1996/2008 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 1996 / 2008 (Γ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 1996/2008

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Γ' Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Δημήτριο Κανελλόπουλο, Αντιπρόεδρο Αρείου Πάγου, Ελισάβετ Μουγάκου - Μπρίλλη, Μίμη Γραμματικούδη, Ιωάννη Σίδερη και Σπυρίδωνα Μιτσιάλη, Αρεοπαγίτες.

Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 5 Νοεμβρίου 2008, με την παρουσία και της Γραμματέως Φωτεινής Σαμέλη, για να δικάσει μεταξύ:

Της αναιρεσείουσας: Χ, κατοίκου ......, η οποία παραστάθηκε με τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Δημήτριο Λυκοκάπη.

Του αναιρεσιβλήτου: Ψ, κατοίκου ......, ο οποίος εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Χρήστο Παναγιωτόπουλο.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 2-7-1999 αγωγή της ήδη αναιρεσείουσας, που κατατέθηκε στο Ειρηνοδικείο Αιτωλικού. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 56/2002 του ίδιου Δικαστηρίου και 85/2004 του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Μεσολογγίου. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί η αναιρεσείουσα με την από 12-4-2005 αίτησή της.

Κατά τη συζήτηση της υπόθεσης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Μίμης Γραμματικούδης διάβασε την από 15-2-2006 έκθεση του ήδη αποχωρήσαντος από την Υπηρεσία Αρεοπαγίτη Χαράλαμπου Αντωνιάδη, με την οποία εισηγήθηκε να απορριφθεί η ένδικη αίτηση αναιρέσεως της 85/2004 αποφάσεως του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Μεσολογγίου. Ο πληρεξούσιος της αναιρεσείουσας ζήτησε την παραδοχή της αιτήσεως, ο πληρεξούσιος του αναιρεσιβλήτου την απόρριψή της, καθένας δε την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Επειδή, από τη διάταξη του άρθρου 560 αριθ. 1 περ. α' του ΚΠολΔ. προκύπτει, ότι λόγος αναιρέσεως για ευθεία παραβίαση ουσιαστικού κανόνα δικαίου, στον οποίο περιλαμβάνονται και οι ερμηνευτικοί κανόνες των δικαιοπραξιών, ιδρύεται αν αυτός δεν εφαρμοστεί ενώ συνέτρεχαν οι προϋποθέσεις της εφαρμογής του ή αν εφαρμοσθεί ενώ δεν έπρεπε, καθώς και αν εφαρμοσθεί εσφαλμένα, αντιστοίχως δε όταν στην ελάσσονα πρόταση τον νομικού συλλογισμού δεν εκτίθενται καθόλου πραγματικά περιστατικά ή όταν τα εκτιθέμενα δεν καλύπτουν όλα τα στοιχεία που απαιτούνται βάσει του πραγματικού κανόνα δικαίου για την επέλευση της απαγγελθείσας έννομης συνέπειας ή την άρνησή της.

Οι γενικοί ερμηνευτικοί κανόνες, πού τίθενται από τα άρθρα 173 και 200 του ΑΚ και που αφορούν την αναζήτηση, κατά την ερμηνεία των δικαιοπραξιών, της αληθινής βουλήσεως των μερών, χωρίς προσήλωση στις λέξεις, εφαρμόζονται σε κάθε περίπτωση πού, κατά την ανέλεγκτη κρίση τον δικαστηρίου της ουσίας, διαπιστώνεται, έστω και έμμεσα, κενό ή αμφιβολία για την έννοια της βουλήσεως των μερών πού δηλώθηκε. 'Έμμεση δε διάγνωση από το δικαστήριο κενού ή αμφιβολίας μπορεί να προκύπτει όταν αυτό, για την ανεύρεση της αληθινής έννοιας της συμβάσεως, λαμβάνει υπόψη και άλλα αποδεικτικά στοιχεία πού βρίσκονται έξω από το κείμενό της .

Εξάλλου, από τις διατάξεις του άρθρου 1 παραγ. 1 τον α.ν.431/1968 προκύπτει ότι, μετά την έναρξη της ισχύος τον νόμου αυτού (23-5-1968), ο κατά την εποικιστική εν γένει νομοθεσία αποκατασταθείς κληρούχος και οι κληρονόμοι του δεν λογίζονται κατά πλάσμα του νόμου νομείς τον κλήρου αν δεν κατέχουν πράγματι αυτόν και συνεπώς είναι δυνατή η χωρίς τη θέλησή τους κτήση από τον τρίτο της νομής ολόκληρου του κληροτεμαχίου, υπό τον όρο να μη κατατέμνονται τα τεμάχια της οριστικής διανομής.

Ο περιορισμός αυτός της μη κατάτμησης, ως κανόνας δημόσιας τάξης, τίθεται ως γενική αρχή και έχει εφαρμογή σε κάθε μεταβίβαση του κλήρου, όχι μόνο όταν γίνεται με τη θέληση του κληρούχου, δηλαδή με δικαιοπραξία, αλλά και στην περίπτωση απόκτησης της κυριότητας χωρίς τη θέληση αυτού, όπως με χρησικτησία.

Η φυσική κατάτμηση των κληροτεμαχίων απαγορεύεται όχι μόνο όταν γίνεται από τον κληρούχο, αλλά και από τους διαδόχους του, για τον προφανή αντικειμενικό λόγο της επωφελέστερης εκμετάλλευσης των κληροτεμαχίων (ΟλΑΠ 1520/1982). Τέλος, κατά το άρθρο 242 παρ. 1 του Αγροτικού Κώδικα, "εάν, εξ οιουδήποτε λόγου περιληφθούν ξένα τεμάχια εις την οριστικήν διανομήν, αυτή παραμένει έγκυρος και απρόσβλητος, τα δε ξένα ταύτα τεμάχια θεωρούνται ως απαλλοτριωθέντα λόγω δημοσίας ωφέλειας, δυνάμει του άρθρου 17 του Συντάγματος ...".

Στην προκείμενη περίπτωση, το Πολυμελές Πρωτοδικείο, που δίκασε ως εφετείο, με την αναιρεσιβαλλόμενη απόφασή του, δέχθηκε, κατά τα κρίσιμα σημεία αυτής, τα ακόλουθα: Με την 4/17-12-1991 απόφαση της Επιτροπής Απαλλοτριώσεων Μεσολογγίου, παραχωρήθηκε στον Α, δικαιοπάροχο της ενάγουσας, το ... κληροτεμάχιο τον αγροκτήματος ......, σύμφωνα με το άρθρο 3 παρ. 1 τον ν.666/1977, ως κατεχόμενο και καλλιεργούμενο από αυτόν για μεγάλο χρονικό διάστημα, στη συνέχεια δε εκδόθηκε στο όνομά τον το ......

παραχωρητήριο. Στο συνοδεύον το παραχωρητήριο αυτό τοπογραφικό διάγραμμα αναφέρεται ότι το ακίνητο έχει έκταση 4.375 τ.μ., χωρίς να αναφέρονται πλευρικές διαστάσεις, ενώ και στο τοπογραφικό διάγραμμα της διανομής τον έτους 1968 δεν αναφέρονται πλευρικές διαστάσεις του κλήρου αυτού, που είχε εξαιρεθεί της διανομής ως κοινόχρηστη έκταση.

Στην απόφαση της Επιτροπής Απαλλοτριώσεων αναφέρεται ο αριθμός του κλήρου και η διευκρίνιση, "όπως αυτός φαίνεται στον κτηματολογικό πίνακα διανομής τον έτους 1986", όμως δεν δημιουργήθηκε πρόβλημα στην εγκατάσταση του κληρούχου στην έκταση τον κληροτεμαχίου που του παραχωρήθηκε, αφού το κατείχε ήδη για, πάνω από είκοσι χρόνια.

Βέβαια, το ακριβές αντίγραφο τον τοπογραφικού διαγράμματος, που συνοδεύει το πιο πάνω παραχωρητήριο, εμφανίζει την πλευρά τον κλήρου προς το δημόσιο δρόμο ως έχουσα μήκος 25 μέτρων, ενώ η διορισθείσα πραγματογνώμονας με την έκθεσή της προσδιορίζει το μήκος της πλευράς αυτής στα 22 μ. Ο διευθυντής όμως κτηματογραφήσεων, που υπογράφει το τοπογραφικό αυτό διάγραμμα, με το από 27-3-2000 έγγραφό του παρατηρεί ότι τα αναφερόμενα στον κτηματολογικό πίνακα και κτηματολογικό διάγραμμα, που συνοδεύουν το παραχωρητήριο, είναι πρόχειρα, δεν έχουν αναρτηθεί όπως προβλέπεται από το νόμο, δεν ανταποκρίνονται ακριβώς στην πραγματικότητα, όπως η αναγραφόμενη διάσταση των 25 μ., για τους λόγους δε αυτούς στο επίσημο διάγραμμα δεν μνημονεύονται διαστάσεις, τα δε στοιχεία του δεν έχουν αποδεικτική ισχύ.

Περαιτέρω, δέχθηκε το Πολυμελές Πρωτοδικείο, ότι το εδαφικό τμήμα, στο οποίο υπάρχουν ελιές και αντλιοστάσιο, δεν ανήκε στο Ελληνικό Δημόσιο και δεν αποτελούσε τμήμα του 181 γεωργικού κλήρου που παραχωρήθηκε στον δικαιοπάροχο της ενάγουσας, αλλά περιλαμβάνεται στους αναφερόμενους τίτλους ιδιοκτησίας του εναγομένου και ήδη αναιρεσιβλήτου, ο οποίος το νεμόταν, γι' αυτό και ο δικαιοπάροχος της ενάγουσας ουδέποτε εγκαταστάθηκε στη νομή τον εδαφικού αυτού τμήματος, με συνέπεια, να μην αποκτήσει ούτε η ίδια η ενάγουσα τη νομή και κυριότητα αυτού.

Με τις κρίσεις του αυτές, το Εφετείο, στις οποίες στήριξε την κατά ένα μέρος παραδοχή της ένδικης αγωγής και αναγνώρισε την ενάγουσα κυρία εκτάσεως 932,38 τ.μ., αντί της αιτούμενης των 1.089 τ.μ, και με την ειδικότερη παραδοχή ότι το πιο πάνω εδαφικό τμήμα δεν αποτελούσε τμήμα του 181 γεωργικού κλήρου που παραχωρήθηκε στο δικαιοπάροχο της αναιρεσείουσας, ορθώς ερμήνευσε και εφάρμοσε τις πιο πάνω διατάξεις του ουσιαστικού δικαίου, ενώ, με την κρίση του αυτή, δεν παραβίασε ούτε και την ουσιαστικού δικαίου διάταξη του άρθρου 242 του Αγροτικού Κώδικα.

Επομένως, ο περί του αντιθέτου μοναδικός λόγος της αναιρεσέσεως από τον αριθ.1 του άρθρου 560 ΚΠολΔ, είναι αβάσιμος. Η διαλαμβανόμενη στο λόγο αυτό αναιρέσεως αιτίαση, ότι με τις παραδοχές αυτές το δικαστήριο εκείνο αφενός "απαίτησε να έχει το Ελληνικό Δημόσιο κυριότητα στο επίμαχο για να προβεί στην παραχώριση" και αφετέρου "προέβη στην κατάτμηση τον κληροτεμαχίου με την αφαίρεση εδαφικού τμήματος αυτού", στηρίζεται επί αναληθούς προϋποθέσεως, ενώ η διαφορετική εκτίμηση των διαστάσεων του κληροτεμαχίου, που αναγράφονταν στο κτηματολογικό διάγραμμα, που συνόδευε το παραχωρητήριο, δεν ιδρύει τον επικαλούμενο λόγο της παραβίασης των πιο πάνω ερμηνευτικών διατάξεων των άρθρων 173 και 200 ΑΚ.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 12-4-2005 αίτηση της Χ για αναίρεση της 85/2004 αποφάσεως του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Μεσολογγίου,που δίκασε ως Εφετείο.

Καταδικάζει την αναιρεσείουσα στα δικαστικά έξοδα του αναιρεσιβλήτου, τα οποία ορίζει σε χίλια οκτακόσια (1.800) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 6 Δεκεμβρίου 2008.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα, σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 30 Δεκεμβρίου 2008.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ