Supreme Court partially allows appeal against unpaid social contributions verdict, quashing conviction for one act and remanding sentencing.

Απόφαση 1994 / 2019 (Ε, ΠΟΙΝΙΚΕΣ)Αριθμός 1994/2019

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

E' Ποινικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Ιωάννη Μαγγίνα, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Γεώργιο Παπαηλιάδη, Ναυσικά Φράγκου, Μιλτιάδη Χατζηγεωργίου και Βασιλική Ηλιοπούλου - Εισηγήτρια, Αρεοπαγίτες.

Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημα του στις 15 Νοεμβρίου 2019, με την παρουσία του Αντεισαγγελέα του Αρείου Πάγου Βασίλειου Χαλντούπη, (κωλυομένου του Εισαγγελέως) και του Γραμματέως Γεράσιμου Βάλσαμου, για να δικάσει την αίτηση των αναιρεσειόντων - κατηγορουμένων 1. B. I. του P. (Η. Μ. του Π.), κατοίκου ..., 2. Ν. Κ. του Γ., κατοίκου ... και 3. Ν. Χ. του Α., κατοίκου ..., οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από την πληρεξουσία δικηγόρο τους Κυριακή Ιωαννίδου, για αναίρεση της υπ' αριθμ. 4135/2019 αποφάσεως του Τριμελούς Πλημμελειοδικείου Θεσσαλονίκης.

Το Τριμελές Πλημμελειοδικείο Θεσσαλονίκης, με την ως άνω απόφασή του διέταξε όσα λεπτομερώς αναφέρονται σ' αυτή, και οι αναιρεσείοντες - κατηγορούμενοι, ζητούν την αναίρεση της αποφάσεως αυτής για τους λόγους που αναφέρονται στην υπ' αρ. πρωτ. 7910/16.7.2019 αίτησή τους, που καταχωρίστηκε στο οικείο πινάκιο με αριθμό 1077/2019.

Αφού άκουσε Τον Εισαγγελέα ο οποίος πρότεινε να απορριφθεί η προκείμενη αίτηση αναιρέσεως και τον πληρεξούσιο δικηγόρο των αναιρεσειόντων, που ζήτησε όσα αναφέρονται στα σχετικά πρακτικά.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

I. Με την 120/2019 απόφαση του Αρείου Πάγου, αναιρέθηκε, για τις μερικότερες πράξεις του αναφερόμενου χρονικού διαστήματος, η 196/2018 απόφαση του Τριμελούς Πλημμελειοδικείου Θεσσαλονίκης. Μετά την παραπομπή της υπόθεσης στο άνω δικαστήριο, εκδόθηκε η 4135/2019 απόφασή του, της οποίας ζητείται η αναίρεση. Ειδικότερα, η υπό κρίση υπ' αρ. πρωτ. 7910/16-7-2019 αίτηση-δήλωση προς τον Εισαγγελέα του Αρείου Πάγου, για αναίρεση της άνω 4135/2019 τελεσίδικης απόφασης , με την οποία οι αναιρεσείοντες κηρύχθηκαν ένοχοι για την αξιόποινη πράξη της μη έγκαιρης καταβολής εργοδοτικών και εργατικών εισφορών και καταδικάσθηκαν σε συνολική ποινή φυλάκισης 9 μηνών, η εκτέλεση της οποίας ανεστάλη για τρία (3) έτη για το 2ο κατ/νο και μετατράπηκε σε χρηματική για τους Ιο και 3ο, ασκήθηκε νομότυπα και εμπρόθεσμα (άρθρα 473 παρ. 2, 3, 474 παρ. 1 και 4 ισχύοντος ΚΠΔ) . Είναι συνεπώς τυπικά δεκτή και πρέπει να ερευνηθεί περαιτέρω κατ' ουσίαν.

II. Κατά την παρ. 1 του άρθρου 1 του ν. 86/1967, όπως ισχύει, όποιος υπέχει νόμιμη υποχρέωση καταβολής ασφαλιστικών εισφορών που βαρύνουν τον ίδιο (εργοδοτικών), οι οποίες υπερβαίνουν το ποσό των είκοσι χιλιάδων (20.000) ευρώ, προς τους υπαγόμενους στο Υπουργείο Εργασίας, οποιασδήποτε φύσεως Οργανισμούς Κοινωνικής Πολιτικής ή Κοινωνικής Ασφάλισης ή Ειδικούς Λογαριασμούς και δεν τις καταβάλει εντός μηνός από τότε που κατέστησαν απαιτητές προς τους ως άνω Οργανισμούς, τιμωρείται με φυλάκιση τριών μηνών και χρηματική ποινή τουλάχιστον δέκα χιλιάδων δραχμών.

Κατά δε την παρ. 2 του άνω άρθρου, όποιος παρακρατεί ασφαλιστικές εισφορές των εργαζομένων σε αυτόν, που υπερβαίνουν το ποσό των δέκα χιλιάδων (10.000) ευρώ, προκειμένου να τις αποδώσει στους πιο πάνω οργανισμούς και δεν καταβάλει ή δεν αποδίδει αυτές προς τους ανωτέρω Οργανισμούς εντός μηνός, από τότε που έγιναν απαιτητές, τιμωρείται για υπεξαίρεση με φυλάκιση τουλάχιστον έξι μηνών και χρηματική ποινή τουλάχιστον δέκα χιλιάδων δραχμών.

Εξάλλου, κατά το άρθρο 16 του Κανονισμού Ασφαλίσεως του ΙΚΑ, ως χρόνος καταβολής των άνω εισφορών ορίζεται το ημερολογιακό τέλος του μήνα, εντός του οποίου παρασχέθηκε η εργασία ή υπηρεσία, κατά δε το άρθρο 26 παρ. 3 του α.ν. 1846/1951, που κυρώθηκε με τον ν. 2113/1952, οι εισφορές πρέπει να καταβληθούν από τον υπόχρεο μέχρι το τέλος του επόμενου μήνα από το χρόνο, ο οποίος έχει κατά τα άνω ορισθεί.

III. Σύμφωνα με τις διατάξεις των άρθρων 111, 112 και 113 του ΠΚ, όπως αυτός ισχύει από 1-7-2019 (Ν.4619/2019), το αξιόποινο εξαλείφεται με την παραγραφή, η οποία προκειμένου για πλημμελήματα είναι πέντε έτη και αρχίζει από τότε που τελέσθηκε η αξιόποινη πράξη. Η προθεσμία αναστέλλεται για όσο χρόνο διαρκεί η κύρια διαδικασία και έως ότου γίνει αμετάκλητη η καταδικαστική απόφαση, πάντως όχι πέραν των τριών ετών για πλημμελήματα. Από τις διατάξεις αυτές, σε συνδυασμό με εκείνες των άρθρων 311 παρ. 1, 368 εδ. α' περ. β' και 511 ΚΠΔ. όπως αυτός ισχύει από 1-7-2019(4620/2019), προκύπτει ότι η παραγραφή ως θεσμός δημόσιας τάξης εξετάζεται αυτεπαγγέλτως από το δικαστήριο σε κάθε στάση της ποινικής διαδικασίας ακόμη και από τον Άρειο Πάγο, ο οποίος, διαπιστώνοντας τη συμπλήρωση της παραγραφής μετά τη δημοσίευση της προσβαλλόμενης απόφασης και μετά την άσκηση της αναίρεσης, οφείλει να αναιρέσει την προσβαλλόμενη απόφαση και να παύσει οριστικά την ποινική δίωξη λόγω παραγραφής, εφόσον η αίτηση αναίρεσης είναι τυπικά παραδεκτή, δηλ. ασκήθηκε νομότυπα και εμπρόθεσμα και περιέχει ένα τουλάχιστον παραδεκτό λόγο από τους περιοριστικά αναφερόμενους στο άρθρο 510 του ΚΠΔ, χωρίς να απαιτείται να κριθεί ο λόγος αυτός και βάσιμος (άρθρο 511 ΚΠΔ).

Στην προκείμενη περίπτωση, το αξιόποινο της αποδοθείσας στον αναιρεσείοντα μερικότερης πλημμεληματικής πράξης της μη έγκαιρης καταβολής εργοδοτικών και εργατικών εισφορών, που φέρεται τελεσθείσα την 1-12-2011 και αφορά σε παρασχεθείσα εργασία τον Οκτώβριο του έτους 2011, έχει εξαλειφθεί λόγω παραγραφής, αφού από το φερόμενο χρόνο τέλεσης αυτής (1-12-2011), μέχρι τη δημοσίευση της παρούσας απόφασης παρήλθε χρονικό διάστημα μεγαλύτερο των οκτώ ετών.

Κατόπιν τούτων και εφόσον κατά τα προαναφερθέντα η αίτηση αναίρεσης είναι παραδεκτή, περιέχουσα παραδεκτό λόγο αναίρεσης εκ του άρθρου 510 παρ.1 Δ' και Ε' ΚΠΔ, πρέπει, λαμβανομένης υπόψη αυτεπαγγέλτως της παραγραφής που επήλθε μετά τη δημοσίευση της προσβαλλόμενης απόφασης να αναιρεθεί αυτή και να παύσει οριστικά η ποινική δίωξη για τη μερικότερη ως άνω πράξη.

IV. Το δικάσαν μετ' αναίρεση, ως Εφετείο, Τριμελές Πλημμελειοδικείο Θεσσαλονίκης, στο οποίο παραπέμφθηκε η υπόθεση για νέα συζήτηση για τις μη παραγραφείσες τότε μερικότερες πράξεις, με την προσβαλλόμενη (4135/2019) απόφασή του, κήρυξε ένοχους τους κατηγορούμενους του ότι: "Στη ... με την ιδιότητα τους ως ομόρρυθμα μέλη της ομόρρυθμης εταιρίας με την επωνυμία "...." ΑΜΕ ...041 (υποκατάστημα ΙΚΑ ...

και είδος επιχείρησης ψητοπωλείο - σουβλατζίδικο και ως διαχειριστές αυτής (αρ. 7 του καταστατικού της), εκπροσωπούσαν αυτήν, με την ιδιότητα τους δε αυτή εμπλέκονταν στην πρόσληψη, απασχόληση και ασφάλιση προσώπων που εργάζονταν στην εν λόγω εταιρεία με σχέση εξαρτημένης εργασίας. Ως εκ τούτου, είχαν υποχρέωση να παρακρατούν εισφορές εργαζομένου και να αποδίδουν αυτές μαζί με τις αντίστοιχες εργοδοτικές εισφορές της επιχείρησης στο ΙΚΑ.

παρά ταύτα: Β. Απασχόλησαν κατά τη χρονική περίοδο από 1.10.2011 έως 31.3.2012 στην ανωτέρω επιχείρηση προσωπικό με σχέση εξαρτημένης εργασίας με αμοιβή, που ασφαλιζόταν στο Ίδρυμα Κοινωνικών Ασφαλίσεων και όφειλαν για την ασφάλιση του ως άνω προσωπικού να καταβάλλουν στο ΙΚΑ τις κατωτέρω εισφορές ποσού 41.810,93 εύρο') μέχρι την τελευταία εργάσιμη ημέρα για τις Δημόσιες Υπηρεσίες του επόμενου μήνα μέσα στον οποίο παρασχέθηκε η εργασία, ήτοι από 1.12.2011 έως 1.5.2012.

Για τη μη καταβολή των εισφορών αυτών συντάχθηκε η με αριθμό ...54/2012. 1. Έχοντας νόμιμη υποχρέωση καταβολής των βαρυνουσών τους ίδιους ασφαλιστικών εισφορών (εργοδοτικών) ποσού 27.873,95 ευρώ, δεν κατέβαλαν αυτές στον άνω Οργανισμό μέσα στο μήνα κατά τον οποίο οι εισφορές έγιναν απαιτητές. 2.Έχοντας παρακρατήσει τις ασφαλιστικές εισφορές των εργασθέντων στην επιχείρηση τους (εργατικές) ποσού 13.936,98 ευρώ με σκοπό να αποδώσουν αυτές στον ως άνω Οργανισμό, δεν τις κατέβαλαν σε αυτόν μέσα στο μήνα κατά τον οποίο έγιναν απαιτητές και κατέστησαν για αυτές τιμωρητέοι για υπεξαίρεση.

Γ. Απασχόλησαν κατά τη χρονική περίοδο από 1.4.2012 έως 31.12.2012 στην ανωτέρω επιχείρηση προσωπικό με σχέση εξαρτημένης εργασίας με αμοιβή, που ασφαλιζόταν στο Ίδρυμα Κοινωνικών Ασφαλίσεων και όφειλαν για την ασφάλιση του ως άνω προσωπικού να καταβάλλουν στο ΙΚΑ τις κατωτέρω εισφορές ποσού 62.777,33 ευρώ μέχρι την τελευταία εργάσιμη ημέρα για τις Δημόσιες Υπηρεσίες του επόμενου μήνα μέσα στον οποίο παρασχέθηκε η εργασία, ήτοι από 1.6.2012 έως 1.2.2013. Για τη μη καταβολή των εισφορών αυτών συντάχθηκε η με αριθμό ...87/2013.

1. Έχοντας νόμιμη υποχρέωση καταβολής των βαρυνουσών τους ίδιους ασφαλιστικών εισφορών (εργοδοτικών) ποσού 41.851,55 ευρώ, δεν κατέβαλαν αυτές στον άνω Οργανισμό μέσα στο μήνα κατά τον οποίο οι εισφορές έγιναν απαιτητές.

2. Έχοντας παρακρατήσει τις ασφαλιστικές εισφορές, των εργασθέντων στην επιχείρηση τους (εργατικές) ποσού 20.925,78 ευρο') με σκοπό να αποδώσουν αυτές στον ως άνω Οργανισμό, δεν τις κατέβαλαν σε αυτόν μέσα στο μήνα κατά τον οποίο έγιναν απαιτητές και κατέστησαν για αυτές τιμωρητέοι για υπεξαίρεση.

Δ. Απασχόλησαν κατά τη χρονική περίοδο από 31.12.2012 έως 30.6.2013 στην ανωτέρω επιχείρηση προσωπικό με σχέση εξαρτημένης εργασίας με αμοιβή, που ασφαλιζόταν στο Ίδρυμα Κοινοτικών Ασφαλίσεων και όφειλαν για την ασφάλιση του ως άνω προσωπικού να καταβάλλουν στο ΙΚΑ τις κατωτέρω εισφορές ποσού 52.298,06 ευρώ μέχρι την τελευταία εργάσιμη ημέρα για τις Δημόσιες Υπηρεσίες; του επόμενου μήνα μέσα στον οποίο παρασχέθηκε η εργασία, ήτοι από 1.2.2013 έως 1.8.2013. Για τη μη καταβολή τοιν εισφορών αυτών συντάχθηκε η με αριθμό ...29/ 2013.

1. Έχοντας νόμιμη υποχρέωση καταβολής των βαρυνουσών τους ίδιους ασφαλιστικών εισφορών (εργοδοτικών) ποσού 34.865,37 ευρώ), δεν κατέβαλαν αυτές στον άνω Οργανισμό μέσα στο μήνα κατά τον οποίο οι εισφορές έγιναν απαιτητές.

2. Έχοντας παρακρατήσει τις ασφαλιστικές εισφορές των εργασθέντων στην επιχείρηση τους (εργατικές) ποσού 17.432,69 ευρώ με σκοπό να αποδίόσουν αυτές στον ως άνω Οργανισμό, δεν τις κατέβαλαν σε αυτόν μέσα στο μήνα κατά τον οποίο έγιναν απαιτητές και κατέστησαν για αυτές τιμωρητέοι για υπεξαίρεση."

V. Οι αναιρεσείοντες, με τον σχετικό από το άρθρο 510 παρ.1 Δ' και Ε' λόγο, προβάλλουν την πλημμέλεια ότι δεν αναφέρεται στην προαναφερθείσα προσβαλλόμενη απόφαση εάν τέλεσαν τα αποδοθέντα σε αυτούς αδικήματα κατ' εξακολούθηση ή άπαξ.

Ο λόγος αυτός είναι αβάσιμος, διότι από τη συνολική απόφαση προκύπτει σαφώς ότι το Δικαστήριο έκρινε ως κατ' εξακολούθηση τελεσθέν το επίδικο αδίκημα, όπως είχε πράξει και το πρωτοβάθμιο Δικαστήριο, και γι' αυτό αναφέρει στο σχετικό σκεπτικό του (σελ. 15 προσβαλλόμενης) τη διάταξη του άρθρου 98 ΠΚ, ως διάταξη ουσιαστικού ποινικού δικαίου, στην οποία υπήγαγε τα πραγματικά περιστατικά που συγκροτούν τις επίδικες πράξεις.

Συνεπώς, ο λόγος αυτός που είναι και ο μόνος που συνέχεται με την ενοχή των κατηγορουμένων είναι απορριπτέος.

VI. Περαιτέρω, μετά την ληφθείσα υπόψη αυτεπαγγέλτως παραγραφή, για την φερόμενη ως τελεσθείσα την 1-12-2011 πράξη ( σκέψη III), συντρέχει λόγος αναίρεσης της απόφασης τις προς τη διάταξή της περί ενιαίας ποινής, για την επιμέτρηση της οποίας θα πρέπει να ληφθούν υπόψη, εκτός των άλλων, οι επιβληθείσες μέχρι σήμερα ποινές με την 4574/2017 απόφαση του Μονομελούς και τις 196/2018 και 4135/2019 αποφάσεις του Τριμελούς Πλημμελειοδικείου Θεσσαλονίκης και η επελθούσα παραγραφή των επιμέρους πράξεων που τελέσθηκαν από 1-12-2010 μέχρι 1-2-2011 (σύμφωνα με την 120/2019 απόφαση του Αρείου Πάγου και την 4135/2019 προσβαλλόμενη απόφαση) και την 1-12- 2011 (σύμφωνα με την παρούσα απόφαση).

VII. Κατ' ακολουθία των ανωτέρω (παρελκούσης της έρευνας για τις συναφείς διατάξεις περί αναστολής της ποινής , μετατροπής κτλ) πρέπει: Α) να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση εν μέρει και δη: α) ως προς τη διάταξή της που αναφέρεται στη μερικότερη πράξη που φέρεται τελεσθείσα την 1-12-2011, ως προς την οποία πρέπει να παύσει οριστικά η ποινική δίωξη β) ως προς την περί ποινής (επιμέρους ,συνολική) διάταξή της και Β) να παραπεμφθεί η υπόθεση, κατά το αναιρούμενο μέρος, για νέα συζήτηση στο ίδιο δικαστήριο, συγκροτούμενο από τους ίδιους δικαστές, εφόσον τούτο είναι δυνατόν (522 ΚΠΔ)., Κατά τα λοιπά πρέπει να απορριφθεί η υπό κρίση αίτηση αναίρεσης.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί εν μέρει την 4135/2019 απόφαση του Τριμελούς Πλημμελειοδικείου Θεσσαλονίκης, και δη μόνο : α) ως προς την περί ενοχής διάταξή της για τη μερικότερη πράξη που φέρεται τελεσθείσα την 1-12-2011 και β) ως προς την περί ποινής διάταξή της.

Παύει οριστικά την ποινική δίωξη κατά των κατηγορουμένων Β. I., Ν. Κ. και Ν. Χ., για τη μερικότερη πράξη της μη έγκαιρης καταβολής εργοδοτικών και εργατικών εισφορών που φέρεται τελεσθείσα την 1-12-2011 και αφορά σε εισφορές για παρασχεθείσα εργασία κατά το μήνα Οκτώβριο 2011.

Παραπέμπει την υπόθεση, ως προς το αναιρούμενο περί ποινής μέρος της για νέα συζήτηση, στο ίδιο δικαστήριο που θα συγκροτηθεί, εφόσον τούτο είναι δυνατό, από τους ίδιους δικαστές.

Απορρίπτει κατά τα λοιπά την υπ' αρ. πρωτ. 7910/16-7-2019 αίτηση-δήλωση προς τον Εισαγγελέα του Αρείου Πάγου, για αναίρεση της άνω υπ' αρ. 4135/2019 απόφασης.

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 6 Δεκεμβρίου 2019.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 16 Δεκεμβρίου 2019.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ

Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ