Supreme Court dismisses appeal against bank's default judgment in pledge contract dispute over municipal debt notification.

Απόφαση 1991 / 2007 (Α1, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 1991/2007

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Α1' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Δημήτριο Λοβέρδο, Αντιπρόεδρο, Βασίλειο Ρήγα, Δημήτριο Δαλιάνη, Ιωάννη- Σπυρίδωνα Τέντε και Γεώργιο Χρυσικό- Εισηγητή, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του την 1η Οκτωβρίου 2007, με την παρουσία και της Γραμματέως Σουζάνας Κουφιάδου, για να δικάσει μεταξύ :

Του αναιρεσείοντος :Του Δήμου Πατρέων όπως εκπροσωπείται νόμιμα, τον οποίο εκπροσώπησε η πληρεξούσια δικηγόρος του Φωτεινή Λαδά.

Της αναιρεσίβλητης: Της ανώνυμης τραπεζικής εταιρείας με την επωνυμία "ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ Α.Ε" που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα, την οποία εκπροσώπησε η πληρεξούσια δικηγόρος της Ιωάννα Αχουζαρίδη-Γαλάνη με δήλωση κατ' άρθρο 242 παρ.2 Κ.Πολ.Δ.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 10.9.2001 αγωγή της ήδη αναιρεσίβλητης, που κατατέθηκε στο Πολυμελές Πρωτοδικείο Πατρών. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις : 764/2004 οριστική του ίδιου δικαστηρίου και 1202/2005 του Εφετείου Πατρών . Την αναίρεση της τελευταίας αποφάσεως ζητά η αναιρεσείουσα με την από 23.3.2006 αίτησή της.

Κατά τη συζήτηση της αιτήσεως αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Γεώργιος Χρυσικός ανέγνωσε την από 17.9.2007 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της κρινόμενης αιτήσεως αναιρέσεως. Η πληρεξούσια δικηγόρος του αναιρεσείοντος ζήτησε την παραδοχή της αιτήσεως αναιρέσεως και την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Από τις διατάξεις των άρθρων 35, 36, 39, 44 και 47 του ν.δ. της 17-7/13.8.1923 "περί ειδικών διατάξεων επί ανωνύμων εταιρειών", που διατηρήθηκαν σε ισχύ με το άρθρο 41 Εισ. Ν.ΑΚ, και ακολούθως με το άρθρο 52 παρ. 3 του Εισ.Ν.ΚΠολΔ, προκύπτει ότι επί σύμβασης ενεχύρασης κατά τρίτου για την εξασφάλιση απαίτησης ανώνυμης τραπεζικής εταιρείας κατά οφειλέτη πελάτη της από παροχή πίστωσης μέσω δανειακής σύμβασης, λειτουργούσης σε συνδυασμό με τηρούμενο από τη δανείστρια τράπεζα ανοικτό λογαριασμό, ισχύουν, κατά διαφορετική ρύθμιση των οριζομένων από τις διατάξεις των άρθρων 1247, 1248 και 1254 του ΑΚ τα ακόλουθα:

α) το περί σύστασης του ενεχύρου έγγραφο μπορεί να είναι και απλό, δηλαδή να μη φέρει βέβαιη χρονολογία, β) η ενεχύραση γνωστοποιείται στον τρίτο οφειλέτη της ενεχυραζόμενης απαίτησης, από οποιονδήποτε εκ των συμβαλλομένων στη σύμβαση ενεχύρου, και όχι μόνο από τον ενεχυραστή, γ) η γνωστοποίηση αυτή ως αναγγελία κατά την έννοια της διάταξης του άρθρου 480 ΑΚ συντελείται με ειδικό τρόπο, ήτοι με την επίδοση αντιγράφου της σύμβασης ενεχύρασης, ή με άλλο ισοδύναμο τρόπο, όπως είναι η αναγγελία σε πλειστηριασμό αλλά και η επίδοση της αγωγής της ενεχυρούχου δανείστριας τράπεζας κατά του τρίτου οφειλέτη του ενεχυραστή για την ενεχυρασθείσα απαίτηση, χωρίς να είναι αναγκαίο να αναγράφεται στο δικόγραφο της εν λόγω αγωγής και ότι η επίδοσή της συνιστά την κατά νόμο αναγκαία γνωστοποίηση της ενεχύρασης, για την οποία γίνεται μνεία στην αγωγή, και δ) από της επίδοσης του πιο πάνω αντιγράφου ή της επίδοσης της αγωγής, ως ισοδύναμου τρόπου γνωστοποίησης της ενεχύρασης, επέρχεται εκ του νόμου εκχώρηση της ενεχυρασθείσης απαίτησης στον ενεχυρούχο δανειστή τραπεζίτη, πράγμα που σημαίνει ότι έκτοτε αποκόπτεται κάθε δεσμός του ενεχυραστή πιστούχου με την ενεχυρασθείσα απαίτηση, την οποία στην έκταση που εκχωρήθηκε, ο τελευταίος δεν μπορεί να την εισπράξει αλλά μόνο ο ενεχυρούχος δανειστής.

Περαιτέρω, αν η προσβαλλόμενη απόφαση έχει δύο ισοδύναμες επάλληλες αιτιολογίες, οι οποίες στηρίζουν αυτοτελώς η κάθε μία το διατακτικό της, εφόσον η μία αιτιολογία από αυτές δεν πλήττεται τελεσφόρως ειδικά με λόγο αναίρεσης, η αναίρεση θ' απορριφθεί ως αλυσιτελής κατ' άρθρο 566 παρ. 1 και 577 παρ. 3 του ΚΠολΔ, εφόσον η μη πληττόμενη τελεσφόρως αιτιολογία στηρίζει αυτοτελώς το διατακτικό της απόφασης.

Στην προκειμένη περίπτωση, με την προσβαλλόμενη απόφαση έγιναν ανελέγκτως δεκτά τα ακόλουθα: Με την 958/17.5.1994 σύμβαση, που καταρτίστηκε μεταξύ της ενάγουσας και της ανώνυμης εταιρείας με την επωνυμία "ALPHATREND ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΕΤΑΙΡΙΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ - ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΕΣ -ΑΥΤΟΜΑΤΙΣΜΟΙ - ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ Δ.Τ. ALPHATREND", η ενάγουσα χορήγησε σ' αυτή πίστωση με ανοικτό αλληλόχρεο λογαριασμό ποσού 14.500.000 δρχ.

Το ποσό αυτό αυξήθηκε με τις ....... και ........ συμβάσεις στο συνολικό ποσό των 100.000.000 δραχμών. Με την 5470/1998 διαταγή πληρωμής του Δικαστή του Μονομελούς Πρωτοδικείου Πατρών η ανωτέρω οφειλέτρια εταιρεία υποχρεώθηκε να καταβάλει στην ενάγουσα το κατάλοιπο του λογαριασμού ποσού 40.899.530 δρχ., με το νόμιμο τόκο από 22.11.1997 με το ανώτατο επιτρεπόμενο επιτόκιο για καθυστερούμενες οφειλές προς τις Τράπεζες, πλέον ΕΦΤΕ και ανατοκισμών ανά τρίμηνο:

Η απαίτηση της ενάγουσας κατά της πιστούχου από την παραπάνω σύμβαση ανερχόταν στις 10.9.2001, με τους τόκους και τα έξοδα, στο ποσό των 42.258.516 δρχ. Περαιτέρω, με το από ........ ιδιωτικό συμφωνητικό καταρτίστηκε μεταξύ του εναγομένου και της πιστούχου σύμβαση, σύμφωνα με την οποία η τελευταία ανέλαβε την υποχρέωση να προμηθεύσει στον εναγόμενο μία αλφαριθμητική πινακίδα στην είσοδο της πόλης των Πατρών, δύο πινακίδες Full Matrix για τους χώρους στάθμευσης, δύο πινακίδες για τους χώρους των ΜΙΝΙΒUS, ένα περίπτερο παροχής ταξιδιωτικών πληροφοριών, ένα λογισμικό λειτουργίας πινακίδων περιπτέρου και ελέγχου συστήματος και ένα στέγαστρο για το περίπτερο ταξιδιωτικών πληροφοριών, αντί αμοιβής ποσού 45.000.000 δραχμών.

Η αντισυμβαλλόμενη του εναγομένου εταιρεία εκτέλεσε τη σύμβαση και παρέδωσε σ' αυτόν τα ανωτέρω κινητά πράγματα και συνεπώς έχει αξίωση κατ' αυτού για την καταβολή της συμφωνημένης αμοιβής. Με την από ....... σύμβαση, αυτή ενεχύρασε την παραπάνω απαίτηση της κατά του εναγομένου στην ενάγουσα για την εξασφάλιση κάθε απαίτησης αυτής (ενάγουσας) από τη σύμβαση πίστωσης με ανοικτό λογαριασμό, πλέον τόκων, προμηθειών και εξόδων και ανεξάρτητα από το ληξιπρόθεσμο ή μη της απαίτησης αυτής.

Τη σύμβαση ενεχύρασης επέδωσε η ενάγουσα στον εναγόμενο στις 13.9.1996. Η επίδοση αυτή έχει τα αποτελέσματα της εκχώρησης, έτσι ώστε μετά την αναγγελία της εκχώρησης στον οφειλέτη εναγόμενο αποκόπηκε κάθε δεσμός αυτού με την εκχωρήτρια εταιρεία "ALPHATREND", η οποία αποξενώθηκε εντελώς και δεν μπορεί να αναμειχθεί στην απαίτηση της κατά του εναγομένου από την από .......

σύμβαση προμήθειας, την οποία από την επίδοση της σύμβασης ενεχύρασης απέκτησε η πιστώτρια ενάγουσα εκδοχέας, στην οποία εκχωρήθηκε η απαίτηση. Ο εναγόμενος ισχυρίζεται, ότι δεν επήλθαν τα αποτελέσματα της εκχώρησης, επειδή η σύμβαση ενεχύρασης δεν επιδόθηκε στον Δήμαρχο Πατρέων, ο οποίος τον εκπροσωπεί σύμφωνα με το νόμο, αλλά στη Διευθύντρια του Οικονομικού Τμήματος αυτού.

Από την ....... έκθεση επιδόσεως της δικαστικής επιμελήτριας στο Πρωτοδικείο Πατρών ......... αποδεικνύεται ότι η σύμβαση ενεχύρασης επιδόθηκε στη Διευθύντρια του Οικονομικού Τμήματος του εναγομένου, η οποία όμως δεν αποδείχθηκε ότι ήταν αναρμόδια για την παραλαβή των επιδιδομένων εγγράφων. Ανεξάρτητα όμως από αυτά, έγινε αναγγελία της επίδικης εκχώρησης προς τον εναγόμενο Δήμο, καθόσον έχει επιδοθεί στον Δήμαρχο Πατρέων η κρινόμενη αγωγή (βλ.

την ...... έκθεση επιδόσεως του αρμοδίου δικαστικού επιμελητή Πατρών .......), στο δικόγραφο της οποίας αναγράφεται ρητώς η εν λόγω εκχώρηση. Επομένως, πρέπει να απορριφθεί ως αβάσιμος ο παραπάνω ισχυρισμός. Περαιτέρω, ο εναγόμενος ισχυρίζεται, ότι πριν από την επίδοση της σύμβασης ενεχύρασης είχε ήδη καταβάλει στην εκχωρήτρια το ποσό της συμφωνημένης αμοιβής της.

Ο ισχυρισμός αυτός, αν και νόμιμος (άρθρο 416 ΑΚ), πρέπει να απορριφθεί ως αβάσιμος κατ' ουσίαν, αφού δεν αποδείχθηκε από κανένα αποδεικτικό μέσο". Με αυτά που δέχθηκε η προσβαλλόμενη απόφαση απέρριψε τον ισχυρισμό του αναιρεσείοντος Δήμου για έλλειψη ενεργητικής νομιμοποίησης της αναιρεσίβλητης τράπεζας στη δικαστική επιδίωξη της είσπραξης της ένδικης εκχωρηθείσης αξίωσης εναντίον του¨, λόγω της μη ολοκληρωθείσης σύμβασης εκχώρησης με την άκυρη επίδοση της γνωστοποίησης, αφού δέχθηκε ότι αυτή (απαίτηση) εκχωρήθηκε στην αναιρεσίβλητη τράπεζα εκ του νόμου, και ειδικότερα ως συνέπεια της σύστασης υπέρ αυτής ενεχύρου της απαίτησης κατά το άρθρο 39 του ν.δ.

της 17-7/13.8.1923. Αιτιολογείται δε στην ίδια απόφαση με δύο επί μέρους επάλληλες ισοδύναμες αιτιολογίες για την ολοκλήρωση της ενεχύρασης, και την εκχώρηση της ενεχυραθείσης απαίτησης στην αναιρεσίβλητη, ότι η ως άνω ενεχύραση γνωστοποιήθηκε στον αναιρεσείοντα Δήμο ως τρίτο οφειλέτη, αφενός με την επίδοση προς αυτόν αντιγράφου της ενεχυρικής σύμβασης, αφετέρου δε με τον ισοδύναμο κατά νόμο τρόπο της επίδοσης της ένδικης αγωγής, με τους δύο δε αυτούς ισοδύναμους τρόπους, κατ' αυτοτελή εκτίμηση καθώς από την απόφαση, ολοκληρώθηκε η σύμβαση ενεχύρασης και επήλθε η κατά το άνω άρθρο 39 εκχώρηση της ενεχυρασθείσας ένδικης απαίτησης στην αναιρεσίβλητη ενάγουσα τράπεζα.

Παράλληλα, με τις πιο πάνω παραδοχές της, η προσβαλλόμενη απόφαση απέρριψε κατ' ουσίαν ειδικά και τον ισχυρισμό του αναιρεσείοντος Δήμου ότι "δεν επήλθαν τα αποτελέσματα της πιο πάνω εκχώρησης στο πρόσωπο της αναιρεσίβλητης τράπεζας, λόγω ακυρότητας της επίδοσης της σύμβασης ενεχύρου της, η οποία έγινε στη Διευθύντρια του Οικονομικού Τμήματός του και όχι στον Δήμαρχο Πατρέων", γιατί δεν αποδείχθηκε κατ' ουσίαν (κατά την απόφαση) από τον ενιστάμενο αναιρεσείοντα Δήμο, η έλλειψη ικανότητας εκπροσώπησής του από την πιο πάνω υπάλληλό του στη συγκεκριμένη επίδοση.

Με το μοναδικό λόγο του αναιρετηρίου, κατά το πρώτο μέρος του, αποδίδεται στην προσβαλλόμενη απόφαση η πλημμέλεια από τους αριθμούς 1 και 14 του άρθρου 559 του ΚΠολΔ, ότι το Εφετείο, παρά το νόμο και ειδικά κατά παραβίαση των διατάξεων των άρθρων του ν.δ. της 17-7/13.8.1923 που προαναφέρθηκαν, και 124 και 126 του ΚΠολΔ, απέρριψε τον πιο πάνω ισχυρισμό του αναιρεσείοντος Δήμου ότι δεν επήλθαν τα αποτελέσματα της εκχώρησης ως προς την αναιρεσίβλητη, λόγω της ακυρότητας της επίδοσης της γνωστοποίησης προς αυτόν της σύμβασης ενεχύρασης, και δεν κήρυξε την προβληθείσα ακυρότητα.

Η ορθή όμως κατά νόμο επάλληλη αιτιολογία της προσβαλλόμενης απόφασης, για τη συντέλεση της αναγκαίας κατά νόμο γνωστοποίησης της σύμβασης ενεχύρασης από την αναιρεσίβλητη τράπεζα προς τον αναιρεσείοντα Δήμο, με τον ισοδύναμο, προς την επίδοση της σύμβασης ενεχύρασης, τρόπο της επίδοσης της ένδικης αγωγής, η οποία (επίδοση της αγωγής) δεν προβλήθηκε ως προς το κύρος της από τον αναιρεσείοντα Δήμο, στηρίζει αυτοτελώς τόσο το διατακτικό της προσβαλλόμενης απόφασης, όσο και την απόρριψη του ισχυρισμού του αναιρεσείοντος για τη μη ολοκλήρωση της σύμβασης ενεχύρασης, και για έλλειψη ενεργητικής νομιμοποίησης της αναιρεσίβλητης, και δεν πλήττεται τελεσφόρως με το αναιρετήριο, αφού και ο ισχυρισμός του αναιρεσείοντος που προβάλλεται με το αναιρετήριο ότι δεν γινόταν επίκληση της επίδοσης της αγωγής στο δικόγραφό της, ως λόγου γνωστοποίησης προς αυτόν της ενεχύρασης, κρίνεται αβάσιμος κατά νόμο και απορριπτέος.

Οι ίδιος λόγος αναίρεσης κατά το δεύτερο μέρος του, με τον οποίο αποδίδεται στην προσβαλλόμενη απόφαση η πλημμέλεια από τον αριθ. 14 του άρθρου 559 του ΚΠολΔ για παραβίαση από την προσβαλλόμενη των άρθρων 124, 126 και 151 αριθ. 3 του ΚΠολΔ, αναφορικά με τις αιτιολογίες της ότι είναι αβάσιμοι κατ' ουσία οι ισχυρισμοί του αναιρεσείοντος: 1) για την ακυρότητα της επίδοσης της γνωστοποίησης της ενεχύρασης προς άλλο όργανό του πλην του Δημάρχου, "γιατί δεν αποδείχθηκε έλλειψη ικανότητας εκπροσώπησης του παραλαβόντος οργάνου", και 2) ότι προκλήθηκε από την επικαλούμενη παράβαση βλάβη στα συμφέροντά του, που έχει σχέση με τον κίνδυνο καταβολής για δεύτερη φορά της ίδιας οφειλής, την οποία είχε εξοφλήσει προς τον ενεχυραστή πριν από την πληττομένη γνωστοποίηση, "γιατί δεν αποδείχθηκε από κανένα αποδεικτικό μέσο η καταβολή", είναι απορριπτέος ως απαράδεκτος, αφού οι πιο πάνω κρίσεις του δικαστηρίου της ουσίας δεν ελέγχονται αναιρετικά, ως αναγόμενες σε εκτίμηση πραγμάτων (άρθρο 561 παρ. 1 ΚΠολΔ).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 23-3-2006 αίτηση του Δήμου Πατρέων για αναίρεση της υπ'αριθμ. 1202/2005 απόφασης του Εφετείου Πατρών.

Καταδικάζει τον αναιρεσείοντα στη δικαστική δαπάνη της αναιρεσίβλητης, την οποία ορίζει σε χίλια εκατόν εβδομήντα (1170) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις . Νοεμβρίου 2007.

Δημοσιεύθηκε σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριο στις 19 Νοεμβρίου 2007.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ