1982/2008 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 1982 / 2008 (Α2, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 1982/2008

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Α2' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές:Δημήτριο Δαλιάνη, Αντιπρόεδρο, Ρένα Ασημακοπούλου, Ιωάννη Ιωαννίδη, Χαράλαμπο Ζώη και Αθανάσιο Κουτρομάνο, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 13 Οκτωβρίου 2008, με την παρουσία και της γραμματέως Αικατερίνης Σιταρά, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Της αναιρεσείουσας: Δημόσιας Επιχείρησης με την επωνυμία "ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΣΙΔΗΡΟΔΡΟΜΩΝ ΕΛΛΑΔΟΣ" (ΟΣΕ) που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία εκπροσωπήθηκε από την πληρεξούσια δικηγόρο της Νικολέττα Τσεβελέκου.

Της αναιρεσίβλητης:Ανώνυμης εταιρίας με την επωνυμία "ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΕΤΑΙΡΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΔΙΕΘΝΩΝ ΜΕΤΑΦΟΡΩΝ ΠΡΟΟΔΟΣ" που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία εκπροσωπήθηκε από την πληρεξούσια δικηγόρο της Χρυσούλα Τζοβάρα, με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 του Κ.Πολ.Δ.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 14-10-2002 αγωγή της ήδη αναιρεσίβλητης, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 3509/2004 του ίδιου Δικαστηρίου και 7003/2005 του Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητά η αναιρεσείουσα με την από 22-9-2006 αίτησή της. Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο εισηγητής Αρεοπαγίτης Αθανάσιος Κουτρομάνος ανέγνωσε την από 2-10-2008 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της κρινόμενης αίτησης αναίρεσης. Ο πληρεξούσιος της αναιρεσείουσας ζήτησε την παραδοχή της αίτησης και την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Κατά τις διατάξεις των άρθρων 35, 36 παρ. 1 και 3, 37 παρ. 2 και 55 παρ. 3 του Β' Παραρτήματος της από 9.5.1980 Σύμβασης της Βέρνης για τις διεθνείς σιδηροδρομικές μεταφορές εμπορευμάτων (COTIF-CIM), η οποία κυρώθηκε με το ν. 1593/1986, θεσπίζεται συλλογική ευθύνη για την εκτέλεση της μεταφοράς τόσο του σιδηροδρόμου ο οποίος αποδέχεται το εμπόρευμα προς μεταφορά μαζί με τη φορτωτική, όσο και καθενός από τους κατά σειρά επόμενους σιδηροδρόμους με μόνο το γεγονός της παραλαβής του εμπορεύματος μαζί με τη φορτωτική, και της συμμετοχής του στη σύμβαση μεταφοράς, σύμφωνα με τους όρους του εγγράφου αυτού.

Η σχετική αγωγή μπορεί να ασκηθεί είτε κατά του σιδηροδρόμου αποστολής, είτε κατά του σιδηρόδρομου στον οποίο προέκυψε το γενεσιουργό γεγονός της αγωγής, ενώ ο σιδηρόδρομος προορισμού μπορεί να εναχθεί ακόμα και αν δεν παρέλαβε ούτε το εμπόρευμα ούτε τη φορτωτική (άρθ. 55 παρ. 3). Εξάλλου, από τον συνδυασμό των διατάξεων 11 παρ. 1 και 4, 12 παρ. 1, 18 και 20 του ανωτέρω παραρτήματος συνάγεται ότι, ναι μεν για κάθε αποστολή πρέπει να συντάσσεται μία φορτωτική και αυτή δεν μπορεί παρά να αφορά στο φορτίο ενός μόνο βαγονιού (άρθ. 12 παρ. 1), όμως η φορτωτική που εκδίδεται δεν είναι συστατικό έγγραφο της σύμβασης μεταφοράς, αλλά μόνο αποδεικτικό μέσο των σχέσεων μεταξύ των εμπλεκομένων στη μεταφορά μερών, ώστε ατελής εγγραφή στη φορτωτική σχετικών με τη μεταφορά γεγονότων δεν αποκλείει την απόδειξή των με άλλα μέσα.

Στην προκειμένη περίπτωση, το Εφετείο Αθηνών με την προσβαλλόμενη απόφασή του - 7003/2005 - δέχθηκε ως αποδεδειγμένα τα ακόλουθα πραγματικά περιστατικά (κατά λέξιν): "Δυνάμει διαδοχικών συμβάσεων παραγγελίας μεταφοράς, η εταιρία με την επωνυμία PROCTER & GAMBLE, που εδρεύει στη ....., ανέθεσε στην ενάγουσα και αυτή ανέλαβε ως παραγγελιοδόχος διεθνών μεταφορών, την μέριμνα για τη μεταφορά σιδηροδρομικώς από τη .....

στην ..... εμπορευμάτων της και συγκεκριμένα χάρτινων πανών διαφόρων τύπων, για να παραδοθούν στη θυγατρική της εταιρία στην Ελλάδα με την επωνυμία PROCTER & GAMBLE ΕΛΛΑΣ ΑΕ, που εδρεύει στην ..... . Σε εκτέλεση των εν λόγω συμβάσεων η ενάγουσα ανέθεσε περαιτέρω στους Γερμανικούς σιδηροδρόμους την μεταφορά έντεκα παρτίδων από τα ανωτέρω εμπορεύματα, συσκευασμένα σε 30.922 χαρτοκιβώτια, τα οποία φορτώθηκαν σε έντεκα βαγόνια, από τα οποία τα τρία ανήκαν στους Γερμανικούς σιδηροδρόμους και τα υπόλοιπα στην ιδιωτική εταιρία ..... .

Η φόρτωση έγινε με μηχανικά μέσα, δηλαδή με κλαρκ σε παλέτες, οι οποίες ήταν καλυμμένες με νάϋλον περιτύλιγμα, κατά το χρονικό διάστημα από 8.11 μέχρι 22.11.2001 στο εργοστάσιο της πωλήτριας εταιρίας. Τα βαγόνια στα οποία έγινε η φόρτωση, διέθεταν οχτώ ή τέσσερις θύρες, οι οποίες μετά το τέλος της φορτώσεως και την καταμέτρηση των χαρτοκιβωτίων τόσο με ηλεκτρονικό σύστημα όσο και από ειδικούς καταμετρητές της πωλήτριας εταιρίας σφραγίστηκαν με σφραγίδες της τελευταίας μία για κάθε θύρα.

Η σφράγιση αυτή έγινε από την αποστολέα, χωρίς να γίνει επαλήθευση από τους Γερμανικούς σιδηροδρόμους του αριθμού των σφραγίδων που τέθηκαν και γράφτηκε στις φορτωτικές που εκδόθηκαν. Οι Γερμανικοί σιδηρόδρομοι ανέλαβαν και πραγματοποίησαν την μεταφορά των ως άνω εμπορευμάτων μέχρι την κωμόπολη της Ουγγαρίας ....., όπου τα παρέλαβε η ενάγουσα, η οποία στη συνέχεια τα παρέδωσε στον εναγόμενο στην πόλη .....

της Αυστρίας που απέχει 18 περίπου χιλιόμετρα από το ..... της Ουγγαρίας για να μεταφερθούν από τον τελευταίο στην ..... . Για τις μεταφορές αυτές εκδόθηκαν χωριστές φορτωτικές για κάθε μία, δηλαδή 11 για τη μεταφορά από τους Γερμανικούς σιδηροδρόμους από τη ..... μέχρι το ..... της Ουγγαρίας, όσες ήταν και οι παρτίδες των μεταφερομένων εμπορευμάτων και 11 για την μεταφορά από τον εναγόμενο από το .....

της Αυστρίας μέχρι την ..... . Ο εναγόμενος πραγματοποίησε την ως άνω μεταφορά, κατά την άφιξη όμως των βαγονιών στην Αθήνα και την εκφόρτωσή τους από την ενάγουσα η οποία ήταν παραλήπτρια των εμπορευμάτων, τα όργανα του εναγομένου οργανισμού, τα οποία διενήργησαν το σχετικό έλεγχο διαπίστωσαν ότι ορισμένες μολυβδοσφραγίδες είχαν παραβιαστεί και αφαιρεθεί είχαν δε αντικατασταθεί από μολυβδοσφραγίδες των ενδιάμεσων χωρών διελεύσεως των σιδηροδρομικών συρμών, όπως των Σκοπίων και των Γιουγκοσλαβικών σιδηροδρόμων, είτε είχαν τεθεί σφραγίδες αγνώστων στοιχείων, είτε και του εναγομένου, ενώ ορισμένες από εκείνες που είχαν τεθεί από την πωλήτρια στη .....

βρέθηκαν άθικτες. Στη συνέχεια έγινε καταμέτρηση των εμπορευμάτων και βρέθηκε ότι αυτά ήταν λιγότερα από εκείνα τα οποία είχαν αποσταλεί από τη ..... και τα οποία ανέρχονταν σε 30.922 χαρτοκιβώτια, κατά 431 χαρτοκιβώτια. Το έλλειμμα αυτό βεβαιώθηκε με 11 πρωτόκολλα βεβαιώσεως ζημιών που συνέταξαν τα αρμόδια όργανα του εναγομένου, με την παρατήρηση ότι το φορτίο δεν είχε καταμετρηθεί από το σιδηρόδρομο αποστολής.

Περαιτέρω αποδείχτηκε ότι το εν λόγω έλλειμμα οφείλεται σε απώλεια των 431 χαρτοκιβωτίων κατά την μεταφορά τους από το ..... της Αυστρίας στην ..... από τον εναγόμενο, από κλοπές που έγιναν από άγνωστους κατά τη διάρκεια της διαδρομής στους ενδιάμεσους σταθμούς κατόπιν διαρρήξεως των βαγονιών. Η απώλεια αυτή αποδεικνύεται από τις άνω φορτωτικές, τα τιμολόγια πώλησης των μεταφερθέντων εμπορευμάτων και τα ως άνω πρωτόκολλα βεβαιώσεως ζημιών, σε συνδυασμό και με την προαναφερθείσα ένορκη βεβαίωση.

Από όλα αυτά τα αποδεικτικά μέσα, πλήρως αποδεικνύεται συνολικός αριθμός των χαρτοκιβωτίων που είχαν αποσταλεί από τη ..... από την πωλήτρια εταιρία, ο αριθμός των χαρτοκιβωτίων που βρέθηκαν κατά την παραλαβή τους στην ..... από την ενάγουσα και συνεπώς και ο αριθμός των απολεσθέντων, η τοποθέτηση σφραγίδων στα βαγόνια από την πωλήτρια εταιρία και ότι η διάρρηξη των βαγονιών και συνεπώς και η απώλεια των εμπορευμάτων συνέβη μετά την παράδοσή τους στον εναγόμενο και κατά τη μεταφορά τους από αυτόν, δεδομένου ότι αν τα βαγόνια είχαν διαρρηχθεί πριν την παραλαβή τους από τον εναγόμενο, αυτό θα είχε γίνει αντιληπτό κατά την παραλαβή από την παραβίαση των σφραγίδων και θα είχε γίνει η σχετική βεβαίωση.

Οι ισχυρισμοί του εναγομένου ότι δεν έγινε επαλήθευση του φορτίου από το σιδηρόδρομο αποστολής των εμπορευμάτων που αναγράφονταν στις φορτωτικές και δεν συνετάγησαν πρωτόκολλα ζημιών δεν αποκλείουν την απόδειξη των ανωτέρω, αφού αυτή γίνεται και με άλλα αποδεικτικά μέσα πλην της φορτωτικής και του πρωτοκόλλου ζημιών.

Η ανωτέρω απώλεια δεν βρίσκεται σε καμία αιτιώδη συνάφεια με τις ενέργειες της φορτώσεως εκφορτώσεως και μεταφορτώσεως από την πωλήτρια εταιρία, την ενάγουσα και τον εναγόμενο και συνεπώς η ένσταση του εναγομένου περί απαλλαγής του λόγω συνδρομής του ειδικού κινδύνου του άρθρου 36 παρ. 3γ της CIM, είναι αβάσιμη στην ουσία και πρέπει να απορριφθεί, σύμφωνα και με όσα αναφέρονται στην αρχή.

Εν όψει όλων αυτών που αποδείχτηκαν ο εναγόμενος είναι υποχρεωμένος να αποκαταστήσει τη ζημία της ενάγουσας που υπέστη από την απώλεια των εμπορευμάτων. Η ζημία αυτή ανέρχεται στο ποσόν των 11.445,98 ευρώ, όση και η αξία των απολεσθέντων με βάση την συνήθη αξία εμπορευμάτων της αυτής φύσεως και ποιότητας, την ημέρα και στον τόπο που έγιναν δεκτά προς μεταφορά στη .....

και την ..... ελλείψει χρηματιστηριακής ή τρέχουσας αξίας αυτών (βλ. προσκομιζόμενα τιμολόγια)". Υπό τα δεδομένα αυτά, το ουσιαστικό δικαστήριο - δεχθέν ότι ο αναιρεσείων Οργανισμός παρέλαβε τα ένδικα εμπορεύματα από την αναιρεσίβλητη (αποστολέα και παραλήπτρια) εταιρία για να τα μεταφέρει σιδηροδρομικώς από την .....

στην ..... καθώς και ότι η τελευταία νομιμοποιείται να εναγάγει τον πρώτο και να αξιώσει από αυτόν αποζημίωση για την ένδικη απώλεια φορτίου - δεν παραβίασε με εσφαλμένη ερμηνεία ή εφαρμογή, τις ανωτέρω ουσιαστικού δικαίου διατάξεις, διέλαβε δε σχετικώς στην απόφασή του σαφείς, επαρκείς και χωρίς αντιφάσεις αιτιολογίες.

Επομένως, δεν είναι βάσιμοι οι τρεις πρώτοι αναιρετικοί λόγοι, με τους οποίους υποστηρίζονται τα αντίθετα και αποδίδονται στην προσβαλλόμενη απόφαση (κατά τη δέουσα εκτίμηση του περιεχομένου των) οι εκ του άρθρου 559 αριθμ. 1 και 19 ΚΠολΔ πλημμέλειες. Περαιτέρω, απορριπτέος και δη ως απαράδεκτος είναι ο τέταρτος λόγος αναιρέσεως, σύμφωνα με τον οποίο ο αναιρεσείων έπρεπε να απαλλαγεί οποιασδήποτε ευθύνης για το ένδικο έλλειμα φορτίου - με βάση σχετική ένστασή του - διότι τόσο η φόρτωση του εμπορεύματος στον συρμό όσο και η εκφόρτωση αυτού εκείθεν έγιναν χωρίς συμμετοχή του αναιρεσείοντος και επομένως είναι ενδεχόμενο το επίμαχο έλλειμα να συνδέεται με τους ειδικούς κινδύνους που συνεπάγεται το γεγονός αυτό.

Τούτο δε, διότι, όπως προαναφέρθηκε, το ουσιαστικό δικαστήριο έκρινε αποδεδειγμένο, ότι το ελλείπον μέρος του φορτίου εκλάπη από άγνωστους δράστες κατά τη διάρκεια της μεταφοράς του από τον εναγόμενο σιδηρόδρομο και επομένως ο ρηθείς ισχυρισμός βάλλει κατά της ουσιαστικής κρίσεως του Δικαστηρίου.

Από το συνδυασμό των διατάξεων των άρθρων 559 αριθμ. 20 και 561 ΚΠολΔ προκύπτει ότι ο οριζόμενος από την πρώτη διάταξη λόγος αναιρέσεως για παραμόρφωση εγγράφου, ιδρύεται, μόνον όταν το δικαστήριο της ουσίας υποπίπτει σε σφάλμα αναγνώσεως και αποδίδει, σε αποδεικτικό κατά τα άρθρα 339 και 432 ΚΠολΔ έγγραφο, διαφορετικό περιεχόμενο από εκείνο που πραγματικά αυτό έχει και ακολούθως καταλήγει, στηριζόμενο στο έγγραφο αυτό ή κυρίως σ' αυτό, σε επιζήμιο αποδεικτικό πόρισμα για πράγματα που έχουν ουσιώδη επιρροή στην έκβαση της δίκης.

Στην προκειμένη περίπτωση, όπως προκύπτει από την εκτίμηση των διαλαμβανομένων στον πέμπτο λόγο της αίτησης αναίρεσης, με αυτόν πλήττεται ουσιαστικώς η γενομένη εκ μέρους του Εφετείου εκτίμηση δύο εκ των φορτωτικών και των αντίστοιχων βεβαιώσεων περί των οικείων ελλειμμάτων, ως αποδεικτικών στοιχείων και δεν περιέχεται σ' αυτόν σαφής ισχυρισμός για παραμόρφωση εγγράφων υπό την εκτεθείσα έννοια.

Εξάλλου, ο ίδιος λόγος κατά το μέρος του, με το οποίο αποδίδεται στην προσβαλλόμενη απόφαση η εκ του άρθρου 559 αριθμ. 11 ΚΠολΔ αιτίαση και δη ότι το Εφετείο δεν έλαβε υπόψιν τα αυτά έγγραφα, πρέπει να απορριφθεί ως αβάσιμος. Τούτο δε, διότι από τη διαλαμβανόμενη στην απόφαση βεβαίωση του Εφετείου ότι, για τον σχηματισμό της δικανικής του πεποίθησης έλαβε υπόψιν (και) "όλα ανεξαιρέτως τα έγγραφα, τα οποία προσκομίζουν και επικαλούνται οι διάδικοι", δεν καταλείπεται αμφιβολία ότι το Δικαστήριο συνεξετίμησε με τις λοιπές αποδείξεις, και τα ρηθέντα έγγραφα (φορτωτικές).

Κατόπιν τούτων, η κρινόμενη αίτηση αναιρέσεως πρέπει να απορριφθεί. Αίτημα περί δικαστικής δαπάνης στην παρούσα διαδικασία δεν υπεβλήθη από την νικώσα διάδικο.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 25-9-2006 αίτηση του "Οργανισμού Σιδηροδρόμων Ελλάδος" για αναίρεση της 7003/2005 αποφάσεως του Εφετείου Αθηνών.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 25 Νοεμβρίου 2008. Και

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα, σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 19 Δεκεμβρίου 2008.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ