Supreme Court dismisses appeals against insurance contract terms excluding consequential damages under Greek Insurance Law.

Απόφαση 1987 / 2006 (Α2, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 1987/2006

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Α2' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Γεώργιο Χλαμπουτάκη, Αντιπρόεδρο, Νικόλαο Κασσαβέτη, Ιωάννη Παπανικολάου, Δημήτριο Δαλιάνη και Ρένα Ασημακοπούλου, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 30 Οκτωβρίου 2006, με την παρουσία και της γραμματέως Αικατερίνης Σιταρά, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Α.Της αναιρεσείουσας: Ανώνυμης Εταιρείας με την επωνυμία "ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ ΑΕ" (ΟΤΕ), που εδρεύει στο Αμαρούσιο-Αττικής, που εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της ΄Αγγελο Βούρβαχη.

Της αναιρεσίβλητης: Ανώνυμης Εταιρείας με την επωνυμία "Σ.Χ.ΣΟΥΡΤΖΗΣ ΑΝΩΝΥΜΗ ΤΕΧΝΙΚΗ ΚΑΙ ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ" που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Φίλιππο Κωστάρα. Β. Της αναιρεσείουσας: Ανώνυμης Εταιρείας με την επωνυμία "Σ.Χ.ΣΟΥΡΤΖΗΣ ΑΝΩΝΥΜΗ ΤΕΧΝΙΚΗ ΚΑΙ ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ" που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Φίλιππο Κωστάρα.

Των αναιρεσιβλήτων: 1.Ανώνυμης Εταιρείας με την επωνυμία "ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ ΑΕ" (ΟΤΕ), που εδρεύει στο Αμαρούσιο-Αττικής, που εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της ΄Αγγελο Βούρβαχη και 2. Ανώνυμης ασφαλιστικής εταιρείας με την επωνυμία "Ανώνυμη Ελληνική Εταιρεία Γενικών Ασφαλίσεων η ΕΘΝΙΚΗ" (ΕΘΝΙΚΗ), που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία εκπροσωπήθηκε από την πληρεξούσια δικηγόρο της Φλώρα Τριανταφύλλου, με δήλωση του άρθρου 242 παρ.2 του Κ.Πολ.Δ.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 26-5-1999 αγωγή της ήδη Α.αναιρεσείουσας και 4-4-2000 ανακοίνωση δίκης προσεπίκληση και παρεμπίπτουσα αγωγή της Β. αναιρεσείουσας, που κατατέθηκαν στο Πολυμελές Πρωτοδικείο Αθηνών και συνεκδικάσθηκαν. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 890/2003 του ίδιου Δικαστηρίου και 421/2005 του Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητούν οι αναιρεσείοντες με τις από 14-10-2005 και 22-11-2005 αιτήσεις τους. Κατά τη συζήτηση των αιτήσεων αυτών, που εκφωνήθηκαν από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω. Η εισηγήτρια Αρεοπαγίτης Ρένα Ασημακοπούλου ανέγνωσε την από 18-10-2006 έκθεσή της, με την οποία εισηγήθηκε την συνεκδίκαση και απόρριψη των κρινόμενων από 14-10-2005 και 22-11-2005 αιτήσεων κατά της υπ' αριθμ. 421/2005 απόφασης του Εφετείου Αθηνών. Οι πληρεξούσιοι των αναιρεσειόντων ζήτησαν την παραδοχή των αιτήσεων τους, οι πληρεξούσιοι των παραστάντων αναιρεσιβλήτων την απόρριψη τους, καθένας δε την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Επειδή οι αιτήσεις αναιρέσεως α) από 22-11-2005 της ανώνυμης εταιρίας με την επωνυμία "ΣΣΧ ΑΤΕΕ", πρώην "ΣΧ. Σουρτζής ΑΤΕΕ" και β) από 14-10-2003 της Ανώνυμης εταιρείας με την επωνυμία "ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ ΑΕ" (ΟΤΕ), οι οποίες στρέφονται κατά της υπ' αριθ. 421/2005 αποφάσεως του Εφετείου Αθηνών, πρέπει να συνεκδικασθούν, σύμφωνα με το άρθρο 246 του ΚΠολΔικ, που έχει εφαρμογή και στην αναιρετική διαδικασία κατά το άρθρο 573 παρ. 1 του ιδίου κώδικα, διότι έτσι διευκολύνεται και επιταχύνεται η διεξαγωγή της δίκης και επέρχεται μείωση των εξόδων.

Ο ενάγων ΟΤΕ, πρώτος αναιρεσίβλητος στην από 22-11-2005 αίτηση αναιρέσεως και αναιρεσείων στην συνεκδικαζόμενη με αυτή από 14-10-2005 αίτηση αναιρέσεως, με την από 26-5-1999 αγωγή του κατά της εναγόμενης "ΣΧΣ-ΑΤΕΕ, αναιρεσείουσας στην παραπάνω πρώτη και αναιρεσίβλητης στη δεύτερη αίτηση αναιρέσεως, επικαλούμενος την από μέρους της τελευταίας τελεσθείσα σε βάρος του αδικοπραξίας την 7-11-1995, συνιστάμενη στην από αμέλεια των προστηθέντων οργάνων της, κατά την διάρκεια εκτελέσεως τεχνικού έργου, αποκοπή τμήματος του υπογείου ομοαξωνικού τηλεφωνικού δικτύου του και εξ αυτού του λόγου διακοπή της υπεραστικής και διεθνούς επικοινωνίας με τις αναφερόμενες περιοχές, ζήτησε να υποχρεωθεί ο εναγόμενος να του καταβάλει, με τους νόμιμους τόκους, το ποσό των 13.332.594 δραχμών, ως αποζημίωση του για την θετική και αποθετική ζημία, που έχει υποστεί από την αδικοπραξία αυτή.

Ενώ δε στο δικόγραφο της κύριας αυτής αγωγής, εκτίθενται, όπως προκύπτει από την επισκόπηση αυτού, ο αριθμός, το είδος και η κατά τεμάχιο τιμή των υλικών που χρησιμοποιήθηκαν, το όνομα, ο βαθμός και οι κανονικές, υπερωριακές και νυκτερινές ώρες εργασίας του ανωτέρου, μέσου και εκτάκτου προσωπικού της ενάγουσας (ΟΤΕ), που απασχολήθηκε για την αποκατάσταση της βλάβης και η αμοιβή κατά ώρα εργασίας τους, όπως και τα έσοδα που στερήθηκε η ενάγουσα (ΟΤΕ) από τη μη λειτουργία των τηλεφωνικών συνδέσεων, των κυκλωμάτων αστικής, υπεραστικής και διεθνούς επικοινωνίας και των κυκλωμάτων DATA, των μισθωμένων κυκλωμάτων, των κυκλωμάτων τηλεπιλογών και των ραδιοφωνικών κυκλωμάτων, εξαιτίας της προεκτιθέμενης βλάβης στα καλώδια εξυπηρέτησης των προαναφερομένων κυκλωμάτων και ο τρόπος υπολογισμού της αποθετικής αυτής ζημίας σύμφωνα με τα τηλεπικοινωνιακά δεδομένα, η εναγόμενη δεν προσδιορίζει σε τι συνίσταται η προβαλλόμενη με τον πρώτο λόγο της από 22-11-2005 αναιρέσεως της αοριστίας στα παραπάνω κονδύλια, της αξίας των υλικών που χρησιμοποιήθηκαν και των αμοιβών του προσωπικού που απασχολήθηκε για την αποκατάσταση της βλάβης, όπως και των διαφυγόντων κερδών της ενάγουσας κατά τον χρόνο αποκατάστασης της βλάβης.

Αναφέρεται δε με αρκετή σαφήνεια στην αγωγή, η φύση και το είδος της ζημίας και της επισκευής, ώστε να μπορεί να κριθεί η αναγκαιότητα της χρήσης των υλικών, η αξία των οποίων ζητείται με την αγωγή και του αριθμού των απασχοληθέντων μισθωτών της ενάγουσας, οι αμοιβές των οποίων ζητούνται με αυτή (αγωγή).

Περαιτέρω δε, εκτίθενται στην ένδικη αγωγή, ο τρόπος υπολογισμού της αποθετικής ζημίας της ενάγουσας, με βάση τα ισχύοντα για τον υπολογισμό αυτό τηλεπικοινωνιακά δεδομένα και τα τιμολόγια χρονοχρέωσης των κυκλωμάτων της ενάγουσας το έτος 1995. Επομένως ο πρώτος λόγος της από 22-11-2005 αναιρέσεως με τον οποίον προβάλλεται η από το άρθρο 559 αριθ. 14 ΚΠολΔικ αιτίαση, ότι το Εφετείο παρά το νόμο δεν απέρριψε την ένδικη από 26-5-1999 αγωγή του ΟΤΕ κατά της αναιρεσείουσας ανώνυμης εταιρίας με την επωνυμία "Σχ.

ΣΟΥΡΤΗΣ ΑΝΩΝΥΜΗ ΤΕΧΝΙΚΗ ΚΑΙ ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΕΤΑΙΡΙΑ", ως αόριστη, ως προς τα προαναφερόμενα κονδύλια της, πρέπει να απορριφθεί ως αβάσιμος. Συνακόλουθα θα πρέπει να απορριφθεί και η προβαλλόμενη με τον πρώτο λόγο της παραπάνω αναιρέσεως, υπό την επίκληση του άρθρου 559 αριθ. 14 ΚΠολΔικ, αιτίαση για κακή εκτίμηση των αποδείξεων, ως προς την κατά μέρος παραδοχή των προαναφερομένων αγωγικών κονδυλίων, ως απαράδεκτη, αφού η εκτίμηση από το δικαστήριο της ουσίας πραγματικών γεγονότων, δεν υπόκειται, κατ' άρθρ. 561 παρ. 1 ΚΠολΔικ, στον έλεγχο του Αρείου Πάγου.

Επίσης πρέπει να απορριφθεί και η προβαλλόμενη με τον ίδιο λόγο αναιρέσεως, από το άρθρο 559 αριθ. 8 ΚΠολΔικ αιτίαση, ότι το Εφετείο έλαβε υπόψη του θεμελιωτικά της αγωγής γεγονότα, που δεν περιέχονται σε αυτή, ως αόριστη, γιατί δεν προσδιορίζονται ποια είναι αυτά τα γεγονότα που έλαβε υπόψη, χωρίς να προβληθούν.

Επειδή, όπως προκύπτει από το συνδυασμό των άρθρων 300 ΑΚ και 559 αριθ. 1 και 561 αριθ. 1 ΚΠολΔικ, σε περίπτωση που εκείνος που ζημιώθηκε συντέλεσε από δικό του πταίσμα στη ζημία, ή την έκτασή της, η παρεχόμενη από το άρθρο 300 ΑΚ στο δικαστήριο δυνατότητα να απαλλάξει τον ζημιώσαντα, είτε να μειώσει την ευθύνη του, είτε να κρίνει ότι, παρά το συντρέχον πταίσμα του, αυτές θα έπρεπε να φέρει πλήρη ευθύνη, δεν ασκείται αυθαίρετα, αλλά με βάση ορισμένα κριτήρια, που θεωρούνται, η βαρύτητα του πταίσματος του ζημιωθέντος, σε σχέση με τη βαρύτητα του πταίσματος του ζημιώσαντος, χωρίς να χρειάζεται, να γίνει - μαθηματική εξίσωση, της μειώσεως της αποζημιώσεως προς το βαθμό του πταίσματος και την αναλογία συμμετοχής των μερών στην ευθύνη, ή αντικειμενική, σύμφωνα με τους κανόνες της αιτιότητας, συμβολή των μερών στην παραγωγή και την έκταση της ζημίας, οι κρατούσες ηθικές και κοινωνικές αντιλήψεις και γενικότερα οι αρχές της καλής πίστεως και οι οικονομικές συνθήκες των μερών.

Ενώ εξ άλλου η κρίση του Δικαστηρίου της ουσίας για τη συνδρομή ή όχι πταίσματος του ζημιωθέντος, είναι κρίση σχετική με νομική έννοια και υπόκειται σε αναιρετικό έλεγχο, δηλαδή ως προς το εάν τα περιστατικά που δέχεται ανελέγκτως το Δικαστήριο ουσίας, συγκροτούν την έννοια της συνυπαιτιότητας. Η κρίση του όμως για την βαρύτητα του πταίσματος, δηλαδή για την έκταση και τον βαθμό τούτου και επομένως για το ποσοστό μείωσης της αποζημίωσης, δεν υπόκειται στον έλεγχο του Αρείου Πάγου, γιατί αφορά εκτίμηση πραγμάτων.

Περαιτέρω, το κανονιστικού χαρακτήρα π.δ. 1073/1981 "περί μέτρων ασφαλείας κατά την εκτέλεσιν εργασιών εις εργοτάξια οικοδομών και πάσης φύσεως έργων αρμοδιότητος Πολιτικού Μηχανικού" ορίζει στο άρθρο 1 ότι "επί των πάσης φύσεως εργοταξιακών έργων αρμοδιότητας Πολιτικού Μηχανικού, συμπεριλαμβανομένων και των οικοδομικών τοιούτων, τηρούνται υπό των κατά νόμον υπευθύνων ......

και αι ειδικαί διατάξεις των επόμενων άρθρων", στην παρ. 1 του άρθρου 2 ότι "προ της ενάρξεως εργασιών εκσκαφών πρέπει να ερευνάται, τη συνεργασία των αρμοδίων φορέων, η ύπαρξις και η θέσις, εις τον χώρον του εργοταξίου, δικτύων ηλεκτρικού ρεύματος, τηλεφώνου, φωταερίου, ύδατος κλπ και να γίνεται η κατά περίπτωσιν απαιτουμένη απομόνωσις ή μεταφορά των" και στο άρθρο 3 ότι "προ της ενάρξεως των εκσκαφών και κατά τη διάρκεια αυτών, πρέπει να ερευνάται η τυχόν ύπαρξις προγενεστέρων εκσκαφών, προκειμένου να λαμβάνονται πρόσθετα μέτρα ασφαλείας".

Στην προκειμένη περίπτωση το Εφετείο δέχθηκε με την προσβαλλόμενη απόφασή του, ότι η παραπάνω εναγόμενη εταιρία τεχνικών έργων, κατά την εκτέλεση του έργου κατασκευής, επέκτασης, διευθέτησης και ενίσχυσης του δικτύου διανομής ηλεκτρικής ενέργειας που είχε αναλάβει από τη ΔΕΗ και συγκεκριμένα κατά την εκτέλεση εκσκαφής για τοποθέτηση κολώνας στην παλαιά οδό ..., απέκοψε τμήμα του υπογείου ομοαξωνικού τηλεφωνικού δικτύου και ειδικώτερα καλώδια με στοιχεία ...

και ... Ν. Ελλάδος, με συνέπεια τη διακοπή της υπεραστικής επικοινωνίας με τις περιοχές ..., ... και ..., καθώς και της διεθνούς με την περιοχή .... Ιταλίας. Η αποκοπή αυτή, έγινε από υπαιτιότητα του προστηθέντος από την εναγομένη αυτή για την εκτέλεση του έργου υπαλληλικού και εργατοτεχνικού προσωπικού της, που συνίσταται στο ότι, από έλλειψη της προσοχής που μπορούσε και ώφειλε να καταβάλει, δεν μερίμνησε, πριν από την έναρξη των εργασιών εκσκαφής, να ερευνήσει, σε συνεργασία με τις υπηρεσίες του ενάγοντος ΟΤΕ, το χώρο των εκσκαφών, για την τυχόν ύπαρξη τηλεφωνικού δικτύου και ιδιαίτερα δεν πραγματοποίησε διερευνητικές τομές στο έδαφος, για να εντοπίσει την ακριβή θέση των καλωδίων και δεν ζήτησε προηγουμένως εγγράφως πληροφορίες για το θέμα αυτό από τις υπηρεσίες της ενάγουσας.

Περαιτέρω το Εφετείο δέχθηκε ότι υπαιτιότητα στην επέλευση της βλάβης αυτής στο δίκτυο της ενάγουσας, έχει και η ίδια η ενάγουσα, γιατί τα εντεταλμένα όργανα της δεν επέδειξαν την απαιτούμενη επιμέλεια και προσοχή, ώστε το αμαξωνικό καλώδιο που βλάφθηκε να είναι τοποθετημένο σε βάθος μεγαλύτερο του 0,70 μέτρου τουλάχιστον, πράγμα που επέτρεπε το γαιώδες έδαφος της περιοχής και εγκιβωτισμένο σε τσιμεντένιο τούνελ, ώστε το σκαπτικό μηχάνημα, ή εργαλείο, να προσκρούσει στο μπετόν του τούνελ και να αποτραπεί κάθε βλάβη, αλλά το καλώδιο είχε τοποθετηθεί από την αρχή σε βάθος 0,50-0,55 μέτρα.

Προσδιόρισε δε το Εφετείο, με βάση τα περιστατικά αυτά, το ποσοστό ευθύνης στην επέλευση της βλάβης σε 50% για κάθε πλευρά. Με τις παραδοχές αυτές το Εφετείο, δεν παραβίασε τις ουσιαστικού δικαίου διατάξεις των άρθρων 300 και 914 ΑΚ και του Π.Δ. 1073 της 28.9.1981 "περί μέτρων ασφαλείας κατά την εκτέλεση εργασιών σε εργοτάξιο οικοδομών και πάσης φύσεως έργων ......", ούτε διέλαβε στην απόφαση του ασαφείς ή αντιφατικές αιτιολογίες, αφού η παραδοχή της προαναφερόμενης αμέλειας της εναγομένης στην πρόκληση βλάβης στα καλώδια της ενάγουσας, δεν αντιφάσκει με το προαναφερόμενο επίσης συντρέχον πταίσμα της τελευταίας στη βλάβη αυτή.

Ο δε καθορισμός του ποσοστού συνυπαιτιότητας στη βλάβη και την απ' αυτήν ζημία ανάγεται στη διακριτική ευχέρεια του Εφετείου και δεν υπόκειται κατά τα προεκτιθέμενα στον έλεγχο του Αρείου Πάγου. Επομένως ο πρώτος λόγος της από 22-11-2006 αναιρέσεως και ο μοναδικός λόγος της από 14-10-2005 αντίθετης αναιρέσεως του ΟΤΕ ΑΕ, ως προς τις από το άρθρ. 559 αριθ. 1 και 19 ΚΠολΔικ αιτιάσεις, για παραβίαση από το Εφετείο των παραπάνω διατάξεων του ΑΚ και αντιφατικές αιτιολογίες ως προς την αμέλεια της εναγόμενης και το συντρέχον πταίσμα της ενάγουσας, πρέπει να απορριφθούν ως αβάσιμοι, ως προς δε τον καθορισμό του ποσοστού συνυπαιτιότητας ως απαράδεκτοι.

Επειδή, ορίζεται από τις παρ. 5, 6 και 7 του ν. 2251/1994 περί προστασίας των καταναλωτών" (ΦΕΚ Α΄ 191) ότι 5. Κατά την ερμηνεία των γενικών όρων συναλλαγών λαμβάνεται υπόψη η ανάγκη προστασίας του καταναλωτικού κοινού. Γενικοί όροι συναλλαγών που διατυπώθηκαν μονομερώς από τον προμηθευτή, ή από τρίτο για λογαριασμό του προμηθευτή, σε περίπτωση αμφιβολίας, ερμηνεύονται υπέρ του καταναλωτή. 6.

Γενικοί όροι των συναλλαγών που έχουν ως αποτέλεσμα την υπέρμετρη διατάραξη της ισορροπίας των δικαιωμάτων και υποχρεώσεων των συμβαλλομένων σε βάρος του καταναλωτή, απαγορεύονται και είναι άκυροι. Ο καταχρηστικός χαρακτήρας γενικού όρου ενσωματωμένου σε σύμβαση κρίνεται, αφού ληφθούν υπόψη η φύση των αγαθών, ή υπηρεσιών που αφορά η σύμβαση, το σύνολο των ειδικών συνθηκών κατά τη σύναψη της και όλες οι υπόλοιπες ρήτρες της σύμβασης, ή άλλης σύμβασης από την οποία εξαρτάται. 7.

Καταχρηστικοί είναι ιδίως οι όροι που α)......ιγ) αποκλείουν ή περιορίζουν υπέρμετρα την ευθύνη του προμηθευτή". Ο ν. 2251/1994 αποτελεί ενσωμάτωση στο Εθνικό δίκαιο της Οδηγίας 93/13/ΕΟΚ του Συμβουλίου της 5-4-1993, "σχετικά με τις καταχρηστικές ρήτρες των συμβάσεων που συνάπτονται με καταναλωτές" στη παρ. 1 του άρθρου 3 της οποίας ορίζεται ότι "ρήτρα σύμβασης που δεν αποτέλεσε αντικείμενο ατομικής διαπραγμάτευσης, θεωρείται καταχρηστική όταν παρά την απαίτηση καλής πίστης, δημιουργεί σε βάρος του καταναλωτή σημαντική ανισορροπία ανάμεσα στα δικαιώματα και στις υποχρεώσεις των μερών τα απορρέοντα από τη σύμβαση", ενώ κατά τη διάταξη του άρθρου 8 της ίδιας παραπάνω οδηγίας "τα κράτη - μέλη μπορούν να θεσπίζουν ή διατηρούν στον τομέα που διέπεται από την παρούσα οδηγία, αυστηρότερες διατάξεις, σύμφωνες προς τη συνθήκη για να εξασφαλίζεται μεγαλύτερη προστασία του καταναλωτή".

Με τους Γενικούς Όρους των Συναλλαγών (ΓΟΣ) είτε επιχειρείται απόκλιση από ρυθμίσεις του ενδοτικού δικαίου, είτε ρυθμίζονται πρόσθετα στοιχεία που δεν αντιμετωπίζονται από διατάξεις ενδοτικού δικαίου. Η ρύθμιση της παρ. 6 του άρθρου 2 του ν. 2250/1994, αποτελεί εξειδίκευση του βασικού κανόνα της διατάξεως του άρθρου 281 ΑΚ, για την απαγόρευση καταχρηστικής ασκήσεως ενός δικαιώματος ή χρήσεως ενός θεσμού (της συμβατικής ελευθερίας).

Εν όψει τούτου ο έλεγχος του κύρους του περιεχομένου ΓΟΣ βασικά προσανατολίζεται προς τη διάταξη του άνω άρθρου 281 ΑΚ. Με τους ΓΟΣ δεν απαγορεύεται η απόκλιση από οποιαδήποτε διάταξη ενδοτικού δικαίου, αλλά μόνο από εκείνες που φέρουν "καθοδηγητικό" χαρακτήρα, ή σε περίπτωση ατύπων συναλλακτικών μορφών, από τα ουσιώδη, για την επίτευξη του σκοπού και τη διατήρηση της φύσεως της συμβάσεως, δικαιώματα και υποχρεώσεις των μερών, που απηχούν πράγματι δικαιολογημένες προσδοκίες του πελάτη για το συγκεκριμένο είδος συναλλαγής.

Καταχρηστικός και συνεπώς άκυρος είναι κάθε ΓΟΣ, ο οποίος, χωρίς επαρκή και εύλογη αιτία αποκλίνει από ουσιώδεις και βασικές αξιολογήσεις του ενδοτικού δικαίου, δηλαδή από τις τυπικές και συναλλακτικά δικαιολογημένες προσδοκίες του πελάτη. Η καθοδηγητική λειτουργία του ενδοτικού δικαίου διαταράσσεται, όταν με το περιεχόμενο του ΓΟΣ αλλάζει η εικόνα που έχει διαμορφωθεί, με βάση τους κανόνες του ενδοτικού δικαίου, για τη συγκεκριμένη συμβατική μορφή.

Επίσης ελέγχεται για καταχρηστικότητα ή ρύθμιση ΓΟΣ με τον οποίο επέρχεται περιορισμός θεμελιωδών δικαιωμάτων και υποχρεώσεων που προκύπτουν από τη φύση της συμβάσεως, κατά τέτοιο τρόπο, ώστε να απειλείται ματαίωση του σκοπού της. Βέβαια το άρθρο 2 παρ. 6 ν. 2251/1994 στην αρχική του διατύπωση χρησιμοποιούσε τον όρο "υπέρμετρη διατάραξη της ισορροπίας των δικαιωμάτων και υποχρεώσεων των συμβαλλομένων", πράγμα που όχι μόνο περιόριζε σημαντικά τον έλεγχο του περιεχομένου των ΓΟΣ, αλλά και δεν ήταν σύμφωνος με τη διαληφθείσα, διατύπωση του άρθρου 3 παρ. 1 της οδηγίας, η οποία ομιλεί για "σημαντική ανισορροπία ανάμεσα στα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις των μερών".

Η ανάγκη σύμφωνης με την οδηγία ερμηνείας του εθνικού δικαίου επιβάλλει όπως ο όρος "υπέρμετρη διατάραξη" ερμηνευθεί συσταλτικά ως ουσιώδης ή σημαντική μόνο διατάραξη, που φανερά διαφέρει από την υπέρμετρη διατάραξη και δεν αποτελεί λεκτικά ισοδύναμη έκφραση της προηγουμένης διατυπώσεως του ν. 2251/1994.

Για τους ίδιους παραπάνω λόγους, δηλαδή προς το σκοπό ερμηνείας του εθνικού δικαίου σύμφωνης με τη διαληφθείσα, η παραπάνω ερμηνεία πρέπει να συνεχισθεί και σήμερα, μετά την απάλειψη του όρου "υπέρμετρη" με το άρθρο 10 παρ. 24 του ν. 2741/1999. Έτσι μετά την τελευταία αυτή τροποποίηση, η διάταξη της παρ. 6 του άρθρου 2 του ν. 2251/1994, με τη νέα διατύπωση της, πρέπει να ερμηνεύεται μέσω τελεολογικής συστολής του γράμματος της προς την κατεύθυνση της "ουσιώδους διαταράξεως" της συμβατικής ισορροπίας.

Αυτή ταυτίζεται με κάθε απόκλιση από τις καθοδηγητικού και μόνο χαρακτήρα διατάξεις του ενδοτικού δικαίου, ή από τις ρυθμίσεις εκείνες που είναι αναγκαίες για την επίτευξη του σκοπού και τη διατήρηση της φύσεως της συμβάσεως, με βάση το ενδιάμεσο πρότυπο του συνήθως απρόσεκτου μεν, ως προς την ενημέρωσή του, αλλά διαθέτοντος τη μέση αντίληψη κατά το σχηματισμό της δικαιοπρακτικής του αποφάσεως καταναλωτή του συγκεκριμένου είδους αγαθών ή υπηρεσιών.

Έτσι κατά τη διαδικασία προς διαπίστωση της καταχρηστικότητας ΓΟΣ, πρέπει να ερευνάται, αν υπάρχει τυπική διατάραξη, ως απόκλιση από τη συνηθισμένη ρύθμιση και στη συνέχεια να ερευνάται ο βαθμός εντάσεως της αποκλίσεως αυτής, δηλαδή αν η απόκλιση αυτή στη συγκεκριμένη περίπτωση αφορά αξιολογικές εκτιμήσεις καθοδηγητικού χαρακτήρα.

Εντέλει κατά τον έλεγχο του κύρους του περιεχομένου ενός ΓΟΣ, εξετάζεται σε πρώτη φάση αν αντίκειται σε απαγορευτική ρήτρα που συγκαταλέγεται στην ενδεικτική απαρίθμηση του καταλόγου του άρθρου 2 παρ. 7 ν. 2251/1994, ο οποίος περιέχει "per se" καταχρηστικές ρήτρες. Σε περίπτωση αρνητικού αποτελέσματος, ελέγχεται κατά πόσο ο συγκεκριμένος ΓΟΣ περιέχει απόκλιση από ουσιώδεις αξιολογήσεις καθοδηγητικού χαρακτήρα του ενδοτικού δικαίου, όπως προεκτέθηκε (Ολ.

ΑΠ 6/2006). Στην προκείμενη περίπτωση το Εφετείο δέχθηκε αναφορικά με την παρεμπίπτουσα αγωγή αποζημιώσεως της εναγόμενης και ήδη αναιρεσείουσας στην από 22.11.2005 αίτηση αναιρέσεως ότι αποδεικνύεται ότι η προσεπικληθείσα παρεμπιπτόντως εναγομένη ασφαλιστική εταιρεία με την επωνυμία "Ανώνυμος Ελληνική Εταιρεία Γενικών Ασφαλίσεων η ΕΘΝΙΚΗ" (δεύτερης αναιρεσίβλητης στην ίδια αίτηση αναιρέσεως) καλύπτει την αστική ευθύνη για ζημίες έναντι τρίτων της εναγομένης, δυνάμει σχετικής ασφαλιστικής συμβάσεως, για την οποία και καταρτίσθηκε το με αριθμό 39579/1994 ασφαλιστήριο συμβόλαιο, που έχει ισχύ από 16-4-1994 έως 28-3-1996 και καλύπτει το επίδικο συμβάν.

Ότι η ασφαλιζόμενη με την σύμβαση αυτή ευθύνη, για υλικές ζημίες έναντι τρίτων της εναγομένης, ανέρχονταν μέχρι του ποσού των 29.347 ευρώ και σύμφωνα με το άρθρο 2 των Γενικών Όρων του ασφαλιστηρίου, στο ποσό αυτό περιλαμβανόταν και οι τόκοι υπερημερίας και τα επιδικαζόμενα σε βάρος του ασφαλισμένου δικαστικά έξοδα και ότι κατά το άρθρο 13 παρ. 17 των Γενικών αυτών Όρων του ασφαλιστηρίου, εξαιρούνται ρητά από την ασφάλιση οι αποθετικές ζημίες που προκύπτουν από το καλυπτόμενο κατά τα λοιπά με την εν λόγω ασφάλιση ζημιογόνο γεγονός, και συνεπώς η υποχρέωση της παρεμπιπτόντως εναγομένης ασφαλιστικής εταιρείας για την ασφαλιστική κάλυψη της προκειμένης αστικής ευθύνης της εναγομένης, έναντι του ΟΤΕ, περιορίζεται μόνο στο 50% των υλικών ζημιών, ήτοι στο ποσό των 368.021 δραχμών που ισούται με 1081 ευρώ.

Ότι ο όρος αυτός δεν αντιβαίνει προς το άρθρο 6 παρ. 2 του Ν. 2251/1994 "περί προστασίας των καταναλωτών", που αποτελεί εξειδίκευση του γενικού κανόνα του άρθρου 281 του ΑΚ, περί καταχρηστικής ασκήσεως του δικαιώματος, διότι με βάση την φύση των παρεχομένων με την προκειμένη ασφαλιστική σύμβαση υπηρεσιών και τις ειδικές συνθήκες συνάψεώς της, δεν θεωρείται ότι επιφέρει ουσιώδη επιβάρυνση στην εναγομένη (παρεμπιπτόντως - ενάγουσα), και εντεύθεν ανισορροπία των δικαιωμάτων και υποχρεώσεων των συμβληθέντων στη σύμβαση αυτή.

Και τούτο διότι, ο όρος αυτός τέθηκε στο πλαίσιο ελεύθερης διαπραγμάτευσης και ελεύθερης εκδήλωσης της βούλησης των συμβαλλομένων, είναι απόλυτα σαφής, χωρίς οποιαδήποτε δυσχέρεια ερμηνείας, και τελεί και σε αντιστοιχία με το ύψος των συμφωνηθέντων ασφαλίστρων, τα οποία, εν όψει του αντικειμένου απασχόλησης της ασφαλισμένης εταιρείας και της συναφούς εμπειρίας της στην εκτέλεση έργων της ΔΕΗ, ήταν γνωστό σ' αυτήν, ότι θα ήσαν υψηλότερα, εάν η ασφάλιση κάλυπτε και τις αποθετικές ζημίες.

Με το να κρίνει έτσι το Εφετείο, δεν παραβίασε τις προαναφερθείσες διατάξεις ουσιαστικού δικαίου του Ν. 2251/1994 (όπως τροποποιήθηκε με τον Ν. 2741/1999) ούτε παρέλειψε παρά το νόμο να κηρύξει καταχρηστικούς τους παραπάνω γενικούς όρους της σύμβασης ασφάλισης, της οποίας αποτελούν ειδικές συμφωνίες περί του αντικειμένου και του συνολικού ποσού που έπρεπε να καταβληθεί σε περίπτωση πραγματοποίησης του ασφαλιστικού κινδύνου, διότι οι όροι αυτοί δεν αποκλείουν, ούτε περιορίζουν ουσιωδώς την ευθύνη της ενάγουσας στην παρεμπίπτουσα αυτή αγωγή, ούτε αποτελούν απόκλιση από τις καθοδηγητικού και μόνο χαρακτήρα διατάξεις ενδοτικού δικαίου, ή από τις ρυθμίσεις εκείνες που είναι αναγκαίες για την επίτευξη του σκοπού και τη διατήρηση της φύσεως της ένδικης συμβάσεως ασφαλίσεως με βάση το ενδιάμεσο πρότυπο της συνήθως απρόσεκτης μεν ως προς την ενημέρωση της, αλλά διαθέτουσας τη μέση αντίληψη κατά το σχηματισμό της δικαιοπρακτικής της απόφασης ανώνυμης τεχνικής και εμπορικής εταιρίας που είναι, όπως προεκτέθηκε, η ενάγουσα στην κρινόμενη παρεμπίπτουσα αγωγή εταιρία.

Επομένως ο δεύτερος λόγος της από 22.11.2005 αιτήσεως αναιρέσεως ως προς τις από το άρθρο 559 αριθ. 1 ΚΠολΔικ και μόνον αιτιάσεις του ότι το Εφετείο κατά παράβαση των προαναφερομένων διατάξεων του Ν. 2251/1994 (όπως τροποποιήθηκε με το Ν. 2741/1999) δεν κήρυξε καταχρηστικές και από το λόγο αυτό άκυρες τις παραπάνω ρήτρες, ότι στην ασφάλιση δεν περιλαμβάνονται αποθετικές ζημίες και το ποσό ασφάλισης δεν μπορεί να υπερβεί το ποσό των 29347 ευρώ συμπεριλαμβανόμενων και των τόκων υπερημερίας και δικαστικών εξόδων που επιδικάζονται σε βάρος του ασφαλιζομένου, πρέπει να απορριφθούν ως αβάσιμες.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ Συνεκδικάζει τις κρινόμενες από 14.10.2005 και 22.11.2005 αιτήσεις αναιρέσεως.

Απορρίπτει την από 14.10.2005 αίτηση της Ανώνυμης εταιρείας με την επωνυμία "ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩ-ΝΙΩΝ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ ΑΕ" (ΟΤΕ) για αναίρεση της υπ' αριθ. 421/2005 απόφασης του Εφετείου Αθηνών. Και

Καταδικάζει την ως άνω αναιρεσείουσα στη δικαστική δαπάνη της αναιρεσίβλητης Ανώνυμης Εταιρείας με την επωνυμία "Σ.Χ.ΣΟΥΡΤΖΗΣ ΑΝΩΝΥΜΗ ΤΕΧΝΙΚΗ ΚΑΙ ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ", την οποία καθορίζει σε εξακόσια πενήντα (650) ευρώ.

Απορρίπτει την από 22.11.2005 αίτηση της ανώνυμης εταιρείας με την επωνυμία "ΣΧΣ ΑΤΕΕ", πρώην "Σ.Χ. Σουρτζής ΑΤΕΕ" για αναίρεση της αυτής ως άνω υπ' αριθ. 421/2005 απόφασης του Εφετείου Αθηνών. Και

Καταδικάζει την αναιρεσείουσα αυτή στη δικαστική δαπάνη των αναιρεσιβλήτων α) ανώνυμης εταιρείας με την επωνυμία "Οργανισμός Τηλεπικοινωνιών Ελλάδος ΑΕ" (ΟΤΕ) και β) ανώνυμης ασφαλιστικής εταιρείας με την επωνυμία "Ανώνυμος Ελληνική Εταιρεία Γενικών Ασφαλίσεων ή ΕΘΝΙΚΗ" (ΕΘΝΙΚΗ), την οποία καθορίζει σε χίλια εκατόν εβδομήντα (1170) ευρώ για καθένα απ' αυτούς.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 20 Νοεμβρίου 2006.

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα, σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στις 20 Δεκεμβρίου 2006.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ