Supreme Court dismisses appeal due to lack of specific reasoning on how the accused instigated the cheque issuance.

Απόφαση 1984 / 2018 (Ζ, ΠΟΙΝΙΚΕΣ)

ΑΡΙΘΜΟΣ 1984/2018

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Z' ΠΟΙΝΙΚΟ ΤΜΗΜΑ

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Αγγελική Αλειφεροπούλου, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Δημήτριο Γεώργα, Δημήτριο Τζιούβα, Ιωάννη Μαγγίνα και Χρυσούλα Φλώρου-Κοντοδήμου-Εισηγήτρια, Αρεοπαγίτες.

Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του στις 7 Νοεμβρίου 2018, με την παρουσία του Αντεισαγγελέα του Αρείου Πάγου Βασιλείου Πλιώτα (γιατί κωλύεται η Εισαγγελέας του Αρείου Πάγου) και της Γραμματέως Αικατερίνης Αναγνωστοπούλου, για να δικάσει την αίτηση του αναιρεσείοντα - κατηγορουμένου Μ. Χ. του Ι., κατοίκου ..., ο οποίος εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο Δικηγόρο του Αθανάσιο Αναγνωστόπουλο, περί αναιρέσεως της υπ' αριθ. ΖΤ342/2018 αποφάσεως του Τριμελούς Πλημμελειοδικείου Αθηνών και με πολιτικώς ενάγουσα την ανώνυμη εταιρεία με την επωνυμία "... ΕΤΑΙΡΕΙΑ", νομίμως εκπροσωπουμένη, η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Κωνσταντίνο Κωνσταντέλλο.

Το Τριμελές Πλημμελειοδικείο Αθηνών, με την ως άνω απόφασή του διέταξε όσα λεπτομερώς αναφέρονται σ' αυτή, και ο αναιρεσείων - κατηγορούμενος ζητεί την αναίρεση αυτής, για τους λόγους που αναφέρονται στην από 3 Αυγούστου 2018 αίτησή του αναίρεσης, που ασκήθηκε με δήλωση, η οποία επιδόθηκε στην Εισαγγελέα του Αρείου Πάγου στις 3 Αυγούστου 2018 και καταχωρίστηκε στο οικείο πινάκιο με τον αριθμό .../2018.

Αφού άκουσε

Τους πληρεξουσίους δικηγόρους των διαδίκων, που ζήτησαν όσα αναφέρονται στα σχετικά πρακτικά και τον Αντεισαγγελέα του Αρείου Πάγου, που πρότεινε να αναιρεθεί η με αριθμό ΖΤ 342/2018 απόφαση του Τριμελούς Πλημμελειοδικείου Αθηνών και να παραπεμφθεί η υπόθεση για νέα συζήτηση στο ίδιο Δικαστήριο, συντιθέμενο από δικαστές άλλους, από εκείνους που τη δίκασαν προηγουμένως.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Κατά το άρθρο 79 παρ. 1 του Ν. 5960/1933 "περί επιταγής", όπως αντικαταστάθηκε με το άρθρο 1 του Ν.1325/1972, όποιος εκδίδει επιταγή που δεν πληρώθηκε από τον πληρωτή, γιατί δεν είχε σ' αυτόν αντίστοιχα διαθέσιμα κεφάλαια κατά το χρόνο της έκδοσης της επιταγής ή της πληρωμής της, τιμωρείται με φυλάκιση τουλάχιστον τριών μηνών και με χρηματική ποινή τουλάχιστον δέκα χιλιάδων δραχμών.

Από τη διάταξη αυτή προκύπτει, ότι το έγκλημα της έκδοσης ακάλυπτης επιταγής είναι τυπικό και ότι για τη στοιχειοθέτησή του απαιτείται: α) έκδοση τυπικά έγκυρης επιταγής που συντελείται με τη συμπλήρωση επί του εντύπου της επιταγής των στοιχείων που προβλέπονται στο νόμο, β) υπογραφή του εκδότη, στη θέση υπογραφής του εκδότη, αδιάφορα αν η επιταγή εκδίδεται για ατομικό του χρέος και σύρεται επί προσωπικού του λογαριασμού ή για χρέος της εταιρίας που εκπροσωπείται από αυτόν και σύρεται επί λογαριασμού της εταιρίας, γ) εμπρόθεσμη εμφάνιση της επιταγής προς πληρωμή, δ) έλλειψη αντίστοιχων διαθέσιμων κεφαλαίων στον πληρωτή κατά το χρόνο έκδοσης ή κατά το χρόνο εμφάνισης της επιταγής προς πληρωμή και ε) γνώση του εκδότη της κατά τα ανωτέρω έλλειψης (ανυπαρξίας) διαθέσιμων κεφαλαίων.

Εξάλλου, κατά τη διάταξη του άρθρου 46 παρ. 1 εδ. α' του ΠΚ, με την ποινή του αυτουργού τιμωρείται, επίσης, όποιος με πρόθεση προκάλεσε σε άλλον την απόφαση να εκτελέσει την άδικη πράξη που διέπραξε. Από τη διάταξη αυτή συνάγεται, ότι για την ύπαρξη ηθικής αυτουργίας απαιτείται να συντρέχουν, αντικειμενικώς μεν, α) πρόκληση από τον ηθικό αυτουργό σε άλλον της απόφασης να διαπράξει ορισμένη αξιόποινη πράξη, η πρόκληση δε αυτή μπορεί να γίνει με οποιονδήποτε τρόπο και μέσο, όπως με συμβουλές, υπόσχεση ή χορήγηση αμοιβής, παραινέσεις, προτροπές (παρακίνηση, παρόρμηση, ενθάρρυνση), πειθώ, φορτικότητα, πίεση, απειλή, εκμετάλλευση οποιασδήποτε πλάνης, πραγματικής ή νομικής ή περί τα παραγωγικά αίτια της βούλησης, με τη διέγερση μίσους κατά του θύματος, με την επιβολή λόγω υπηρεσιακής ή άλλης εξάρτησης ή την επιρροή προσώπου, λόγω της ιδιότητας και της θέσης του ή και της σχέσης του με το φυσικό αυτουργό κ.λ.π.

και β) διάπραξη από τον άλλον (αυτουργό) της πράξης αυτής, η οποία συγκροτεί την αντικειμενική υπόσταση ορισμένου εγκλήματος ή τουλάχιστον συνιστά αρχή εκτέλεσης αυτού, υποκειμενικώς δε δόλος του ηθικού αυτουργού, δηλαδή ηθελημένη πρόκληση της απόφασης για τη διάπραξη από τον άλλο της αντικειμενικής υπόστασης ορισμένου εγκλήματος, με τη γνώση και θέληση ή αποδοχή της συγκεκριμένης εγκληματικής πράξης, χωρίς να είναι αναγκαίος ο καθορισμός της πράξης αυτής μέχρι λεπτομερειών, αρκεί δε και ενδεχόμενος δόλος, εκτός αν για την υποκειμενική θεμελίωση του οικείου εγκλήματος απαιτείται άμεσος ή υπερχειλής δόλος, οπότε ο δόλος αυτός πρέπει να συντρέχει και στο πρόσωπο του ηθικού αυτουργού.

Περαιτέρω, έλλειψη από την καταδικαστική απόφαση της απαιτούμενης από τα άρθρα 93 παρ. 3 του Συντάγματος και 139 του ΚΠοινΔ ειδικής και εμπεριστατωμένης αιτιολογίας, από την οποία ιδρύεται ο προβλεπόμενος από το άρθρο 510 παρ.1 στοιχ. Δ' του ΚΠοινΔ λόγος αναίρεσης, υπάρχει, όταν δεν αναφέρονται σ' αυτή, με σαφήνεια, πληρότητα και χωρίς αντιφάσεις ή λογικά κενά, τα πραγματικά περιστατικά, που προέκυψαν από την αποδεικτική διαδικασία, στα οποία στηρίχθηκε η κρίση του δικαστηρίου για τη συνδρομή των αντικειμενικών και υποκειμενικών στοιχείων του εγκλήματος, για το οποίο καταδικάστηκε ο κατηγορούμενος, οι αποδείξεις που τα θεμελιώνουν και οι νομικές σκέψεις υπαγωγής των περιστατικών αυτών στις εφαρμοσθείσες ουσιαστικές ποινικές διατάξεις.

Για την ύπαρξη τέτοιας αιτιολογίας είναι επιτρεπτή η αλληλοσυμπλήρωση του αιτιολογικού με το διατακτικό, που αποτελούν ενιαίο σύνολο, με αποτέλεσμα η απόφαση να μην στερείται αιτιολογίας, εφόσον στο διατακτικό περιέχονται πραγματικά περιστατικά, αναλυτικά και με πληρότητα, στο βαθμό που απαιτείται για τη συγκρότηση της αντικειμενικής και υποκειμενικής υπόστασης της πράξης, για την οποία καταδικάστηκε ο κατηγορούμενος, ώστε να καθίσταται περιττή η λεκτική διαφοροποίηση του σκεπτικού.

Για την κατά τα άνω πληρότητα της αιτιολογίας καταδικαστικής απόφασης ως προς την ηθική αυτουργία, είναι αναγκαία η μνεία του τρόπου ή του μέσου, με τα οποία ο ηθικός αυτουργός προκάλεσε στο φυσικό αυτουργό την απόφαση να διαπράξει ορισμένη αξιόποινη πράξη, την οποία αυτός διέπραξε, όπως παραινέσεων, προτροπών, πειθούς, φορτικότητας κλπ, με την έννοια της πειστικότητας, χωρίς να απαιτείται αναφορά και άλλων πραγματικών περιστατικών ή περαιτέρω εξειδίκευση σε τί συνίστανται οι παραινέσεις, οι προτροπές, η πειθώ, η φορτικότητα κ.λ.π., που χρησιμοποίησε ο ηθικός αυτουργός.

Στην προκειμένη περίπτωση, το Τριμελές Πλημμελειοδικείο Αθηνών, που δίκασε την έφεση του αναιρεσείοντος κατηγορουμένου, Μ. Χ. του Ι., όπως προκύπτει από το σκεπτικό της προσβαλλόμενης 342 ΖΤ/2018 απόφασής του, με την οποία ο αναιρεσείων καταδικάσθηκε για την αξιόποινη πράξη της ηθικής αυτουργίας σε έκδοση ακάλυπτης επιταγής, σε ποινή φυλάκισης δώδεκα (12) μηνών, ανασταλείσα επί τριετία και σε χρηματική ποινή τριών χιλιάδων (3.000) ευρώ, ύστερα από εκτίμηση και αξιολόγηση των αναφερόμενων κατ' είδος στην απόφαση αποδεικτικών μέσων, δέχθηκε με αυτήν, κατά πλειοψηφία, κατά την αναιρετικώς ανέλεγκτη κρίση του, επί λέξει, τα εξής: "Από την κύρια αποδεικτική διαδικασία και τα έγγραφα των οποίων έγινε η ανάγνωση στο ακροατήριο, από τις ένορκες καταθέσεις των μαρτύρων κατηγορίας και υπεράσπισης, που εξετάστηκαν νομότυπα στο ακροατήριο, καθώς και από την απολογία του εκκαλούντος κατηγορουμένου και την εν γένει συζήτηση της υποθέσεως, προέκυψε και το Δικαστήριο πείστηκε ότι ο κατηγορούμενος τέλεσε την πράξη για την οποία κατηγορείται όπως περιγράφεται κατωτέρω στην παρούσα και πρέπει να κηρυχθεί ένοχος.

Συγκεκριμένα στις 15/04/2011 με πρόθεση προκάλεσε στον Χ. Ζ. του Α. την απόφαση να εκδώσει ως νόμιμος εκπρόσωπος της εταιρείας με την επωνυμία ... την επιταγή με αριθ ... με ημερομηνία εκδόσεως 15/4/11 ποσού 34585,74 ευρώ η οποία όταν εμφανίστηκε προς πληρωμή δεν πληρώθηκε διότι δεν υπήρχε αντίκρυσμα. Ο κατηγορούμενος ασκούσε ουσιαστικά τη διοίκηση της εταιρείας με την επωνυμία ...

το επίμαχο χρονικό διάστημα και ο ισχυρισμός του ότι λόγω προβλημάτων υγείας (αρρυθμίες) και οικογενειακών (διαζύγιο) δεν βρισκόταν στην εταιρεία δεν κρίνεται πειστικός. Παραδέχεται δε ότι κάποιες ώρες βρισκόταν στα γραφεία της εταιρείας. Σε κάθε περίπτωση το πρόβλημα υγείας που επικαλείται (αρρυθμίες) δεν καθιστά απαγορευτική την άσκηση διοίκησης της εταιρείας.

Συνεπώς πρέπει να κηρυχθεί ένοχος". Στη συνέχεια, το ανωτέρω Δικαστήριο της ουσίας, με το διατακτικό της προσβαλλόμενης απόφασης, κήρυξε τον αναιρεσείοντα κατηγορούμενο ένοχο, κατά πλειοψηφία, για το ότι: "Στην Αθήνα, στις 15/04/2011, με πρόθεση προκάλεσε στον α' κατηγορούμενο την απόφαση να εκδώσει με πρόθεση, ως νόμιμος εκπρόσωπος της εταιρείας με την επωνυμία ...

την επιταγή με αριθ ..., με ημερομηνία έκδοσης 15/04/2011 για να πληρωθεί από την ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ ποσού 34.585,74 ευρώ, σε διαταγή ... AE, νομίμως περιελθούσα στην άνω εγκαλούσα εταιρεία, η οποία (επιταγή) κατά την εμφάνισή της προς πληρωμή στις 26/04/2011 δεν πληρώθηκε από την πληρώτρια τράπεζα, γιατί δεν υπήρχε αντίκρυσμα.".

Με τις παραδοχές αυτές, όμως, το Τριμελές Πλημμελειοδικείο Αθηνών, σύμφωνα με τις νομικές σκέψεις που προηγήθηκαν, δεν διέλαβε στην προσβαλλόμενη απόφασή του την απαιτούμενη από το Σύνταγμα και τον ΚΠοινΔ ειδική και εμπεριστατωμένη αιτιολογία, αφού δεν αναφέρει ούτε στο σκεπτικό, ούτε στο διατακτικό της, τον τρόπο και τα μέσα, με τα οποία ο αναιρεσείων κατηγορούμενος (ηθικός αυτουργός) προκάλεσε στο φυσικό αυτουργό την απόφαση να τελέσει την αξιόποινη πράξη της έκδοσης ακάλυπτης επιταγής, την οποία αυτός τέλεσε, όπως παραινέσεων, προτροπών, πειθούς, φορτικότητας κλπ, με την έννοια της πειστικότητας, τα οποία είναι αναγκαία, κατά τα προεκτεθέντα, για τη στοιχειοθέτηση της αντικειμενικής υπόστασης της παραπάνω αξιόποινης πράξης.

Επομένως, είναι βάσιμος ο σχετικός, από το άρθρο 510 στοιχ. Δ' του ΚΠοινΔ, μοναδικός λόγος της κρινόμενης αίτησης αναίρεσης ως προς την οικεία αιτίαση, που περιέχεται σ' αυτόν και, αφού παρέλκει πλέον, ως αλυσιτελής, η έρευνα των λοιπών διαλαμβανόμενων στον ίδιο λόγο αναιρετικών αιτιάσεων, πρέπει, κατά παραδοχή του λόγου αυτού, να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση και να παραπεμφθεί η υπόθεση για νέα συζήτηση στο ίδιο Δικαστήριο, το οποίο θα συγκροτηθεί από άλλους δικαστές, εκτός από εκείνους που δίκασαν προηγουμένως (άρθρο 519 ΚΠοινΔ).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την με αριθμό 342 ΖΤ/2018 απόφαση του Τριμελούς Πλημμελειοδικείου Αθηνών.

Και

Παραπέμπει την υπόθεση για νέα συζήτηση στο ίδιο Δικαστήριο, που θα συγκροτηθεί από άλλους δικαστές, εκτός από εκείνους που δίκασαν προηγουμένως.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 14 Νοεμβρίου 2018.

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα, σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στις 21 Νοεμβρίου 2018.

Η ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ

H ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ