1984/2007 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 1984 / 2007 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 1984/2007

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ΄ Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Αχιλλέα Νταφούλη, Προεδρεύοντα Αρεοπαγίτη (κωλυομένου του Αντιπροέδρου), Πλαστήρα Αναστασάκη, Αντώνιο Παπαθεοδώρου, Γεώργιο Πετράκη και Παναγιώτη Παρτσιλίβα, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 27 Απριλίου 2007, με την παρουσία και της Γραμματέως Μάρθας Ψαραύτη, για να δικάσει μεταξύ:

Των αναιρεσειόντων: 1. Εταιρίας περιορισμένης ευθύνης με την επωνυμία "..... Ε.Π.Ε.", που εδρεύει στο Αγρίνιο και εκπροσωπείται νόμιμα και 2. ....., οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Νικόλαο Καζαντζή, με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 ΚΠολΔ.

Των αναιρεσίβλητων: 1. ...., 2. ......, 3. ......., 4. ..... , οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Γεώργιο Σαραντόπουλο, χωρίς να καταθέσει προτάσεις και 5. ανώνυμης ασφαλιστικής εταιρίας με την επωνυμία "ΔΙΕΘΝΗΣ ΕΝΩΣΗ Α.Α.Ε.", που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Γεώργιο Κοπανάκη, με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 ΚΠολΔ.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 20-5-2002 αγωγή των ήδη τεσσάρων πρώτων αναιρεσίβλητων και την από 8-10-2002 παρεμπίπτουσα αγωγή της ήδη 5ης αναιρεσίβλητης, που κατατέθηκαν στο Μονομελές Πρωτοδικείο Αγρινίου και συνεκδικάσθηκαν. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 335/2003 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 173/2006 οριστική του Εφετείου Πατρών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητούν οι αναιρεσείοντες με την από 24 Μαϊου 2006 αίτησή τους.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Παναγιώτης Παρτσιλίβας, ανέγνωσε την από 18 Απριλίου 2007 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της κρινόμενης αίτησης αναίρεσης. Ο πληρεξούσιος των τεσσάρων πρώτων αναιρεσιβλήτων ζήτησε την απόρριψη της αίτησης και την καταδίκη του αντίδικου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Ι. Από τις διατάξεις των άρθρων 118 αριθ. 4, 566 παρ. 1 και 577 παρ. 3 του Κ.Πολ.Δ., συνάγεται, ότι στο έγγραφο της αναίρεσης πρέπει να αναφέρεται κατά τρόπο σαφή, ορισμένο και ευσύνοπτο η νομική πλημμέλεια που αποδίδεται στο δικαστήριο της ουσίας το οποίο εξέδωσε την προσβαλλόμενη απόφαση, ώστε να είναι δυνατό να διαπιστωθεί αν και ποιό λόγο αναιρέσεως από τους περιοριστικώς αναφερόμενους στο άρθρο 559 ΚΠολΔ θεμελιώνει η προσβαλλόμενη αιτίαση.

Ειδικότερα, για να είναι ορισμένος ο λόγος αναιρέσεως με τον οποίο αποδίδεται στο δικαστήριο της ουσίας η νομική πλημμέλεια ότι η απόφασή του στερείται νόμιμης βάσεως, διότι έχει ανεπαρκείς ή αντιφατικέ αιτιολογίες ή διότι δεν έχει καθόλου αιτιολογίες (άρθρο 559 αριθ. 19 ΚΠολΔ), πρέπει να διαλαμβάνονται στο αναιρετήριο οι πλήρεις και όχι αποσπασματικές παραδοχές της προσβαλλόμενης απόφασης, να καθορίζεται σε τι συνίσταται η ανεπάρκεια ή η αντίφαση των αιτιολογιών και από ποιά σημεία των αιτιολογιών προκύπτει, και όταν η απόφαση στερείται αιτιολογίας μόνο αυτό (Ολ.

ΑΠ 20/2005). Δεν αρκεί για το ορισμένο του λόγου αυτού η ανάλυση της έννοιας που αποδίδει ο αναιρεσείων στη φερόμενη ως παραβιασθείσα διάταξη και η παράθεση του συμπεράσματος του δικαστηρίου (ΑΠ 784/2006, 43/2003). Η παράθεση των αναγκαίων παραδοχών είναι απολύτως σύμφωνη με το άρθρο 6 παρ. 1 της ΕΣΔΑ, διότι εξασφαλίζει την απ΄ αυτό αξιούμενη δίκαιη δίκη, αφού συμβάλλει στην αποτελεσματικότητα του δικαιώματος πρόσβασης του καθενός στα δικαστήρια, το οποίο (δικαίωμα) μπορεί να ικανοποιηθεί μόνο με την άσκηση ορισμένης, σύμφωνα με το νόμο, προσφυγής, η οποία επιτρέπει, λόγω του ορισμένου περιεχομένου της, την από το δικαστήριο κρίση (ΑΠ 618/07).

Στην προκειμένη περίπτωση με τον πρώτο λόγο της αίτησης αναίρεσης προσάπτεται αιτίαση από τον αριθμό 19 του άρθρου 559 ΚΠολΔικ, εκ του ότι η προσβαλλομένη διέλαβε ανεπαρκείς αιτιολογίες ως προς τις συνθήκες της σύγκρουσης της δίκυκλης μοτοσυκλέτας, που οδηγούσε ο ....., συγγενής των τεσσάρων πρώτων αναιρεσιβλήτων με το υπ' αριθ.

κυκλ. ..... ΔΧΦ ρυμουλκό μετά ρυμουλκουμένου, που οδηγούσε ο δεύτερος των αναιρεσειόντων, ιδιοκτησίας της πρώτης τούτων, συνεπεία της οποίας θανατώθηκε ο άνω οδηγός της μοτοσυκλέτας, γιατί έκανε συνυπαίτιους τους άνω οδηγούς (κατά ποσοστό 30% του θανόντα και 70% τον οδηγό του φορτηγού), ενώ προέκυψε, από τα προσκομισθέντα έγγραφα και τις καταθέσεις των εξετασθέντων μαρτύρων, ότι αποκλειστικά υπαίτιος άλλως συνυπαίτιος κατά ποσοστό 99% ήταν ο παραπάνω θανών.

Ο λόγος αυτός πρέπει να απορριφθεί προεχόντως ως αόριστος, διότι στο αναιρετήριο δεν παρατίθενται οι αναγκαίες πραγματικές παραδοχές της προσβαλλόμενης απόφασης, ούτε ποιά περιστατικά έπρεπε για την επάρκεια και πληρότητα των αιτιολογιών να αναφέρονται και δεν υπάρχουν τώρα, σε κάθε περίπτωση ως απαράδεκτος, διότι με αυτόν στην πραγματικότητα πλήττεται, υπό την επίκληση της πιό πάνω πλημμέλειας, η αναιρετικά ανέλεγκτη για πράγματα κρίση του δικαστηρίου της ουσίας (άρθρ. 561 παρ. 1 ΚΠολΔ).

ΙΙ. Από τη διάταξη του άρθρου 361 ΑΚ που ορίζει ότι για τη σύσταση ή αλλοίωση ενοχής με δικαιοπραξία απαιτείται σύμβαση, εφόσον ο νόμος δεν ορίζει διαφορετικά, σε συνδυασμό προς τις διατάξεις των άρθρων 2 παρ. 1, 4 και 6 του ν. 2496/1997 "ασφαλιστική σύμβαση κ.λ.π." και 11 παρ. 1 του ν. 489/1976 "περί υποχρεωτικής ασφαλίσεως της εξ ατυχημάτων αυτοκινήτων αστικής ευθύνης", προκύπτει, ότι μεταξύ ασφαλιστή και ασφαλισμένου η σύμβαση ασφάλισης καταρτίζεται με απλή συναίνεση και αποδεικνύεται με το ασφαλιστήριο που εκδίδεται από τον ασφαλιστή και για το κύρος του οποίου αρκεί μόνο η υπογραφή του τελευταίου, μπορεί δε εγκύρως να συμφωνηθεί ότι αποκλείεται η κάλυψη ζημιών από τον ασφαλιστή που προκαλούνται από την κυκλοφορία αυτοκινήτου, όταν ο οδηγός κατά το χρόνο του ατυχήματος τελεί υπό την επίδραση οινοπνεύματος ή τοξικών ουσιών (βρίσκεται σε μέθη) κατά την έννοια του άρθρου 42 του ΚΟΚ (ν. 2696/1999).

Η συνομολόγηση του όρου αυτού δεν απαλλάσσει τον ασφαλιστή της υποχρέωσης να αποζημιώσει τον τρίτο που ζημιώθηκε, παρέχει όμως στον ασφαλιστή το δικαίωμα να εναγάγει τον ασφαλισμένο και να ζητήσει κάθε ποσό που κατέβαλε η θα καταβάλει στον ζημιωθέντα τρίτο για την αποκατάσταση της ζημίας που αυτός υπέστη.

Η συνομολόγηση του ανωτέρω όρου που παρέχει στον ασφαλιστή δικαίωμα αναγωγής κατά του ασφαλισμένου, μπορεί να γίνει είτε με την ενσωμάτωση του όρου αυτού στη σύμβαση ασφάλισης, είτε με την παραπομπή της σύμβασης στους όρους της Κ4/585/1978 Απόφασης του Υπουργού Εμπορίου (ΑΥΕ) που έχει δημοσιευτεί στο ΦΕΚ 795/1978 "Τεύχος ΑΕ και ΕΠΕ", στο άρθρο 25 παρ. 8 της οποίας ορίζεται ότι αποκλείονται της ασφάλισης ζημίες που προξενούνται κατά το χρόνο που ο οδηγός του αυτοκινήτου τελεί υπό την επίδραση οινοπνεύματος ή τοξικών ουσιών κατά την έννοια του άρθρου 42 του ΚΟΚ, ανεξάρτητα ότι η ανωτέρω ΑΥΕ βρίσκεται, εκτός της vομοθετικής εξουσιοδότησης του άρθρου 6 παρ. 5 του ν. 489/1976 με βάση της οποίας διάταξης εκδόθηκε, αφού έχει συμβατικό υπόβαθρο.

Για τη δέσμευση του ασφαλισμένου από τους ενσωματωμένους στο ασφαλιστήριο όρους δεν είναι απαραίτητο να υπογράφεται το ασφαλιστήριο και απ' αυτόν, αφού η αποδοχή των όρων του μπορεί να γίνει και σιωπηρά. Αυτό δύναται να συμβεί με την καταβολή του ασφαλίστρου, την παραλαβή του ασφαλιστηρίου, την επικόλληση στο παρ-μπρίζ του αυτοκινήτου του ειδικού σήματος που παραδίδει ο ασφαλιστής στον αντισυμβαλλόμενο, τη δήλωση του επιγενόμενου ατυχήματος κ.λ.π..

Στην προκείμενη περίπτωση το Εφετείο, αναφορικά με την από 8-10-2002 παρεμπίπτουσα αγωγή της πέμπτης των αναρεσιβλήτων ασφαλιστικής εταιρείας, με την οποία ζήτησε να αναγνωρισθεί η υποχρέωση των αναιρεσειόντων, εκ των οποίων η πρώτη κυρία του ασφαλισμένου από εκείνη (5η αναιρεσίβλητη) υπ' αριθ. κυκλ. ...... Δ.Χ.

Φορτηγού-ρυμουλκού μετά ρυμουλκούμενου αυτοκινήτου και ο δεύτερος προστηθείς οδηγός, να της καταβάλουν ό,τι ποσό υποχρεωθεί να καταβάλει στους λοιπούς αναιρεσίβλητους (ενάγοντες της κύριας αγωγής) λόγω συνδρομής περίπτωσης απαλλαγής της από την ασφαλιστική κάλυψη, δέχθηκε τα εξής: "Τέλος το ζημιογόνο με αριθμό κυκλοφορίας ..... (από παραδρομή γράφτηκε 6840) δημοσίας χρήσης ρυμουλκό αυτοκίνητο με το ρυμολκούμενό του ανήκε στην αποκλειστική κυριότητα της δευτέρας εναγομένης (πρώτης αναιρεσείουσας εταιρείας περιορισμένης ευθύνης), όπως πιστοποιείται από την προσκομιζομένη και επικαλουμένη από 18-2-1999 άδεια κυκλοφορίας του.

Αυτό ήταν ασφαλισμένο κατά τον κρίσιμο χρόνο που συνέβη το ένδικο τροχαίο ατύχημα (22.1.2002) στην τρίτη εναγομένη ασφαλιστική εταιρεία (πέμπτη αναιρεσίβλητη), με το προσκομιζόμενο και επικαλούμενο 750709/2001 ασφαλιστήριο συμβόλαιο για το χρονικό διάστημα από 20.2.2001 έως 20.2.2002. Εξάλλου στο ένδικο ασφαλιστήριο περιέχεται ο όρος 25 περ.8 με το περιεχόμενο "αποκλείονται της ασφαλίσεως ζημίες που προξενούνται κατά το χρόνο, που ο οδηγός του αυτοκινήτου οχήματος τελούσε υπό την επίδραση οινοπνεύματος ή τοξικών ουσιών κατά την έννοια και τις προϋποθέσεις του άρθρου 42 του Κ.Ο.Κ".

Ο όρος αυτός αποτελεί αυτούσια επανάληψη της διατάξεως του άρθρου 25 παρ. 8 της Κ4/585/1978 αποφάσεως του Υπουργού Εμπορίου, η οποία (διάταξη) εξαιρεί ορισμένες ασφαλιστικές περιπτώσεις από την ασφαλιστική κάλυψη. Η δεύτερη εναγομένη ασφαλισμένη ιδιοκτήτρια του ζημιογόνου φορτηγού παρέλαβε το παραπάνω ασφαλιστήριο συμβόλαιο μαζί με το ειδικό σήμα και τη βεβαίωση ασφαλίσεως αμέσως μετά την έκδοσή του και αποδέχθηκε αυτό, με όλους τους όρους του, μεταξύ των οποίων και του ως άνω με αριθμό 25 περ.8 όρο, ο οποίος απέκτησε συμβατική ισχύ.

Η αποδοχή των όρων του ασφαλιστηρίου προκύπτει από το γεγονός ότι η ασφαλισμένη δεν τον απέκρουσε ασχέτως αν αυτή δεν το είχε υπογράψει (το ασφαλιστήριο). Περαιτέρω, δεδομένου ότι ο οδηγός του ασφαλισμένου τελούσε κατά το χρόνο του ατυχήματος υπό την επίδραση οινοπνεύματος, καθόσον διαπιστώθηκε από την εξέταση του αίματός του από το Εργαστήριο τοξικολογίας και Φαρμακοκινητικής του Πανεπιστημίου της Πάτρας [Γεν.

Νοσ. Πάτρας "Άγιος Ανδρέας") -βλ. α) την 263/2002 έκθεση ανιχνεύσεως οιν/τος του Νοσοκομείου β) το πρωτ/λο αιμοληψίας από 22/1/2002 μετά από παραγγελία του τμήματος Τροχαίας Αγρινίου], ότι το ποσοστό αλκοόλης στο αίμα του ήταν 0,74% το οποίο και του γνωστοποιήθηκε (......) (βλ. και την από 18.2.2002 ανακοίνωση αποτελέσματος εξετάσεως αίματος (ALCOTEST) του τμήματος Τροχαίας Αγρινίου με την σημείωση ότι μέχρι 4.4.2001 δεν υποβλήθηκε στην Υπηρεσία τους αίτηση επανεξετάσεως του β΄ δείγματος αίματος), η οποία (ποσότητα) υπερβαίνει τα 0,50 γραμμάρια ανά λίτρο αίματος (άρθρο 42 παρ.1 του Κ.Ο.Κ., όπως αντικαταστάθηκε από το άρθρο 43 του Ν. 2963/2001) και συνεπώς τεκμαίρεται η απόλυτη ανικανότητά του προς οδήγηση και η ανεκτικότητα στο οινόπνευμα, επήλθε συμβατικός λόγος αποκλεισμού της ασφαλιστικής καλύψεως του ασφαλισμένου από την ασφαλίστρια.

Στην περίπτωση δε κατά την οποία η ασφαλιστική εταιρεία, επειδή δεν είχε το δικαίωμα να προβάλει κατά των ζημιωθέντων την ένσταση που απέρρεε από την ασφαλιστική σύμβαση, αποκατέστησε τη ζημιά τους χωρίς να έχει τέτοια υποχρέωση έναντι των ασφαλισμένων συνοφειλετών της έχει δικαίωμα από το νόμο αναγωγής κατά των τελευταίων, η οποία (αναγωγή) στηρίζεται απλώς στο γεγονός, ότι χωρίς να έχει τέτοια υποχρέωση από την ασφαλιστική σύμβαση, καταβάλει στους ζημιωθέντες το ποσό της ζημίας τους και με τον τρόπο αυτό ελευθερώσει τους ασφαλισμένους από την ευθύνη εκείνης (παρεμπιπτόντως εναγομένων) θα υποκατασταθεί δε, κατά τη διάταξη του άρθρου 488 ΑΚ, στα δικαιώματα των ζημιωθέντων εναγουσών των οποίων η απαίτηση κατά των συνοφειλετών της (παρεμπιπτόντως εναγομένων) ασφαλισμένης και του προστηθέντος απ' αυτή οδηγού μεταβιβάζεται από το νόμο αυτοδικαίως σ' αυτή.

Επομένως, το πρωτοβάθμιο Δικαστήριο, που έκρινε την παρεμπίπτουσα αγωγή ορισμένη, νόμιμη και ουσιαστικά βάσιμη και αναγνώρισε στους παρεμπιπτόντως εναγομένους την υποχρέωσή τους να καταβάλουν στην παρεμπιπτόντως ενάγουσα τα ποσά που θα υποχρεωθούν να καταβάλουν στις τέσσερις ενάγουσες της κυρίας αγωγής- τέσσερις πρώτες εφεσίβλητες (εδώ αναιρεσίβλητες), δεν παραβίασε τις ως άνω διατάξεις του Νόμου αλλά ορθά εφάρμοσε το Νόμο, οι δε αντίθετοι λόγοι εφέσεως των εκκαλούντων της πρώτης (Α) εφέσεως (αναιρεσειόντων) πρέπει ν' απορριφθούν ως ουσιαστικά αβάσιμοι".Με αυτά που δέχθηκε το Εφετείο, όσον αφορά την ως άνω παρεμπίπτουσα αγωγή, δεν παραβίασε τις διατάξεις των άρθρων 25 παρ. 8 της Κ4/585/1978 ΑΥΕ, 6 παρ. 1, 6 Ν.489/76, 26 παρ.1, 2 και 43 παρ.2 εδ.

α΄ του Συντάγματος, 158, 361, 173, 200 ΑΚ, 189 και 192 Εμπ.Ν., ούτε τα διδάγματα της κοινής πείρας, αφορώντα την ερμηνεία των πιο πάνω κανόνων δικαίου και την υπαγωγή των πραγματικών γεγονότων σ' αυτούς, διέλαβε δε επαρκείς και σαφείς αιτιολογίες, έλαβε υπόψη τον προταθέντα ισχυρισμό των αναιρεσειόντων περί μη υπογραφής του ασφαλιστηρίου συμβολαίου από την πρώτη τούτων και δεν δέχθηκε ότι τούτο (ασφαλιστήριο) είχε περιεχόμενο καταδήλως διάφορο του αληθινού και συνεπώς δεν υπέπεσε στις πλημμέλειες από το άρθρο 559 αριθ. 1, 19, 8, 20 ΚΠολΔ, εντεύθεν δε ο δεύτερος λόγος της αίτησης αναιρέσεως, κατά το μέρος του, που προβάλλονται αιτιάσεις από τις αμέσως πιο πάνω διατάξεις, πρέπει να απορριφθεί ως αβάσιμος.

ΙΙ. Κατά το άρθρο 559 αριθ. 10 ΚΠολΔ αναίρεση επιτρέπεται αν το δικαστήριο παρά το νόμο δέχτηκε πράγματα που έχουν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης ως αληθινά χωρίς απόδειξη. Στην υπόθεση που εξετάζεται, όπως προκύπτει από την επισκόπηση της προσβαλλόμενης απόφασης, το Εφετείο στήριξε την κρίση του στα μνημονευόμενα σ΄ αυτή αποδεικτικά μέσα, που επικαλέστηκαν και έθεσαν στη διάθεσή του τα διάδικα μέρη. Επομένως δεν δέχθηκε πράγματα που έχουν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης ως αληθινά χωρίς απόδειξη και ως εκ τούτου ο ίδιος άνω λόγος (δεύτερος) της αίτησης αναίρεσης, κατά το μέρος του με τον οποίο προβάλλεται αιτίαση από το άρθρο 559 αριθ. 10 ΚΠολΔ, πρέπει να απορριφθεί ως αβάσιμος. Τέλος, όλες οι αιτιάσεις των λόγων αναίρεσης, που πλήττουν την αναιρετικά ανέλεγκτη για πράγματα κρίση του δικαστηρίου της ουσίας, είναι απορριπτέες ως απαράδεκτες (άρθρο 561 παρ. 1 ΚΠολΔικ). Κατόπιν όλων αυτών πρέπει να απορριφθεί η αίτηση αναίρεσης και να καταδικαστούν οι αναιρεσείοντες στη δικαστική δαπάνη α) των 1ης, 2ης , 3ης και 4ης των αναιρεσιβλήτων και β) της 5ης αυτών, οι οποίες είχαν χωριστή εκπροσώπηση και η 5η αυτών υπέβαλε και προτάσεις.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 24-5-2006 αίτηση της εταιρείας περιορισμένης ευθύνης, με την επωνυμία "..... Ε.Π.Ε." κ.λ.π., για αναίρεση της 173/2006 απόφασης του Εφετείου Πατρών. Και

Καταδικάζει τους αναιρεσείοντες στη δικαστική δαπάνη α) των με στοιχ. 1, 2, 3, 4, αναιρεσιβλήτων, την οποία ορίζει συνολικά γι΄ αυτούς σε εξακόσια πενήντα (650) ευρώ και β) της με στοιχ. 5 αναιρεσίβλητης, την οποία ορίζει σε χίλια εκατόν εβδομήντα (1.170) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 21 Σεπτεμβρίου 2007.

Ο ΠΡΟΕΔΡΕΥΩΝ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα, σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 16 Νοεμβρίου 2007.

Ο ΠΡΟΕΔΡΕΥΩΝ H ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ