1983/2007 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 1983 / 2007 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 1983/2007

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ΄ Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Αχιλλέα Νταφούλη, Προεδρεύοντα Αρεοπαγίτη (κωλυομένου του Αντιπροέδρου), Αντώνιο Παπαθεοδώρου, Γεώργιο Πετράκη, Παναγιώτη Παρτσιλίβα και Δημήτριο Πατινίδη, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 27 Απριλίου 2007, με την παρουσία και της Γραμματέως Μάρθας Ψαραύτη, για να δικάσει μεταξύ:

Των αναιρεσειόντων: 1. ..........., 2. ........., για τον εαυτό του ατομικά και ως ασκούντος τη γονική μέριμνα του ανηλίκου τέκνου του ........., 3. .........., για τον εαυτό της ατομικά και ως ασκούσας τη γονική μέριμνα του ανηλίκου τέκνου της ........., 4. .........., για τον εαυτό της ατομικά και ως ασκούσας τη γονική μέριμνα των ανηλίκων θυγατέρων της ........ και ........, 5. ........., για τον εαυτό του ατομικά και ως ασκούντος τη γονική μέριμνα των ανηλίκων θυγατέρων του ......... και ........ και 6. ........,οι οποίοι παραστάθηκαν με τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Αθανάσιο Κονταξή.

Των αναιρεσιβλήτων: 1. Ψ1 και 2. ασφαλιστικής εταιρίας με την επωνυμία "ΕΘΝΙΚΗ ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΙΑ ΓΕΝΙΚΩΝ ΑΣΦΑΛΕΙΩΝ", που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα, οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από την πληρεξούσια δικηγόρο τους Φλώρα Τριανταφύλλου, με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 Κ.Πολ.Δικ.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 29 Μαϊου 2002 αγωγή των ήδη αναιρεσειόντων, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Αθήνας. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 1531/2004 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου, 322/2005 μη οριστική και 5338/2005 οριστική του Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητούν οι αναιρεσείοντες με την από 15 Μαϊου 2006 αίτησή τους.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Παναγιώτης Παρτσιλίβας ανέγνωσε την από 18 Απριλίου 2007 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της κρινόμενης αίτησης αναίρεσης. Ο πληρεξούσιος των αναιρεσειόντων ζήτησε την παραδοχή της αίτησης και την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Ι. Κατά το άρθρο 300 ΑΚ, το οποίο εφαρμόζεται και στην περίπτωση ζημίας από αδικοπραξία (914 επ. ΑΚ), αν εκείνος που ζημιώθηκε συνετέλεσε από δικό του πταίσμα στη ζημία ή την έκτασή της το δικαστήριο μπορεί να μην επιδικάσει αποζημίωση ή να μειώσει το ποσό της, το ίδιο δε ισχύει και όταν εκείνος που ζημιώθηκε παρέλειψε να αποτρέψει ή να περιορίσει τη ζημία του.

Ως πταίσμα νοείται κατά τη γενικής εφαρμογής διάταξη του άρθρου 330 ΑΚ και η αμέλεια, η οποία υπάρχει όταν δεν καταβάλλεται η επιμέλεια που απαιτείται στις συναλλαγές. Χωρίς δε επιμέλεια συμπεριφέρεται ο ζημιωθείς, που παραλείπει να λάβει μέτρα, τα οποία, περιέχοντα εξ αντικειμένου τη δυνατότητα αποτροπής ή περιορισμού της ζημίας, είναι σε θέση να προβλέψει και λαμβάνει ο μέσης επιμέλειας άνθρωπος της ίδιας με τον ζημιωθέντα δραστηριότητας.

Περαιτέρω, από τις ίδιες διατάξεις, συνάγεται ότι οι έννοιες της αμέλειας και του συντρέχοντος πταίσματος του παθόντος είναι έννοιες νομικές. Επομένως, η κρίση του δικαστηρίου της ουσίας ως προς τη συνδρομή ή όχι συντρέχοντος πταίσματος του παθόντος στην επέλευση της ζημίας του, υπόκειται στον έλεγχο του Αρείου Πάγου, κατά τις διατάξεις του άρθρου 559 αριθ. 1 και 19 ΚΠολΔ, ήτοι για ευθεία ή εκ πλαγίου παράβαση των κανόνων του ουσιαστικού δικαίου, καθώς και για παράβαση των διδαγμάτων της κοινής πείρας αφενός ως προς το αν τα πραγματικά περιστατικά, που το δικαστήριο της ουσίας δέχτηκε ανελέγκτως ως αποδειχθέντα, συγκροτούν αντικειμενικά την έννοια του συντρέχοντος πταίσματος, αφετέρου ως προς την ορθή υπαγωγή αυτών των περιστατικών, στην αόριστη νομική έννοια της αιτιώδους συνάφειας, κατά πόσο δηλαδή τα περιστατικά αυτά του πταίσματος του παθόντος επιτρέπουν το συμπέρασμα να θεωρηθεί αντικειμενικά, ορισμένο γεγονός ως πρόσφορη αιτία του ζημιογόνου αποτελέσματος.

Αντίθετα, η περαιτέρω κρίση του δικαστηρίου της ουσίας, περί του ότι στη συγκεκριμένη περίπτωση η πράξη ή παράλειψη εκείνη αποτέλεσε ή δεν αποτέλεσε την αιτία του επιζήμιου αποτελέσματος περί του ότι δηλαδή το ζημιογόνο γεγονός σε σχέση με τη ζημία βρίσκεται ή δεν βρίσκεται σε σχέση αιτίου και αποτελέσματος, ως αναγόμενη σε εκτίμηση πραγματικών γεγονότων, δεν υπόκειται σε αναιρετικό έλεγχο (άρθρ. 561 παρ. 1 ΚΠολΔ).

Στην προκειμένη περίπτωση, στην προσβαλλόμενη, σε σχέση με τις συνθήκες του πιο κάτω αυτοκινητικού ατυχήματος, κατά το οποίο τραυματίσθηκε θανάσιμα ο Χ, συγγενής των αναιρεσειόντων, αναφέρονται τα εξής : "Ως προς το κεφάλαιο της υπαιτιότητας για το ατύχημα, εκτός της επέλευσης του απατελέσματός του, το πρωτόδικο Δικαστήριο δέχθηκε ότι :

Στις 7-4-2001 και ώρα 17.00΄ περίπου ο Χ, οδηγώντας τη με αριθμό κυκλοφορίας ....... δίκυκλη μοτοσυκλέττα του, με συναναβάτη τη ........., εκινείτο επί της οδού ....... (στο ....... Αττικής), με κατεύθυνση από την πλατεία ........ προς τη ......... Την ίδια ώρα ο πρώτος εναγόμενος Ψ1, οδηγώντας το με αριθμό κυκλοφορίας ........ Ι.Χ.Ε αυτοκίνητό του, το οποίο ήταν ασφαλισμένο στη δεύτερη εναγομένη ασφαλιστική εταιρία "ΕΘΝΙΚΗ Α.Ε.Γ.Α", κινούμενος επί της διασταυρούμενης οδού .......... (που μετά τη διασταύρωση ονομάζεται οδός ........) με κατεύθυνση προς την οδό ......., από έλλειψη της επιμέλειας και προσοχής του μέσου συνετού οδηγού και λόγω της κατάστασης μέθης που βρισκόταν (90 mg οινόπνευμα /1000 ml) παραβίασε τη ρυθμιστική πινακίδα STOP της πορείας του και εισήλθε εντελώς ανέλεγκτα και απρόσεκτα στη παραπάνω διασταύρωση, με αποτέλεσμα από αποκλειστική του υπαιτιότητα (αμέλεια) να συγκρουσθούν τα δύο οχήματα, το εμπρόσθιο τμήμα της μοτοσυκλέττας με τον οπίσθιο δεξιό τροχό του αυτοκινήτου και να ανατραπεί η μοτοσυκλέττα μαζί με τον οδηγό και τη συναναβάτη αυτής, για τις παραδοχές του δε αυτές δεν πλήττεται η εκκαλουμένη απόφασή του με λόγο έφεσης ή αντέφεσης".

Περαιτέρω, δέχθηκε το Εφετείο με την προσβαλλομένη, ότι "Συνεπεία του παραπάνω ατυχήματος τραυματίσθηκε σοβαρότατα ο οδηγός της μοτοσυκλέττας Χ, ο οποίος υπέστη βαρύτατη κρανιοεγκεφαλική κάκωση, τραυματική υπάραχωνοειδή αιμορραγία, πολλαπλές θλάσεις εγκεφάλου ωτορραγία, κάταγμα βάσης κρανίου και θλάσεις πνευμόνων και διακομίσθηκε, για την αιτία αυτή σε κώμα, στο Νοσοκομείο Νίκαιας- Πειραιώς "Άγιος Παντελεήμων", όπου νοσηλεύθηκε στη Μονάδα Εντατικής Θεραπείας μέχρι την 23-4-2001, οπότε και αποβίωσε εξ αιτίας του ως άνω βαρύτατου τραυματισμού του ως μόνης ενεργού αιτίας για τη θανάτωσή του (βλ.

σχετ. την ιατροδικαστική έκθεση νεκροψίας νεκροτομίας και το από ........ έγγραφο του ως άνω νοσοκομείου προς το Τ.Ο.Τ.Α.). Ο εν λόγω θανατωθείς οδηγός της μοτοσυκλέττας κατά τη χρονική στιγμή του ατυχήματος δεν φορούσε, αν και είχε προς τούτο υποχρέωση κατά νόμο, προστατευτικό κράνος (δεν αμφισβητείται) και εξ αιτίας της παράλειψής του αυτής (παράβαση άρθρο 101 παρ. 2 του Κ.Ο.Κ) συντέλεσε και ο ίδιος, κατά ποσοστό 20% από δικό του πταίσμα στο επελθόν αποτέλεσμα της θανάτωσής του, εφόσον αν φορούσε προστατευτικό κράνος δεν θα είχε υποστεί βαρύτατες κρανιοεγκεφαλικές κακώσεις.

Ορθά, επομένως, και το πρωτόδικο Δικαστήριο. με την εκκαλουμένη απόφασή του δέχθηκε τα ίδια ανωτέρω ως προς το οικείο πταίσμα του θανατωθέντος για τη θανάτωσή του, το οποίο ορθά καθόρισε ακριβώς στο ίδιο ως άνω ποσοστό (20%), τα δε αντίθετα υποστηριζόμενα από μεν τους εκκαλούντες ενάγοντες με τον Α' λόγο της έφεσής τους (περί του ότι θα επήρχετο η θανάτωσή του, ακόμη και αν φορούσε προστατευτικό κράνος), από δε τους αντεκκαλούντες εναγομένους με το 2ο λόγο της αντέφεσης (περί του ότι το οικείον πταίσμα του θανατωθέντος για τη θανάτωσή του εξ αιτίας της ως άνω παράλειψής του έπρεπε να καθοριστεί σε ποσοστό μεγαλύτερο του πρωτοδίκως καθορισθέντος, ήτοι σε ποσοστό 50% που είχαν προτείνει, αντί ποσοστού 20% που καθορίσθηκε) είναι αβάσιμα και πρέπει να απορριφθούν οι ως άνω λόγοι της έφεσης και της αντέφεσης".

Με τις πιο πάνω παραδοχές του, το Εφετείο, καθόσον αφορά το συντρέχον πταίσμα του ως άνω Χ στο επελθόν αποτέλεσμα της θανάτωσής του, δεν παραβίασε τις ουσιαστικού δικαίου διατάξεις των άρθρων 300 και 914 ΑΚ, ούτε τα διδάγματα της κοινής πείρας, αφορώντα την ερμηνεία των πιό πάνω κανόνων δικαίου και την υπαγωγή των πραγματικών γεγονότων σ΄ αυτούς, διέλαβε δε επαρκείς και όχι αντιφατικές αιτιολογίες και συνεπώς δεν υπέπεσε στις πλημμέλειες από το άρθρο 559 αριθ. 1και 19 ΚΠολΔ, εντεύθεν δε οι σχετικοί λόγοι της αίτησης αναίρεσης πρώτος, δεύτερος, τρίτος, τέταρτος και πέμπτος, με τους οποίους υποστηρίζονται τα αντίθετα, πρέπει να απορριφθούν ως αβάσιμοι.

ΙΙ. Κατά τη διάταξη του άρθρου 559 αριθ. 8 ΚΠολΔ αναίρεση επιτρέπεται και αν το δικαστήριο παρά το νόμο έλαβε υπόψη πράγματα που δεν προτάθηκαν ή δεν έλαβε υπόψη πράγματα που προτάθηκαν και έχουν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης. Ως "πράγματα" δε κατά την έννοια του νόμου θεωρούνται οι αυτοτελείς πραγματικοί ισχυρισμοί των διαδίκων, που συγκροτούν την ιστορική βάση (και συνεπώς θεμελιώνουν το αίτημα) αγωγής, ανταγωγής, ενστάσεως ή αντενστάσεως όχι όμως και οι αρνητικοί της αγωγής ή της οικείας ένστασης ισχυρισμοί, τα απλά επιχειρήματα των διαδίκων και τα πραγματικά περιστατικά που προκύπτουν από τις αποδείξεις και τείνουν σε ενίσχυση ή αποδυνάμωση της βάσεως της αγωγής ή της ενστάσεως.

Στην προκειμένη περίπτωση με τον έκτο και τελευταίο λόγο της αίτησης αναίρεσης προβάλλεται αιτίαση, από το άρθρο 559 αριθ. 8 ΚΠολΔ, για το λόγο ότι το Εφετείο δεν έλαβε υπόψη τον ισχυρισμό των αναιρεσειόντων περί του ότι ο θάνατος του ως άνω Χ δεν θα απετρέπετο εάν έφερε κράνος, διότι εν τοιαύτη περιπτώσει θα απεκόπτετο η κεφαλή του.

Ο λόγος αυτός πρέπει να απορριφθεί προεχόντως ως απαράδεκτος, καθόσον ο άνω ισχυρισμός δεν αποτελεί "πράγμα" αλλά άρνηση της ένστασης των αναιρεσιβλήτων περί συντρέχοντος πταίσματος του ως άνω θανόντος. Κατόπιν όλων αυτών πρέπει να απορριφθεί η αίτηση αναίρεσης και να καταδικαστούν οι αναιρεσείοντες στη δικαστική δαπάνη των αναιρεσιβλήτων, οι οποίοι κατέθεσαν και προτάσεις.-

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 15-5-2006 αίτηση των ........ κ.λ.π., για αναίρεση της 5338/2005 απόφασης του Εφετείου Αθηνών. Και

Καταδικάζει τους αναιρεσείοντες στη δικαστική δαπάνη των αναιρεσιβλήτων την οποία ορίζει σε χίλια εκατόν εβδομήντα (1.170) ευρώ.-

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 21 Σεπτεμβρίου 2007.

Ο ΠΡΟΕΔΡΕΥΩΝ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα, σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 16 Νοεμβρίου 2007.

Ο ΠΡΟΕΔΡΕΥΩΝ H ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ