Supreme Court dismisses appeal for failure to specify grounds and lack of factual basis for legal error.

Απόφαση 1993 / 2009 (Γ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ) Αριθμός 1993/2009

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Γ' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Δημήτριο Κανελλόπουλο, Αντιπρόεδρο, Ελισάβετ Μουγάκου - Μπρίλλη, Μίμη Γραμματικούδη, Ιωάννη Σίδερη και Σπυρίδωνα Μιτσιάλη, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 29 Απριλίου 2009, με την παρουσία και της γραμματέως Φωτεινής Σαμέλη, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Των αναιρεσειουσών: 1. ... και 2. .... Η πρώτη παραστάθηκε με τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Γεώργιο Γκόρτσο και η δεύτερη εκπροσωπήθηκε από τον ίδιο πληρεξούσιο δικηγόρο.

Του αναιρεσίβλητου: ..., ο οποίος εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Ιωάννη Γιατράκο.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με τις από 15-10-2001 αγωγή του ήδη αναιρεσιβλήτου που κατατέθηκε στο Πολυμελές Πρωτοδικείο Καλαμάτας. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 128/2004 του ίδιου Δικαστηρίου και 220/2006 του Εφετείου Καλαμάτας. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητούν οι αναιρεσείουσες με την από 22-2-2007 αίτησή τους.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Η εισηγήτρια Αρεοπαγίτης Ελισάβετ Μουγάκου Μπρίλλη ανέγνωσε την από έκθεσή της, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της κρινόμενης αίτησης αναίρεσης. Ο πληρεξούσιος των αναιρεσειουσών ζήτησε την παραδοχή της αίτησης, ο πληρεξούσιος του αναιρεσιβλήτου την απόρριψη της, καθένας δε την καταδίκη του αντιδίκου του στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 559 αριθ. 8 Κ.Πολ.Δ Ιδρύεται λόγος αναίρεσης όταν το δικαστήριο της ουσίας παρά το νόμο έλαβε υπόψη πράγματα που δεν προτάθηκαν ή δεν έλαβε υπόψη πράγματα που προτάθηκαν και έχουν ουσιώδη επιρροή στην έκβαση της δίκης. Πράγματα, υπό την έννοια της πιο πάνω διάταξης θεωρούνται οι ασκούντες ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης αυτοτελείς ισχυρισμοί των διαδίκων, που, υπό την προϋπόθεση της νόμιμης πρότασής τους, θεμελιώνουν ιστορικώς το αίτημα της αγωγής, ανταγωγής, ένστασης ή αντένστασης ουσιαστικού ή δικονομικού δικαιώματος. (Ολ.

ΑΠ 25/2003, 12/2000 και 3/1997), όχι δε και εκείνοι που συνέχονται με την ιστορική βάση της αγωγής και αποτελούν άρνηση αυτής, ούτε και εκείνοι που δεν έχουν αυτοτέλεια και αποτελούν επιχειρήματα νομικά ή πραγματικά, τα οποία αντλούνται από το νόμο ή από την εκτίμηση των αποδείξεων (Ολ. ΑΠ 469/1984). Εξάλλου, από το συνδυασμό των διατάξεων των άρθρων 559 αριθ. 8, 106, 335, 338 και 339 Κ.Πολ.Δ προκύπτει, ότι πράγματα, κατά την έννοια της πρώτης από αυτές, δεν αποτελούν τα αποδεικτικά μέσα.

Στην προκείμενη περίπτωση, με τον πρώτο λόγο της αναίρεσης αποδίδεται στην προσβαλλόμενη απόφαση η από τον αριθμό 8 περίπτ. β' του άρθρου 559 Κ.Πολ.Δ πλημμέλεια, γιατί το Εφετείο δεν έλαβε υπόψη τον ισχυρισμό των αναιρεσειουσών, αποδεικνυόμενο από τα έγγραφα, που, με επίκληση, προσκόμισαν αυτές ενώπιόν του, με τις προτάσεις τους της συζήτησης μετά την οποία εκδόθηκε η προσβαλλόμενη απόφαση, ότι το πραγματικό γεγονός της νοσηλείας του διαθέτη πατέρα τους Ζ στο Γενικό Νομαρχιακό Νοσοκομείο ...

με ημερομηνία εισόδου 3-8-1990 και ημερομηνία εξόδου στις 14-8-1990, οπότε ο ίδιος συνέταξε τη με αριθμό 7095/14-8-1990 δημόσια διαθήκη του (δεύτερη, ανακλητική της πρώτης, δημόσιας, επίσης διαθήκης του), ήταν η συλλογή υγρού δεξιού ημιθωρακίου και γαστρορραγία και όχι η γεροντική άνοια, η οποία και δεν διαγνώστηκε, μολονότι αν ο διαθέτης έπασχε από αυτή, θα μπορούσε ευχερώς να διαγνωστεί από το θεράποντα ιατρό του ..." με δύο εξετάσεις τον Ιούλιο - Αύγουστο του 1990".

Ο ερευνώμενος αυτός αναιρετικό λόγος είναι απορριπτέος ως απαράδεκτος, γιατί ο προβαλλόμενοσμε αυτόν ισχυρισμός των αναιρεσειουσών δεν είναι ουσιώδης, δηλαδή "πράγμα", κατά την έννοια της αμέσως πιο πάνω διάταξης, αλλά αποτελεί αιτιολογημένη άρνηση της ένδικης αγωγής του αναιρεσιβλήτου περί αναγνώρισης της ακυρότητας της 7095/1990 δημόσιας διαθήκης του θανόντα πατέρα των διαδίκων Ζ, αλλιώς γιατί αφορά παράπονο κατά της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, που ανάγεται σε εκτίμηση του περιεχομένου εγγράφων, δηλαδή, αποδεικτικών μέσων.

Ως διδάγματα της κοινής πείρας θεωρούνται γενικές αρχές που συνάγονται επαγωγικώς από την καθημερινή παρατήρηση της εμπειρικής πραγματικότητας, τη συμμετοχή στις συναλλαγές και τις γενικές τεχνικές ή επιστημονικές γνώσεις, οι οποίες έχουν γίνει κοινό κτήμα και χρησιμοποιούνται από το δικαστήριο για την εξειδίκευση των αόριστων νομικών εννοιών και για την έμμεση απόδειξη κρίσιμων γεγονότων ή την εκτίμηση της αποδεικτικής αξίας των αποδεικτικών μέσων που προσκομίστηκαν.

Η παραβίαση των διδαγμάτων της κοινής πείρας ιδρύει, κατά τη σαφή έννοια της διάταξης του άρθρου 559 παρ. 1 εδάφ. β' Κ.Πολ.Δ., λόγο αναίρεσης, μόνο αν αυτά χρησιμοποιήθηκαν εσφαλμένως από το δικαστήριο κατά την ερμηνεία κανόνων δικαίου ή την υπαγωγή σ' αυτούς των πραγματικών περιστατικών που αποδείχθηκαν και όχι προς έμμεση απόδειξη ή προς εκτίμηση της αποδεικτικής αξίας των αποδεικτικών μέσων που προσκομίστηκαν, για να είναι δε ορισμένος πρέπει να αναφέρεται σ' αυτόν η έννοια που αποδόθηκε στον κανόνα δικαίου, που χαρακτηρίζεται εσφαλμένη και η κατά τη γνώμη του αναιρεσείοντος ορθή, που προκύπτει από τα επικαλούμενα διδάγματα της κοινής πείρας, τα οποία το δικαστήριο παρέλειψε να χρησιμοποιήσει.

Στην προκείμενη περίπτωση, με το δεύτερο λόγο της αναίρεσης μέμφονται οι αναιρεσείουσες την προσβαλλόμενη απόφαση για πλημμέλεια από τον αριθμό 1 εδάφ. β' του άρθρου 559 Κ.Πολ.Δ., γιατί το Εφετείο, με το να δεχθεί ότι αποδεικνύεται, κατά την κρίση του και με βάση τα διδάγματα της κοινής πείρας ότι "ο ως άνω αποβιώσας διαθέτης αδυνατούσε να διαγνώσει την ουσία και το περιεχόμενο της παραπάνω, δεύτερης, ανακλητικής, διαθήκης, αφού ένεκα της προαναφερόμενης κατάστασης της υγείας του, αποκλειόταν ο ελεύθερος προσδιορισμός της βούλησης του με λογικές σκέψεις κατά τον προαναφερθέντα χρόνο σύνταξής της", εξαιτίας του ότι, όπως, επίσης, δέχθηκε, ο διαθέτης "ήταν κάτάκοιτος", "ήταν μόνιμη η κατάστασή του" και "ήταν φυτό, είναι αδύνατο να έφτιαξε διαθήκη στην κατάσταση αυτή", παραβίασε τα διδάγματα της κοινής πείρας, αφού έρχεται σε αντιδιαστολή "με τη βεβαίωση του συμβολαιογράφου στη διαθήκη περί της ύπαρξης τουλάχιστον μιας κατάστασης ψυχικής υγείας χωρίς έκδηλα νευρολογικά-ψυχικά συμπτώματα ασθενείας".

Ο αναιρετικός αυτός λόγος είναι απορριπτέος ως απαράδεκτος, αφού η επικαλούμενη με αυτόν παραβίαση των διδαγμάτων της κοινής πείρας αφορά αποκλειστικά την εκτίμηση των αποδείξεων, στην οποία, ας σημειωθεί, ότι δεν περιλαμβάνεται μνεία της βεβαίωσης του συμβολαιογράφου Καλαμάτας Αναστασίου Κανελλόπουλου, ο οποίος προέβη στη σύνταξη της επίμαχης δημόσιας διαθήκης του διαθέτη Ζ, η κατά αντικειμενική, άλλωστε κρίση και αντίληψη του οποίου βεβαίωσή του στην εν λόγω διαθήκη, ότι ο διαθέτης είχε συνείδηση των πράξεών του ή είχε τη χρήση του λογικού, κατά το χρόνο σύνταξης της διαθήκης αυτής, δεν μπορεί να αποκλείσει την παραδοχή του Εφετείου περί της ανικανότητας του διαθέτη κατά τον παραπάνω χρόνο.

Ως "ζητήματα" των οποίων η μη αιτιολόγηση ή η αιτιολόγηση κατά τρόπο ανεπαρκή ή αντιφατικό στερεί την απόφαση από τη νόμιμη βάση της, κατά την έννοια του άρθρου 559 αριθ. 19 Κ.Πολ.Δ., νοούνται μόνο οι αυτοτελείς ισχυρισμοί που έχουν αυθύπαρκτη ύπαρξη, δηλαδή, εκείνοι που τείνουν στη θεμελίωση ή την κατάλυση του δικαιώματος που ασκήθηκε είτε ως επιθετικό είτε ως αμυντικό μέσο, όχι όμως και οι ελλείψεις ως προς την εκτίμηση των αποδείξεων ή την αιτιολόγηση του αποδεικτικού πορίσματος, αν αυτό διατυπώνεται σαφώς (Ολ.

ΑΠ 861/1984), ούτε, επίσης, η εκτίμηση των αποδείξεων, όπως η αξιοπιστία των μαρτύρων και η εκτίμηση των όσων καταθέτουν αυτοί σχετικά με τους αποδεικτικούς ισχυρισμούς των διαδίκων. Ο τρίτος, επομένως, κατά το πρώτο μέρος του, λόγος της αναίρεσης, με τον οποίο προβάλλεται η από τον αριθμό 19 του άρθρου 559 Κ.Πολ.Δ πλημμέλεια, γιατί το Εφετείο στέρησε την απόφασή του από τη νόμιμη βάση της, με το να δεχθεί με ανεπαρκή αιτιολογία, ότι θεράπων ιατρός του διαθέτη ήταν ο ..., γενικός ιατρός στο Κέντρο Υγείας ..., ο οποίος, σύμφωνα με την κατάθεσή του, εξέτασε αυτόν στην οικία του "2-3 φορές τον Ιούλιο-Αύγουστο του 1990" και, επίσης, βεβαίωσε, με μεταχρονολογημένη, από 27-8-2001, βεβαίωσή του, ότι ο τελευταίος έπασχε από γεροντική άνοια, πάθησή του, η οποία δεν διαγνώστηκε από τους θεράποντες ιατρούς του κατά τη νοσηλεία του στο Γενικό Περιφερειακό Νοσοκομείο ...

είναι απορριπτέος ως απαράδεκτος, αφού αναφέρεται στην εκτίμηση τόσο της κατάθεσης του πιο πάνω ιατρού ως μάρτυρα, όσο και του περιεχομένου της προαναφερόμενης βεβαίωσης αυτού περί της κατάστασης της υγείας του διαθέτη κατά το χρονικό διάστημα των μηνών Ιουλίου και Αυγούστου του έτους 1990. Από τις διατάξεις των άρθρων 118 αριθ. 4, 566 παρ. 1 και 577 παρ. 3 Κ.Πολ.Δ προκύπτει, ότι στο έγγραφο της αναίρεσης πρέπει να αναφέρεται κατά τρόπο σαφή, ορισμένο και ευσύνοπτο η νομική πλημμέλεια που αποδίδεται στο δικαστήριο της ουσίας, ώστε να είναι δυνατόν να διαπιστωθεί αν και ποιο λόγο αναίρεσης, από τους περιοριστικώς αναφερομένους στο άρθρο 559 Κ.Πολ.Δ., θεμελιώνει η προβαλλόμενη αιτίαση.

Ειδικά, για να είναι ορισμένος ο λόγος αναίρεσης με τον οποίο προβάλλεται η αιτίαση, ότι η απόφαση δεν έχει νόμιμη βάση, πρέπει αυτός να διαλαμβάνει τις πραγματικές παραδοχές της απόφασης ή τη μνεία ότι αυτή στερείται παντελώς αιτιολογίας και εξειδίκευση του σφάλματος του δικαστηρίου, δηλαδή ποια επιπλέον περιστατικά έπρεπε να αναφέρονται στην απόφαση ή ως προς τι υπάρχει έλλειψη αιτιολογίας και αν πρόκειται για αντιφατικές ή ανεπαρκείς αιτιολογίες, σε τι συνίσταται η αντίφαση, από ποια αντιτιθέμενα μέρη των αιτιολογιών προκύπτει και σε τι συνίσταται η ανεπάρκειά τους, ποιο, δηλαδή, στοιχείο αναγκαίο για την επάρκειά τους λείπει (Ολ.

ΑΠ 27/1998 και 32/1996). Γενικές εκφράσεις για ανεπάρκεια ή αντιφατικότητα των αιτιολογιών της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης δεν αρκούν, όπως, επίσης, δεν αρκούν οι όλως περιορισμένες, μεμονωμένες και κατ' επιλογήν αποσπασματικές παραδοχές της απόφασης. Ο τρίτος, επομένως, κατά το δεύτερο μέρος του, λόγος της αναίρεσης, με τον οποίο προσάπτεται στην προσβαλλόμενη απόφαση η από τον αριθμό 19 του άρθρου 559 Κ.Πολ.Δ πλημμέλεια, γιατί το Εφετείο, με το να δεχθεί τη συνδρομή των προϋποθέσεων του άρθρου 1719 αριθ. 3 του ΑΚ, ακυρώνοντας τη δεύτερη, ανακλητική διαθήκη του διαθέτη "χωρίς να αιτιολογεί καθόλου τη σημασία αυτής για τη διάγνωση της νοητικής κατάστασης του διαθέτη", στέρησε την απόφασή του από τη νόμιμη βάση της, είναι απορριπτέος προεχόντως ως αόριστος, εφόσον δεν εκτίθενται σ' αυτόν οι κρίσιμες ουσιαστικές παραδοχές της προσβαλλόμενης απόφασης, δηλαδή τα πραγματικά περιστατικά που δέχθηκε το Εφετείο, υπό τα οποία και συντελέστηκε η φερόμενη ως παραβίαση του νόμου, ώστε να μπορεί να ελεγχθεί σε τι συνίσταται το διαγνωστικό σφάλμα του Δικαστηρίου αυτού που οδήγησε σε εσφαλμένο διατακτικό.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 22-2-2007 αίτηση της ... κ.ά για αναίρεση της 220/2006 απόφασης του Εφετείου Καλαμάτας.

Καταδικάζει τις αναιρεσείουσες στην πληρωμή των δικαστικών εξόδων του αναιρεσιβλήτου, τα οποία ορίζει σε χίλια οκτακόσια (1800) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίστηκε στην Αθήνα, στις 30 Ιουνίου 2009. Και

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 23 Σεπτεμβρίου 2009.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ