1996/2013 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 1996 / 2013 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 1996/2013

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ ' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Νικόλαο Λεοντή, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Βασιλική Θάνου-Χριστοφίλου, Δημητρούλα Υφαντή, Ιωάννα Πετροπούλου και Γεώργιο Σακκά, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 20 Σεπτεμβρίου 2013, με την παρουσία και της Γραμματέως Ελένης Τσιουρή, για να δικάσει μεταξύ:

Της αναιρεσείουσας: Ε. Α. του Α., κατοίκου ..., η οποία εκπροσωπήθηκε δια του πληρεξουσίου δικηγόρου της Ευθύμιο Καραΐσκο, ο οποίος παραστάθηκε αφού ανακάλεσε την παράστασή του με δήλωση κατ' άρθρο 242 παρ.2 ΚΠολΔ και κατέθεσε προτάσεις.

Της αναιρεσιβλήτου: Ανώνυμης Ασφαλιστικής εταιρείας με την επωνυμία "ΙΝΤΕΡΣΑΛΟΝΙΚΑ ΑΝΩΝΥΜΗ ΑΣΦΑΛΙΣΤΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΖΗΜΙΩΝ Α.Ε.", η οποία εκπροσωπήθηκε δια του πληρεξουσίου δικηγόρου της Ιωάννη Καραγκούνη, ο οποίος παραστάθηκε αφού ανακάλεσε την δήλωσή του για παράσταση κατ' άρθρο 242 παρ.2 ΚΠολΔ και κατέθεσε προτάσεις.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την υπ' αρ. 312/3-8-2007 αγωγή της ήδη αναιρεσείουσας, την υπ'αρ. 107/6-3-2008 αγωγή της ήδη αναιρεσίβλητης και την υπ'αρ.36/25-1-2008 αγωγή προσώπου που δεν είναι διάδικος στην παρούσα δίκη, που κατατέθηκαν στο Μονομελές Πρωτοδικείο Βόλου. Αφού συνεκδικάσθηκαν, εκδόθηκαν οι αποφάσεις:173/2008 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 244/2011 του Εφετείου Λάρισας. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί η αναιρεσείουσα με την από 14-2-2012 αίτησή της. Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Η Εισηγήτρια Αρεοπαγίτης Ιωάννα Πετροπούλου, ανέγνωσε την από 28-11-2012 έκθεσή της, με την οποία εισηγήθηκε την παραδοχή του πρώτου λόγου της αιτήσεως αναιρέσεως και την απόρριψη των λοιπών.

Ο πληρεξούσιος της αναιρεσείουσας ζήτησε την παραδοχή της αιτήσεως, ο πληρεξούσιος της αναιρεσιβλήτου την απόρριψή της και καθένας την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΤΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Επειδή, στο πλαίσιο της καθιερούμενης με το άρθρο 361 του ΑΚ αρχής της ελευθερίας των συμβάσεων στην οποία περιλαμβάνεται και η ελευθερία διαμόρφωσης του περιεχομένου της σύμβασης, μπορεί στη σύμβαση ασφάλισης της αστικής ευθύνης από αυτοκινητικά ατυχήματα να περιληφθεί όρος περί αποκλεισμού της ευθύνης του ασφαλιστή σε ορισμένες περιπτώσεις.

Μια τέτοια περίπτωση προβλέπεται στο άρθρο 25 περ. 8 της ΚΑ/585/1978 απόφασης του Υπουργού Εμπορίου, σύμφωνα με το οποίο, αποκλείονται της ασφάλισης ζημίες προξενούμενες σε χρόνο, που ο οδηγός του αυτοκινήτου τελούσε υπό την επίδραση οινοπνεύματος ή τοξικών ουσιών, κατά την έννοια και τις προϋποθέσεις του άρθρου 42 του ΚΟΚ.

Η δεσμευτικότητα του όρου αυτού προϋποθέτει τη συμπερίληψή του στην ασφαλιστική σύμβαση, στην οποία μπορεί, είτε να ενσωματωθεί αυτούσιος, είτε να γίνει σχετική παραπομπή στην ως άνω διάταξη της υπουργικής απόφασης. Η συνομολόγηση του όρου αυτού, όπως προκύπτει από τη διάταξη του άρθρου 11 παρ 1του ν. 489/1976, δεν απαλλάσσει τον ασφαλιστή από την ευθύνη προς αποζημίωση του ζημιωθέντος τρίτου, αλλά του παρέχει το δικαίωμα να εναγάγει τον ασφαλισμένο και να αξιώσει από αυτόν, είτε με αυτοτελή, είτε με παρεμπίπτουσα αγωγή, την αποζημίωση, που κατέβαλε ή θα καταβάλει στον τρίτο από εμπλοκή αυτοκινήτου οδηγούμενο από πρόσωπο που τελεί υπό την επίδραση οινοπνεύματος ή τοξικών ουσιών υπό τους όρους του άρθρου 42 του ΚΟΚ.

Μόνη όμως η ανίχνευση οινοπνεύματος δεν οδηγεί άνευ άλλου τινός στην απαλλαγή του ασφαλιστή αλλά απαιτείται η συνδρομή αιτιώδους συνάφειας, η συνιστώσα δηλ. την παράβαση του ασφαλιστικού βάρους συμπεριφορά του βαρυνόμενου με αυτό προσώπου πρέπει να συνδέεται αιτιωδώς με την ασφαλιστική περίπτωση που γεννά την υποχρέωση του ασφαλιστή ν' αποζημιώσει τον παθόντα τρίτο.

Τούτο, ρητώς πλέον ορίζεται με την προσθήκη της νέας διατάξεως του άρθρου 6β παρ 1 εδ. β. του Ν. 489/1976 με το άρθρο 4 του ν. 3557/2007 σύμφωνα με την οποία "εξαιρούνται από την ασφάλιση οι ζημίες που προκαλούνται: α)....β)από οδηγό ο οποίος κατά το χρόνο του ατυχήματος τελούσε υπό την επίδραση οινοπνεύματος ή τοξικών ουσιών κατά παράβαση του ΚΟΚ όπως εκάστοτε ισχύει, εφ' όσον η εν λόγω παράβαση τελεί σε ουσιώδη συνάφεια με την πρόκληση του ατυχήματος.

Εξ άλλου, κατά τη διάταξη του άρθρου 559 αρ 1 εδ α ΚΠολΔ, λόγος αναίρεσης για ευθεία παραβίαση κανόνα ουσιαστικού δικαίου, ιδρύεται αν αυτός δεν εφαρμόστηκε, ενώ συνέτρεχαν οι προϋποθέσεις εφαρμογής του, ή αν εφαρμόστηκε ενώ δεν έπρεπε, καθώς και αν το δικαστήριο προσέδωσε στον εφαρμοστέο κανόνα έννοια διαφορετική από την αληθινή.

Στην περίπτωση που το δικαστήριο έκρινε κατ' ουσίαν την υπόθεση, η παραβίαση κανόνα ουσιαστικού δικαίου κρίνεται ενόψει των πραγματικών περιστατικών που ανελέγκτως δέχθηκε ότι αποδείχθηκαν το δικαστήριο της ουσίας και της υπαγωγής αυτών στο νόμο και ιδρύεται ο λόγος αυτός αναίρεσης αν οι πραγματικές παραδοχές της απόφασης καθιστούν φανερή την παραβίαση.

Τούτο συμβαίνει όταν το δικαστήριο εφάρμοσε το νόμο, παρότι τα πραγματικά περιστατικά που δέχθηκε ότι αποδείχθηκαν δεν ήταν αρκετά για την εφαρμογή του, καθώς και όταν προέβη σε εσφαλμένη υπαγωγή των πραγματικών περιστατικών σε διάταξη στο πραγματικό της οποίας αυτά υπάγονται.

Στην προκειμένη περίπτωση το Εφετείο με την αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση δέχθηκε ανελέγκτως τ' ακόλουθα αναφορικά με την υπ' αρ. κατ.107/6-3-2008 παρεμπίπτουσα αγωγή της αναιρεσίβλητης ασφαλιστικής εταιρίας με την επωνυμία ΙΝΤΕΡΣΑΛΟΝΙΚΑ Α.Ε.Γ.Α.Ζ. :Με το υπ' αρ. ... συμβόλαιο η παρεμπιπτόντως ενάγουσα είχε ασφαλίσει το ως άνω ζημιογόνο αυτοκίνητο της παρεμπιπτόντως εναγομένης και για σωματικές βλάβες σε τρίτους με ρητό όρο του οποίου εξαιρούνται της ασφαλίσεως οι ζημιές που προκαλούνται από οδηγό του τελεί υπό την επίδραση οινοπνεύματος, όπως εν προκειμένω.

Το πρωτοβάθμιο δικαστήριο το οποίο με την εκκαλούμενη απόφασή του απέρριψε την εν λόγω αγωγή με την αιτιολογία ότι δεν αποδείχθηκε ότι η μέθη επηρέασε την εναγόμενη στην οδήγηση κατά την ώρα του ατυχήματος, εσφαλμένα εφάρμοσε τον νόμο και η έφεση της παρεμπιπτόντως ενάγουσας ασφαλιστικής ως ανωτέρω εταιρίας κατά τον τέταρτο (επικουρικά ) προβαλλόμενο λόγο είναι βάσιμη κατ' ουσίαν, καθ' όσον, η εκκαλούμενη απόφαση εξάρτησε την παραδοχή της από την προϋπόθεση της ύπαρξης της εν λόγω αιτιώδους συνάφειας.

Έτσι που έκρινε το Εφετείο, παραβίασε τις διατάξεις ουσιαστικού δικαίου που προαναφέρθηκαν αφού μόνη η διαπίστωση οινοπνεύματος πέραν του επιτρεπόμενου ορίου δεν αρκεί για την παραδοχή ότι υπάρχει εξαίρεση από την ευθύνη του ασφαλιστή , αλλά απαιτείται να συντρέχει αιτιώδεις συνάφεια μεταξύ της παραβάσεως και του ατυχήματος.

Πρέπει επομένως, ο πρώτος λόγος της αιτήσεως αναιρέσεως με τον οποίο αποδίδεται στην αναιρεσιβαλλόμενη η πλημμέλεια από τον αριθμό 1 του άρθρου 559 ΚΠολΔ, της παραβίασης των διατάξεων αυτών, να γίνει δεκτός ως βάσιμος. Επειδή, κατ' ακολουθία των προεκτεθέντων, πρέπει να αναιρεθεί εν μέρει η προσβαλλόμενη απόφαση και συγκεκριμένα κατά το μέρος που κατά παραδοχή της με αρ.

κατ. 107/6-3-2008 παρεμπίπτουσας αγωγής αναγνωρίστηκε η υποχρέωση της παρεμπιπτόντως εναγομένης (Ε. Α.), να καταβάλει στην παρεμπιπτόντως ενάγουσα (ΙΝΤΕΡΣΑΛΟΝΙΚΑ Α.Ε.ΓΑ.Ζ) όποιο ποσό υποχρεώνεται αυτή να καταβάλει στον ενάγοντα της με αρ. κατ. 36/25-1-2008 αγωγής για κεφάλαιο, τόκους και δικαστικά έξοδα, να παραπεμφθεί η υπόθεση, παρελκούσης της έρευνας των αναφερόμενων στο αναιρούμενο κεφάλαιο της προσβαλλομένης απόφασης λοιπών λόγων της αιτήσεως από τους αριθμούς 14 και 8 του άρθρου 559 ΚΠολΔ, προς περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Εφετείο, συντιθέμενο από άλλους δικαστές (άρθρο 580 παρ 3ΚΠολΔ, όπως αντικαταστάθηκε με το άρθρο 12 παρ 4 ν. 4055/2012) και να καταδικασθεί η αναιρεσίβλητη στη δικαστική δαπάνη της αναιρεσείουσας (άρθρ. 176, 183 ΚΠολΔ) όπως στο διατακτικό.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την 244/2011 απόφαση του Εφετείου Λάρισας ως προς το αναφερόμενο στο σκεπτικό μέρος της.

Παραπέμπει την υπόθεση, κατά το αναιρούμενο μέρος, προς περαιτέρω εκδίκαση, στο ίδιο Εφετείο, συντιθέμενο από άλλους δικαστές.

Καταδικάζει την αναιρεσίβλητη ασφαλιστική εταιρία στα δικαστικά έξοδα της αναιρεσείουσας, που ορίζει σε τρεις χιλιάδες (3.000)ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 16 Οκτωβρίου 2013

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα, σε δημόσια συνεδρίαση, στο ακροατήριό του στις 5 Νοεμβρίου 2013

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ