλητου, και η εκλογή των εκκαλούντων ως μελών της διαχειριστικής επιτροπής της πολυκατοικίας.

Κατά τη λήψη της απόφασης αυτής παραστάθηκαν ή εκπροσωπήθηκαν συνιδιοκτήτες που διέθεταν 381,79 χιλιοστά των μερίδων του συνόλου των συνιδιοκτητών και συγκεκριμένα οι ακόλουθοι συνιδιοκτήτες με τις αντίστοιχες μερίδες: 1) Ι. Φ. (7,22 χιλιοστά), 2)Ι. Κ. με εξουσιοδότηση από τους Π. Κ. (34,96 χιλιοστά), Χ. Τ. (12,53 χιλιοστά) και Γ.

Δ. (25,43 χιλιοστά), 3) Δ. Α. (11 χιλιοστά), 4) Γ. Μ. με εξουσιοδοτήσεις από Ε. και Ι. Μ. (8,25 χιλιοστά), 5)Α. Β. (5,21 χιλιοστά), 6)Ι. Δ. (7,32 χιλιοστά), 7)Α. Β. (29,08 χιλιοστά), 8) Α. Σ. (59,96 χιλιοστά), 9) Γ. Β. (50,69 χιλιοστά), 10)Α. Α. (20,19 χιλιοστά), 11) Η. Τ. (7,44 χιλιοστά), 12) Π. Λ. με εξουσιοδότηση από το Χ. Λ. (2,74 χιλιοστά), 13) Ε. Μ. με εξουσιοδότηση από τον Π.

Α. (44,27 χιλιοστά), 14) Η. Τ. με εξουσιοδοτήσεις από Γ. Γ. (5,64 χιλιοστά), Α. Π. (2,90 χιλιοστά), Π. Κ. (19,56 χιλιοστά), Α. Κ. (4,28 χιλιοστά), 15) Γ. Κ. (2,47 χιλιοστά), 16) Μ. Γ. με εξουσιοδότηση από τον Κ. Γ. (5,05 χιλιοστά), 17) Α. Μ. (6,54 χιλιοστά) και 18) Ν. Ρ. (8,34 χιλιοστά). Το προαναφερόμενο ποσοστό του συνόλου των μερίδων το οποίο διέθεταν εκείνοι που παραστάθηκαν ή εκπροσωπήθηκαν στη γενική συνέλευση των συνιδιοκτητών κατά την 19-6-2008, ήτοι το ποσοστό 381,79 χιλιοστά υπολείπεται μεν της απόλυτης πλειοψηφίας του συνόλου των μερίδων των συνιδιοκτητών, η οποία ανέρχεται σε 501 χιλιοστά τουλάχιστον, όμως η απόφαση αυτή δεν αντίκειται στη διάταξη του άρθρου 4 παρ. 3 του Ν. 3741/1929, η οποία, όπως αναφέρεται στην αρχή της σκέψης αυτής, απαιτεί για την ανάκληση του διαχειριστή την πλειοψηφία του συνόλου των μερίδων των συνιδιοκτητών, διότι στη συγκεκριμένη περίπτωση υπάρχει αντίθετη συμφωνία, αφού με το άρθρο 48 της προαναφερόμενης πράξης σύστασης των οριζόντιων ιδιοκτησιών ορίζεται διαφορετικά και συγκεκριμένα ότι κατά την επαναληπτική συνεδρίαση της γενικής συνέλευσης των συνιδιοκτητών, οπότε αυτή συνεδριάζει έγκυρα, οποιοδήποτε και αν είναι το ποσοστό των προσερχομένων, αυτή (γενική συνέλευση) αποφασίζει έγκυρα με πλειοψηφία των μερίδων των συνιδιοκτητών που παρίστανται ή εκπροσωπούνται σ' αυτή.

Πρέπει να σημειωθεί, ότι η ρήτρα του άρθρου 48 της προαναφερόμενης πράξης σύστασης οριζόντιων ιδιοκτησιών "...εκτός εάν δια την λήψιν εγκύρου αποφάσεως απαιτείται εξαιρετική πλειοψηφία..."αφορά άλλα ζητήματα που ρητά προβλέπονται στην πράξη αυτή, όπως στα άρθρα 19,28 κλπ. Το Πρωτοβάθμιο Δικαστήριο επομένως, που δέχθηκε ότι η προαναφερόμενη απόφαση της γενικής συνέλευσης των συνιδιοκτητών περί ανάκλησης του διαχειριστή και περί εκλογής νέου (διαχειριστικής επιτροπής) δεν είναι νόμιμη, αφού κατά τη λήψη της εκείνοι που παραστάθηκαν ή εκπροσωπήθηκαν δεν είχαν την απόλυτη πλειοψηφία του συνόλου των μερίδων των ιδιοκτητών, αλλά μικρότερο ποσοστό και συγκεκριμένα 381,79 χιλιοστά, έσφαλε και συνεπώς, ο σχετικός λόγος της κρινόμενης έφεσης είναι, ουσιαστικά βάσιμος.

Με βάση τα γενόμενα παραπάνω δεκτά πραγματικά περιστατικά, τα οποία διαλαμβάνονται στις πλήρεις και χωρίς αντιφάσεις αιτιολογίες της προσβαλλόμενης αποφάσεως η ληφθείσα ως άνω απόφαση της Γενικής Συνέλευσης των συνιδιοκτητών της ανωτέρω πολυκατοικίας περί ανάκλησης κάθε προηγούμενου διαχειριστή και εκλογής των εναγόντων και ήδη αναιρεσιβλήτων ως μελών της διαχειριστικής επιτροπής αυτής, ήταν νόμιμη, καθ' όσον, δεν αντίκειται στη διάταξη του άρθρου 4 παρ 3 του Ν. 3741/1929 λόγω της ύπαρξης αντίθετης συμφωνίας στον κανονισμό της πολυκατοικίας που απαιτεί για την εγκυρότητα της κατά το άρθρο 51 του κανονισμού λαμβανόμενης απόφασης εκτός άλλων και για την απόλυση του διαχειριστή σε επαναληπτική συνεδρίαση όπως λαμβάνεται, σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 48 του κανονισμού με πλειοψηφία των μερίδων των συνιδιοκτητών που παρίστανται ή εκπροσωπούνται σ' αυτή.

Πρέπει επομένως, οι πρώτος και τρίτος λόγοι της αιτήσεως αναιρέσεως με τους οποίους προσάπτεται η πλημμέλεια αληθώς από τους αριθμούς 1 και 19 του άρθρου 559 ΚΠολΔ να απορριφθούν ως αβάσιμοι. Επειδή, από το συνδυασμό των διατάξεων των άρθρων 339 και 390 ΚΠολΔ προκύπτει ότι οι αναφερόμενες στο δεύτερο από αυτά γνωμοδοτήσεις προσώπων που έχουν ειδικές γνώσεις επιστήμης ή τέχνης σε ζητήματα που αφορούν εκκρεμή δίκη, οι οποίες συντάχθηκαν ύστερα από αίτηση κάποιου διαδίκου που τις προσάγει, δεν αποτελούν ιδιαίτερο αποδεικτικό μέσο, αλλά έγγραφο το οποίο εκτιμάται ελεύθερα από το δικαστήριο.

Επομένως, έχουν ως προς προαναφερθείσες γνωμοδοτήσεις εφαρμογής όσα ισχύουν για το αποδεικτικό μέσο των εγγράφων. Εξ άλλου, από τις διατάξεις των άρθρων 106, 335, 338, 340 και 346 του ΚΠολΔ προκύπτει ότι το δικαστήριο της ουσίας προκειμένου να σχηματίσει το αποδεικτικό πόρισμα αναφορικά με τους πραγματικούς ισχυρισμούς των διαδίκων που έχουν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης και έχουν ανάγκη αποδείξεως, υποχρεούνται να λάβει υπόψη όλα τα αποδεικτικά μέσα τα οποία νομίμως επικαλούνται και προσκομίζουν οι διάδικοι, χωρίς πάντως να είναι ανάγκη να γίνεται χωριστή αξιολόγηση του καθενός.

Η παραβίαση της υποχρεώσεως αυτής ιδρύει τον προβλεπόμενο από το άρθρο 559 αρ 11 περ γ του ΚΠολΔ λόγο αναιρέσεως. Για την ίδρυση όμως του αναιρετικού αυτού λόγου πρέπει το αποδεικτικό μέσο να είναι χρήσιμο προς άμεση ή έμμεση ( δια τεκμηρίων) απόδειξη γεγονότων, που συγκροτούν ισχυρισμό λυσιτελή, δηλαδή που επιδρά στο διατακτικό, παραδεκτό και νόμω βάσιμο ή ισχυρισμό περί αρχής εγγράφου αποδείξεως.

Ο λόγος αυτός απορρίπτεται ως αβάσιμος κατ' ουσίαν, όταν το δικαστήριο βεβαιώνει στην απόφασή του ότι έλαβε υπόψη τα συγκεκριμένα αποδεικτικά μέσα για τα οποία προτείνεται ο λόγος αναιρέσεως. Με το δεύτερο λόγο της αιτήσεως αναιρέσεως προσάπτεται στην προσβαλλόμενη απόφαση η πλημμέλεια από τον αριθμό 11γ του άρθρου 559 ΚΠολΔ διότι το Εφετειο προκειμένου να καταλήξει στο αποδεικτικό πόρισμα ότι είναι νόμιμη η από 19 -6-2008 απόφαση της Γ.Σ.

των ιδιοκτητών της πολυκατοικίας με την οποία αποφασίστηκε η ανάκληση του διαχειριστή δεν έλαβε υπόψη και τα ακόλουθα αποδεικτικά μέσα: α)την από 30-9-2008 πραγματογνωμοσύνη του Π. Α. με την οποία διενεργήθηκε διαχειριστικός, οικονομικός έλεγχος στην πολυκατοικία και στην οποία αναφέρεται ότι η διενεργηθείσα γενική συνέλευση πραγματοποιήθηκε με σκοπό την απομάκρυνση του από τη διαχείριση και β)την ένορκη κατάθεση της μάρτυρα του αναιρεσείοντος που εξετάσθηκε στο ακροατήριο του Πρωτοβάθμιου Δικαστηρίου.

Ο αναιρετικός αυτός λόγος, αναφορικά με το υπό στοιχείο α αποδεικτικό μέσο αλυσιτελώς προβάλλεται και είναι απορριπτέος, καθ' όσον το αποδεικτικό αυτό μέσο δεν είναι πρόσφορο προς απόδειξη γεγονότων καταλυτικών της ένδικης αξίωσης των αναιρεσιβλήτων, ενώ αναφορικά με το υπό στοιχείο β αποδεικτικό μέσο ο αναιρετικός πιο πάνω λόγος είναι απορριπτέος ως αβάσιμος, καθ' όσον το Εφετείο, ειδικώς μνημονεύει στην απόφασή του τη λήψη υπόψη για το σχηματισμό του αποδεικτικού του πορίσματος, ως αποδεικτικό μέσο, τις καταθέσεις μαρτύρων στο ακροατήριο.

Επειδή, με βάση τα προεκτιθέμενα, πρέπει να απορριφθεί η από 22-11-2010 αίτηση αναίρεσης της 698/2010 απόφασης του Εφετείου Πειραιώς, και να καταδικασθεί ο αναιρεσείων, ως ηττηθείς, στη δικαστική δαπάνη των αναιρεσίβλητων, κατά τα οριζόμενα ειδικότερα στο διατακτικό (αρθρ. 176, 183 ΚΠολΔ).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 22-11-2010 αίτηση αναίρεσης της 698/2010 απόφασης του Εφετείου Πειραιώς

Καταδικάζει τον αναιρεσείοντα στη δικαστική δαπάνη των αναιρεσιβλήτων που ορίζει στο ποσό των χιλίων οκτακοσίων (1.800)ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 16 Οκτωβρίου 2013

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα, σε δημόσια συνεδρίαση, στο ακροατήριό του στις 5 Νοεμβρίου 2013

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ